https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
784
SINERGIK O‘QUV XULQINI SHAKLLANTIRISHDA IJTIMOIY-
PSIXOLOGIK YONDASHUVLAR (TALABALAR MISOLIDA)
Radjabova Sanobar Davronovna
Buxoro innovatsion ta`lim va
tibbiyot unversiteti o`qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada talabalarda ta’limga nisbatan sinergiya
xulqini shakllantirishda ijtimoiy-psixologik omillarning roli tahlil qilingan.
Shuningdek, ta’lim jarayonida motivatsiya, guruhiy o‘zaro ta’sir va shaxsiy
omillarning integratsiyasi orqali sinergiya xulqni shakllantirish mexanizmlari
yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
sinergiya xulqi, ijtimoiy-psixologik mexanizm, motivatsiya,
ta’lim jarayoni, talabalar, guruhiy dinamika.
Kirish.
Bugungi globallashuv davrida ta’lim sohasida yangicha
yondashuvlarga ehtiyoj ortib bormoqda. Ayniqsa, talabalarni faol, mustaqil va
jamoaviy fikrlovchi shaxs sifatida shakllantirishda ta’lim jarayonining ijtimoiy-
psixologik mexanizmlarini chuqur o‘rganish dolzarb hisoblanadi. Shu nuqtai
nazardan, sinergiya xulqi tushunchasi – ya’ni birgalikda harakat qilish orqali
yuqori samaradorlikka erishish – o‘ziga xos ahamiyat kasb etadi.
Sinergiya xulqi – bu talabaning ta’lim jarayonida o‘z bilimini nafaqat
individuallik asosida, balki guruhiy hamkorlik va umumiy maqsadlar doirasida
shakllantirishi va qo‘llay olishidir. Ushbu xulq modeli jamoadagi har bir a’zoning
salohiyatini uyg‘unlashtirib, umumiy natijani optimallashtirishga xizmat qiladi.
Bu xulq shakli ta’limda o‘quvchi-o‘qituvchi, o‘quvchi-o‘quvchi o‘rtasidagi
hamkorlik darajasiga bevosita bog‘liqdir.
Ijtimoiy muhit – Talaba o‘zini ijtimoiy muhitda qanday his qilishi, u bilan
qanday munosabatda bo‘lishi sinergik harakatlarga bevosita ta’sir qiladi. Guruhda
o‘zaro hurmat, ishonch va qo‘llab-quvvatlash muhitining mavjudligi sinergiyani
kuchaytiradi.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
785
4.
Motivatsiya tizimi – Talabaning ichki va tashqi motivatsiyasi uning faol
ishtirokini ta’minlaydi. O‘z maqsadlarini aniq bilgan, o‘zini rivojlantirish
istagidagi talaba sinergik guruh ishlarida faol bo‘ladi.
5.
Kommunikativ kompetensiya – Samarali muloqot qila olish, fikrini erkin
bildira olish va boshqalarni tinglay bilish sinergiya xulqining asosiy shartlaridan
biridir. O‘qituvchi va talaba o‘rtasidagi ochiq, ishonchli aloqalar bu
kompetensiyani mustahkamlaydi.
6.
Guruhiy dinamika va liderlik – Guruh ichida ijobiy psixologik iqlim yarata
oladigan norasmiy liderlarning mavjudligi, guruh a’zolari o‘rtasidagi
vazifalarning to‘g‘ri taqsimoti sinergiyani ta’minlovchi muhim omillardandir.
Sinergiya
xulqini
shakllantirish
uchun
quyidagi
ijtimoiy-psixologik
mexanizmlarni ta’lim jarayoniga integratsiya qilish maqsadga muvofiqdir:
Kichik guruhlarda ishlash texnologiyasi – Talabalar kichik guruhlarda turli
topshiriqlarni bajarish orqali bir-birini to‘ldiradi va umumiy natijaga erishishga
intiladi.
Refleksiya va tahlil – Har bir mashg‘ulotdan so‘ng guruhiy tahlil va o‘z-
o‘zini baholashni o‘rgatish talabani o‘z xatti-harakatlari ustida fikr yuritishga
o‘rgatadi.
Trening va interfaol mashg‘ulotlar – Psixologik treninglar orqali talabalar o‘z
emotsiyalarini boshqarish, ijtimoiy rollarni to‘g‘ri egallash, hamkorlik qilish
ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Ochiq muloqot platformalari – Onlayn forumlar, seminarlar va fikr almashish
maydonchalari orqali talabalar o‘z fikrlarini erkin ifoda etish va turli nuqtayi
nazarlarni qabul qilishni o‘rganadi.
Xulosa.
Sinergiya xulqini shakllantirish bugungi ta’lim tizimining eng
muhim vazifalaridan biridir. U nafaqat talabaning individual rivojiga, balki
jamoadagi umumiy natijalarning yuksalishiga xizmat qiladi. Mazkur jarayonda
ijtimoiy-psixologik omillar va ular asosida yaratilgan mexanizmlar muhim o‘rin
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
786
tutadi. Kelgusida bu boradagi izlanishlar ta’lim sifatini yanada oshirishda muhim
omil bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar ro‘yxati
1.
Abdurahmonov Q.N. Pedagogik psixologiya asoslari. – T.: Fan va
texnologiya, 2018. – 256 b.
2.
Xalilov N.X. YOshlarda ijtimoiy faollikni shakllantirishning psixologik
asoslari. – T.: Istiqlol, 2020. – 198 b.
3.
Rajabov Q. Ta’lim jarayonida talabalarda motivatsiyani shakllantirish
masalalari. – T.: Ilm ziyo, 2019. – 173 b.
4.
Solieva M.M. Ijtimoiy psixologik adaptatsiya masalalari. – T.: TDPU
nashriyoti, 2017. – 210 b.
5.
Karimova L.T. Interaktiv metodlar orqali sinergetik o‘rganish modellarini
joriy etish. – T.: Ilm sarchashmasi, 2021. – 185 b.
6.
Baxronova, K. YA. (2025, April). Roli innovatsionnix texnologiy v obuchenii
psixologii. In Uz Conferences (Vol. 1, No. 3, pp. 164-167).
7.
Baxronova, K. YA. (2024). Roli roditelskogo stilya vospitaniya vrazvitii
emosionalnogo intellekta u detey. Oriental renaissance: Innovative, educational,
natural and social sciences, 4(6), 79-81
