16
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
SHAXS PSIXOLOGIYASI
Ergasheva Mazluma Xusan qizi
ChDPU Pedagogika fakulteti
Amaliy psixologiya 23/1guruh talabasi
ergashevamazluma@gmail.com
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15463050
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:16-may 2025 yil
Ma’qullandi:18-may 2025 yil
Nashr qilindi: 19-may 2025 yil
Mazkur maqolada shaxs psixologiyasi fanining
asosiy tushunchalari, shaxsning tarkibiy tuzilmasi,
individual-psixologik
xususiyatlari
va
ularning
rivojlanish bosqichlari tahlil qilingan. Shaxsni
anglashda temperament, xarakter, qobiliyat, ehtiyoj va
motivatsiya kabi omillarning o‘zaro bog‘liqligiga
e’tibor qaratilgan. Maqolada G. Allport, K. Yunq, Z.
Freyd kabi psixologlarning shaxsga oid nazariyalariga
qisqacha sharh berilgan va ularning amaliyotdagi
ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, shaxs rivojiga ta’sir
qiluvchi
ijtimoiy-psixologik
omillar
tahlil
qilingan.Ushbu
maqola
shaxsning
psixologik
mohiyatini chuqurroq anglashni istagan talabalar,
psixologlar va pedagoglar uchun foydali bo‘lishi
mumkin.
KEY WORDS
Individ, shaxs, individuallik
,
ekstraversiya,
intraversiya,
temperament, qobiliyat, ehtiyoj va
b.
Insonni psixologik jihatdan o‘rganishda asosiy tushunchalardan biri bu — individ, shaxs va
individuallikdir. Bu atamalar bir-biriga yaqin bo‘lsa-da, har biri o‘ziga xos ma’no va
mazmunga ega.
Individ
—
biologik mavjudot sifatida insonni anglatadi. Yani, inson tug‘ilgani zahoti u individ
sifatida mavjud bo‘ladi. Bu bosqichda inson hali jamiyatda faol ishtirok etmaydi, lekin u
jismoniy va genetik jihatdan boshqa odamlardan farqlanishi mumkin.
Masalan, chaqaloq — bu individ, chunki u hali shaxsiy xususiyatlarga ega emas, ammo
biologik mavjudot sifatida mavjuddir.
Shaxs
(
lichnost) — bu jamiyatda yashayotgan, ijtimoiy tajribani egallagan va atrofdagilar
bilan munosabatga kirisha oladigan ijtimoiy mavjudotdir. Inson vaqt o‘tishi bilan, tarbiya,
ta’lim, muomala va faoliyat orqali shaxsga aylanadi. Masalan, maktabda o‘qiyotgan bola, oila
va jamiyat qoidalarini tushunib, o‘z nuqtayi nazariga ega bo‘la boshlasa — u shaxs sifatida
shakllanmoqda, deyiladi.
Individuallik
— bu shaxsning boshqalardan farq qiladigan noyob
xususiyatlari, uslubi, dunyoqarashi va xatti-harakatidir. Har bir insonning ovozi, yuz ifodasi,
fikrlash uslubi, muammolarga yondashuvi boshqalarnikidan farq qiladi. Bu farqlilik —
individuallikdir.
Masalan, ikki shaxs bir xil kasbda ishlashi mumkin, ammo ularning ishlash uslubi yoki
insonlarga munosabati turlicha bo‘ladi.
Shunday qilib, inson rivojida individ → shaxs → individuallik ketma-ketligi kuzatiladi. Bu
uchlik psixologiyada shaxsni tushunish va tahlil qilishda muhim nazariy asos bo‘lib xizmat
qiladi.
17
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
Shaxs qanday tarkib topishi uning yaxshi oila a’zosi yoki ota-ona bo'lishi, uning salomatligi
ham hayotda egallaydigan kareryasiga ham o'z ta'sirini o'tkazadi. Shaxs hayotda o'zining
imkoniyati va tanlovlarini cheklashi yo’lida kcngaytirishi mumkin. U shaxsning boshqa
insonlar bilan mavjud tajribalar almashuviga halaqit berishi yoki boshqalar uni ko'proq
xizmat qilishiga olib keladi. Hayotda shunday toifa insonlar uchraydiki, ular boshqalarni o‘ziga
jalb eta oladigan yoqimli va xushmuomala bo'ladilar. Bundayb insonlar bilan do'stlashishi,
ular bilan do'st, qo'shni yoki hamkasb bo'lish xohishi paydo bo'ladi. Agar siz boshqaruvchi
bo'lsangiz, u holda uni xodim sifatda tanlagan bo'lardingiz. Agar siz biror bir hayotiy qarorni
qabul qilishga harakat qilsangiz munosabat o’rnatayotgan kishinhgizni idrok etishingizga
ko'ra muomala o'rnatasiz. Siz biladigan shunday mashhur insonlar borki, ular bilan
munosabat o'rnatish ba’zan og'ir kechadi. Bunday qiyofali insonlar dushmanona,
tajavuzkor,nodo'stona, yoqimsiz yoki qiyin munosabat o’rnatuvchilardir. Siz ular bilan
muomala qilishda, xodim sifatida tanlashda o’zingizni chetga olasiz.
Shaxs psixologiyasining predmeti uni izohlashga nisbatan anchagina murakkab harakterga
ega, chunki insonlar xilma xil bo'lganligi bois har xil vaziyatlarga qarab, o'zgarib turadilar. Shu
sababli shaxsni tushunarli tilda izohlash uchun mos aniqlik va izohga ega bo'lish lozim. O'z
navbatida shaxsni mos tarzda izohlashga mos keladigan tilga ham ega bo'lisli kerak. Oqibatda
shaxsni o'rganishning o'ziga xos prinsiplari va baholash vositalari-testlarni shakllantirishga
olib keldi.
Shaxsni o'rganishga doir yondashuvlarning har bir muamumming o'ziga xos boshqotirma
sifatida uning hal etishga e’tibor
qaratganliklarini guvohi bo'lamiz. Hattoki, ayrim
yondashuvlarni o'rganish esa o'nlab yillarni taqozo etadi. Shaxs psixologiyasi esa mazkur
masalalarga javob qidiradi.
Ongni o'rganish.
Shaxs muammosini o'rganish yondashuvining bir jihati uning ongini
o'rganishga yo'nalganligidir. Psixologiya shaxsning ushbu jihatini o'rganishda tabiiy
fanlarning metodlarini modifikatsiya qilish asosida erishdi. V.Vundt va boshqa pslxologlar
inson tabiatini hamda tabiiy-ilmiy fanlar ta’siririda insonning aqlini o'rganishda foydalandilar.
Ushbu tadqiqotlarda psixik jarayonlar eksperimental o’rganilgan bo’lsada,ammo ularda
cheklanishlar mavjud edi.
Xulq-atvarni o'rganish.
20-asrning dastlabki o'n yilligida ,amerikalik olim Djon B. Uotson
biologik masalalarni o'rganishga e’tibor qaratdi va bu esa shaxs xulq-atvorini o'rganishga
qaratilgan bo'lib, Vilgelm Vundtning qarashlariga zid edi. Uotsonning bu harakatlari
bixeviorizm- deb nomlandi. U psixologiya inson tabiatining moddiy jabhalarini o'rganishga
qaratilgan bo'lishi kerak degan g'oyani ilgari surdi. Uning g'oyasiga ko'ra, tashqi xulq-atvor
psixologiyaning o'rganish asosi bo'ladi. Bu esa xulq-atvorni o'rganishga ehtiyoj tug'diradi.
Bixeviorizm esa inson tabiatini mexanik tasvirini o'zida ifoda etdi. Keyinchalik bu g'oyani
Skinner boyitdi.
Shaxsni baholash metodlari
. Shaxsni nazariy o'rganish oqibatida uni baholash metodlari
shakllantirildi. Ushbu metodlar o'zining obyektivligi, ishonchliligi va aniqligi bilan farq qiladi.
Metodlar o'z navbatida shaxsni o'rganish nazariyalariga muvofiqdir. Bugungi kunda shaxsni
baholashda asosiy yondashuvlar quyidagi tadqiqot metodlariga tayanadi:
O'zi haqida hisob berish yoki obyektiv materiallar orqalii baholash;
proektiv metodlar;
klinik intervyu;
xulq-atvorni baholash vositalari;
Shaxsni o'rganish yoki qiyoslash:
Shaxsning tipi va qirrasi bir insonning boshqasidan farq
qilish imkoniyatini beradi.
Nomotetik yondashuv
- guruhdagi insonlarni bir-birini biror bir xususiyati yoki shaxslilik
qirrasiga ko'ra qiyosiy o'rganish.
Ideografikk yondashuv
-bir insonni boshqa kishilar bilan qiyoslarnasdan o'rganish.
Shaxs nazariyalarini ijobiy baholash mezonlari:
18
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
Veriflkatsiya
- nazariyaning empirik jihatdan tekshirilganligi va uning tasdiqlanganligi.
Keng qamrovli ekanligi
- yaxshi nazariya boshqalari bilan bir xil sharoitda xulq-atvor
fenomenlarini keng spektrda tushuntirishi.
Tatbiqiy qiymatga egalik
- nazariya, inson hayotiy inikoniyatlarini oshirish uchun amaliy
istiqbollarni tavsiya etish.
Mashhur psixolog olimlarimizning bir qancha shaxsga oid nazariyalari:
Z.Freydning psixoanalitik nazariyasi bo'lib, uning metodologik asosida bolalik va ongsiz
shahvoniylik motivlari shaxsga ta'sir ko'rsatishi tahlili taqdim etilgan. Gumanistik psixologiya
yondashuvida esa shaxsning o'sishi va o'zining “Men"ini shakllantirishida ichki
imkoniyatlarning o'rm yuqori ekanligi ilgari suriladi. Bunday klassik yondashuvlar inson
tabiatini yoritishning keng istiqbolini taqdim etadiki, ular yaqqol shaxslilik aspektdan ilmiy
izlanishlar olib borishga xizmat qilmoqda. Shaxs muammosini o'rganishga doir zamonaviy
tadqiqotlar muammoni shaxslilik, biologik jihatdan o'rganyapdilar. Ularning asosiy me’zonlari
inson bilan atrof muhit o'rtasidagi o'zaro ta’sirlashuviga ham tayanadi. Shuningdek, ular qadr-
qimmat, og'ishlar, madaniy muhit ta’siri va boshqa jihatlar, xususan, ongsizlikni ham
o'rganishmoqda.
Gordon Allport — XX asrning taniqli amerikalik psixologi bo‘lib, shaxs psixologiyasiga oid
asosiy g‘oyalari bilan mashhurdir. U shaxsni biologik emas, balki ijtimoiy-psixologik mavjudot
sifatida tahlil qilgan va har bir insonning noyobligi va ichki mustaqilligini ta’kidlagan.
Allportning nazariyasi dispozitsional yondashuv deb ataladi, chunki u shaxsni ichki barqaror
xususiyatlar — dispozitsiyalar asosida tahlil qiladi.
1. Dispozitsiyalar nazariyasi. Allport shaxsni tushunishda dispozitsiya degan atamani
markazga qo‘yadi. Dispozitsiya — bu insonning xatti-harakatida doimiy tarzda namoyon
bo‘ladigan ichki sifat yoki moyillikdir. Ularni uch darajaga ajratadi: Kardinal dispozitsiya –
inson hayotining deyarli barcha jabhasiga ta’sir qiluvchi asosiy sifat (masalan, fanatizm,
g‘urur). Markaziy dispozitsiyalar – kundalik hayotda tez-tez namoyon bo‘ladigan asosiy
xususiyatlar (masalan, halollik, jur’at, aqlli bo‘lish). Ikkinchi darajali dispozitsiyalar – konkret
vaziyatda paydo bo‘ladigan, lekin har doim emas (masalan, sahnada uyatchanlik yoki ba'zan
achchiqlik).
2. Funktsional avtonomiya .Allportning muhim g‘oyalaridan yana biri — funksional
avtonomiya tushunchasidir. Unga ko‘ra, insonning harakatlari boshlang‘ich motivlardan
vujudga kelgan bo‘lsa ham, vaqt o‘tishi bilan ular mustaqil maqsadga aylanadi. Masalan, bir
kishi dastlab pul uchun sport bilan shug‘ullangan bo‘lishi mumkin, lekin keyinchalik sport
hayotining mazmuniga aylanadi.
3. Shaxsning yetukligi. Allport sog‘lom shaxsning asosiy belgilarini ham ko‘rsatib o‘tgan. Unga
ko‘ra, yetuk shaxs quyidagilarga ega bo‘ladi:
*Keng qamrovli hayotiy qiziqishlar ,
*Ichki integratsiya va mustaqil axloqiy qadriyatlar,
*Realistik dunyoqarash,
* O‘zini tanish va o‘z harakatlariga javobgarlik.
Karl Gustav Yung — shveytsariyalik psixiatr va psixoanalitik bo‘lib, u Zigmund Freydning
izdoshi sifatida faoliyat boshlagan, ammo keyinchalik mustaqil yo‘l tutib, analitik psixologiya
maktabiga asos solgan.
Yung shaxs psixologiyasiga tubdan yangicha qarashlar olib kirgan va inson ruhiyatini chuqur
qatlamlar asosida tahlil qilgan.
1.
Shaxs tuzilmasi Yungga ko‘ra, shaxs quyidagi asosiy qismlardan iborat:
Ong (conscious) – hozirgi paytda anglanayotgan fikr, hissiyot va xatti-harakatlar sohasi.
Shaxsiy ongsizlik (personal unconscious) – shaxsga oid unutilgan yoki anglanmagan tajribalar.
Kollektiv ongsizlik (collective unconscious) – insoniyat tarixida shakllangan, barcha
odamlarga xos bo‘lgan arxetipik tasavvurlar va tajribalar qatlamidir. Bu Yung nazariyasining
eng muhim qismidir.
19
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
2.
Arxetiplar tushunchasi .Yung kollektif ongsizlikda mavjud bo‘lgan arxetiplarni inson
ruhiy hayotining tub mohiyati deb biladi.
Arxetiplar — bu qadimiy, tug‘ma obrazlar bo‘lib, ular har bir inson ruhiyatida mavjud. Asosiy
arxetiplar: Anima va Animus – har bir erkakda mavjud ayollik boshlang‘ichi (anima) va har bir
ayolda erkaklik boshlang‘ichi (animus). Soyabon (Shadow) – insonning ijtimoiy qabul
qilinmagan, yashiringan jihatlari. Ota va Ona obrazlari – tarixiy va ruhiy ildizlarga ega
arxetiplar. Men (Self) – ichki uyg‘unlik va psixik yaxlitlikni ifodalaydigan markaziy arxetip.
3. Shaxsiylashtirish va individuatsiya Yungga ko‘ra, sog‘lom shaxs o‘z hayotiy yo‘lida
individuatsiya jarayonini bosib o‘tadi. Bu — inson o‘zining ongsiz tomonlarini anglab, ichki
arxetiplar bilan uyg‘unlikda yashashni o‘rganishidir. Individuatsiya – o‘z “Men”ini topish
yo‘lidir. Bu orqali inson ichki ziddiyatlarni yengib, ruhiy barqarorlikka erishadi.
4. Psixologik turlar Yung shuningdek insonlarni ekstravert va introvert deb ikki asosiy psixik
yo‘nalishga ajratgan.
Ekstravert – tashqi olamga yo‘naltirilgan, faol, ijtimoiy inson.
Introvert – ichki dunyoga, tafakkur va his-tuyg‘ulariga ko‘proq e’tibor qaratadi.
SHaxsga doir gumanistik nazariyada ikki asosiy yo‘nalishlar farqlanadi. Birinchisi, ―klinik‖
(klinikaga yo‘naltirilgan) amerikalik psixolog K.Rodjers qarashlarida o‘z ifodasini topgan
yo‘nalish. Ikkinchisi ―motivatsion‖ yo‘nalish. Uning asoschisi amerikalik psixolog A.Masloudir.
mazkur ikki yo‘nalish o‘rtasida muayyan tafovutlar bo‘lsa-da, ularni bog‘lab turgan jihatlar
ko‘p uchraydi. Gumanistik psixologiya yo‘ndashuvi vakillari shaxs taraqqiyotining asosiy
manbai, deb avtoaktualizatsiyaga bo‘lgan tug‘ma moyilliklarni nazarda tutadilar. SHaxs
taraqqiyoti ,deb ushbu tug‘ma moyilliklarning namoyon bo‘lishiga aytishadi.K.Rodjersga
fikriga ko‘ra, inson psixikasida ikki tug‘ma moyillik mavjud.
Birinchisi, muallif tomonidan ―avtoaktualizatsiya tendentsiyasi‖ deb nomlangan moyillik
inson shaxsining bo‘lajak xususiyatlari negizini o‘zida jo etgan.
Ikkinchi tug‘ma moyillik – ―organizmik nazorat jarayoni‖ –shaxs taraqqiyotini idora etuvchi
mexanizmdir. Mazkur moyilliklar asosida odam taraqqiyoti davomida ―”Men”ning alohida
shaxsga doir tuzilmasi paydo bo‘ladi.
A.Maslou shaxs taraqqiyoti negizida yotadigan ehtiyojlarning ikki ko‘rinishini ajratib bergan:
ularni qondirish mobaynida o‘z-o‘zidan yo‘qolib ketadigan «defitsitar» ehtiyojlar hamda
qondirilishi ularni kuchaytiruvchi ―o‘sishga doir ehtiyojlar.
Ehtiyoj — bu insonda biror narsa yetishmasligidan paydo bo‘ladigan ichki ruhiy yoki
jismoniy holat bo‘lib, uni qondirishga yo‘naltirilgan faoliyatni rag‘batlantiradi.
Misollar uchun; Jismoniy ehtiyoj: Odam uzoq vaqt ovqat yemasa, ochlik his qiladi. Bu — oziq-
ovqatga bo‘lgan ehtiyoj. U odamni ovqat izlashga undaydi. Ijtimoiy ehtiyoj: Bola mehr va
e’tibordan mahrum bo‘lsa, u do‘stlik yoki muhabbat izlay boshlaydi. Bu — muloqot va ijtimoiy
munosabatlarga bo‘lgan ehtiyoj.
Maslou fikriga ko‘ra, motivatsiyaning besh darajasi mavjud:
1) fiziologik (oziqlanish, uxlash ehtiyjlari);
2) himoyalanganlik ehtiyoji (uy-joyga ega bo‘lish, ish joyiga ehtiyoj);
3) bir insonning boshqa bir insonga nisbatan ehtiyojini ifodalovchi mansublik ehtiyoji,
masalan, oila qurishga;
4) o‘zini-o‘zi baholash ehtiyoji (o‘zini hurmat qilish, o‘z g‘ururini saqlash);
5) avtoaktualizatsiya ehtiyoji (ijod qilish, go‘zallikka intilish, to‘kis bo‘lish kabi metaehtiyojlar).
Motivatsiya — bu inson faoliyatining kelib chiqishi, yo‘nalishi, davomiyligi va kuchiga ta’sir
qiluvchi ichki omillar majmui.
Misol uchun: Talaba imtihondan yaxshi baho olishni istaydi (maqsad), chunki oliy o‘quv
yurtiga kirishni xohlaydi (ehtiyoj). Bu istak unga har kuni dars tayyorlash uchun kuch beradi
— bu motivatsiyadir.
Sahxsga xos bo’lgan yana bir tushuncha bu Qobiliyatdir.
20
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
Qobiliyat — bu insonning bilim, ko‘nikma va malakalarni tez, chuqur va samarali egallashiga
hamda ularni amalda qo‘llay olishiga imkon beruvchi tug‘ma va rivojlanadigan psixik sifatdir.
Misol uchun: Bola musiqiy ohanglarni tez eslab qoladi, turli asboblarda tez o‘rganib chalay
oladi — bu musiqiy qobiliyat.
Shaxs rivojiga ta’sir qiluvchi bir qancha omillar mavjud.Ularga:
Ijtimoiy-psixologik omillar — bu insonning shakllanishi, o‘zini anglashi va jamiyatda o‘z
o‘rnini topishiga bevosita yoki bilvosita ta’sir ko‘rsatadigan tashqi va ichki omillardir. Ular
shaxsning ijtimoiy tajriba orttirishi, munosabatlar o‘rnatishi, qadriyatlar shakllanishi va
axloqiy ong rivojida muhim rol o‘ynaydi. Asosiy ijtimoiy-psixologik omillar:
1. Oila muhit Shaxsiyatning dastlabki shakllanishi aynan oilada boshlanadi. Ota-onaning
munosabati, mehr, tarbiya uslubi, intizom darajasi shaxsga chuqur psixologik ta’sir qiladi.
Masalan, qo‘llab-quvvatlovchi va ijobiy muhitda o‘sgan bola o‘ziga ishonchli va faol bo‘ladi.
2. Ta’lim va tarbiya muassasalari Maktab, litsey, oliy o‘quv yurtlarida inson bilim,
dunyoqarash, axloqiy tamoyillarni shakllantiradi. O‘qituvchilar, tengdoshlar bilan bo‘lgan
munosabatlar orqali shaxs ijtimoiy rollarni o‘rganadi.
3. Tengdoshlar guruhi Shaxsning ijtimoiy moslashuvi va o‘zini baholashi do‘stlar va yaqin
guruh bilan muloqot orqali rivojlanadi. Yaxshi guruhga tegishli bo‘lish shaxsda ijobiy
o‘zgarishlarni rag‘batlantiradi, aksincha — salbiy guruhlar salbiy oqibatlarga olib kelishi
mumkin.
4. Ommaviy axborot vositalari va internet Media vositalar (televideniye, ijtimoiy tarmoqlar,
kino) orqali inson hayotiy qadriyatlar, xatti-harakat namunalarini o‘zlashtiradi. Ayniqsa
yoshlar orasida internet orqali bo‘ladigan ijtimoiy ta’sir shaxs rivojida kuchli rol o‘ynaydi.
5. Madaniyat va ijtimoiy muhit Inson yashayotgan jamiyatdagi urf-odatlar, axloqiy me’yorlar,
diniy va madaniy qadriyatlar shaxs tafakkuri va xulqiga ta’sir qiladi. Masalan, kollektiv
madaniyat ustun bo‘lgan jamiyatda insonlar ko‘proq jamoaviylikni qadrlaydi.
6. Ijtimoiy mavqe va iqtisodiy sharoit Insonning oilaviy va ijtimoiy mavqei, daromad darajasi,
imkoniyatlari uning o‘zini anglashiga, o‘ziga bo‘lgan bahosiga ta’sir ko‘rsatadi.
Xulosa:
Shaxs psixologiyasi — inson ruhiyatining eng murakkab va serqatlam sohalaridan
biri bo‘lib, uning individualligi, ichki dunyosi, ehtiyojlari, qobiliyatlari, motivatsiyasi va
ijtimoiy muhit bilan o‘zaro ta’sirini chuqur o‘rganadi. Har bir inson o‘ziga xos psixologik
tuzilishga ega bo‘lib, bu tuzilma vaqt o‘tishi, tajriba orttirishi va ijtimoiy omillar ta’sirida
rivojlanib boradi. Maqolada ko‘rib chiqilgan nazariyalar — G. Allport, K. Yung va boshqa
mutaxassislarning qarashlari shuni ko‘rsatadiki, shaxsni to‘laqonli tushunish uchun uni faqat
biologik yoki ijtimoiy mavjudot sifatida emas, balki ichki motivatsiyalari, ongosti jarayonlari
va ijtimoiy tajribasi bilan uyg‘un holda o‘rganish zarur. Shaxsning shakllanishi oila, ta’lim,
tengdoshlar, madaniy muhit kabi omillar bilan bevosita bog‘liqdir. Shaxs psixologiyasini
chuqur o‘rganish nafaqat nazariy bilimlar uchun, balki amaliy hayotda — ta’lim, tarbiya, kasb
tanlash, muomala va o‘z-o‘zini anglashda ham katta ahamiyat kasb etadi. Zero, inson o‘z
shaxsini tushunmasdan turib, jamiyatda to‘laqonli yashay olmaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1)Shaxs Psixologiyasi va Kouching. S.N.Jo’rayeva,M.A.Norbosheva Toshkent-2022
2)Shaxs Psixologiyasi.Maxsus psixologiya.Iqtidorli bolalar psixologiyasi. Namangan Davlat
Universiteti Pedagogika va Psixologiya kafedrasi. Namangan-2019
3)Umumiy psixologiya. E.G’oziyev Toshkent-2010
4)Ontogenez psixologiya.E.G’oziyev Toshkent-2010
