11
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI SJIF: 5.209
www.in-academy.uz
3-JILD, 8-SON YO’TA
AKTDAN FOYDALANGAN HOLDA MASOFAVIY
TA’LIMNING AFZALLIKLARI VA MUAMMOLARI
Nurmatov Sardor Sidikovich
Qo‘qon universiteti
Raqamli texnologiylar va matematika kafedrasi
o‘qituvchisi
Aloqa uchun: nsardor976@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.16927452
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 10-Avgust 2025 yil
Ma’qullandi: 15-Avgust 2025 yil
Nashr qilindi: 22-Avgust 2025 yil
Ushbu
maqolada
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan (AKT) foydalangan holda masofaviy
ta’limni tashkil etishning afzalliklari va muammolari
tahlil qilinadi. Masofaviy ta’limning an’anaviy ta’lim
shakllaridan ustun jihatlari, uning imkoniyatlari,
shuningdek, resurs yetishmasligi, texnik ta’minot,
internet sifati va ta’lim sifatini baholashdagi
muammolar haqida fikr yuritiladi.
KEY WORDS
Masofaviy
ta’lim,
axborot-
kommunikatsiya
texnologiyalari,
onlayn ta’lim, raqamli ta’lim, ta’lim
sifatini oshirish.
Globallashuv va raqamli transformatsiya jarayonida ta’lim tizimida katta o‘zgarishlar
yuz bermoqda. Xususan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi
masofaviy ta’limni keng qo‘llash imkonini berdi. Masofaviy ta’lim – bu internet, mobil ilovalar,
maxsus platformalar orqali bilim olish va ta’lim jarayonida ishtirok etish imkonini beruvchi
ta’lim shaklidir. Uning afzalliklari bilan bir qatorda qator muammolar ham mavjud.
Masofaviy ta’lim tushunchasi
Masofaviy ta’lim – bu o‘quvchilar va o‘qituvchilar bir joyda bo‘lmagan holda, axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari yordamida ta’lim jarayonini tashkil etishdir. U turli onlayn
platformalar (Moodle, Google Classroom, Coursera, ZOOM va boshqalar) orqali amalga
oshiriladi. Masofaviy ta’lim ta’lim oluvchilarga geografik masofadan qat’i nazar, bilim olish
imkoniyatini yaratadi.
Masofaviy ta’limning afzalliklari
Masofaviy ta’limning asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:
- Geografik erkinlik: istalgan joydan ta’lim olish imkoniyati;
- Moslashuvchanlik: o‘quvchilar o‘z vaqtida darslarni o‘rganishi mumkin;
- Moliyaviy tejamkorlik: transport, turar joy va boshqa xarajatlardan ozod bo‘lish;
-Ta’lim resurslariga keng kirish: onlayn kutubxonalar, videodarslar, interaktiv
materiallardan foydalanish;
-Inclusive ta’lim: imkoniyati cheklangan shaxslar uchun bilim olish imkoniyati.
Masofaviy ta’limning muammolari
Masofaviy ta’limning afzalliklari bilan birga qator muammolari ham mavjud:
-Internet sifati va texnik ta’minotning yetarli emasligi;
-O‘quvchilar va o‘qituvchilarning raqamli ko‘nikmalari pastligi;
-Ta’lim sifatini nazorat qilishdagi qiyinchiliklar;
12
YANGI OʻZBEKISTON TALABALARI
AXBOROTNOMASI SJIF: 5.209
www.in-academy.uz
3-JILD, 8-SON YO’TA
-Jonli muloqot va ijtimoiylashuv imkoniyatining cheklanganligi;
-Psixologik va motivatsion muammolar (o‘quvchilarning mustaqil ishlashga qiyin
moslashishi).
Masofaviy ta’limni takomillashtirish yo‘llari
Masofaviy ta’lim samaradorligini oshirish uchun quyidagi choralar muhim hisoblanadi:
- Internet infratuzilmasini yaxshilash va texnik ta’minotni kuchaytirish;
- O‘qituvchilar va talabalar uchun raqamli ko‘nikmalarni rivojlantirish;
- Ta’lim sifatini baholashning zamonaviy usullarini joriy qilish;
- Interaktiv va innovatsion dars metodlarini qo‘llash;
- Psixologik qo‘llab-quvvatlash tizimlarini yaratish.
Izoh: Innovatsion texnologiyalarni tatbiq etish ta’lim sifatini oshiradi va o‘quvchilar
motivatsiyasini kuchaytiradi.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, AKTdan foydalangan holda masofaviy ta’lim zamonaviy ta’lim
tizimining ajralmas qismiga aylanmoqda. Uning afzalliklari ko‘p bo‘lsa-da, mavjud
muammolarni bartaraf etish zarur. Internet infratuzilmasini rivojlantirish, o‘qituvchilar va
talabalar uchun raqamli ko‘nikmalarni rivojlantirish, shuningdek, ta’lim sifatini nazorat
qilishning yangi mexanizmlarini ishlab chiqish masofaviy ta’lim samaradorligini oshiradi
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Moore, M. G., & Kearsley, G. (2011). Distance Education: A Systems View of Online Learning.
Cengage Learning.
2. Anderson, T. (2008). The Theory and Practice of Online Learning. Athabasca University
Press.
3. Bates, A. W. (2015). Teaching in a Digital Age. Tony Bates Associates Ltd.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 'Raqamli O‘zbekiston – 2030' strategiyasi.
5. UNESCO (2020). Distance learning strategies in response to COVID-19 school closures..
