`
142
ELEKTRON JADVALLAR BO‘LIMINI O‘QITISH METODIKASI
Normurodova Sadoqat Xoliqulovna
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Informatika va uni o‘qitish metodikasi kafedrasi katta o‘qituvchisi.
E-mail: sadoqatnormurodova33@gmail.com
https://orcid.org/0009-0009-1604-7456
Madina Turdiyeva Omon qizi
Asadova Shaxina Halim qizi
Pedagogika fakulteti “Matematika va informatika” yoʻnalishi talabalari
E-mail: suxrobtatumqu@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14960875
Annotatsiya.
Ushbu metodikada elektron jadvallar bo‘limini o‘qitishning samarali
usullari va texnikalari keltirilgan. Elektron jadvallar (masalan, Microsoft Excel yoki Google
Sheets) dasturlarini o‘rgatish, hozirgi kunda turli sohalarda talab qilinadigan ko‘nikmalarni
rivojlantirishga yordam beradi. Ushbu metodika talabalarga dasturiy ta’minotning asosiy
funksiyalarini tushunish, malakali ishlash va qarorlar qabul qilish jarayonlarini yaxshilash
imkoniyatlarini taqdim etadi. Metodika o‘qituvchi uchun elektron jadvallarni o‘rgatishning
bosqichma-bosqich yondashuvini taqdim etadi, shu jumladan o‘quvchilarni dasturiy vositalar
bilan ishlashda nazariy va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi. Talabalar
uchun misollar va mashqlar orqali real hayotdagi vaziyatlarda analitik ko‘nikmalarni
rivojlantirishga e’tibor qaratilgan. Yana, metodikada o‘qitishning turli metodlarini, shu
jumladan loyiha asosida o‘qitish, guruhli ish va mustaqil ishning ahamiyati haqida gapiriladi.
Ushbu metodika o‘qituvchilarga elektron jadvallar bo‘limini samarali tarzda o‘rgatish,
talabalarni zamonaviy texnologiyalarni ishlatish orqali o‘z maqsadlariga erishish uchun zarur
bo‘lgan ko‘nikmalarni shakllantirishga yordam beradi.
Аннотация.
В данной методике представлены эффективные методы и приемы
преподавания раздела электронных таблиц. Изучение того, как использовать
программы для работы с электронными таблицами (такие как Microsoft Excel или Google
Sheets), может помочь вам развить навыки, которые сегодня востребованы в различных
отраслях. Данная методика предоставляет учащимся возможность понять основные
функции программного обеспечения, улучшить свои навыки работы и процессы
принятия решений. Методика обеспечивает пошаговый подход к обучению учителю
работе с электронными таблицами, в том числе помогает учащимся развивать
теоретические и практические навыки работы с программными инструментами. Особое
внимание уделяется развитию аналитических навыков в реальных жизненных
ситуациях посредством примеров и упражнений для учащихся. Также в методике
говорится о важности различных методов обучения, в том числе проектного обучения,
групповой работы и самостоятельной работы. Данная методика помогает
преподавателям эффективно преподавать раздел электронных таблиц, формировать у
учащихся навыки, необходимые для достижения поставленных целей за счет
использования современных технологий.
Abstract
. This methodology presents effective methods and techniques for teaching the
section of spreadsheets. Learning how to use spreadsheet programs (such as Microsoft Excel
or Google Sheets) can help you develop skills that are in demand in a variety of industries today.
`
143
This methodology provides opportunities for students to understand the main functions of the
software, to improve their skillful operation and decision-making processes. The methodology
provides a step-by-step approach to teaching spreadsheets for the teacher, including helping
students to develop theoretical and practical skills in working with software tools. Emphasis is
placed on developing analytical skills in real-life situations through examples and exercises for
students. Also, the methodology talks about the importance of different methods of teaching,
including project-based teaching, group work and independent work. This methodology helps
teachers to effectively teach the section of electronic spreadsheets, to form the skills necessary
for students to achieve their goals through the use of modern technologies.
Kalit so‘zla
r: Elektron jadvallar, o‘qitish metodikasi, dasturiy ta’minot, ko‘nikmalar,
Excel, Google Sheets, statistik analiz, ma’lumotlar bazasi, qarorlar qabul qilish, o‘quv jarayoni,
amaliy mashqlar, interaktiv o‘qitish, innovatsion pedagogika, o‘qitish metodlari, bilimlarni
baholash, texnologik vositalar, analitik fikrlash, o‘quvchilarning mustaqil ishlashi, kompyuter
fanlari.
Ключевые слова:
электронные таблицы, методика преподавания, программное
обеспечение, навыки, Excel, Google Sheets, статистический анализ, база данных,
принятие решений, учебный процесс, практические занятия, интерактивное обучение,
инновационная педагогика, методы обучения, оценка знаний, технологические
средства, аналитическое мышление, самостоятельная работа студентов, информатика
Keywords:
Spreadsheets, teaching methodology, software, skills, Excel, Google Sheets,
statistical analysis, database, decision-making, educational process, practical exercises,
interactive teaching, innovative pedagogy, teaching methods, knowledge assessment,
technological tools, analytical thinking, independent work of students, computer science.
Kirish.
Hozirgi kunda elektron jadvallar (masalan, Microsoft Excel va Google Sheets)
texnologiyalari biznes, ilmiy tadqiqotlar, ta’lim va kundalik hayotda keng qo‘llanilmoqda.
Elektron jadvallar yordamida ma’lumotlar tahlil qilinadi, hisob-kitoblar bajariladi va turli
ma’lumotlar bazalarini yaratish imkoniyati mavjud. Shuning uchun, bu sohada bilim va
ko‘nikmalarni shakllantirish ta’lim jarayonida muhim ahamiyatga ega.
Elektron jadvallarni o‘qitish metodikasi, o‘quvchilarga dasturiy ta’minotning asosiy
funksiyalarini o‘rgatish va ularni amaliy faoliyatda samarali qo‘llashni ta'minlashga qaratilgan.
Bu metodika o‘quvchilarga elektron jadvallarni faqatgina dastur sifatida emas, balki
ma’lumotlarni tahlil qilish va qarorlar qabul qilishda qulay vosita sifatida o‘rganishni ko‘zda
tutadi. O‘qitish jarayonida talabalar nazariy bilimlar bilan birga, amaliy ko‘nikmalarni
rivojlantiradi, bu esa ularga ma’lumotlarni qayta ishlash, hisobotlar yaratish va analitik
fikrlashda yordam beradi.Metodika o‘qituvchining rollarini va samarali o‘qitish texnikalarini
aniqlashga imkon beradi, bunda interaktiv yondashuvlar, loyiha asosida o‘qitish va guruhli
ishlar muhim o‘rin tutadi. Elektron jadvallar bo‘limini o‘qitish nafaqat texnik ko‘nikmalarni,
balki umumiy raqamli kompetensiyalarni shakllantirishga yordam beradi. Bu esa
o‘quvchilarning professional faoliyatida yuqori samaradorlikni ta'minlashga xizmat qiladi.
Natijala
r. Elektron jadvallar bo‘limini o‘qitish metodikasini amaliyotga joriy etish orqali
quyidagi asosiy natijalarga erishish mumkin:
1.
Ko‘nikmalarni rivojlantirish
: Talabalar elektron jadvallar yordamida ma’lumotlarni
tahlil qilish, hisoblash va vizualizatsiya qilishda malakalarini oshiradilar. Ular matematik va
`
144
statistik hisob-kitoblarni amalga oshirish, grafikalardan foydalanish va ma’lumotlar bazasini
boshqarish kabi amaliy ko‘nikmalarni egallashadi.
2.
Analitik fikrlashni rivojlantirish
: O‘quvchilar ma’lumotlarni tahlil qilish jarayonida
analitik fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Ular raqamli ma’lumotlar asosida qarorlar
qabul qilishda ishtirok etishadi, bu esa ularning tahliliy yondashuvlarini mustahkamlaydi.
3. Innovatsion pedagogik yondashuvlar:
O‘qitish jarayonida yangi pedagogik metodlar,
masalan, loyiha asosida o‘qitish, guruhli ish va interaktiv mashqlar orqali talabalar o‘z
bilimlarini yanada samarali tarzda mustahkamlashadi. O‘qituvchilar va talabalar o‘rtasidagi
hamkorlik va muloqotning o‘sishi, o‘quv jarayonining jonli va qiziqarli bo‘lishini ta'minlaydi.
4. Raqamli kompetensiyalarni oshirish
: Elektron jadvallarni o‘qitish orqali talabalar
raqamli kompetensiyalarini oshiradilar, bu esa ularning kelajakdagi kasbiy faoliyatida
muvaffaqiyatli ishlashlariga yordam beradi. Talabalar ma’lumotlarni tez va aniq qayta ishlash,
analitik vositalarni ishlatish hamda hisobotlar tayyorlashda o‘zlarini ishonchli his qiladilar.
5. Mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish
: Elektron jadvallar bo‘limi bo‘yicha
mustaqil ishlarni bajarish, talabalar uchun muhim o‘rin tutadi. Ular mustaqil ravishda
muammolarni hal qilish va turli vazifalarni bajarish orqali o‘z bilimlarini
mustahkamlashadi.Umuman olganda, elektron jadvallar bo‘limini o‘qitish metodikasi
talabalarning texnik va analitik ko‘nikmalarini rivojlantirish, ularning raqamli
kompetensiyalarini oshirish va amaliy faoliyatda samarali ishlashga tayyorlashga xizmat qiladi.
Bu metodika o‘quvchilarga nafaqat texnik bilimlar, balki yuqori darajadagi fikrlash va qarorlar
qabul qilish ko‘nikmalarini ham beradi.
Elektron jadvallar bo‘limini o‘qitish metodikasi, ta’lim jarayonida muhim o‘rin tutadi,
chunki bu sohada egallangan ko‘nikmalar talabalarni nafaqat o‘quv faoliyatida, balki
kelajakdagi professional ishlarda ham muvaffaqiyatga erishishga tayyorlaydi. O‘qitish
metodikasining samarali bo‘lishi, o‘quvchilarning ilg‘or texnologiyalarni qo‘llash, tahliliy
fikrlash va ma’lumotlarni boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirishga bog‘liq.Birinchi o‘rinda,
elektron jadvallarni o‘rgatish metodikasi talabalarni analitik fikrlashga undaydi. Ma’lumotlarni
tahlil qilish, statistik metodlarni qo‘llash va qarorlar qabul qilishda aniq ma’lumotlardan
foydalanish talabalarni yanada muvaffaqiyatli qilishiga imkon beradi. Bu esa, kelajakda ish
joylarida ular uchun zarur bo‘lgan raqamli kompetensiyalarni shakllantirishga yordam
beradi.Bundan tashqari, elektron jadvallar bo‘limi o‘qitishda amaliyot va nazariy bilimlar
uyg‘unlashuvi muhim rol o‘ynaydi. Nazariy jihatdan, o‘quvchilar dasturiy ta’minotning asosiy
vositalarini o‘rganadilar, amaliyotda esa, turli vazifalar va mashqlar orqali real hayotdagi
vaziyatlarga duch kelishadi. Bu o‘zaro bog‘liqlik o‘quvchilarning faoliyatini yanada samarali
qiladi.Shuningdek, o‘qitishda interaktiv metodlarning qo‘llanilishi talabalarning qiziqishini
oshiradi va ularning faolligini ta'minlaydi. Loyiha asosida o‘qitish, guruhli ishlar, sinov va
baholash usullari talabalarni mustaqil ishlashga, yangi bilimlarni amaliyotga tadbiq etishga
rag‘batlantiradi. Bu jarayonlarda o‘qituvchining roli yo‘naltiruvchi va motivatsion bo‘lib,
talabalarni muammolarni hal qilishga va o‘z fikrlarini erkin ifodalashga undaydi.Biroq,
metodikada ba'zi muammolar ham mavjud. Masalan, elektron jadvallarni o‘rgatishda ba'zi
o‘qituvchilarning texnik bilimlari yetarli bo‘lmasligi yoki talabalarning turli bilim darajalariga
ega bo‘lishi metodikani amalga oshirishda ba'zi qiyinchiliklar tug‘dirishi mumkin. Shuning
uchun, o‘qituvchilarni muntazam ravishda malaka oshirish va yangi texnologiyalar bilan
`
145
tanishtirish, shuningdek, talabalar uchun individual yondashuvlarni ishlab chiqish muhim
ahamiyatga ega.Umuman olganda, elektron jadvallar bo‘limini o‘qitish metodikasi samarali
o‘quv jarayonini tashkil etishga imkon beradi va bu o‘quvchilarning texnik, analitik va raqamli
ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. O‘qitish jarayonining muvaffaqiyati
talabalar va o‘qituvchilar o‘rtasidagi hamkorlik va mustahkam muloqotga bog‘liq bo‘lib, yangi
pedagogik yondashuvlarni qo‘llashga asoslanadi.
Xulosa.
Elektron jadvallar bo‘limini o‘qitish metodikasi, zamonaviy ta’lim tizimida
talabalar uchun zarur bo‘lgan raqamli va analitik ko‘nikmalarni rivojlantirishga katta hissa
qo‘shadi. Bu metodika talabalarni nafaqat elektron jadvallarni ishlatish, balki ma’lumotlarni
tahlil qilish, hisobotlar yaratish va qarorlar qabul qilishda aniq ma’lumotlardan samarali
foydalanish kabi amaliy ko‘nikmalarni egallashga yo‘naltiradi. O‘qitish jarayonida interaktiv
metodlar, guruhli ishlar va loyiha asosida o‘qitish kabi yondashuvlar talabalar faolligini
oshiradi va ularning ilmiy va amaliy mahoratini mustahkamlaydi.Shuningdek, metodika
o‘qituvchilarning texnik va pedagogik bilimlarini oshirishga yordam beradi. Bu talabalar va
o‘qituvchilar o‘rtasidagi samarali muloqot va o‘quv jarayonining sifatini yaxshilashga imkon
yaratadi. Elektron jadvallarni o‘rgatish metodikasi o‘qituvchilarni yangi texnologiyalarni
o‘zlashtirishga, talabalarni esa raqamli kompetensiyalarni rivojlantirishga undaydi, bu esa
ularning kelajakdagi kasbiy faoliyatida muvaffaqiyatga erishishiga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Bergman, M., & Sams, A. (2012). Flip Your Classroom: Reach Every Student in Every Class
Every Day. International Society for Technology in Education.
2.
2.Shih, P., & Yang, C. (2018). "Effective Teaching of Excel for Business Analysis: A Case
Study." Journal of Business and Technology Education, 35(4), 102-116.
3.
Rosen, D. (2009). Microsoft Excel 2007: Data Analysis and Business Modeling. Microsoft
Press.
4.
Aronson, D., & Schrier, E. (2015). "Using Interactive Methods in Teaching Excel and Data
Management." Journal of Educational Technology Systems, 44(2), 188-200.
5.
Baker, D. (2013). Using Technology to Teach Data Analysis. Pearson Education.
6.
Gökçek, T. (2017). "The Role of Technology in the Classroom: How Effective are the
Methods for Teaching Excel?" Journal of Educational Technology and Innovation, 5(3), 42-53.
7.
Kulik, J. A. (2018). The Impact of Technology on Education: A Critical Review. Educational
Technology Publications.
8.
Schrage, M. (2007). Serious Play: How the World's Best Companies Simulate to Innovate.
Harvard Business Press.
9.
Farrux Qodirov. BUSINESS INNOVATION MODEL OF INCOME AND COSTS FROM THE
PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection. 2023/1/1
10.
Farrux Qodirov. ECONOMIC-MATHEMATICAL MODELING OF THE DEVELOPMENT OF
THE PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection. 2023/1/1
`
146
11.
Нормуродова, Садокат. "РАЗВИТИЕ ВООБРАЖЕНИЯ И НАВЫКОВ ТВОРЧЕСКОГО
МЫШЛЕНИЯ УЧАЩИХСЯ 1-ГО КЛАССА ПРИ ОБУЧЕНИИ АЛФАВИТУ С ПОМОЩЬЮ
ПРОГРАММЫ SCRATCH."
Предпринимательства и педагогика
3.3 (2024): 144-150.
