ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
198
PAXTA TOZALASH MASHINASI TARANGLOVCHI MEXANIZMI
TAHLILI
S.O.Hamdullayeva
Toshkent tо‘qimachilik va yengil sanoat instituti
https://doi.org/10.5281/zenodo.16529869
Annotatsiya.
Tozalagich ishchi organlari va yuritish mexanizmlari bikrlik-
dissipativ kordinatalarini, elektr yuritgich mexanik harakteristikasi, texnologik
qarshiliklarini inobatga olgan holda difrensial tenglamalar sistemasi olingan,
yechimi asosida harakat qonunlari aniqlangan, parametrlarning tavsiya
qiymatlari olingan.
Аннотация.
Получена система дифференциальных уравнений с
учетом жесткостно-диссипативных координат рабочих органов и
приводных механизмов очистителя, механических характеристик
электродвигателя, технологических сопротивлений, на основе решения
определены законы движения, получены рекомендуемые значения
параметров.
Annotation.
A system of differential equations was obtained, taking into
account the stiffness-dissipativeness coordinates of the working bodies and
drive mechanisms of the cleaner, the mechanical characteristics of the electric
motor, and technological resistances, and based on the solution, the laws of
motion were determined, and the recommended values of the parameters were
obtained.
Kalit so’zlar:
elektr yuritgich, yuritish mexanizm, texnologik qarshiliklar,
harakat qonunlari
Ключевые
слова:
электропривод,
приводной
механизм,
технологическое сопротивление, законы движения
Keywords:
electric drive, drive mechanism, technological resistance, laws
of motion
Kirish. Paxta xomashyosini mayda va yirik xas-chо‘plardan tozalovchining
asosiy ishchi organlari, arrali, qoziqli, shyotkali tashuvchi barabanlar uchun
hisoblash sxemasi о‘nta massali sistemadan tarkib topgan. Ishchi organlar
xarakatni R
1
=11,0kVt, n
1
=1000min
-1
(1.a-rasm) elektr yurituvchidan oladi.
Ikkinchi sxema uchta massali sistemali ta’minlovchi valiklar va R
2
=1,5kVt,
n
2
=(0÷20)min
-1
yurituvchini о‘z ichiga oladi. Tegishlicha, uchinchi sxema ikkita
massani xarakatlantiruvchini rotori va shyotkali ajratuvchi barabanni (1.b-
rasm) о‘z ichiga oladi. Bunda R
3
=2,2kVt, n
3
=930min
-1
tavsiya qilinadigan paxtani
tozalovchi agregatni xususiyati о‘zgaruvchan uzatish nisbatli tasmali uzatmadan
foydalanish hisoblanadi. Unda tarkibli shkivlar va ekssentrik taranglovchi
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
199
vtulkali roliklar bor. Bu esa ekssentrik taranglovchi rolikli [1,2,3] tasmali
uzatmani kinematik tahlilidan ma’lumki,
1-rasm. Tozalovchi agregatni yurituvchi mexanizmini dinamik
modeli
a-qoziqli, uzatuvchi-tashuvchi va arrali barabanlar uchun; b-
ta’minlovchi valiklar uchun; v-shyotkali barabanlar uchun
Ta’kidlash lozimki, asinxron elektr yurituvchi A.YE. Levin [4] taklif qilgan
mexanik dinamik xarakteristika kо‘rinishida, tasmali uzatmalarni qayishqoq-
dissipativ xarakteristikasi doiraviy bikirlik va dissipatsiya koeffitsiyentlari
orqali, texnologik qarshiliklar ishchi organlari xar bir validagi qarshilik
momentlari orqali nazarga olinadi.
Paxta tozalagich ishchi organlari harakat qonunlarini tahlili.
Paxtani
tozalovchining asosiy ishchi organlari va tavsiya qilingan yuritmalari bilan
mashina agregatining xarakatini tavsiflovchi differensial tenglamalar sistemasini
yechish sonli metodda PK da ma’lum bо‘lgan [5] dasturdan foydalanib paxta
tozalovchining parametrlarining hisoblash qiymatlarini:
φ̇
д1
= 104,6с
−1
;
φ̇
1
= 31,4с
−1
;
φ̇
3
= 31,4с
−1
;
φ̇
2
= 13,65с
−1
;
φ̇
4
=
50,24с
−1
;
φ̇
5
= 50,24с
−1
;
φ̇
6
= 50,24с
−1
;
U
д1
= 3,33;
U
12
= 2,3;
U
13
= 1,0;
U
̃
34
= 0,625;
U
45
= 1,0;
U
̃
56
= 1,0;
φ̇
7
= 50,24с
−1
;
φ̇
8
= 50,24с
−1
;
φ̇
9
= 50,24с
−1
;
U
̃
37
= 0,625;
U
̃
78
= 1,0;
U
89
= 1,0;
n
д1
= 1000 min
−1
;
f
c
= 50 Гц;
cos φ = 0,84;
ω
0
= 157,1 с
−1
;
ƞ=0,82;
ω
с
= 101,48 с
−1
;
S
Н
= 0,056;
S
к
`
= 0,192;
Р = 2;
С
3
= С
4
=
(255÷325)Нм
рад
;
С
5
= С
7
=
(255÷265)Нм
рад
;
С
6
= С
8
=
(200÷220)Нм
рад
;
а)
b)
v)
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
200
ϐ
3
= ϐ
4
=
(4,5÷5,0)Нмс
рад
;
ϐ
5
= ϐ
7
=
(4,0÷4,5)Нмс
рад
;
ϐ
6
= ϐ
6
=
(3,5÷4,0)Нмс
рад
;
ϐ
0
=
(7,0÷7,5)Нмс
рад
;
ϐ
1
= ϐ
2
=
(5,5÷6,5)Нмс
рад
;
С
0
=
(350÷385)Нм
рад
;
С
1
= С
2
=
(340÷350)Нм
рад
; I
д1
= 1,06 кгм
2
;
I
1
= I
3
= 3,31 кгм
2
;
I
2
=
3,74 кгм
2
;
I
4
= I
7
= 2,34 кгм
2
;
I
5
= I
6
= I
7
= I
8
= (1,85 ÷ 2,15)кгм
2
;
М
n1
= М
n2
= (1,8 ∓ 0,3М
n0
) ∙
10
2
Нм;
М
8
= М
9
= (0,6 + 0,05sinω
4
t) ∙ 10
2
Нм;
М
4
= М
7
= (0,8 + 0,06sinω
5
t) ∙ 10
2
Нм;
М
6
= М
5
= (1,1 + 0,08sinω
6
t) ∙ 10
2
Нм;
М
ш
= (1,2 + 0,1sinω
2
t) ∙ 10
2
Нм
hisobga olib ma’lum bо‘lgan standart dasturlarda amalga oshirildi.
Paxtani tozalash mashinasi ishchi organlari yuritmalaridagi tasmali uzatma
shkivlarini erkin tebranishlarini ifodalovchi differensial tenglamalarni yechimi
asosida tasmani yetaklovchi va yetaklanuvchi tarmoqlarining uzayishlarini
aniqlash formulalari bog‘lanish qonuniyatlari olindi. Tasma tarmoqlarini
tasmaning turli tarangliklaridagi uzayishini bog‘lanishlari olindi. Texnologik
mashinalarni yuritmalari uchun uzatmani uzatish nisbatini va tasma
xarakteristikasini tanlash metodi ishlab chiqildi.
Xulosa. Tasmani yetaklovchi va yetaklanuvchi tarmoqlarining uzayishlarini
aniqlash formulalari bog‘lanish qonuniyatlari paxtani tozalash mashinasi ishchi
organlari yuritmalaridagi tasmali uzatma shkivlarini erkin tebranishlarini
ifodalovchi differensial tenglamalarni yechimi asosida olindi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. UXK rusumli paxta tozalash agregatining pasporti.
2. Djurayev A.D., Kasimov A.A. Paxtani tozalash texnologik mashinalarining
tasmali uzatmalarini tasma tarangligini uning tarmoqlari uzayishiga ta’siri//
Journal of Advanced Research and Stability Volume: 03 Issue: 01 | Jan - 2023
ISSN: 2181-2608.pp.236-239.
3. Djurayev Anvar Djurayevich, Kasimov Abror Aliyorovich (2023).
O'zgaruvchan uzatish nisbatli tasmali uzatmaning tarkibli rolikni siljish qonunini
aniqlash. Journal of AdvancedResearch and Stability Volume: 03Issue: 02| fab-
2023ISSN: 2181-2608, www.sciencebox.uz 346-351.
4. Левин А.Е. Математические моделирование приводов машин-орудий //
Сб. науч. тр. По теории механизмов и машин. -Алматы: Наука Казахстана,
1977. -С.259-260.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
201
5. Пискунов Н.С. Дифференциальное интегральное вычисление для втузов,
т. 2/ Учебное пособие для втузов, изд.13.-М.: Наука, Главная редакция
физико-математической литературы, 1985.-500с.
