ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
73
O‘ZBEKISTONDA DAVLAT BOSHQARUVI SAMARADORLIGINI
BAHOLASH TIZIMI TAKOMILLASHTIRISHNI USTUVOR
YO‘NALISHLARDAN BIRI SIFATIDA
Nurmurod Abduyusupovich Djuraуev
O‘zbekiston Milliy universiteti mustaqil-izlanuvchisi
e-mail:djurayev@gmail.com
K.M.Mirzaaxmedov
O‘zbekiston Milliy universitet professori, siyosiy fanlar doktori (DSc),
https://doi.org/10.5281/zenodo.15139125
Annotatsiya
: Davlat boshqaruvi samaradorligini baholash tizimini
takomillashtirish O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarning muhim
yo‘nalishlaridan biridir. Ushbu maqolada davlat boshqaruvi samaradorligini
baholash tizimini takomillashtirishning strategik yo‘nalishlari, so‘nggi yillarda
qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar, shuningdek, xalqaro tashkilotlar va
xorijiy davlatlar bilan hamkorlikdagi uchrashuvlar va kelishuvlar tahlil qilinadi.
Kalit so'zlar
: siyosiy hokimiyat, siyosiy boshqaruv, barqaror rivojlanish,
siyosiy madaniyat, rivojlanish strategiyasi.
Аннотация
: совершенствование системы оценки эффективности
государственного управления является одним из важнейших направлений
проводимых в Узбекистане реформ. В данной статье анализируются
стратегические направления совершенствования системы оценки
эффективности государственного управления, нормативно-правовые
акты, принятые за последние годы, а также встречи и соглашения о
сотрудничестве с международными организациями и зарубежными
государствами.
Ключевые слова
: политическая власть, политическое управление,
устойчивое развитие, политическая культура, стратегия развития.
Annotation
: improving the system of assessment of the effectiveness of
Public Administration is one of the important directions of reforms carried out
in Uzbekistan. This article will analyze strategic directions for improving the
system of assessing the effectiveness of Public Administration, regulatory legal
acts adopted in recent years, as well as joint meetings and agreements with
international organizations and foreign countries.
Keywords
: political power, Political Management, Sustainable
Development, political culture, development strategy.
O‘zbekistonda davlat boshqaruvi samaradorligini baholash tizimi
mustaqillik yillarida bosqichma-bosqich shakllandi. Davlat boshqaruvi
samaradorligini oshirishga qaratilgan islohotlar doirasida 2017-yilda
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
74
“O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar
strategiyasi” qabul qilindi. Ushbu strategiya davlat boshqaruvi tizimini
takomillashtirishni ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgiladi .
Shuningdek, 2021-yilda “Yangi O‘zbekiston ma’muriy islohotlari dasturi”ni
ishlab chiqish bo‘yicha topshiriq berilgan bo‘lib, bu islohotlar davlat boshqaruvi
va mahalliy davlat hokimiyati organlari faoliyatini natijadorlikka yo‘naltirish
orqali aholi farovonligini ta’minlashni maqsad qilgan. Ushbu islohotlar davlat
boshqaruvi samaradorligini oshirish va zamonaviy boshqaruv usullarini joriy
etish orqali mamlakatning barqaror rivojlanishini ta’minlashga xizmat qiladi .
Davlat boshqaruvi samaradorligini baholash tizimi davlat organlari
faoliyatining natijadorligini aniqlash va takomillashtirishda muhim ahamiyatga
ega. Ushbu tizim orqali davlat xizmatlari sifatini oshirish, resurslardan samarali
foydalanish va fuqarolarning davlat institutlariga bo‘lgan ishonchini
mustahkamlash mumkin. O‘zbekistonda so‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan
keng ko‘lamli islohotlar davlat boshqaruvi tizimini modernizatsiya qilish
zaruratini ko‘rsatmoqda. Xususan, 2017-yilda qabul qilingan Ma’muriy
islohotlar konsepsiyasi davlat boshqaruvi tizimining samaradorligini oshirishga
qaratilgan
Shu bilan birga, 2017-yilda “O‘zbekiston Respublikasida Ma’muriy
islohotlar konsepsiyasi” tasdiqlandi. Ushbu hujjat davlat boshqaruvi tizimini
isloh qilish, samaradorlikni oshirish va zamonaviy boshqaruv usullarini joriy
etishni nazarda tutadi.
2020-yilda “2020-2024 yillarda davlat moliyasini boshqarish strategiyasi”
qabul qilindi. Ushbu strategiya davlat moliyasini boshqarish samaradorligini
oshirish, shaffoflikni ta’minlash va hisobdorlikni kuchaytirishga qaratilgan.
Jumladan, 2024-yilda Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT)
tomonidan O‘zbekistonda davlat boshqaruvi tizimini har tomonlama o‘rganish
va uning samaradorligini baholash bo‘yicha hisobot taqdim etildi . Ushbu
hisobotda davlat siyosatini muvofiqlashtirish, strategik rejalashtirish va
boshqaruv mexanizmlarini kuchaytirishga qaratilgan tavsiyalar berildi.
Umuman olganda, O‘zbekistonda davlat boshqaruvi samaradorligini
baholash tizimi milliy islohotlar va xalqaro hamkorlik asosida shakllanib, davlat
organlari faoliyatining samaradorligini oshirishga xizmat qilmoqda.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish
maqsadida qator normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilindi. Ular orasida “Davlat
fuqarolik xizmati to‘g‘risida”gi qonun va davlat xizmatchilarining
samaradorligini baholash tizimi muhim ahamiyat kasb etadi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
75
2022-yil 8-avgustda qabul qilingan “Davlat fuqarolik xizmati to‘g‘risida”gi
qonun O‘zbekiston Respublikasida davlat xizmatchilarining huquqiy maqomini
belgilovchi muhim hujjat hisoblanadi . U davlat organlari va tashkilotlarida
faoliyat yurituvchi xizmatchilarning huquq va majburiyatlarini, shuningdek,
davlat fuqarolik xizmatining asosiy prinsiplari va tartib-taomillarini aniqlaydi.
Qonunning asosiy mazmuni:
1. Davlat fuqarolik xizmatining asosiy prinsiplari: Qonunda davlat fuqarolik
xizmatining asosiy prinsiplari sifatida qonuniylik, shaffoflik, adolatlilik, xolislik,
professionallik va davlat xizmatchilarining huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya
qilinishi belgilangan.
2.
Xizmatchilarning
huquq
va
majburiyatlari:
Qonun
davlat
xizmatchilarining huquqlari, jumladan, kasbiy faoliyatni amalga oshirish, malaka
oshirish, ijtimoiy kafolatlar va himoyaga ega bo‘lish huquqlarini belgilaydi.
Shuningdek, ularning xizmat vazifalarini vijdonan bajarish, qonunlarga rioya
qilish, manfaatlar to‘qnashuviga yo‘l qo‘ymaslik kabi majburiyatlari ham
ko‘rsatilgan.
3. Ishga qabul qilish, xizmatni o‘tash va tugatish tartibi: Qonunga muvofiq,
davlat fuqarolik xizmatiga kirish tanlov asosida amalga oshiriladi, bu esa kadrlar
tanlovida shaffoflik va adolatlilikni ta’minlaydi. Shuningdek, xizmatni o‘tash va
tugatish tartiblari ham qonunda batafsil yoritilgan.
4.
Manfaatlar
to‘qnashuvining
oldini
olish:
Qonunda
davlat
xizmatchilarining shaxsiy manfaatlari bilan xizmat majburiyatlari o‘rtasidagi
to‘qnashuvlarning oldini olish choralari belgilangan. Bu davlat boshqaruvida
xolislik va adolatlilikni ta’minlashga xizmat qiladi.
5. Shaffoflik va hisobdorlikni ta’minlash: Qonun davlat organlari faoliyatida
shaffoflikni oshirish, davlat xizmatchilarining hisobdorligini ta’minlashga
alohida e’tibor qaratadi.
Mazkur qonun davlat boshqaruvi tizimini isloh qilish, davlat
xizmatchilarining kasbiy malakasini oshirish va davlat xizmatlari sifatini
yaxshilashga qaratilgan. U davlat xizmatchilarining huquqiy maqomini aniq
belgilab, ularning faoliyatini yagona qoidalar asosida tartibga soladi. Bu esa
davlat xizmatida shaffoflik, adolatlilik va professionallikni ta’minlashga xizmat
qiladi .
O‘zbekiston Respublikasida davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish va
davlat xizmatchilarining faoliyatini yanada takomillashtirish maqsadida 2022-yil
28-dekabrda “Davlat fuqarolik xizmatchilari faoliyatining samaradorligini eng
muhim ko‘rsatkichlar asosida baholash uslubiyati” tasdiqlandi .
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
76
Mazkur uslubiyat davlat organlari va tashkilotlarida faoliyat yurituvchi
davlat fuqarolik xizmatchilarining samaradorligini baholash uchun xolis va
adolatli mezonlarni belgilashga qaratilgan. Uning asosiy maqsadi
xizmatchilarning
kasbiy
faoliyatidagi
natijadorlikni
oshirish,
ularni
rag‘batlantirish va xizmat pog‘onalarida ko‘tarilishlarini ta’minlashdir .
Uslubiyatga muvofiq, har bir davlat organi o‘z faoliyatining o‘ziga xos
xususiyatlarini hisobga olgan holda, xizmatchilar uchun aniq, o‘lchanadigan,
erishish mumkin bo‘lgan va bajarish muddatiga ega bo‘lgan samaradorlikning
eng muhim ko‘rsatkichlarini (EMSK) tasdiqlaydi. Baholash jarayoni quyidagi
bosqichlarni o‘z ichiga oladi:
1. EMSKni belgilash: Har bir lavozim uchun individual ko‘rsatkichlar ishlab
chiqiladi, bu ko‘rsatkichlar xizmatchining xizmat vazifalari va majburiyatlariga
muvofiq bo‘lishi lozim.
2. Maqsadli ko‘rsatkichlarni aniqlash: Hisobot davri uchun erishilishi lozim
bo‘lgan rejaviy ko‘rsatkichlar belgilanadi.
3. Amaldagi ko‘rsatkichlarni baholash: Hisobot davri yakunida
xizmatchining faoliyati tahlil qilinib, belgilangan EMSKga erishish darajasi
aniqlanadi.
4. Yakuniy baholash: Xizmatchining umumiy faoliyati yig‘ma EMSK asosida
baholanadi, bu esa uning xizmat pog‘onalarida ko‘tarilishi yoki rag‘batlantirilishi
uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Baholash natijalari xizmatchilarning xizmat pog‘onalarida ko‘tarilishi,
rag‘batlantirilishi yoki tegishli choralar ko‘rilishi uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Shuningdek, bu natijalar xizmatchilarning kasbiy rivojlanishi, malaka oshirish
ehtiyojlarini aniqlash va ularning faoliyatini yanada takomillashtirishga
yo‘naltirilgan chora-tadbirlarni belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi .
Mazkur normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinganidan so‘ng, davlat
boshqaruvi tizimida qator o‘zgarishlar amalga oshirildi. Xususan, davlat
xizmatchilarini tanlov asosida ishga qabul qilish, ularning faoliyatini baholash va
rag‘batlantirish tizimi yo‘lga qo‘yildi. Kelgusida ushbu tizimni yanada
takomillashtirish, xususan, davlat xizmatchilarining malakasini oshirish,
ularning
faoliyatini
baholashda
zamonaviy
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan foydalanish rejalashtirilgan.
Umuman olganda, so‘nggi yillarda qabul qilingan normativ-huquqiy
hujjatlar davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish, davlat xizmatchilarining
kasbiy malakasini yuksaltirish va fuqarolarga ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifatini
yaxshilashga xizmat qilmoqda.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
77
O‘zbekiston davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish maqsadida xalqaro
hamkorlik va tajriba almashish yo‘lida bir qator tashabbuslarni amalga
oshirmoqda. Xususan, Singapur, Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) bilan
hamkorlik dasturlari va Qozog‘istonning davlat organlari faoliyati
samaradorligini baholash tizimiga bo‘lgan qiziqishi diqqatga sazovordir.
2023 - yil yanvar oyida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning
Singapurga tashrifi davomida ikki davlat o‘rtasida hamkorlikning oltita
asosiy yo‘nalishi belgilandi. Inson kapitalini rivojlantirish va davlat boshqaruvi
uchun yuqori malakali kadrlar tayyorlash shulardan biri edi. Bu yo‘nalishda Li
Kuan Yu nomidagi Davlat siyosati maktabi ishtirokida boshqaruv, shaharsozlik,
infratuzilmani rivojlantirish, raqamli transformatsiya, innovatsiyalar, ta’lim va
sog‘liqni saqlash sohalarida davlat xizmatchilarini tayyorlash va ularning
malakasini oshirish bo‘yicha kelishuvlarga erishildi .
O‘zbekiston va BAA o‘rtasidagi hamkorlik davlat boshqaruvi sohasida sifat
va samaradorlikni oshirishga qaratilgan. 2022-yil 11-aprelda davlat boshqaruvi
samaradorligini oshirish to‘g‘risida anglashuv memorandumi imzolangan bo‘lib,
bu ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga xizmat qilmoqda.
Ushbu hamkorlik doirasida “Government Quality Award — O‘zbekiston
Respublikasi davlat organlari samaradorligi mukofoti” dasturi amalga
oshirilmoqda. Dastur mamlakatda davlat boshqaruvi va davlat xizmati
samaradorligini baholashga yo‘naltirilgan loyiha hisoblanadi. 2023-yilda dastur
muvaffaqiyatli o‘tkazilib, 2024-yilda uning ikkinchi mavsumi boshlandi.
Dasturda 17 ta vazirlik va 120 nafarga yaqin davlat xizmatchilari ishtirok
etmoqda .
Bundan tashqari, 2024-yil sentabr oyida Toshkentda O‘zbekiston va BAA
hukumatlari vakillari ishtirokida hukumatlararo tajriba almashinuv davrasi
o‘tkazildi . Unda davlat organlari rahbarlari va mas’ullari ishtirok etib, davlat
boshqaruvida sifat va samaradorlikni oshirish masalalari muhokama qilindi.
O‘zbekiston davlat xizmatini rivojlantirish agentligi va Qozog‘iston davlat
xizmati ishlari bo‘yicha agentligi o‘rtasida hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yilgan.
2023-yil sentabr oyida o‘tkazilgan uchrashuvda davlat xizmatiga kirishda ochiq
tanlov tizimi bo‘yicha tajriba almashildi. Bu uchrashuvda davlat xizmatiga qabul
qilish jarayonlarining shaffofligi va samaradorligini oshirish masalalari
muhokama qilindi.
Shuningdek, O‘zbekiston Qozog‘istonning davlat organlari faoliyati
samaradorligini baholash tizimiga qiziqish bildirmoqda. Bu borada ikki davlat
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
78
o‘rtasida tajriba almashish va hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan chora-
tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Umuman olganda, O‘zbekiston xalqaro hamkorlik va tajriba almashish
orqali davlat boshqaruvi samaradorligini oshirishga intilmoqda. Singapur, BAA,
Qozog‘iston va boshqa davlatlar bilan olib borilayotgan hamkorlik dasturlari bu
yo‘nalishda muhim ahamiyat kasb etadi.
O‘zbekistonda davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish va zamonaviy
boshqaruv usullarini joriy etish maqsadida qator strategik yo‘nalishlar
belgilangan. Ular davlat xizmatlari sifatini yaxshilash, fuqarolarning davlat
institutlariga bo‘lgan ishonchini mustahkamlash va boshqaruv tizimini
takomillashtirishga qaratilgan .
1. Strategik rejalashtirish va muvofiqlashtirishni kuchaytirish:
Davlat siyosatini samarali amalga oshirish uchun strategik rejalashtirish va
muvofiqlashtirish mexanizmlarini takomillashtirish zarur. Iqtisodiy hamkorlik
va taraqqiyot tashkiloti (IHTT) tomonidan taqdim etilgan hisobotda davlat
siyosatini muvofiqlashtirish, strategik rejalashtirish, shuningdek, boshqaruv
mexanizmlari va vositalarini kuchaytirishga qaratilgan islohotlarning asosiy
yo‘nalishlari ko‘rib chiqilgan.
2. Davlat xizmatchilarining faoliyatini baholash tizimini joriy etish:
2021-yilda qabul qilingan qarorga muvofiq , vazirliklar, davlat qo‘mitalari
va boshqa davlat boshqaruvi organlari rahbarlari o‘rinbosarlarining faoliyat
samaradorligini baholash tizimi joriy etildi.
3. Innovatsion boshqaruv usullarini joriy etish:
Ilmiy va innovatsion faoliyatni rivojlantirish bo‘yicha davlat boshqaruvi
tizimini takomillashtirish maqsadida 2021-yilda tegishli farmon qabul qilindi .
Ushbu hujjat innovatsion rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish va amalga
oshirishni nazarda tutadi.
4. Xalqaro tajriba va hamkorlikni kengaytirish:
Davlat boshqaruvi samaradorligini oshirishda xalqaro tajriba va hamkorlik
muhim ahamiyatga ega ekanligini inobatga olish.
5. Davlat boshqaruvida inson resurslari samaradorligini baholash:
Davlat boshqaruvida inson resurslari samaradorligini baholash
ko‘rsatkichlarini ishlab chiqish va joriy etish orqali boshqaruv tizimining
samaradorligini oshirishga erishish mumkin. Bu borada ilmiy tadqiqotlar olib
borilmoqda .
Ushbu strategik yo‘nalishlar davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish,
davlat xizmatlari sifatini yaxshilash va fuqarolarning davlat institutlariga bo‘lgan
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
79
ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi. Kelgusida ushbu yo‘nalishdagi
islohotlarni davom ettirish orqali davlat boshqaruvi tizimini yanada
takomillashtirish
rejalashtirilgan.
O‘zbekistonda
davlat
boshqaruvi
samaradorligini oshirish maqsadida so‘nggi yillarda qator islohotlar amalga
oshirildi. Xususan, davlat xizmatchilarining faoliyatini baholash tizimi joriy
etilib,
rahbar
o‘rinbosarlarining
samaradorligi
muntazam
nazorat
qilinmoqda.Shuningdek, davlat boshqaruvi tizimini isloh qilish bo‘yicha xalqaro
tashkilotlar, jumladan, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT)
tavsiyalari inobatga olinmoqda.
Birlashgan Arab Amirliklari bilan hamkorlikda davlat organlari faoliyatini
baholash dasturi amalga oshirilmoqda.Ushbu chora-tadbirlar davlat boshqaruvi
samaradorligini oshirish, shaffoflikni ta’minlash va fuqarolarga ko‘rsatilayotgan
xizmatlar sifatini yaxshilashga xizmat qilmoqda. Kelgusida ushbu yo‘nalishdagi
islohotlarni davom ettirish orqali davlat boshqaruvi tizimini yanada
takomillashtirish rejalashtirilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
O‘zbekiston Respublikasida Ma’muriy islohotlar konsepsiyasini tasdiqlash
to‘g‘risida
O‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
Farmoni:
https://lex.uz/docs/-3331174
2.
Prezident «Yangi O‘zbekiston ma’muriy islohotlari dasturi»ni ishlab
chiqish
bo‘yicha
topshiriq
berdi:
https://www.gazeta.uz/oz/2021/11/23/admin-reform/
3.
Davlat boshqaruvida samaradorlikni baholash, mezonlar va indikatorlar:
https://e-itt.uz/index.php/eitt/article/download/1042/976
4.
Davlat boshqaruvini shakllantirishda IHTT tavsiyalari ko‘rib chiqildi:
https://asr.gov.uz/news/13135
5.
Davlat fuqarolik xizmati to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasining Qonuni:
https://lex.uz/uz/docs/-6145972
6.
Davlat fuqarolik xizmati to‘g‘risidagi qonun qabul qilindi. Nimalar
o‘zgaradi?: https://www.gazeta.uz/oz/2022/08/09/public-service-law/
7.
Davlat fuqarolik xizmatchilari faoliyatining samaradorligini eng muhim
ko‘rsatkichlar asosida baholash uslubiyatini tasdiqlash to‘g‘risida davlat
xizmatini rivojlantirish agentligi direktorining buyrug‘i: https://lex.uz/docs/-
6329831
8.
“Davlat fuqarolik xizmatchilari faoliyatining samaradorligini eng muhim
ko‘rsatkichlar
asosida
baholash
Uslubiyati”
tasdiqlandi:
https://argos.uz/oz/press-center/news/476
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
80
9.
O‘zbekistonda davlat xizmatchilari faoliyati samaradorligini aniqlash
tartibi
belgilandi:
https://daryo.uz/2023/01/05/ozbekistonda-davlat-
xizmatchilari-faoliyati-samaradorligini-aniqlash-tartibi-belgilandi
10.
O‘zbekiston-Singapur: davlat boshqaruvi sohasida hamkorlikning yangi
tendensiyasi: https://uza.uz/oz/posts/ozbekiston-singapur-davlat-boshqaruvi-
sohasida-hamkorlikning-yangi-tendensiyasi_446687
11.
“O‘zbekiston davlat organlari faoliyati samaradorligini baholash” dasturi
sovrindorlarini taqdirlash marosimi bo‘lib o‘tdi: https://argos.uz/oz/press-
center/news/579
12.
“O‘zbekiston davlat organlari faoliyati samaradorligini baholash” dasturi
doirasida
intervyu
va
taqdimotlar
o‘tkazilmoqda:
https://www.argos.uz/oz/press-center/news/813
13.
Toshkentda O‘zbekiston va Birlashgan Arab Amirliklari hukumatlararo
tajriba almashinuv davrasi o‘z ishini boshladi: https://argos.uz/oz/press-
center/news/816
14.
O‘zbekiston-Qozog‘iston: Davlat xizmatiga kirishda ochiq tanlov tizimi
bo‘yicha tajriba almashishdi: https://argos.uz/oz/press-center/news/557
15.
Davlat boshqaruvini shakllantirishda IHTT tavsiyalari ko‘rib chiqildi:
https://asr.gov.uz/news/13135
16.
Vazirliklar, davlat qo‘mitalari, davlat boshqaruvining boshqa organlari va
xo‘jalik birlashmalari rahbarlari o‘rinbosarlarining faoliyati samaradorligini
baholash tizimini joriy etish to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori: https://lex.uz/uz/docs/-5521182
17.
Ilmiy va innovatsion faoliyatni rivojlantirish bo‘yicha davlat boshqaruvi
tizimini
takomillashtirish
to‘g‘risida:
https://yuz.uz/uz/news/o-
sovershenstvovanii-sistem-gosudarstvennogo-upravleniya-v-sfere-razvitiya-
nauchnoy-i-innovatsionnoy-deyatelnosti
18.
Boshqaruvda inson resurslari samaradorligini baholash ko‘rsatkichlari:
https://uzzamin.uz/uz/magazines/2-2022/boshqaruvda-inson-resurslari-
samaradorligini-baholash-ko-rsatkichlari-uzzamin.pdf
