ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
184
2181-
3187
XORMEYSTER AYJAMAL TÓREMURATOVA
Ózbekstan Mámleketlik Konservatoriyası
Nókis Filialı, “Ulıwma kásiplik hám social
gumanitar pánler” kafedrası Muzıkatanıw bólimi 2-kurs studenti
Abdikarimova Indira Toxtarbay qızı
Ilimiy basshı:
Kamalova Gúlmaryam Maksetdullaevna
Annotaciya:
Bul maqalada xor tarawında kóp jıldan berli, miynet islep balalarǵa
bilim berip kiyatırǵan Ayjamal Jiemuratova Marqabaevnanıń ómiri haqqında aytıp
ótilgen.
Gilt sózler:
Muzıka mádeniyatı, qaraqalpaq, xor, kórkem óner, ádebiyat,
fortepiano.
Аннотация:
В статье рассказывается об Айжамале Жиемуратовой
Маркабаевне, много лет проработавшей в хоровом отделении, обучая и
воспитывая детей.
Ключевыe слова
: Музыка , каракалпак, хор, художественное искусство,
литература фортепиано.
Annotation:
This article describes the life of Ajamal Jiemuratova Markabayevna,
who has been teaching children for many years in the choral department..
Key words: music medium, karakalpak, choir, art, literature, and piano.
Qaraqalpaq muzıka mádeniyatında tek baqsı-jıraw, xalıq saz ásbapları bólimleri
menen sheklenip qalmay, xor jónelisinde de rawajlanıwlar ele de alǵa súrilmekte. Atap
aytatuǵın bolsaq, óziniń bilimin ayamay balalarǵa tálim-tárbiya beriwde sharmay
miynet islep kelgen xor bólimi qániygesi Ayjamal Marqabaevna haqqında usı
maqalada
aytıp
ótiledi.
Jiemuratova
Ayjamal
Marqabaevna 1979-jılı 6-oktyabr Nókis qalasında
ziyalılar
shańaraǵında
tuwılǵan.
Ol
qaraqalpaq
muzıkasınıń kórnekli wákili, «Qaraqalpaqstanǵa miyneti
sińgen kórkem-óner ǵayratkeri», kompozitor, pedagog,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
185
2181-
3187
qaraqalpaq muzıkasınıń jan kúyeri Marqabay Jiemuratov hám Qaraqalpaq
ádebiyatında ornı girewli shayırımız «Qaraqalpaq xalıq shayırı» Nábiyra Tóreshovanıń
shańaraǵında tórtinshi perzent bolıp dúnyaǵa kelgen. Qaraqalpaq ádebiyatı hám
mádeniyatınıń qos arısı bolǵan bul shańaraqta ulıwma 5 perzent tuwılıp kámalǵa
keledi. Ata-anaları perzentlerin kóz-qarashıǵınday asırap, olarǵa insaniylıqtıń eń ullı
páziyletlerin sińdirip, tárbiyalaydı. Shańaraqtaǵı perzentleriniń jaqsı insanlar bolıp
jetilisiwi, ilimli, bilimli, óner iyeleri bolıwı ushın at salısıp miynet etken. Olardıń 5
perzentide ádebiyatqa, muzıkaǵa qızıǵıwshı talantlı, kewil kózi ashıq insanlar bolıp
jetilisti. Bos waqıtlarında turaqlı túrde ádebiy kıtaplar (roman, povest, gúrriń, qosıqlar)
oqıytuǵın edi. Sonıń menen birge jaqsı dóretilgen qosıqlar, muzıkalar olardıń ajıralmas
joldası, sırlası boldı.
Jiemuratov Adilbay 1972-jılı 2-mayda Nókis qalasında tuwılǵan. Ol 1989-jılı
Nókis qalasındaǵı 24-sanlı ulıwma mektebin pitkeredi, soń 2 jıl áskeriy xızmetti
Germaniyada ótep qaytadı. Áskeriy xızmetten kelgennen soń Berdaq atındaǵı QMU
jurnalistika bólimine oqıwǵa kirip 1997-jılı pitkerip shıǵadı. Bunnan keyin
«Qaraqalpaqstan jasları» gazetasında xabarshı, soń KRIIM málimleme jurnalist bolıp
islemekte. Jiemuratov Dawıtbay 1974-jılı 16-avgustta Nókis qalasında tuwılǵan, orta
mektepti 1991-jılı pitkerip 18-kásip óner uchelishesinde oqıp bilim aladı. Házirgi
kúnde QMU elektrik lawazımında jumıs islep kelmekte. Jiemuratov Quwanısh 1976-
jılı 1-avgustta Nókis qalasında tuwılǵan. 18-kásip óner uchelishesinde telemaster
bólimin pitkeredi. Házirgi kúnde qalamızdaǵı «Kristal» xalıqqa sociallıq xızmet
kórsetiw orayında jumıs islemekte. Jiemuratova Biybisánem 1981-jılı 2-iyulda Nókis
qalasında túwılǵan. QMU matematika hám informatika bólimin pitkerip házirgi kúnde
Moynaq rayonındaǵı «Qazaqdárya» АPJ aymaǵında 14-sanlı mektepte muǵallim bolıp
islep atır.
Jiemuratova Ayjamal Marqabaevna 1979-jılı 6-oktyabrde Nókis qalasında
tuwılǵan. Shańaraqta ata-anasınıń miyrimine qanıp ósken Ayjamaldıń muzıkaǵa
qızıǵıwshılıǵı balalıǵınan oyandı. A.Jiemuratova esin tanıǵanlı beri dasturxan basında
ákesiniń hám anasınıń muzıka hám ádebiyat haqqında pikirlerin tıńlap qulaǵı úyrenip
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
186
2181-
3187
ósti. Ol muzıkaǵa basqasha mehir menen qaradı, sebebi muzıka álemi onıń sharapatlı
ata kásibi edi. M.Jiemuratov qızı Ayjamaldı muzıka mektebine akkordeon bólimine
hám sińlisi Biybisánemdi fortepiano bólimine oqıwǵa beredi, olar ekewi de tez arada
ásbaplardı shertip ketedi. Soń ayırım sebeplerge bola muzıka mektebinde oqıwın
dawam ettiriw nesip etpeydi. A.Jiemuratova 1996-jılı Nókis qalasındaǵı 9-sanlı orta
mektepti pitkerip shıǵadı. 2004-jılı J.Shamuratov atındaǵı kórkem-óner uchelishesin
xor dirijyorlıǵı boyınsha Zamira Mámbetova klasında oqıp pitkeredi. Uchelishede ullı
ustazlar Qaraqalpaq xalıq artisti Abdijabbar Mámbetov, Aypara Tólepova, Ulbiybi
Abdullaeva, Gúlmaryam Kamalova, Rayxan Kamalovalardan sabaq alıp muzıkalıq
bilimin tereńlestirdi.
2004-jılı paytaxtımızdaǵı 9-sanlı ulıwma bilim beriw mektebine muzıka páni
muǵallimi bolıp jumısqa ótedi. 2010-jılı Berdaq atındaǵı QMU muzıkalıq tálim
faktetin (sırttan) pitkerip shıǵadı. Universitette ustazları «Ózbekstan hám
Qaraqalpaqstan kórkem-óner ǵayratkeri», professor Q.Zaretdinovtan, professor
Paxratdin Palwaniyazov, G.Kamalova alǵan bilimleri onı muzıkaǵa bolǵan dúnya
qarasın hám qızıǵıwshılıǵınıń jánede rawajlandırıp, bilimlerin tereńlestiriwine sebep
boladı. 9-sanlı ulıwma bilim beriw mektebinde balalarǵa muzıka páninen sabaq berip
qoymastan mektepte xor jámáátin dúzip, hám qala kóleminde bolatuǵın qosıq
festivallarına belsendi qatnasıp keledi. 2017-
jıldan baslap Qaraózek rayonlıq 16-sanlı
BMKOM da xor atqarıwshılıǵı páninen sabaq
bere baslaydı.Oqıwshılarǵa tek ǵana xor
qosıqların atqarıw sırların úyretip qoymastan,
mektepte bolıp ótetuǵın koncert baǵdarlamalarına da xor qosıqları menen aktiv
qatnasıp keledi.
2020-jılı Nókis qalasındaǵı 1-sanlı Esjan baqsı atındaǵı BMKOM de óz
miynet jolın dawam ettiredi. Esjan baqsı atındaǵı bul oqıw dárgayı respublikadaǵı eń
ullı, eń úlken hám 85 jıldan artıq tariyxqa iye dárgay bolıp esaplanadı. Bul jerde óz
miynet jolın dawam ettiriw nesip etkenine qattı quwanıshlı bolǵan A.Jiemuratova
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
187
2181-
3187
ózindegi bar kúsh jigerin, bar talantın keleshek áwladlarımız bolǵan jaslardıń
muzıkalıq bilimin asırıwǵa, xor jámááti menen birgelikte úlken-úlken koncertlerge,
qatnasıwdı óz aldına maqset etip qoyadı.
Bul maqset jolında házirge kúnde ol óz ústinde islep, talantın,
imkaniyatların rawajlandırıp, tınımsız miynet islep kelmekte. Jáhánniń eń dúrdana
balalar xor shıǵarmalarınan tartıp, milliy xor qosıqlarımızǵa shekem balalarǵa úyretip,
mektep xor jámáátiniń repertuarların jańa xor shıǵarmalarınıń atqarıwı menen bayıtıp
atır. Mektepte ótkerilip atırǵan belgili sánelerge arnalǵan koncert baǵdarlamalarında
xor jámáátine xormeysterlik etip kelmekte. 2023-jılı 1-oktyabr «Ustazlar hám
oqıtıwshılar» bayramı múnásebeti menen mektep hákimshiligi tárepinen «Húrmet
jarlıǵı» menen sıylıqlandı.
A.Jiemuratovanıń ele aldına qoyǵan wazıypaları júda kóp.
Paydalanǵan ádebiyatlar:
1.
Qaraqalpaqstan kompozitorları, muzıka dóretiwshileri hám izertlewshileriniń
antalogiyası. Nókis “Qaraqalpaqstan” 2024
2.
G.M.Kamalova. Kompozitor Dariko Djanabaeva. Nókis “Ilimpaz” 2023-j.
3.
Kamalova Gulmaryam, ., & Ko‘zibayeva Mahinur Hamroyevna, . (2024).
MARKAZIY
OSIYO
MAMLAKATLARIDA
XOR
SAN’ATINING
RIVOJLANISHI. Международный
журнал
теории
новейших
научных
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–6_ июня–2025
188
2181-
3187
исследований, 2(9),
96–99.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/ijrs/article/view/60157
4.
Charshemov, J., & Orazalieva , G. (2024). BAROKKO DÁWIRINIŃ
GARMONIYASÍ. Вестник музыки и искусства, 1(3), 49–53. извлечено от
https://science.uzdknf.uz/index.php/science/article/view/144
5.
XORMEYSTER MÁMBETOVA ZAMIRA ABDIJABBAROVNANIŃ
QARAQALPAQ MUZIKA MÁDENIYATINA QOSQAN ÚLESI. (2025).
Ustozlar
Uchun
,
65
https://pedagoglar.org/02/article/view/6998
6.
QARAQALPAQSTANDA XOR RAWAJLANIWINDA XORMEYSTER
ÓTENIYAZOVA
BÁHÁRGÚL
XOJANIYAZOVA
TUTQAN
ORINI.
(2025).
Ustozlar Uchun
,
65
https://pedagoglar.org/02/article/view/6995
7.
Kamalova G. QÁLEMI ÓTKIR KOMPOZITOR (D. Djańabaeva dóretiwshilik
jolı) //Вестник музыки и искусства. – 2023. – Т. 1. – №. 2. – С. 37-39.
8.
Kamalova G. JAMIL CHARSHEMOVTÍŃ “POPURRI” SHÍǴARMASÍNÍŃ
ÓZGESHELIGI //Вестник музыки и искусства. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 52-57.
