ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
187
2181-
3187
OSTEOMIYELIT KASALLIGI HAQIDA
Alijonov Ziyodillo
Qoʻqon universiteti Andijon filiali,
1 kurs davolash ishi talabasi
Ilmiy rahbar: Ataxanova Nilufar Sayibjanovna
Qoʻqon universiteti Andijon filiali,
Klinik fanlar kafedrasi katta o’qituvchisi
ANNOTATSIYA.
Osteomiyelit — bu suyak va suyak ko‘migi to‘qimalarining
mikroorganizmlar, ayniqsa Staphylococcus aureus tomonidan chaqiriladigan
infeksion-yallig‘lanish kasalligi. U o‘tkir va surunkali shakllarda kechishi, og‘riq,
shish, tana haroratining ko‘tarilishi kabi klinik belgilar bilan namoyon bo‘lishi
mumkin. Ushbu maqolada osteomiyelitning kelib chiqish sabablari, patogenezi, klinik
belgilari, diagnostikasi va davolash usullari, shuningdek, profilaktika choralariga oid
ma’lumotlar keng yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
osteomiyelit, suyak infeksiyasi, bakterial yallig‘lanish, antibiotik
terapiyasi, suyak nekrozi, gematogen tarqalish.
ABOUT OSTEOMYELITIS DISEASE
Alijonov Ziyodillo
Student of therapeutic direction of medical faculty of Kokand University Andijan
branch
Ilmiy rahbar: Ataxanova Nilufar Sayibjanovna
Senior lecturer of Clinical sciences department of Kokand University Andijan
branch
ANNOTATION.
Osteomyelitis is an infectious-inflammatory disease of bone
and bone marrow tissue caused by microorganisms, especially Staphylococcus aureus.
It can occur in acute and chronic forms, manifested by clinical symptoms such as pain,
swelling, and fever. This article provides extensive information on the causes,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
188
2181-
3187
pathogenesis, clinical signs, diagnosis, and treatment of osteomyelitis, as well as
preventive measures.
Key words:
osteomyelitis, bone infection, bacterial inflammation, antibiotic
therapy, bone necrosis, hematogenous spread.
KIRISH.
Suyak to‘qimasi infeksiyalarga nisbatan nisbatan chidamli bo‘lishiga
qaramasdan, ba’zi hollarda u infeksiyalarning bevosita nishoniga aylanishi mumkin.
Osteomiyelit — bu suyak va unga yondosh to‘qimalarning infeksion yallig‘lanishi
bo‘lib, kasallik ko‘pincha og‘ir kechadi va uzoq muddatli davolanishni talab qiladi.
Bugungi kunda zamonaviy diagnostika va davolash usullarining rivojlanishi
osteomiyelitni samarali nazorat qilishga imkon bermoqda. Shunga qaramasdan, bu
kasallik o‘z vaqtida aniqlanmasa, suyak deformatsiyalari, harakat cheklanishi va hatto
nogironlikka olib kelishi mumkin.
ETIOLOGIYASI.
Osteomiyelitning asosiy sababi — bakterial infeksiya. Eng
ko‘p uchraydigan mikroorganizmlar: Staphylococcus aureus (eng keng tarqalgan
sababchi). Streptococcus turlari. Pseudomonas aeruginosa (ko‘proq travmatik yoki
jarrohlikdan keyingi holatlarda). Escherichia coli (immuniteti past bemorlarda).
Mycobacterium tuberculosis (suyak tuberkulyozi).
Infeksiya suyak to‘qimasiga uch xil yo‘l bilan kirib boradi: 1. Gematogen yo‘l —
qon orqali uzoqdagi infeksiya manbalaridan (masalan, tomoq og‘rig‘i, tish
infeksiyalari). 2. Posttravmatik — suyak sinishlari, jarohatlar yoki operatsiyalar orqali.
3. Yondosh to‘qimalardan tarqalish — masalan, chuqur yiringli yara yoki qo‘shni
infeksiya suyakka tarqalishi [1].
PATOGENEZ.
Infeksiya suyak to‘qimasiga tushgach, yallig‘lanish jarayoni
boshlanadi. Suyakdagi qon tomirlari tor va sekin oqimli bo‘lgani sababli, bakteriyalar
bu yerda ko‘proq to‘planib, yallig‘lanishni kuchaytiradi. Natijada: Og‘riq va shish
paydo bo‘ladi. Suyak to‘qimasi nekrozga uchraydi. Yiring hosil bo‘ladi va u periost
ostiga yoki teri ostiga chiqib ketadi (sinuslar, fistulalar) [2].
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
189
2181-
3187
TASNIFI.
O‘tkir osteomiyelit: 2-4 haftagacha davom etadi, simptomlar aniq va
keskin. Subakut osteomiyelit: simptomlari susaygan, ammo davom etuvchi shakl.
Surunkali osteomiyelit: uzoq muddat davom etadigan, davolanishi qiyin bo‘lgan shakl.
Ko‘pincha takrorlanib turadi.
KLINIK BELGILARI.
O‘tkir shakli: Yuqori tana harorati (38–40°C). Kuchli
og‘riq (suyak sohasida). Shish, qizarish, mahalliy haroratning oshishi. Umumiy
holsizlik, bosh og‘rig‘i. Bolalarda — harakat cheklanishi, yurganda og‘riq. Surunkali
shakli: Yengil tana harorati, o‘rtacha og‘riq, suyakda sinuslar (fistula) hosil bo‘lishi,
davriy yiring ajralishi, deformatsiya, bo‘g‘im faoliyatining cheklanishi [3].
DIAGNOSTIKA.
Laboratoriya usullari: Oq qon hujayralari sonining ko‘payishi
(leykotsitoz). S-reaktiv oqsil (SRV) va eritrotsitlar cho‘kish tezligi (ESR) oshgan
bo‘ladi. Radiologik usullar: Rentgen — 10–14 kundan so‘ng suyak o‘zgarishlarini
ko‘rsatadi. Kompyuter tomografiyasi (KT) — suyak nekrozini aniqlaydi. Magnit-
rezonans tomografiya (MRT) — yumshoq to‘qimalar va abscesslarni ko‘rsatadi.
Mikrobiologik tekshiruv: Yiringdan yoki biopsiyadan olingan namunani ekish [4,5].
DAVOLASH.
Konservativ: Antibiotiklar: keng ta’sir doirasiga ega bo‘lgan
antibiotiklar 4–6 haftagacha beriladi (oksatsillin, vankomitsin, tsefalosporinlar).
Yallig‘lanishga qarshi preparatlar. Detoksikatsion va simptomatik terapiya. Jarrohlik
aralashuvi: Nekrotik to‘qimalarni olib tashlash (sequestrektomiya). Yiringli
bo‘shliqlarni tozalash. Antiseptik eritmalar bilan yuvish. Og‘ir hollarda suyak
transplantatsiyasi yoki protez o‘rnatilishi kerak bo‘ladi [6].
ASORATLAR.
Suyak deformatsiyasi. Bo‘g‘imlarning harakatchanligi
kamayishi. Sepsis. Fistulalar. Qon zaxarlanishi.
PROFILAKTIKA.
Jarohatlarni to‘g‘ri parvarish qilish. Infeksiyalarning erta va
to‘liq davolanishi. Operatsiyalardan so‘ng aseptika va antiseptikaga rioya qilish.
Immunitetni mustahkamlash.
XULOSA.
Osteomiyelit kasalligi — bu jiddiy va uzoq davom etadigan infeksion
holat bo‘lib, u o‘z vaqtida aniqlanmasa, suyak va bo‘g‘imlarning funksiyasini butunlay
buzadi. Shuning uchun ham kasallikning ilk belgilarida shifokorga murojaat qilish
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
190
2181-
3187
muhimdir. Zamonaviy antibiotiklar, tasdiqlangan diagnostika usullari va jarrohlik
amaliyoti yordamida bemorlarning aksariyatini to‘liq sog‘lomlashtirish mumkin. Biroq
surunkali shaklga o‘tmasligi uchun erta tashxis va kompleks yondashuv zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Азизов М.М. “Инфекцион остеомиелит: диагностика и лечение”. —
Тошкент, 2020.
2.
Lew DP, Waldvogel FA. "Osteomyelitis." The Lancet, 2004; 364(9431): 369–
379.
3.
Hatzenbuehler J, Pulling TJ. "Diagnosis and Management of Osteomyelitis."
American Family Physician, 2011; 84(9): 1027–1033.
4.
World Health Organization. "Infections of the bone and joint." WHO Guidelines,
2018.
5.
Қодиров Б.А., Тўхтаев Ж.Ж. “Клиник микробиология ва инфекцион
касалликлар”. — Тошкент, 2019. Қодиров Б.А., Тўхтаев Ж.Ж. “Клиник
микробиология ва инфекцион касалликлар”. — Тошкент, 2019.
6.
Атаханова Н.С. Частота факторов риска сердечно-сосудистых заболеваний
среди населения ферганской долины.// RE-HEALTH JOURNAL – 2020. - № 2.3(6)
– P 1-5.
7.
Calhoun JH, Manring MM. “Adult osteomyelitis.” Infect Dis Clin North Am.,
2005.
