ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
76
2181-3187
MUHAMMAD YUSUF IJODINI MAKTABDA O‘QITISHNING PEDAGOGIK
AHAMIYATI
Marjona Nabiyeva
Xalqaro innovatsion universitet talabasi
Ilmiy rahbar:
Nurali Murodillayev, XIU o‘qituvchisi
Annotatsiya.
Ushbu maqolada o‘zbek xalqining sevimli shoiri Muhammad
Yusuf ijodini maktab ta’limi jarayonida o‘qitishning pedagogik va tarbiyaviy
ahamiyati yoritilgan. Shoirning milliy ruhda yozilgan, xalqona va yurakka yaqin
she’rlari asosida o‘quvchilarda vatanparvarlik, insoniylik, ona tiliga muhabbat kabi
fazilatlarni shakllantirish imkoniyatlari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada Muhammad
Yusuf ijodini dars jarayonida o‘rganishning samarali usullari – badiiy tahlil, ifodali
o‘qish, munozara va ijodiy topshiriqlar asosida yondashuvlar taklif etilgan.
Kalit so‘zlar:
O‘zbek adabiyoti, maktab ta’limi, tarbiyaviy ahamiyat,
vatanparvarlik, milliy g‘urur, badiiy tahlil, ifodali o‘qish, adabiy did.
Annotation.
This article highlights the pedagogical and educational significance
of teaching the works of Muhammad Yusuf, a beloved poet of the Uzbek people, within
the school curriculum. Based on his nationally spirited, folksy, and heartfelt poems, the
article explores how qualities such as patriotism, humanity, and love for the mother
tongue can be instilled in students. The study proposes effective methods for exploring
Muhammad Yusuf's works in the classroom, including literary analysis, expressive
reading, discussions, and creative assignments. It substantiates the need to use the
poet’s works to foster national pride and literary taste in schoolchildren.
Keywords:
Uzbek literature, school education, educational significance,
patriotism, national pride, literary analysis, expressive reading, literary taste.
Bugungi kunda o‘zbek adabiyotini chuqur o‘rganish, milliy qadriyatlar va
istiqlol g‘oyalarini yoshlarga singdirish maktab ta’limining dolzarb masalalaridan
biridir. Shu jihatdan Muhammad Yusuf ijodi maktab o‘quvchilari qalbida Vatanga
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
77
2181-3187
muhabbat, istiqlol g‘ururi va insoniy fazilatlarni shakllantirishda muhim o‘rin
egallaydi. Shoirning sermazmun, xalqona va yurakka yaqin she’riyati ta’lim-tarbiya
jarayonida keng qo‘llanishi lozim.
Muhammad Yusuf – milliy ruh targ‘ibotchisi.
Shoir ijodining asosiy
mazmunini milliy uyg‘onish, Vatanni sevish, xalqparvarlik va insoniylik g‘oyalari
tashkil etadi. “Tavallo”, “Vatanim” kabi she’rlari orqali o‘quvchilarda mustaqillik,
vatanparvarlik tuyg‘ularini tarbiyalash mumkin. Maktab darslarida bu she’rlar orqali
o‘quvchilarga nafaqat badiiy tahlil, balki hayotiy saboq berish, mustaqil fikrlashga
undash imkoniyati yaratiladi.
Shoir tilining xalqchil va obrazlilik jihatlari.
Muhammad Yusuf she’rlari
oddiy xalq tili bilan yozilgan, ammo ularning ichida chuqur ma’no, obraz va ramzlar
yashiringan. Bu jihat maktab o‘quvchilari uchun uning she’rlarini o‘rganishni
qulaylashtiradi.
Misol uchun, “Ulug‘imsan, Vatanim” she’rida ishlatilgan poetik
vositalar – metafora, takror, parallelizm orqali o‘quvchilar badiiy tafakkurga
o‘rgatiladi.
Dars jarayonida Muhammad Yusuf ijodidan foydalanish usullari.
–
badiiy tahlil: she’r mazmuni, g‘oyasi, kompozitsiyasi, badiiy tasvir vositalari
o‘rganiladi.
–
rolga kirib o‘qish: o‘quvchilarda ifodali o‘qish, obrazni his etish malakasi
shakllanadi.
–
munozara: shoir g‘oyalari asosida Vatan, erk, insoniylik haqida bahs-
munozaralar tashkil etish.
–
ijodiy yozuvlar: Muhammad Yusuf she’rlariga javob sifatida o‘quvchilar
insho yoki she’r yozishadi.
Adabiy-tarbiyaviy samaradorlik.
Shoirning “Onajon”, “Onamga”, “Iqror”,
“Ona tilim” kabi she’rlari orqali o‘quvchilar oilaparvarlik, ona tiliga hurmat, insoniy
qadriyatlar haqida chuqur tushunchaga ega bo‘lishadi.
Ko‘rib o‘tganimizdek, Muhammad Yusuf ijodini maktabda o‘qitish
o‘quvchilarning adabiy didini shakllantirish, milliy g‘urur va qadriyatlarni anglashda
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–6_ Мая –2025
78
2181-3187
muhim omil hisoblanadi. Shoirning xalqona, yuksak ruhda yozilgan she’rlari
zamonaviy o‘quvchi dunyoqarashini boyitadi, ularga ma’naviy tayanch beradi.
Pedagog sifatida biz ushbu ijod namunalarini dars jarayonida har tomonlama yoritib,
yosh avlodni ona Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalashimiz lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati:
1.
Muhammad Yusuf saboqlari / to‘plovchi va hammuallif Sh. Qurbon. – Toshkent:
O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2012.
2.
Quronov D. Adabiyot nazariyasi asoslari. – Toshkent: Navoiy universiteti,
2018.
3.
To‘raqulov M. Muhammad Yusuf she’riyatining badiiy xususiyatlari. // O‘zbek
tili va adabiyoti jurnali, 2014, №2, – B. 40–45. 8. Adabiyot. 11-sinf darsligi. –
Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
4.
Yusuf M. Saylanma. – Toshkent: Sharq, 2005.
5.
Yo‘ldoshev Q. So‘z yolqini. – Toshkent: G‘ofur G‘ulom nomidagi nashriyot-
matbaa ijodiy uyi 2018.
6.
https://ziyouz.com/portal-haqida/xarita/maqolalar/sobir-o-nar-kibrsiz-odam
7.
https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/muhammad-yusuf-sherlar-ikki-kitob-
