Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная
лингвистика
и
лингводидактика
–
Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
Symmetric and asymmetric phenomena in lexemes
expressing auditory ability in English and Uzbek languages
Sherali SHOKIROV
1
Andijan State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received December 2024
Received in revised form
15 December 2024
Accepted 25 January 2025
Available online
15 February 2025
This article focuses on the study of symmetric and
asymmetric phenomena in lexemes expressing auditory ability
in English and Uzbek languages. It examines grammatical and
semantic similarities and differences between these languages.
The article also explores various cultural and linguistic factors
associated with auditory abilities.
2181-3663
/©
2024 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss1-pp12-18
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
auditory ability,
symmetric phenomena,
asymmetric phenomena,
English language,
Uzbek language,
linguistics,
lexical analysis.
Ingliz va o‘zbek tillarida eshitish layoqatini ifodalovchi
leksemalarida simmetrik va asimmetrik hodisa
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
eshitish layoqati,
simmetrik hodisa,
asimmetrik hodisa,
ingliz tili,
o‘zbek tili,
lingvistika,
leksik tahlil.
Mazkur maqola ingliz va o‘zbek tillarida eshitish layoqatini
ifodalovchi leksemalardagi simmetrik va asimmetrik hodisalarni
o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada ushbu tillar o‘rtasidagi
grammatik va semantik
o‘xshashliklar hamda farqlar tahlil
qilinadi. Shuningdek, eshitish qobiliyati bilan bog‘liq turli
madaniy va lingvistik omillar ham ko‘rib chiqiladi.
1
Professor, Andijan State University. E-mail: Sheralis790@gmail.com
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
13
Симметричные и асимметричные явления в лексемах,
выражающих слуховую способность в английском и
узбекском языках
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
слуховая способность,
симметричные явления,
асимметричные явления,
английский язык,
узбекский язык,
лингвистика,
лексический анализ
.
Данная статья посвящена изучению симметричных и
асимметричных явлений в лексемах, выражающих
слуховые способности в английском и узбекском языках. В
статье рассматриваются грамматические и семантические
сходства и различия между этими языками. Также
анализируются различные культурные и лингвистические
факторы, связанные со слуховыми способностями.
Ma’lumki, tilshunoslik tadqiqotining zamonaviy yо‘nalishlari
–
kognitologiya,
lingvokulturologiya,
psixolingvistik-
somatika
tilda
inson
omilini
о‘rganish
(antropotsentrikning namoyon bо‘lishi sifatida) va voqelikni idrok qilish
doirasida hal
qilinadi. Eshitish layoqatiniidrok etish ham, boshqa voqelik, hodisalar, atrofdagi
dunyoning simmetrik va asimmetrik munosabatlarini inson faoliyati jarayonida tananing
ma’nolari tilda qanday ifodalanishi e’tiborga molikdir .
Professor M.B. P
rimova rus tilida eshitish persepsiyasi fe’llarining leksik
-semantik
guruhlarini inobatga olgan holda, rus tilidagi eshitish persepsiyasi fe’llari ma’nosida
quyidagi farqlovchi semalarni ajratadi: uzoqdan (quloq solmoq), persepsiya yakuni
(tinglamoq, eshitmoq), bir qancha vaqt (tinglab turmoq), vaqti-vaqti bilan (poylamoq),
davomiy (muttasil eshitmoq, eshitib tо‘ymaslik), intensiv, diqqat bilan (diqqat bilan
eshitmoq, astoydil eshitmoq, termulib eshitmoq), kuchaytirish (sinchiklab eshitmoq, razm
bilan eshit
moq), kengaytirish bilan (eshitib qotib, og‘zi ochilib, mahliyo bо‘lib qolmoq),
diqqat bilan, oxirigacha (diqqat bilan eshitib topmoq, pinxona eshitmoq, bilib olmoq),
boshidan to oxirigacha diqqat bilan eshitmoq (kо‘p fe’lli birikmalar), yaqindan va uzluks
iz
(kо‘p fe’lli birikmalar).
Kognitiv tilshunoslik yо‘nalishida til hodisalaridan bо‘lmish eshitish layoqati
strukturasini о‘rganishda quyidagi holatlarni e’tiborda tutish lozim:
–
idrok elementlari majmuasini о‘rganishda mazmundan shakl tomonga qarab
semantik funksiyalari asosida tahlil qilish; (eshitmoq
-payqamoq
), (
to hare-to find out
);
–
idrok markazi (yadro yoki dominant sо‘z)lardagi belgilarning tо‘laqonliligi va
maksimal darajadagi intensivligi va markazdan uzoqlashgan sari (periferiyada) bu
belgilarning susayib borishi;
(eshitish- sukut saqlash), (to hear- to listen);
–
idrok elementlarining
о‘zaro ta’sir kuchi,
ularning simmetrik va asimmetrik
munosabatlari, umumiy segmentlarning mavjudligi, maydon strukturasining dinamik
holati:
(tomosha qilib
–
tushunmoq) (to Watch- to understsnd);
Eshitish layoqatini ifodalovchi leksemalarning strukturasi bir butunlikni tarkibiy
qismlarga ajratish
va ular о‘rtasidagi bog‘liqlik orqali aniqlanadi. Simmetrik va asimmetrik
munosabat esa, ma’noning о‘zaro munosabatl
ari orqali aniqlangan segmentatsiya
yordamida harakterlanadi. Ushbu leksemalarga mansub maxsus vositalarning har biri
о‘zining grammatik xarakterdagi, yoki leksik xarakterdagi, yoxud sintaktik xarakterdagi
ma’nosiga ega.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
14
Bizning fikrimizcha, birinchidan, eshitish layoqatini ifodalovchi leksemalarning
rolini ma’lumotlar yoki bilimni qabul qilishga, ikkinchidan, inson imkoniyatidan kelib
chiqqan holda muayyan harakat obyektida “eshitish va aqliy” (inson) diqqatni bir joyga
jamlash, imkon darajasida ularni kо‘
rish orqali kuzatish yoki ularni aqlan nazorat qilish va
tahlil qilishga asoslangan.
Ushbu ma’lumotlardan kelib chiqib, muhim xulosa chiqarish mumkin: semantik
hukmronlik tabiatiga kо‘ra ikkita qarama
-qarshi guruh mavjud
–
fizik harakatlarning
predmetlari
va aqlga asoslangan narsalar, lekin eshitish persepsiyasining bunday fe’llari
aralash semantikalar bilan bog‘liq bо‘lgan predikatlar sifatida kо‘rib chiqiladi, chunki
uning ma’nosi jismoniy (aniqrog‘i –
fizik-fiziologik) va mental komponentlardir. Bunday
holatda, eshitish layoqatini ifodalovchileksemalar
–
persept nuqtai nazaridan obyektni
yoki butun perseptiv voqelikni,idrok subyektining eshitish maydoniga kiritish qat’iy
jismoniy sifatida tavsiflanmaydi, chunki vaziyatning tegishli tomoni persepsiyaga olib
kelmaydi, ammo murakkabroq simmetrik va asimmetrik munosabatlariga taxmin qilinadi.
Atrofimizni о‘rab turgan olam haqidagi axborotning katta qismi bilan ta’minlovchi
eshitish persepsiyasi, persepsiyaning qolgan turi kо‘rish, hid sezish, ta’m bilish va
sezish
turlariga nisbatan hukmronlik qiladi. Bundan tashqari, “video manbalar nafaqat inson
hayot tarzini о‘zgartirishi uchun tо‘g‘ri yо‘l kо‘rsatadi, uning kо‘pgina hatti
-harakatlariga
xukmronlik qiladi, balki uning bilimi va о‘y
-
fikrlarining asosi bо‘lib
ham xizmat qiladi”
Eshitish
–
nafaqat eshitish mumkin bо‘lgan simmetrik narsalar, balki eshitib bо‘lmas
ya’ni asimmetriya, mavhum, vaholanki, insonning ichki dunyosini ham biluvchi eng kuchli
quroldir: “...inson mavhum bо‘lgan obyektlar –
his-
tuyg‘u, yomonlik va yolg‘onni,
narsalarning va ishning mohiyatini bilishga qodir...”.
“hear” sо‘zi
–
a) eshitish xissi yoki xarakati; b) eshitish tuyg‘usini nozikligi yoki
keskinligi (balandligi yaxshi); s) eshitish orqali yodida saqlab qolib, og‘zaki tassavur qilish
shu bilan birga kо‘paytirish qobilyati.
a) eshitish, tinglovchi; raxmdil va e’tibor berish (I was sorry to hear about your
accident); b) xabardorlik, e’tibor (We had heard nothing for week, I was surprised to hear
(that) he was married);
•
biror voqea
xaqida odamlar bilib bо‘lgandan sо‘ng eshitadi.
News of his affair
eventually reached her ears;
•
e’tibor bermaslik (
eshitmaslik, beparvolik, sovuqqonlik
).
Bundan tashqari, “
silence, quietness
” inikosidagi xaqiqatning ikkita salbiy ta’rifi
juda foydali va neytral:
tovushsiz kulgi, sokin kecha, mayin shaboda, pinxona urushlar.
Biroq
ularning ijobiy ekvivalentlarining ma’nosi;
shovqinli, shov-
shuvli, shunchaki “akustik”
dan
kamroq kabi
ta’riflash mumkin. Bu esa inson
eshitish xissi qorishiq xarakterda ekanidan
dalolat beradi.
Yuqorida zikr etilgan ta’riflarni birinchisida eshitish xissi insoniyat xayotidagi eng
muhim organlaridan biri sifatida xarakterlansa, ikkinchi ta’rifda esa eshitish layoqati
yordamida aniqlanuvchi narsa yoki predmet kabi yordamchi komponentlarni ham
qо‘shayapti.
Eshitish layoqatini kо‘pincha sо‘zlovchining diqqat markazida sezgining quyidagi
vazifalarini ham aniqladik:
•
borliqni tinglash; ingliz tilida:
appreciation, attention, auricle, consideration,
discrimination, hearing, heed, lug, notice, regard;
о‘zbek tilida:
eshitish, bilish, diqqat, kо‘rib
chiqish, kamsitish.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
15
•
tovushni idrok etish
;
ingliz tilida:
hark, hearken, heed, incline;
о‘zbek tilida:
mayin,
qalin, shovqin, anglash, tinglash, yuborishva h.k.
.
•
tovushlarni xilma-xilligi idrok etish; ingliz tilida:
Shout, bawl, call, cry, holler, roar,
scream, shriek, whoop, yell, clamor, cry out, exclaim, halloo, uproar, vociferate;
о‘zbek
tilida:
baqirmoq, chaqirmoq, yig‘lamoq, qichqirmoq, qichqirmoq, g‘alayon, s
hov-
shuv,sо‘kish,
qarg‘ish, tanbeh, maqtash va h.k.
•
tovushlarga ajratishni idrok etish; ingliz tilida:
the voice of humanity, the sounds of
animals and birds, natural phenomena and sounds of objects;
о‘zbek tilida:
insonovozi,
hayvonlar va qushlarning tovushlari, tabiat hodisalari va narsalarning tovushlariva h.k.
•
tibbiy uskunalar ishtirokini idrok etish; ingliz tilida:
phonendascope, headphones
(hearing aid for heart and lung movements);
о‘zbek tilida:
quloqchin, eshitish aslaxasi
(tibbiyotda)
kabilarni aytimiz mumkin
.
Qolgan hollarda ushbu a’zo bajaradigan vazifalarga e’tibor qilinadi:
pinna, lobe,
tympanic, membrane, incus, malleus, tympanum, stapes, vestibule, cochlea, semicircular
canals, auditory nerve, eustachian tube, auditory meatus;
о‘zbek tilida:
eshitish nervi,
naychasi, eshitish gо‘shti, lakatr, pardava h.k.
Eshitish layoqati insonga narsalarni eshitib, ularga nomlashdan tashqari, balki
insonga tashqi olamni tо‘laqonli tarzda tinglab, bilib olishida о‘ziga xos instrument (vosita)
vazifasini bajarayapti.
Eshitish layoqati ikki xil (dualistik) xarakteri kishi diqqatini о‘ziga tortadi. Birinchisi,
olamni eshitib, tinglab, о‘rganib tushunuvchi sifatida namoyon bо‘lsa, ikkinchisi, inson
ongidagi idrokining “predmetlik” va “muqim (о‘zgarmas)lik”, “belgilash (kо‘rsatkich)” va
ularni nomlovchi unsur sifatida namoyon bо‘ladi.
Shu bilan birga, inson bir tomondan eshitib, fikrlab, tushunib, о‘z hayotidagi о‘rniga
ega bо‘lsa, ikkinchi bir holatiga qarab uning hayot tarzini, qanday tajribalar egasi
bо‘lganligi
ni tushunish mumkin.
Eshitish xissi metaforik modellar bilan bir qatorda ingliz va о‘zbek tillarida tinglash
tipidagi metonimik modellarda ham qо‘llaniladi.
“kimnidir nima deyishini qiziqish bilan
kutib turish
–
M.:
о‘zbek tilida:
Sizni yuzlab quloqlar (odamlar) eshitib turibdi; i
ngliz tilida
ham huddi shunday misollar mavjud bо‘lib bularni quyidagi leksema bilan ifodalash
maqsadga muvofiqdir
:
perception
; M.: Her perception of the sound changed after she
learned about acoustics
[10]
.
Yuqoridagi gaplarni biz
ikki xil ma’noda tushinish mumkin
bо‘lib, ularni tinglovchi va sо‘zlovchi о‘rtasidagimuloqot jarayonida vaziyatga qarab
simmetrik yoki asimmetrik munosabatini ajratib olish mumkin.
Ingliz tilidagi yana shunday leksemalar borki, ularmuloqot jarayonida qо‘llash
ohangidan turli ma’nolarni kо‘rish mumkin. Masalan:
“to
listen
” “be careful” (Eshit. Ehtiyot
bо‘l)
leksemasida
“to
give (one's) ear to smb/smth
”
pragmatik ma’nolari ifodalangan bо‘lib,
bunday holatdamazmunning о‘lchovi sо‘zlovchi va tinglovchi uchungina ayon bо‘ladi.
Lekin “to
incline (one`s) ear
” ushbu ma’noni kuchli, ta’sirchan tarzda ifoda etishligi bilan
“diqqat bilan”, “tinglamoq”dan farq qila
di.
Eshitish layoqatini simmetrik va asimmetrik munosabatini aniqlashda mazmun
tо‘dalari (mikromaydon a’zolari) ma’nodoshlik aloqalariga kirishishi mumkin. Ma’noviy
munosabatlar deganda nafaqat sinonimiya, omonimiya, antonimiya, balki giponimiya,
partonimiya, graduonimiya, iyerarxonimiya kabilarni ham nazarda tutamiz.
О‘zbek va ingliz tillarida ma’nodosh leksemalar tо‘dasiga quyidagi sinonim
leksemalarni kiritamiz: ingliz tilida:
hear
–
listen to, ear-hark, hearken
–
harken, hallucinate-
attention;
о‘zbek ti
lida:
eshitmoq
–
tinglamoq, pichirlamoq
–
poylamoq, quloq solmoq
–
quloq tutmoq, tinchlanmoq-
sukut saqlamoq,diqqat, e’tibor
va h.k.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
16
Yuqoridagi kamida ikki a’zoli sinonim qatorlarni mikro paradigmalar deb
hisoblaymiz. Sinonimik qator a’zolari umumiy ma’no о‘xshashliklari barobarida uslubiy
о‘ziga xosliklarga ega bо‘lishlari mumkin. Masalan, ingliz tildagi
“hearken”
kо‘proq badiiy
uslubga,
“attention”
ilmiy uslubga xos bо‘lsa,
“hear –
listento”
badiiy va sо‘zlashuv uslubiga,
“ear va hark”
rasmiy va ilmiy uslublarga xos sinonim leksemalardir.
Yuqoridagi mulohazalardan kelib chiqib, eshitish persepsiyasining simmetrik
holatini ifodalovchi til omillari kognitiv jarayoni bosqichlarini chizma asosida ifodalashga
harakat qilamiz.
Ma’noviy jihatdan bir
-birlari bilan zidlashuv (antonimik (asimmetrik))
munosabatda bо‘lgan leksemalarga quyidagilar misol bо‘ladi:
to have a good attention
–
to
have a bad attention, deafness,silence, quietness,throw/toss out on (one`s) ear
–
prick up
(one`s) ears, qulog‘i ding
-
qulog‘i qar, kar, sukut, qulog‘iga kirmoq
-
qulog‘iga kirmaslik
va
boshqalar.
Morfologik tuzilishi va yozuvdagi ifodasi bir
xil, lekin turli ma’nolarni anglatuvchi
eshitish layoqatini ifodalovchi leksemalarni omonim leksemalar deb ataymiz:
Shuningdek, о‘zbek tilida ma’lum maqsadga yо‘naltirilgan simmetrik va asimmetrik
faoliyati sо‘zlovchining maqsdlari asosida belgilanadi. Sim
metrik va asimmetrik
munosabatlarda leksemalar yoki gaplar verbal va noverbal xarakterda bо‘lishi mumkin.
Noverbal xarakterdagi nutq (sо‘lashuv) tinglovchiga aniq bir maqsadli informatsiya
bermaydi, balki suhbatdosh bilan bо‘ladigan salom
-alik, hol-ahvol s
о‘rashuvi yoki ob
-havo
haqidagi ma’lumotlardan tashkil topadi va ular suhbatdosh bilan kontakt о‘rnatib olish
uchun xizmat qiladi. (Masalan,
–
“
Eshityapsizmi?,
–
Yomon emas.,
–
Pastmi?
–
Durust
kabi).
Verbal xarakterdagi nutq tinglovchiga biron-bir
ma’lumot (xabar) yetkazish yoki
undan ana shunday xabarni olishga qaratilgan bо‘ladi.
Ular oddiy xabarni anglatishi
(
Tingla
.) buyruq, va’da yoki iltimos (
eshiting
)ni yoki savolni ifodalashi mumkin (
Bu yerdan
eshitib bо‘lmaydimi
?).
Eshitish layoqatini ifoda
lovchi leksemalarning semantik ma’nosi bilan bir qatorda
aytilgan gap (fikr) о‘zining pragmatik ma’nosiga ega, ya’ni pragmatik vazifani ham
bajaradi. Masalan, navbatda turgan kishiing yonida turgan kishiga aytgan “
Menga eshiting!
–
Listen me!
” degan gapi ortida vaziyatga kо‘ra “
Meni tushunishga xarakat qiling
–
Please
understand me
” degan ma’no ham anglashiladi. Bu uning asimmetrik munosabatdan
saqlanib simmetrik munosabatga о‘tish xodisasidir.
Eshitish
layoqati
TO EAR
Quloq solmoq
TO LISTEN
tinglamoq
HARK
E’tibor
TO HEAR
eshitmoq
ATTENTION
diqqat
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
17
Ingliz va о‘zbek tillaridagi eshitish layoqatini ifodalovchi lek
semalar gaplarda
asimmetrik munosabatdan funksional-
pragmatik ma’nosiga tо‘la mos tushmaydigan
holatlar ham uchrab turadi. Masalan, “
Eshitmaysizmi?
–
Can you hear me?”
Gaplariga e’tibor
bersangiz“
Gapirmang
!
–
Don’t speak!”
gaplarining ma’nosiyana asimmetrik
munosabatni
taqozo qiladi.
Bunday tipdagi gaplar lisoniy, mantiqiy
asosda, nutq vaziyati taqozosi bilan bog‘liq
holda hosil bо‘ladi. Masalan:
Uning qulog‘i bormi? –
U gap uqmas
. Bu gapda lingvistik
presuppozitsiya о‘rin olayapti, ya’ni ikki iboraning sinonimik qatori hosil bо‘layapti.
Ingliz tilida xam shunday
о‘zining semantik ma’nosi bilan bir qatorda lingvistik
ma’nosiga ega, ya’ni pragmatik vazifani ham bajaradigan gaplar talaygina. Masalan,
navbatda turgan kishiing yonida turgan kishiga aytgan “
now you are listening
” degan gapi
ortida vaziyatga kо‘ra “
Meni о‘zi eshityapsizmi?”
degan ma’no ham anglashiladi. Bu uning
presuppozitsion ma’nosidir.
Gapning semantik ma’nosi uning funksional
-
pragmatik ma’nosiga tо‘la mos
tushmaydigan holatlar ham uchrab turadi. Masalan,
Close the door
! gapi ma’nosini
“bu yer
juda shovqin bо‘lib ketdi”
degan ma’noni taqozo qiladi.
Bunday tipdagi gaplar lisoniy, mantiqiy
asosda, nutq vaziyati taqozosi bilan bog‘liq
holda hosil bо‘ladi. Masalan:
Does he not hear?
–
He is deaf.
Bu gapda lingvistik
presuppozitsiya о‘rin olayapti, ya’ni ikki iboraning sinonimik qatori hosil bо‘layapti.
О‘zbek tilida ham “
Qachon eshitding?
–
2019-
yilda e’lon qilindi
.
” Bu gapda mantiqiy
presuppozitsiya hodisasi о‘rin olayapti, ya’ni yangilikni yil
asosida aniqlanyapti.
–
Qulog‘ingiz bitkanmi?
Bu gapda
Men sizga gapiryapman
ma’nosi anglashilayapti,
ya’ni situativ presuppozitsiya hodisasi kuzatilayapti.
Biron narsaning yetishmayotgani yoki kamligi haqidagi eslatma о‘sha
yetishmayotgan narsani tо‘ldirib qо‘yish zarurati haqidagi istakni ifodalashi mumkin.
Masalan:
Quloqlashib turing
gapida
Sog‘ligidan xabar olib turing
degan ma’no ifodalanadi.
Ingliz va о‘zbek tillarida leksik birlik sifatida о‘zining semantik imkoniyatiga ega
ekanligidan kelib chiqqa
n holda, har qanday alohida olingan tip konkret ma’lum bir umum
tushunchani ifodalaganidek, biz endi eshitish layoqatini ifodalovchi leksemalarning
semantik maydoni konstituentlari lingvokognitiv ta’rifini shakllantirishimizga yetarli asos
bor deb hisoblaymiz.
Xulosa qilib aytganda, biz yuqorida sanab о‘tilgan eshitish layoqatini ifodalovchi
leksemalarni tillardagi mavjud simmetrik va asimmetrik munosabatini aniqlashga harakat
qidik, keyin esa ularni kognitiv tipologik jihatdan kiyoslashga, ularning kvantitativ va
kvalitativ tipologik tabiatini ochib berishga harakat qildik.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Saussure, F. (1916). Course in General Linguistics. McGraw-
Hill. (O‘zbek va ingliz
tillaridagi simmetrik va asimmetrik munosabatlarni tushunishda yordam beradigan
umumiy lingvistik tushunchalar.
2.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. University of Chicago
Press. (Ko‘rish sezgisining metaforik ifodalari, ingliz va o‘zbek tillaridagi farq va
o‘xshashliklar.)
3.
Kirk, J. (2006). Cognitive Linguistics: An Introduction. Edinburgh University
Press. (Ko‘rish sezgisi va uning tilshunoslikdagi rolini, ayniqsa semantika nuqtai nazaridan
tahlil qilish.)
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
18
4.
Baxtiyorov, S. (2020). O‘zbek tilida semantik leksemalar va ularning ta'rifi.
Toshkent: Fan. (O‘zbek tilidagi semantik leksemalar va ko‘rish sezgisini ifodalovchi
terminlar.)
5.
Taylor, J. R. (2003). Linguistic Categorization: Prototypes in Linguistic Theory.
Oxford University Press. (Ingliz va o‘zbek tillaridagi ko‘rish sezgisiga doir leksikal
kategoriyalarni tahlil qilish.)
6.
Jezek, E. (2007). Semantics: A Cognitive Account of Meaning. Oxford University
Press. (Semantikaning kognitiv yondoshuviga asoslanib, ko‘rish sezgisi va uning ifodalari
tahlil qilinadi.)
7.
Muminov, O. (2015). O‘zbek tilida obrazli
ifodalarning semantik tahlili. Toshkent:
Akademnashr. (Ko‘rish sezgisini ifodalovchi obrazli ifodalarning o‘zbek tilidagi tahlili.)
