Авторы

  • Рўзиқулов Дилшод Аллаёорович
    Гигиена кафедраси 2-босқич клиник ординаторлари
  • Облобердиев Охунжон Ўткирович
    Гигиена кафедраси 2-босқич клиник ординаторлари
  • Рахмонов Саъдулло Ғайбулло ўғли
    Гигиена кафедраси 2-босқич клиник ординаторлари
  • Файзибоев Пирмамат Нормаматович
    Илмий рахбар: Самарқанд давлат тиббиёт университети Гигиена кафедраси мудири т.ф.д. доцент

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.ijrs.61164

Ключевые слова:

Здоровье болезни учащиеся школьного возраста воздух в помещениях

Аннотация

Гигиеническая оценка параметров микроклимата школьных кабинетов является одной из основ прогнозирования состояния здоровья и работоспособности учащихся. Длительное пребывание большого количества учащихся в школьных кабинетах приводит к накоплению антропогенных и различных видов микроорганизмов. Как видно из приведенных выше определений, понятие здоровья отражает качество адаптации организма к условиям окружающей среды и представляет собой результат процесса взаимодействия человека с окружающей средой.


background image

30

7.1

3

1

МАКТАБНИ ЎРАБ ТУРГАН ТАБИИЙ МУҲИТ ҲАМДА АТРОФ-МУҲИТ

ОМИЛЛАРИНИНГ ЎҚУВЧИЛАР САЛОМАТЛИК ҲОЛАТИГА

ТАЪСИРИ

Рўзиқулов Дилшод Аллаёорович,

Облобердиев Охунжон Ўткирович,

Рахмонов Саъдулло Ғайбулло ўғли,

Гигиена кафедраси 2-босқич клиник ординаторлари

Илмий рахбар:

Файзибоев Пирмамат Нормаматович,

Самарқанд давлат тиббиёт университети

Гигиена кафедраси мудири т.ф.д. доцент

Аннотация:

Гигиеническая оценка параметров микроклимата школьных кабинетов

является одной из основ прогнозирования состояния здоровья и работоспособности
учащихся. Длительное пребывание большого количества учащихся в школьных кабинетах
приводит к накоплению антропогенных и различных видов микроорганизмов. Как видно из
приведенных выше определений, понятие здоровья отражает качество адаптации
организма к условиям окружающей среды и представляет собой результат процесса
взаимодействия человека с окружающей средой.

Ключевые слова:

Здоровье, болезни, учащиеся школьного возраста, воздух в

помещениях.

Abstract:

Hygienic assessment of the microclimate parameters of school classrooms is one

of the foundations for predicting the health and performance of students. The prolonged stay of a
large number of students in school classrooms leads to the accumulation of anthropogenic and
various types of microorganisms. As can be seen from the above definitions, the concept of health
reflects the quality of the div's adaptation to environmental conditions and is the result of the
process of human interaction with the environment.

Keywords:

Health, diseases, school-age students, indoor air.

Мавзунинг долзарблиги:

Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотининг

таърифига кўра, саломатлик нафақат касаллик ёки жисмоний нуқсонларнинг
йўқлиги, балки тўлиқ жисмоний, руҳий ва ижтимоий фаровонлик ҳолатидир.
Юқоридаги таърифлардан кўриниб турибдики, саломатлик тушунчаси
организмнинг атроф-муҳит шароитларига мослашиш сифатини акс эттиради ва
инсонлар ва атроф-муҳит ўртасидаги ўзаро таъсир жараёнининг натижасини
ифодалайди.

ЖССТ маълумотларига кўра, йилига атмосфера ҳавосининг ифлосланиши

натижасида 4,3 миллион нафар киши вафот этади [ЖССТ, 2018]. Россия
шаҳарларини жуфтлик билан таққослаш ёрдамида олиб борилган ўлим
таҳлилида юрак-қон томир тизими касалликларидан ўлим даражасидан энг кўп
атмосфера ҳавосининг ифлосланишига боғлиқлигини тасдиқлайди. ЖССТ аъзо
давлатларга ҳавонинг ифлосланиши билан боғлиқ барча касалликларнинг
эпидемиологик назоратини яхшилаш, саломатликка таъсири бўйича илмий


background image

31

7.1

3

1

тадқиқотлар ўтказиш ва ЖССТнинг ички ҳаво сифати бўйича тавсияларини
амалга ошириш имкониятларини ошириш учун ҳаво сифати мониторинги
тизимлари ва соғлиқни сақлаш регистрларини яратишни тавсия қилиши бежиз
эмас.

Бу муаммо инсон ва профессионал ҳаётнинг деярли барча соҳаларини

дунё миқёсида ўзгартирган коронавирус инфекцияси пандемияси даврида
алоҳида аҳамиятга эга. Ушбу ҳолат таълим тизимига катта таъсир кўрсатиб,
бунга изоляция ва чекловчи тартиб шароитида минглаб турли таълим
ташкилотлари масофавий ўқитиш технологиясига ўтиб, бу албатта электрон
таълимнинг ривожланишига сезиларли туртки берди.

Шу билан бирга, масофавий киришдан фойдаланган ҳолда машғулотлар,

биринчидан, ўқитувчи шахсининг ўқув хоналаридаги ўрнини, ўқувчилар билан
жонли мулоқотни таъкидлашга имкон берди, иккинчидан, таълим мазмунини
ўзгартириш муқаррарлигини кўрсатди.

Мақсад:

Мактабларнинг дарсхоналарида мактаб ёшидаги ўқувчиларнинг

жисмоний имкониятлари ва саломатлик ҳолатига таъсир этувчи мактаб ичи
номувофиқ омилларини яхшилашга қаратилган гигиеник тавсияларни ишлаб
чиқиш ва амалиётга тадбиқ қилиш.

Тадқиқотнинг

материаллари:

мактабларда

таълим

олаётган

ўқувчиларнинг касалланиш даражасини баҳолаш кўрсаткичлари, саломатлик
ҳолати, таълим-тарбия шароити (микроиқлим параметрлари, жиҳозланиши,
чанг ва унинг заррачаларининг ўлчами ва миқдори, дарс жадвали),
антропометрик кўрсаткичлари (кўкрак қафаси айланаси, бўй узунлиги, тана
вазни,) баҳолаш материалларидан фойдаланилди.

Тадқиқот натижалари:

Ҳамамизга маълумки карбонат ангидрид (CО

2

)

4-хавфли синфга тегишли ва нисбатан зарарсиз ҳисобланади, аммо ички
ҳаводаги CО

2

таркибининг кўрсаткичлари бошқа ифлослантирувчи моддалар

таркибининг кўрсаткичлари билан уйғунлашган ҳолда ҳисобланади.
Хоналарнинг ички муҳит ҳавоси ўзгариши 0,1% (1%) дан ошадиган карбонат
ангидрид таркибига тўғри келиши керак, бу ички ҳаво учун рухсат этилган
концентрация (РЭК) ҳисобланади. Тадқиқотлар аудитория марказида, полдан
1,5 м баландликда, машғулотлар бошланишидан олдин ва машғулотлар
тугагандан кейин олиб борилди.

Тажириба давомида шу нарса аниқ бўлдики, мактаблардаги

синфхоналарида CО

2

таркиби машғулотлар бошланишидан олдин 5 та

синфхоналарда (26,1%)га ҳаво сифати паст бўлган, дарс жараёнларининг


background image

32

7.1

3

1

охирига келиб эса ҳаво сифати паст бўлган синфхоналар сони 67% га ошган.
Яна шуни ҳам такдлаб ўтиш жоизки, синфхоналарнинг ярмидан кўпида (барча
синфларнинг 56,2%) дарс жараёнида дераза ва эшиклар тўлиқ ёпилган ҳолатда
бўлган. Худди шу синфхоналар ҳавосидаги карбонат ангидриднинг ўртача
миқдори 1256,1 та 19,2 ppm ни ташкил этди (ўртача кўрсаткич 3041 ppm).
Айниқса, кимёвий экологик омилларнинг салбий таъсирига, шу жумладан
формалдегиднинг болалар танасининг ривожланишига таъсир ўрганилганда шу
нарса аниқ бўлдики, бронхиал астма тарқалишининг болалар сийдигидаги
формалдегид таркибига ишончли равишда боғлиқ эканлиги аниқланди.
Тадқиқот давомида олинган натижалар биноларни мунтазам шамоллатиш ва
таълим ташкилотларининг ҳаво муҳити сифатини мунтазам равишда назорат
остига олиш зарурлигини кўрсатади.

Хулоса

қилиб шу нарсани айтишимиз мумкинки

,

атроф-муҳит омиллари,

мактабни ўраб турган табиий муҳитнинг ҳолати келажакдаги ва ҳозирги мактаб
ўқувчилари ҳамда ўқитувчиларнинг соғлиғига сезиларли таъсирини инобатга
олган ҳолда таълим муассасасининг профилактика ва соғломлаштириш
фаолиятига қўйиладиган талабларни сезиларли даражада кучайтириш ҳамда
биноларни мунтазам шамоллатиш ва таълим ташкилотларининг ҳаво муҳити
сифатини мунтазам равишда назорат остига олиш зарурлигини кўрсатади.

Фойдаланилган адабиётлар рўйхати

1.

Байжанова Н. С. и др. Влияние экологических условий Приаралья на
морфофункциональные показатели школьников старших классов //Международный
журнал экспериментального образования- 2014.- №. 5-2.- С. 16-17.

2.

Файзибоев

П.

Н.

ҚАНДОЛАТ

МАҲСУЛОТЛАРИНИНГ

ЗАМОНАВИЙ

ТЕХНОЛОГИЯЛАРДА

ИШЛАБ

ЧИҚАРИШНИ

ТАШКИЛЛАШТИРИШ

//INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY.
– 2023. – Т. 1. – №. 3. – С. 290-295.

3.

Файзибоев П. Н. и др. ЗНАЧЕНИЕ КОНДИТЕРСКОЙ ПРОДУКЦИИ В ПИТАНИИ
ЧЕЛОВЕКА

//INTERNATIONAL

JOURNAL

OF

RECENTLY

SCIENTIFIC

RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 3. – С. 282-289.

4.

Файзибоев П. Н., Ахророва М. Ш. TISH KARIESI BILAN KASALLANGAN VA SOG
‘LOM BOLALARNING OVQATLANISHINI BAHOLASH //ЖУРНАЛ СТОМАТОЛОГИИ
И КРАНИОФАЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ.– 2023–Т. 4. – №.1.

5.

Normamatovich F. P. PRODUCTION TECHNOLOGY OF NATIONAL CONFECTIONERY"
NOVVOT" //Academia Science Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 04. – С. 794-798.

6.

Белкова В. Н., Чистякова Н. Н. Исследование проблемы формирования установки на
здоровый образ жизни у младших школьников //Современные технологии в мировом
научном пространстве.- 2016. - С. 17-19.

7.

Файзибоев П. Н. и др. ОЗИҚ-ОВҚАТМАҲСУЛОТЛАРИДАН БАКТЕРИАЛ
ЗАҲАРЛАНИШНИ ОЛДИНИ ОЛИШДА НАССР ХАЛҚАРО ТИЗИМИНИ ТУТГАН


background image

33

7.1

3

1

ЎРНИ //INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S
THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 226-229.

8.

Файзибоев П. Н. и др. САБЗАВОТ, ПОЛИЗ МАҲСУЛОТЛАРИНИ ЕТИШТИРИШ
ЖАРАЁНЛАРИНИ ГИГИЕНИК БАҲОЛАШ //INTERNATIONAL JOURNAL OF
RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 221-225.

9.

Файзибоев П. Н. и др. ЎЗБЕКИСТОН ШАРОИТИДА ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ
БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ ЭПИДЕМИОЛОГИК ТАҲЛИЛИ //INTERNATIONAL
JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №.
7. – С. 230-233.

10.

Бердамбетова Б. и др. Исследование показателей физического развития и уровня
гемоглобина у школьников, проживающих в неблагополучных районах //Miasto
Przyszłości. – 2023. – Т. 34. – С. 231-235.

11.

Faiziboev Pirmamat Normamatovich, Ibragimova Fairuza Sobirovna, Makhmaraimov Fuzail
Ilkhomovich, Abdurakhmonova Shakhnoza Sokievich, & Fayziboev Bekzod Pirmamatovich.
(2024). HYGIENIC ASSESSMENT OF CRITERIA FOR SAFETY AND NUTRITIONAL
VALUE OF FRUITS AND VEGETABLES.

INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY

SCIENTIFIC RESEARCHER’S THEORY

,

2

(1), 77–81.

12.

Faiziboev Pirmamat Normamatovich, Fakhritdinov Shokhrukh Fakhritdinovitch, Roziklov
Dilshod Allayorovich, Obloberdiev Okhunjon O'tkirovich, & Fayziboev Bekzod
Pirmamatovich. (2024). ESTIMATES OF CONSUMPTION OF CONFECTIONERY
PRODUCTS IN THE AVERAGE DAILY DIETS OF THE POPULATION IN THE
SUMMERAUTUMN SEASON.

INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC

RESEARCHER’S THEORY

,

2

(1), 142–149.

13.

Ефимова Н.В. Особенности формирования хронической патологии органов дыхания у
подростков Ангарска / Н.В. Ефимова, О.Ю. Катульская, Е.А. Абраматец, Н.Н.
Несмеянова, И.В. Тихонова // Гигиена и санитария. — 2011. — № 1. — С. 83—86.


Библиографические ссылки

Байжанова Н. С. и др. Влияние экологических условий Приаралья на морфофункциональные показатели школьников старших классов //Международный журнал экспериментального образования- 2014.- №. 5-2.- С. 16-17.

Файзибоев П. Н. ҚАНДОЛАТ МАҲСУЛОТЛАРИНИНГ ЗАМОНАВИЙ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДА ИШЛАБ ЧИҚАРИШНИ ТАШКИЛЛАШТИРИШ //INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 3. – С. 290-295.

Файзибоев П. Н. и др. ЗНАЧЕНИЕ КОНДИТЕРСКОЙ ПРОДУКЦИИ В ПИТАНИИ ЧЕЛОВЕКА //INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 3. – С. 282-289.

Файзибоев П. Н., Ахророва М. Ш. TISH KARIESI BILAN KASALLANGAN VA SOG ‘LOM BOLALARNING OVQATLANISHINI BAHOLASH //ЖУРНАЛ СТОМАТОЛОГИИ И КРАНИОФАЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ.– 2023–Т. 4. – №.1.

Normamatovich F. P. PRODUCTION TECHNOLOGY OF NATIONAL CONFECTIONERY" NOVVOT" //Academia Science Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 04. – С. 794-798.

Белкова В. Н., Чистякова Н. Н. Исследование проблемы формирования установки на здоровый образ жизни у младших школьников //Современные технологии в мировом научном пространстве.- 2016. - С. 17-19.

Файзибоев П. Н. и др. ОЗИҚ-ОВҚАТМАҲСУЛОТЛАРИДАН БАКТЕРИАЛ ЗАҲАРЛАНИШНИ ОЛДИНИ ОЛИШДА НАССР ХАЛҚАРО ТИЗИМИНИ ТУТГАН ЎРНИ //INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 226-229.

Файзибоев П. Н. и др. САБЗАВОТ, ПОЛИЗ МАҲСУЛОТЛАРИНИ ЕТИШТИРИШ ЖАРАЁНЛАРИНИ ГИГИЕНИК БАҲОЛАШ //INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 221-225.

Файзибоев П. Н. и др. ЎЗБЕКИСТОН ШАРОИТИДА ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ ЭПИДЕМИОЛОГИК ТАҲЛИЛИ //INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 230-233.

Бердамбетова Б. и др. Исследование показателей физического развития и уровня гемоглобина у школьников, проживающих в неблагополучных районах //Miasto Przyszłości. – 2023. – Т. 34. – С. 231-235.

Faiziboev Pirmamat Normamatovich, Ibragimova Fairuza Sobirovna, Makhmaraimov Fuzail Ilkhomovich, Abdurakhmonova Shakhnoza Sokievich, & Fayziboev Bekzod Pirmamatovich. (2024). HYGIENIC ASSESSMENT OF CRITERIA FOR SAFETY AND NUTRITIONAL VALUE OF FRUITS AND VEGETABLES. INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER’S THEORY, 2(1), 77–81.

Faiziboev Pirmamat Normamatovich, Fakhritdinov Shokhrukh Fakhritdinovitch, Roziklov Dilshod Allayorovich, Obloberdiev Okhunjon O'tkirovich, & Fayziboev Bekzod Pirmamatovich. (2024). ESTIMATES OF CONSUMPTION OF CONFECTIONERY PRODUCTS IN THE AVERAGE DAILY DIETS OF THE POPULATION IN THE SUMMERAUTUMN SEASON. INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER’S THEORY, 2(1), 142–149.

Ефимова Н.В. Особенности формирования хронической патологии органов дыхания у подростков Ангарска / Н.В. Ефимова, О.Ю. Катульская, Е.А. Абраматец, Н.Н. Несмеянова, И.В. Тихонова // Гигиена и санитария. — 2011. — № 1. — С. 83—86.

Наиболее читаемые статьи этого автора (авторов)

Файзибоев Пирмамат Нормаматович, Карабаев Азамат Худойбердиевич, Миртозаев Ислом Рўзимурот ўғли, ТЕХНОЛОГИЯ ПРИГОТОВЛЕНИЯ ИЗ НАЦИОНАЛЬНЫХ КОНДИТЕРСКИХ ИЗДЕЛИЙ НАВВАТА , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 1 № 1 (2025): INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY

Файзибоев Пирмамат Нормаматович, Миртозаев Ислом Рўзимурот ўғли, Карабаев Азамат Худойбердиевич, Файзибоев Бекзод Пирмамат ўғли, ЎЗБЕКИСТОН ШАРОИТИДА ГЕЛМИНТОЗ КАСАЛЛИКЛАРИНИНГ 2012 - 2022 ЙИЛЛАРГА КЩРА РЕТРОСПЕКТИВ ЭПИДЕМИОЛОГИК ТАҲЛИЛИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 2 № 10 (2024)

Файзибоев Пирмамат Нормаматович, Ибрагимова Файруза Собировна, Махмараймов Фузаил Ильхомович, Абдимуминова Лайло Абдимуминовна, ЖИГАР КАСАЛЛИГИ БИЛАН ОҒРИГАНТ БЕМОРЛАРДА ПАРҲЕЗ ОВҚАТЛАНИШНИНГ ЎРНИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 3 № 1 (2025)

Умбарова Сабина Тўлқин қизи, Бегимов Абдулла Вахоб ўғли, Файзибоев Пирмамат Нормаматович, ГЕЛМИНТОЗ БИЛАН КАСАЛЛАНГАНЛАРНИНГ ЁШИ ВА ОЙЛАР БЎЙИЧА КЎРСАТКИЧЛАРИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 2 № 10 (2024)

Файзибоев Пирмамат Нормаматович, Карабаев Азамат Худойбердиевич, Миртозаев Ислом Рўзимурот ўғли, ТЕХНОЛОГИЯ ПРИГОТОВЛЕНИЯ ИЗ НАЦИОНАЛЬНЫХ КОНДИТЕРСКИХ ИЗДЕЛИЙ НАВВАТА , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 1 № 1 (2025): INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY

Амонбоев Абдумалик Собиржон ўғли, Холов Шавкат Рўзи ўғли, Файзибоев Пирмамат Нормаматович, КАСАЛЛАНИШ КЎРСАТКИЧЛАРИНИНГ ГЕЛМИНТОЗЛАРНИНГ ТУРЛАРИ БЎЙИЧА ТАҲЛИЛИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 2 № 10 (2024)

Рўзиқулов Дилшод Аллаёорович, Облобердиев Охунжон Ўткирович, Рахмонов Саъдулло Ғайбулло ўғли, Файзибоев Пирмамат Нормаматович, МАКТАБНИ ЎРАБ ТУРГАН ТАБИИЙ МУҲИТ ҲАМДА АТРОФ-МУҲИТ ОМИЛЛАРИНИНГ ЎҚУВЧИЛАР САЛОМАТЛИК ҲОЛАТИГА ТАЪСИРИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 3 № 1 (2025)

Файзибоев Пирмамат Нормаматович, Нарзуллаева Гулмира Тоштемир кизи, Фахритдинов Шохрух Фахритдинович, Абдирахимова Шахноза Жўра кизи, РОЛЬ ВРЕДНЫХ ФАКТОРОВ В ПРОИСХОЖДЕНИИ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПЕЧЕНИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 3 № 1 (2025)

Файзибоев Пирмамат Нормаматович, Нарзуллаева Гулмира Тоштемир кизи, Фахритдинов Шохрух Фахритдинович, Абдирахимова Шахноза Жўра кизи, РОЛЬ ВРЕДНЫХ ФАКТОРОВ В ПРОИСХОЖДЕНИИ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПЕЧЕНИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 3 № 1 (2025)

Файзибоев Пирмамат Нормаматович, Нарзуллаева Гулмира Тоштемир кизи, Фахритдинов Шохрух Фахритдинович, Абдирахимова Шахноза Жўра кизи, РОЛЬ ВРЕДНЫХ ФАКТОРОВ В ПРОИСХОЖДЕНИИ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПЕЧЕНИ , Международный журнал теории новейших научных исследований: Том 3 № 1 (2025)

1 2 3 > >>