JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Hojiyeva Nasiba Bahodirovna
Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchisi
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA TARBIYA DARSLARI ORQALI IJTIMOIY
KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya:
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinflarda tarbiya darslari orqali o‘quvchilarning
ijtimoiy kompetensiyalarini shakllantirish jarayoni tahlil qilinadi. Tarbiya darslari nafaqat
axloqiy fazilatlarni rivojlantirish, balki o‘quvchilarning jamiyatda to‘g‘ri muloqot qila olishi,
hamkorlikda ishlashi, o‘z fikrini erkin ifoda etishi kabi kompetensiyalarni shakllantirishga
xizmat qiladi. Maqolada ushbu jarayonning samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi material
va metodlar tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
ijtimoiy kompetensiya, tarbiya darslari, boshlang‘ich sinflar, ta’lim metodlari,
axloqiy tarbiya, muloqot ko‘nikmalari, o‘quvchilarning rivojlanishi.
Abstract:
This article analyzes the process of forming students' social competencies through
educational lessons in primary grades. Educational lessons serve not only to develop moral
qualities, but also to form such competencies as the ability of students to communicate correctly
in society, work together, and freely express their opinions. The article analyzes materials and
methods that serve to increase the effectiveness of this process.
Keywords:
social competence, educational lessons, primary grades, educational methods, moral
education, communication skills, student development.
Kirish
Bugungi kunda ta’lim tizimida faqatgina bilim berish bilan cheklanib qolmay, balki
o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyalarini shakllantirish ham muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Ayniqsa, boshlang‘ich sinflarda tarbiya darslari orqali bolalarga jamiyat bilan o‘zaro munosabat
qurish, jamoada ishlash, hurmat, bag‘rikenglik va mas’uliyat kabi fazilatlarni singdirish dolzarb
masalalardan biridir. Ushbu maqolada tarbiya darslarining o‘quvchilarning ijtimoiy
kompetensiyalarini shakllantirishdagi o‘rni va samaradorligini oshirish usullari ko‘rib chiqiladi.
Asosiy qism
1. Ijtimoiy kompetensiyaning mazmuni va ahamiyati
Ijtimoiy kompetensiya – bu insonning jamiyatda o‘zini tutish qoidalarini bilishi, muloqot qila
olishi va jamoada samarali faoliyat yuritish qobiliyatidir. Ushbu kompetensiyalar bolalarning
kelajakdagi ijtimoiy hayotga moslashuvi uchun muhimdir.
2. Tarbiya darslarining ijtimoiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi o‘rni
Boshlang‘ich sinflardagi tarbiya darslari quyidagi yo‘nalishlarda ijtimoiy kompetensiyalarni
shakllantirishga yordam beradi:
Muloqot kompetensiyasi
– bolalar og‘zaki va yozma nutqini rivojlantiradi, o‘z fikrlarini
ifoda etishni o‘rganadi.
Hamkorlik kompetensiyasi
– guruhda ishlash, fikr almashish, bahslashish madaniyatini
shakllantiradi.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Mas’uliyat va axloqiy qadriyatlar
– bolalar o‘z xatti-harakatlari uchun javobgarlik his
qilishi va jamiyatda muayyan axloqiy normalarga amal qilishni o‘rganadi.
3. Tarbiya darslarida qo‘llaniladigan material va metodlar
Ijtimoiy kompetensiyalarni shakllantirish uchun turli metodlardan foydalanish mumkin:
O‘yin metodi
– rolli va interaktiv o‘yinlar orqali bolalar jamiyat bilan muloqot qilishni
o‘rganadi.
Muammoli ta’lim
– bolalarga muayyan vaziyatlarni yechish vazifasi berilib, ularning
mustaqil fikrlash qobiliyati rivojlantiriladi.
Munozara va bahslar
– o‘quvchilar o‘z fikrlarini himoya qilish va boshqalarning nuqtai
nazarini tushunish ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
Tajriba va hayotiy misollar
– real hayotdagi vaziyatlardan misollar keltirish orqali bolalar
uchun tushunarli bo‘lgan tarbiya darslari tashkil etiladi.
Xulosa
Boshlang‘ich sinflarda tarbiya darslari orqali o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyalarini
shakllantirish nafaqat ularning ta’lim jarayoniga, balki kelajakdagi shaxsiy va kasbiy
rivojlanishiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Darslarda turli metod va materiallardan foydalanish orqali
bolalarning muloqot, hamkorlik, axloqiy qadriyatlar va mas’uliyatni his etish qobiliyatlarini
rivojlantirish mumkin. Shu boisdan, tarbiya darslari mazmunini yanada boyitish va innovatsion
metodlarni joriy etish muhim hisoblanadi.
Adabiyotlar
1. Hojiyeva Nasiba Bahodirovna. (2024). Ta’lim jarayonida boshlang‘ich sinflarda
texnologiya fanini o’qitish muammosining yoritilish mazmuni. TECHNICAL SCIENCE
RESEARCH IN UZBEKISTAN, 2(1),200–206.
2. Hojiyeva Nasiba Bahodirovna. (2024). THE SIGNIFICANCE OF EDUCATIONAL
TRAINING IN PRIMARY CLASSES. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(2), 439–447.
3. Bahodirovna, H. N. (2023). BOSHLANG'ICH SINFLARDA ONA TILI O'QITISH
METODIKASI FANINING METODOLOGIK VA ILMIY ASOSLARI.
4. Hojiyeva, N. (2023). METHODS OF TEACHING MOTHER TONGUE IN PRIMARY
CLASSES SCIENTIFIC AND METHODOLOGICAL BASIS. Modern Science and Research,
2(9), 424-428.
5. Hojiyeva, N. (2023). THE SUBJECT AND TASKS OF THE METHOD OF TEACHING
THE MOTHER TONGUE IN PRIMARY GRADES. Modern Science and Research, 2(10), 855-
857.
6. Bahodirovna, H. N. (2023). BOSHLANG'ICH SINFLARDA ONA TILI O'QITISH
METODIKASI FANINING PREDMETI VA VAZIFALARI.
7. Bahodirovna, H. N. (2023). TA’LIM JARAYONIDA BOSHLANG‘ICH SINFLARDA
TEXNOLOGIYA
FANINI
O
‘QITISH
MUAMMOSINING
YORITILISH
MAZMUNI. PEDAGOGS jurnali, 1(1), 209-209.
8. Bahodirovna, H. N. (2023). Methodological Foundations of Teaching the Science of"
Education" in Primary Grades. American Journal of Public Diplomacy and International Studies
(2993-2157), 1(9), 369-372.
9.
Hojiyeva, N. B. (2023). MODERN METHOD IN TEACHING MOTHER LANGUAGE
LESSONS-USING THE CACOGRAPHY METHOD.
American Journal of Public Diplomacy
and International Studies (2993-2157)
,
1
(10), 434-439.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
10.
Bahodirovna, H. N. (2024). DEVELOPMENT OF FUTURE PRIMARY SCHOOL
TEACHERS BASED ON EDUCATIONAL COMPETENCIES.
Multidisciplinary Journal of
Science and Technology
,
4
(4), 203-208.
11.
Bahodirovna, H. N. (2024). AND ESSENCE OF THE EDUCATIONAL
PROCESS.
Multidisciplinary Journal of Science and Technology
,
4
(3), 328-333.
12.
Bahodirovna, H. N. (2023). Prognosis of Placental Insufficiency in Pregnant Women
Treated for Coronavirus.
Eurasian Medical Research Periodical
,
20
, 228-236.
13.
Bahodirovna, H. N. (2023). BOSHLANG’ICH SINFLARDA TARBIYA FANINI
O’QITISHNING ASOSIY METOD VA VOSITALARI.
TECHNICAL SCIENCE RESEARCH
IN UZBEKISTAN
,
1
(5), 332-338.
14.
Hojiyeva, N. B. (2023). INCREASING THE INTEREST OF STUDENTS IN THE
PROCESS OF TEACHING TECHNOLOGY IN PRIMARY GRADES.
American Journal of
Public Diplomacy and International Studies (2993-2157)
,
1
(10), 430-433.
15.
Bahodirovna, H. N. (2025). ZAMONAVIY TA’LIM JARAYONIDA BOSHLANG ‘ICH
SINF
O
‘QITUVCHILARNING
IJTIMOIY
KOMPETENSIYALARINI
TAKOMILLASHTIRISH.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
2
(2), 463-466.
