INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
9
ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРЛАРИНИНГ ОЗОДЛИКДАН
МАҲРУМ ҚИЛИШ БИЛАН БОҒЛИҚ БЎЛМАГАН ЖАЗОЛАРГА
ТОРТИЛГАН ШАХСЛАР БИЛАН ИШЛАШ ФАОЛИЯТИ ВА УНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ
Нарзиев Шахзодбек Зойирович
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси “Ҳуқуқбузарликлар
профилактикаси фаолияти” кафедраси ўқитувчиси,
Тохиров Шахриёр Шухратович
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси 3-ўқув курси курсанти,
https://doi.org/10.5281/zenodo.14055638
Аннотатсия:
Ушбу мақолада профилактика инспекторларининг
озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларга тортилган
шахслар билан ишлаш фаолияти ва унинг такомиллаштириш
йўналишлари кўриб чиқилади. Уларнинг иш услублари, жумладан
индивидуал мулоқот, гуруҳли машғулотлар ва оила билан ишлаш,
жиноятчиликка қарши курашишда самарали усуллар тўғрисида фикрлар
илгари сурилган.
Калит сўзлар:
Профилактика инспекторлари, жиноятчиликни
олдини олиш, жазолар
,
ижтимоий реабилитатсия, ижтимоий дастурлар,
жамоат хавфсизлиги, жиноятчиликка қарши кураш.
Ўзбекистон Республикасида жиноят ҳуқуқи тизими доирасида
жазоларни белгилаш ва амалга оширишнинг аҳамияти беқиёсдир. Бундай
жазолар орасида озодликдан маҳрум қилмасдан, жиноят содир этган
шахслар билан ишлаш алоҳида эътиборни талаб қилади. Ушбу жараён
жиноятчиликни камайтириш, ижтимоий реабилитация ва жамиятга
қайтариш мақсадида амалга оширилади.
Бироқ, бундай жазоларни таъсирчан ва самарали равишда қўллаш
учун кўплаб муаммолар мавжуд. Жазога тортилган шахслар кўпинча
ижтимоий ва руҳий муаммолар билан юзлашадилар, бу эса уларнинг
ижтимоий мослашувини қийинлаштиради. Шунинг учун, мазкур мавзуни
чуқур таҳлил қилиш ва тегишли реабилитация дастурларини ишлаб
чиқиш зарурияти ортиб бормоқда.
Озодликдан маҳрум қилмасдан жазоларга тортилган шахслар билан
ишлаш фаолиятининг назарий ва амалий жиҳатлари, уларнинг ижтимоий
реабилитацияси ҳамда Ўзбекистон тажрибасидаги муваффақиятлар ва
муаммолар кўриб чиқилади. Мақоланинг мақсади, бундай жазоларни
амалга оширишда юзага келадиган қийинчиликлар ва уларни бартараф
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
10
этиш йўлларини аниқлашдир.
Жиноий ҳуқуқ тизимида озодликдан
маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазолар ижтимоий қайта
интеграция ва жамиятда жиноятчиликнинг олдини олиш мақсадида
кўпроқ
қўлланилмоқда.
Шу
нуқтаи
назардан
профилактика
инспекторлари ушбу жараёнда муҳим ўрин тутади.
Профилактика инспекторлари жамоат хавфсизлигини таъминлаш,
жиноятчиликни камайтириш ва жиноий жазога ҳукм қилинган шахсларни
ижтимоий мослашувига ёрдам бериш вазифасини бажаради. Мазкур
мақола профилактика инспекторларининг озодликдан маҳрум қилиш
билан боғлиқ бўлмаган жазоларга ҳукм қилинган шахслар билан ишлаш
фаолияти ва уни такомиллаштириш йўлларини ўрганишга бағишланади.
Профилактика
инспекторларининг
вазифаси
ҳуқуқбузарларни
ижтимоий ҳаётга қайтариш, уларнинг қайта жиноят содир этмаслигини
таъминлаш ҳамда жазони ўташ жараёнида назоратни амалга оширишдан
иборат.
Бу жараённинг асосий мақсади жазога тортилган шахсларнинг
ҳуқуқий ва ижтимоий меъёрларга қайтишни таъминлашдадир.
Ушбу
фаолиятни амалга ошириш давомида профилактика инспекторларидан
жуда катта билим талаб қилинади, чунки ушбу тоифадаги шахслар
ижтимоий хавфлилик даражасининг юқори эканлиги ҳамда жазо тизими
ва ижро этиш тартибининг талабларини тўғри қўллай олиш зарур
эканлигини билдиради.
Ўзбекистоннинг жазо тизимида озодликдан маҳрум қилиш билан
боғлиқ бўлмаган жазоларга тортилган шахслар билан ишлаш фаолияти
кўплаб муҳим жиҳатларни ўз ичига олади. Ушбу мавзуда қуйидаги асосий
нуқталарни кўриб чиқиш мумкин. Озодликдан маҳрум қилмасдан
бериладиган жазолар (масалан, жарима, жамоат ишлари) шахснинг
ижтимоий ҳаётига ижобий таъсир кўрсатиш учун мўлжалланган. Бундай
жазолар
кўпинча
жиноятчиликни
камайтириш
ва
ижтимоий
реабилитация учун муҳим ҳисобланади. Шахслар бундай жазоларга
тортилганда, уларнинг ижтимоий мослашуви ва реабилитацияси учун
махсус дастурлар ишлаб чиқилиши зарур. Ушбу дастурлар қуйидагиларни
ўз ичига олади. Масалан:
– Психологик ёрдам: жазога тортилган шахслар учун психологик
консултациялар ва терапиялар.
– Касбий тайёргарлик: иш билан таъминлаш ва малака ошириш
курслари.
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
11
– Ижтимоий фаолият: жамоат ишларида иштирок этиш орқали
ижтимоий жавобгарлик ҳиссини ошириш. Озодликдан маҳрум қилиш
билан боғлиқ бўлмаган жазолар, шахсларнинг ижтимоий ҳаётда ўз ўрнини
топиши ва жамиятга қайтиши учун муҳим аҳамиятга эга. Бу жараённи
самарали амалга ошириш учун зарур шарт-шароитларни яратиш ва
фаолиятни давом эттириш лозим. Профилактика инспекторларининг
фаолияти бир қатор ҳуқуқий норматив ҳужжатлар, қонунлар ва қарорлар
билан белгиланган. Ўзбекистон Республикасининг қуйидаги асосий
ҳужжатлари бу фаолиятни тартибга солишида муҳим аҳамият касб этади.
–
Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси:
Бу кодексда
жазоларни белгилаш, уларнинг турли шакллари ва улардан фойдаланиш
шартлари келтирилган. Озодликдан маҳрум қилмасдан бериладиган
жазоларнинг мақсадлари ва амалга ошириш тартиби ҳақида маълумотлар
мавжуд.
–
Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги
кодекси
:
Ушбу кодексда жамоат тартибини бузганлик учун жазолар ва уларни
амалга ошириш механизмлари кўрсатилган.
–
Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармонлари ва
Қарорлари:
Жиноятчиликни
камайтириш
ва
реабилитатсия
дастурларини амалга оширишга қаратилган фармонлар ва қарорлар. Бу
ҳужжатлар профилактика инспекторларининг фаолиятини тартибга
солиш ва ижтимоий хизматларни ривожлантиришда муҳим аҳамиятга эга.
Профилактика инспекторлари ушбу йўналишда асосан қуйидаги
вазифаларни амалга оширади:
– Ҳукм қилинган шахсларни назорат қилиш ва кузатиш: озодликдан
маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларга ҳукм қилинган шахслар
белгиланган қоидалар ва мажбуриятларга риоя қилиш керак.
Профилактика
инспекторлари
ушбу
шахсларнинг
хулқ-атвори,
белгиланган тартиб ва жазоларни бажариш даражасини доимий равишда
кузатиб боради.
– Жиноятларнинг олдини олиш: профилактика инспекторлари
жиноий жазога ҳукм қилинган шахслар билан индивидуал суҳбатлар
ўтказиш, уларга психологик ёрдамлар кўрсатиш ва уларнинг жиноятга
қайтмаслигини таъминлаш учун чора-тадбирлар қўллайди. Бу орқали
жиноятчилик даражасининг пасайишига ҳисса қўшади.
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
12
– Ижтимоий мослашув ва реабилитация: ҳукм қилинган шахсларни
жамиятга қайта мослашишига ёрдам бериш муҳимдир. Профилактика
инспекторлари
уларни
иш
билан
таъминлаш,
таълим
олиш
имкониятларини яратиш, шахсий муаммоларини ҳал қилиш учун керакли
маслаҳат ва ёрдам кўрсатади.
– Жамоат билан ишлаш: профилактика инспекторлари жамоат
ташкилотлари, оила аъзолар ва бошқа ижтимоий тузилмалар билан
ҳамкорлик қилиб, ҳукм қилинган шахсларни ижтимоий реабилитация
қилишга ёрдам беради.
– Жазо ижроси устидан назорат: Жазо муддатида шахслар билан
мунтазам алоқада бўлиб, уларнинг жазога риоя қилишини кузатиш ва
назорат қилиш.
– Тарбиявий ва ижтимоий мослашувига кўмаклашиш: Жазога
тортилган шахсларни меҳнат бозорига қайтариш, уларга касбий
кўникмалар ўргатиш ва ижтимоий муҳитга мослашиши учун ёрдам бериш,
шунингдек,
ҳуқуқбузарликларнинг
олдини
олиш
ва
такрорий
жиноятларнинг содир этилмаслигини таъминлаш учун профилактик
суҳбатлар ўтказилади.
– Оилавий ва жамоат билан ҳамкорлик: Жазога тортилган шахснинг
оиласи ва жамоат билан алоқада бўлиб, уларга қайта мослашиш
жараёнида қўллаб- қувватлаш. Шахснинг жазодан кейинги ижтимоий
ҳаётини кузатиш ва у билан боғлиқ хавф омилларини олдиндан аниқлаш.
– Ҳисобот ва статистика юритиш: Жазолар ва уларнинг ижтимоий
таъсири ҳақида маълумотлар тўпланади ва таҳлил қилинади. Бу
натижалар кейинчалик ҳуқуқий меъёрларни яхшилаш учун ишлатилиши
мумкин.
– Маълумот бериш ва маслаҳатлашиш: Уларни иш билан таъминлаш
ижтимоий ёрдам кўрсатиш, психологик ва ҳуқуқий маслаҳатлар бериш.
Шахсларнинг жамиятга мослашишига ёрдам бериш учун оила ва
яқинларига ҳам таъсир ўтказиш.
– Юқори хавфли гуруҳлар билан ишлаш: Ижтимоий хавфи юқори
бўлган шахслар билан алоҳида эътибор бериб профилактик тадбирларни
ташкил қилиш. Бунда уларнинг такроран жиноят содир этиш эҳтимоли
баҳоланади ва шу асосда хавфсизлик чоралари кўрилади.
Профилактика инспекторлари ушбу йўналишдаги жазоларга
тортилган шахслар билан ишлаш жараёнида қуйидаги ташкилотлар билан
ҳамкорлик қилишлари мумкин:
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
13
–
Ижтимоий хизматлар
: Бошқа ташкилотлар билан бирга, ижтимоий
ёрдам ва реабилитация дастурларини амалга ошириш.
–
Психологик ёрдам марказлари
: Жазога тортилган шахсларнинг
психологик ҳолатини яхшилаш ва уларни ижтимоий ҳаётга қайтариш учун
психологик ёрдам кўрсатиш.
–
Таълим муассасалари
: Ўқув дастурлари ва касбий тайёргарликни
амалга ошириш орқали шахсларнинг малакасини ошириш.
–
Жамоат ташкилотлари
: Жиноятчиликни камайтириш ва
реабилитация жараёнларини қўллаб-қувватлашда жамоатни жалб қилиш.
Ҳамкорликнинг асосий мақсадлари қуйидагилар:
Реабилитация
жараёнини кучайтириш,
оммавий ахборот тарқатиш, шунингдек
,
ж
амоатчиликни жалб этиш.
Профилактика инспекторлари томонидан
кўпинча
ушбу
шахслар
билан ишлаш жараёнида қуйидаги муаммолар учрайди:
1) Малаканинг етишмаслиги:
–
Кўплаб
профилактика
инспекторлари
малака
ошириш
имкониятларидан фойдалана олмайди, бу эса уларнинг ишлаш
услубларини
янгилаш
ва
замонавий
методларни
қўллашда
қийинчиликларга олиб келади.
2)
Ресурслар етишмаслиги:
– Профилактика инспекторларнинг иш фаолияти учун зарур бўлган
молиявий ва материал ресурсларининг етишмаслиги, ижтимоий
дастурларни амалга оширишда ва шахслар билан ишлашда муаммоларни
келтириб чиқаради.
3)
Оила ва жамоат билан ҳамкорликнинг йўқлиги:
–
Оила ва жамоат билан самарали ҳамкорлик йўқлиги, шахсларнинг
ижтимоий
реабилитация
жараёнини
мураккаблаштиради.
Оила
аъзоларининг роли кўпинча эътибордан четда қолади.
4)
Ижтимоий салбий фикрларнинг мавжудлиги:
–
Жиноятчиликка оид муаммоларни ҳал этишда ижтимоий салбий
фикрлар ва олдиндан қарашлар, профилактика инспекторларнинг ишини
қийинлаштиради ва шахсларнинг реабилитация жараёнига салбий таъсир
кўрсатади.
5)
Статистик маълумотларнинг етишмаслиги:
–
Профилактика фаолияти самарадорлигини баҳолашда зарур
статистик маълумотларнинг йўқлиги, муаммоларни аниқлаш ва уларни
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
14
ҳал этиш бўйича аниқ чора-тадбирлар ишлаб чиқишда қийинчилик
туғдиради.
6)
Хулқ-атвор ўзгаришларининг қийинлиги:
–
Жиноятга йўл қўйган шахсларнинг хулқ-атворини ўзгартириш жуда
мураккаб жараён бўлиб, кўпинча вақт ва сабр талаб этади. Профилактика
инспекторлар учун бундай ўзгаришларни кузатиш ва баҳолаш қийин
бўлади.
7) Ишнинг муайян режасиз амалга оширилиши:
–
Режалаштирилмаган
фаолият:
Тизимли
режалар
ва
стратегияларнинг йўқлиги, шунинг учун профилактика инспекторлари
самарали ишлашда қийинчиликларга дуч келади.
8) Психологик муаммолар:
– Жиноятчиларни қайта ижтимоий ҳаётга қайтариш жараёнида
уларнинг психологик муаммолари, хусусан, ўз-ўзини англаш ва мотивация
етишмаслиги.
9) Яна бошқа муаммолар:
– Мулоқот муаммолари
:
Шахслар билан мулоқот қилишда
қийинчиликлар, масалан, тил ёки маданият фарқлари.
10) Жарима тизимидаги ноаниқликлар
:
–
Жазоларни белгилашда ва бажаришда ноаниқликлар, бу эса
реабилитация жараёнини мураккаблаштиради.
Профилактика инспекторларининг самарали фаолият юритиши учун
бир қатор такомиллаштириш чоралари мавжуд:
1)
Малака ошириш дастурлари ишлаб чиқилиши:
– Тизимли тренинглар: Профилактика инспекторлар учун мунтазам
равишда малака ошириш тренинглари ва семинарлар ташкил этиш. Бу,
янги методлар ва ёндашувларни ўзлаштиришга ёрдам беради.
– Менторлик тизими
:
Тажрибали профилактика инспекторлари билан
янги ходимлар ўртасида менторлик алоқаларини ўрнатиш.
2)
Ресурслар ва инфратузилмаларни кенгайтириш:
– Молиявий қўллаб-қувватлаш: Профилактика инспекторларига зарур
ресурсларни таъминлаш учун давлат томонидан молиявий қўллаб-
қувватлашни кучайтириш.
– Замонавий технологиялар:
Профилактика инспекторлар учун янги
технологиялардан фойдаланишни жорий этиш, масалан, мониторинг ва
ҳисобот тизимларини.
3)
Оила ва жамоат билан ҳамкорлик ишларини йўлга қўйиш:
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
15
– Жамоат тадбирлари:
Жиноятчиликни олдини олишга қаратилган
жамоат тадбирларини ташкил этиш ва оилалар билан яқиндан ишлаш.
– Маърифат ишлари: Оила ва жамоат аъзоларига профилактика
фаолияти ҳақида маърифат ишлари ўтказиш, уларнинг ролини ошириш.
4)
Ижтимоий салбий фикрларга қарши курашиш:
– Оммавий ахборот воситалари орқали: Жиноятчиликка оид
муаммолар ҳақида ижтимоий салбий фикр ва қарашларни ўзгартириш
учун оммавий ахборот воситаларидан фойдаланиш.
– Тадқиқотлар ва статистикалар: Жиноятчилик ва реабилитация
жараёнлари ҳақидаги статистик маълумотларни тўплаш ва тақдим этиш.
5)
Тадқиқотлар ва статистик маълумотлардан фойдаланиш:
– Тадқиқотлар ўтказиш: Профилактика инспекторлари фаолиятини
янада самарали баҳолаш учун соҳада кенг қамровли тадқиқотлар ўтказиш.
– Маълумотлар базаси: Олинган маълумотлар асосида профилактика
фаолиятини таҳлил қилиш ва ривожлантириш учун ягона маълумотлар
базасини яратиш.
6)
Хулқ-атворни ўзгартириш бўйича дастурлар ишлаб чиқиш:
– Психологик ёрдам: Жиноятчиликка йўл қўйган шахслар учун
психологик ёрдам ва консалтинг хизматларини кўрсатиш.
– Реабилитация дастурлари: Ижтимоий мослашув ва хулқ-атворни
ўзгартириш учун реабилитация дастурларини ишлаб чиқиш ва жорий
этиш.
7) Режалаштирилган фаолият асосида иш юритиш:
– Стратегик режалаштириш: Профилактика фаолиятини самарали
режалаштириш ва стратегияларни ишлаб чиқиш, вазифаларни аниқ
белгилаш. – Мониторинг ва баҳолаш: Фаолиятни кузатиш ва баҳолаш
тизимини жорий этиш, натижаларни ўрганиш.
8) Психологик ёрдамларни амалга ошириш:
– Реабилитация дастурлари: Психологик муаммоларни ҳал этишга
қаратилган реабилитация дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш.
– Хулқ-атвор ўзгаришига ёрдам: Жиноятчиларни ижтимоий мослашув
ва хулқ-атворини ўзгартириш учун тренинглар ўтказиш.
Озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларга ҳукм
қилинган шахслар билан ишлашда профилактика инспекторларининг
роли катта. Улар жамиятда жиноятчиликнинг олдини олиш, ижтимоий
хавфсизликни таъминлаш ва жиноий жазога ҳукм қилинган шахсларнинг
реабилитация
қилинишини
таъминлайди.
Ушбу
фаолиятни
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
16
такомиллаштириш орқали жиноятчилик даражасини камайтириш ва ҳукм
қилинган шахсларнинг жамиятга қайта қўшилишини таъминлаш мумкин.
Шу мақсадга эришиш учун профилактика инспекторлари малакасини
ошириш, зарур ахборот ресурлари билан таъминлаш ва самарали
ҳамкорлик тизимини ривожлантириш лозим.
Бугунги куннинг талаби, фуқароларнинг ҳуқуқий онги ва
дунёқарашида илм-фаннинг янада равнақ топиши, юксак маънавият ва
маданиятга интилиш мамлакатимизда жиноий жазолар тизимини
либераллаштириш ҳамда ушбу жазоларнинг ижро этилишини тизимли
ташкил этиш орқали жиноятчиликка қарши кураш, ҳуқуқбузарликларни
барвақт профилактика қилиш ҳамда жиноят содир этилишини олдини
олишнинг самарали воситаси эканлигини кўрсатмоқда. Мамлакатимизда
жазо ўтаётган шахсларни ахлоқан тузатиш, улар томонидан жиноятлар
содир этилишининг олдини олиш, маҳкумларнинг ҳуқуқлари, эркинлиги
ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш борасида кенг қамровли
ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Жиноий жазоларнинг ижро этиш
тартиби ва шартларини қўллашга доир билим ва малакани ўрганишда
жиноят ижроия ҳуқуқи фанининг ўрни катта. Бу соҳада озодликдан
маҳрум этиш ёки озодликдан маҳрум этиш билан боғлиқ бўлмаган жиноий
жазоларнинг ижросини таъминлаш ва мазкур фаолиятни самарали
бошқаришда қонунларга қатъий амал қилиниши адолатни таъминлашга
хизмат қилади. Профилактика инспекторларининг озодликдан маҳрум
қилмасдан жазоларга тортилган шахслар билан ишлаш фаолияти муҳим
ижтимоий ва ҳуқуқий аҳамиятга эга.
Ушбу жараён жиноятчиликни олдини олиш, шахсларни ижтимоий
реабилитация қилиш ва жамиятга қайтариш мақсадида амалга
оширилади. Ҳуқуқий асослар, жумладан, Ўзбекистон Республикаси
Жиноят ва Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекслар, шунингдек,
Президент фармонлари ва қарорлари, профилактика инспекторларининг
фаолиятини тартибга солади.
Бу ҳужжатлар, инспекторлар учун белгиланган вазифалар ва
мажбуриятларни аниқлаб беради, шунингдек, уларнинг самарадорлигини
оширишга
хизмат
қилади.
Профилактика
инспекторларининг
муваффақияти, асосан, уларнинг ижтимоий хизматлар, реабилитация
марказлари ва психологик ёрдам кўрсатувчи ташкилотлар билан
ҳамкорлигига боғлиқ. Бундай ҳамкорлик, жазога тортилган шахслар билан
ишлашда интеграциялашган ёндашувни таъминлайди ва ижтимоий
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
17
муаммоларни бартараф этишга ёрдам беради. Натижада, профилактика
инспекторларининг фаолияти, жамиятда жиноятчиликни камайтириш ва
шахсларни ижтимоий ҳаётга қайтариш жараёнида муҳим ўрин тутади.
Ушбу жараённи самарали амалга ошириш учун ҳуқуқий нормативларни
янгилаш ва ижтимоий шароитларни яхшилаш зарур, бу эса ўз навбатида,
жамиятда барқарорлик ва хавфсизликни таъминлайди.
Фойдаланилган адабиётлар рўйҳати:
1)Ўзбекистон Республикаси Конституцияси
2) Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодекси
3) Ўзбекистон Республикаси Жиноят протсессуал кодекси
4) Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўгрисидаги кодекси
5) Ўзбекистон Республикасининг “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси
тоғрисида” ги қонуни
6) Ўзбекистон Республикасининг “Ички ишлар органлари тўғрисида”ги
2016-йил 16-сентабр қонуни // Ўзбекистон Республикаси қонун
ҳужжатлари тўплами. – Т., 2016.
7) Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 21 октябрдаги
ПФ-4850-сонли Фармонида 2017 йилнинг 1 апрелидан озодликдан маҳрум
қилиш билан боғлиқ бўлмаган муқобил жазо турларини қўллашни
кенгайтириш орқали қамоқ тариқасидаги жиноий жазо тугатилиши
белгиланган.
8) Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017-йил 14-мартдаги
“Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жиноятчиликка қарши курашиш
тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги
ПҚ-2833-сонли Қарори
9) Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш
вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими
вазирлигининг 2014-йил 21-ноябрдаги “Ҳуқуқбузарликлар фактлари
ҳамда ҳуқуқбузарликлар билан боғлиқ бошқа ҳолатлар ҳақида ички ишлар
органларига хабар қилиш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш
ҳақида”ги 2627-сонли қўшма қарори.
10) Ўзбекистон Республикаси ИИВнинг 2017-йил “12”-июлдаги “Ички
ишлар органларининг ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмалари
фаолиятини ташкил этиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш
ҳақида”ги 151-сонли буйруғи.
11) Исмаилов. И. Жиноятда уюшганлик: назария ва амалиёт муаммолари. –
Т:Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси,2005 йил.—168 б.
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
18
12) Хидиров Ф. Жазони ижро этиш муассасаларидан бўшатилган шахслар
устидан ички ишлар идораларининг маъмурий назорати тўғрисидаги
қонун нормаларини такомиллаштириш бўйича айрим мулоҳазалар. //
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Ахборотномаси. – 2012. – №1.
13) “Реабилитатсия ва ижтимоий ёрдам” (Муаллиф: Х. Муродов).
14) “Жиноятчилик ва унинг профилактикаси” (Муаллиф: А. Каримов).
15) Жоурнал оф Cриминал Жустиcе — Жиноятчилик ва профилактика
масалаларига оид илмий мақолалар.–
16) Wиллиамс, Р. (2020). Превентиве Стратегиес ин Cриме Cонтрол —
Жиноятчиликни олдини олиш стратегиялари.
