JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
332
332
KREATIV INDUSTRIYALAR: INNOVATSIYA VA TA’SIR KELAJAGI
Jumanazarov Zohidjon Eldor o‘g‘li
O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti
Annotatsiya.
Ushbu maqolada kreativ industriyalar, ya’ni madaniy mahsulotlar
va xizmatlarni yaratish hamda ishlab chiqarishning zamonaviy iqtisodiyot va ijtimoiy
taraqqiyotda tutgan o‘rni chuqur tahlil qilinadi. Maqolada bu sohalarning
innovatsiyalarni rag‘batlantirish, madaniy xilma-xillikni targ‘ib qilish va jamiyat
farovonligini oshirishdagi roli yoritilgan. Ayniqsa, sun’iy intellekt (SI)ning kreativ
jarayonlarga ta’siri, yangi imkoniyatlari va yuzaga kelayotgan texnologik hamda
ijtimoiy muammolar batafsil ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, maqolada immersiv
texnologiyalar, shaxsiylashtirish, global hamkorlik va ijtimoiy mas’uliyat kabi
zamonaviy tendensiyalarning kreativ industriyalar kelajagiga ta’siri ham tahlil etiladi.
Kalit so‘zlar:
muammolar, kreativ industriyalar, kelajak, ta’sir, innovatsiya
Kreativ industriyalar – madaniy mahsulotlar va xizmatlarni yaratish, ishlab
chiqarish va tarqatish faoliyatini o‘z ichiga olgan keng ko‘lamli sohalar uzoq vaqtdan
beri iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy taraqqiyot va madaniy jonlanishdagi muhim roli bilan tan
olingan. Musiqachilar, yozuvchilar, kinorejissyorlar ijodining san’atkorona ifodasidan
tortib, dizaynerlar, muhandislar va tadbirkorlar tomonidan yaratilgan innovatsion
mahsulot va xizmatlargacha bo‘lgan kreativ faoliyat jamiyat farovonligini oshirishda,
innovatsiyalarni rag‘batlantirishda, tadbirkorlikni rivojlantirishda va madaniy xilma-
xillikni targ‘ib qilishda katta hissa qo‘shmoqda.
Ammo kreativ industriyalarda bir qator muammolar bor. Tez o‘zgarayotgan
raqamli dunyoda bu sohalar texnologik o‘zgarishlarning bosimi, mualliflik huquqlari
va muammolari, auditoriya segmentatsiyasi kabi qiyinchiliklarga duch kelmoqda.
Shuningdek, kreativ ishchi kuchi zamon talablariga javob bera oladigan bilim va
ko‘nikmalar yetishmasligi muammosiga duch kelmoqda, bu esa doimiy ravishda
yangilanib borishni, moslashuvchanlikni talab etadi. Bundan tashqari, global iqtisodiy
muhitdagi beqarorlik ham kreativ industriyalar moliyaviy barqarorligiga xavf
solmoqda.
Shunga qaramay, kreativ industriyalar kelajagi ulkan imkoniyatlarga boy. Kreativ
kontentga bo‘lgan talabning ortib borishi, sun’iy intellekt, virtual reallik (VR),
kengaytirilgan reallik (AR) kabi sohalardagi texnologik taraqqiyot innovatsiya va
ta’sirchanlik uchun ilgari hech bo‘lmagan imkoniyatlar yaratmoqda. Kreativ sohalarda
tadbirkorlikning kuchayishi esa, yangi biznes modellarini sinovdan o‘tkazish, global
auditoriyaga chiqish imkonini beradi. Globallashuv esa, o‘z navbatida, chegara bilmas
hamkorlik va bilim almashinuvi orqali madaniyatlararo innovatsiyalarni kuchaytiradi,
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
333
333
global kreativ markazlarning shakllanishiga zamin yaratadi. Kreativ industriyalar
salohiyatidan to‘laqonli foydalanish va oldinda turgan muammolarni yengib o‘tish
uchun bir nechta asosiy yo‘nalishlarga e’tibor qaratish lozim:
1.
Shaxsiylashtirish.
Kreativ kontent tobora ko‘proq iste’molchilarning
individual ehtiyojlari va xohishlariga mos ravishda ishlab chiqiladi, bu esa chuqurroq
rezonansga ega shaxsiy tajribalar yaratadi.
2.
Immersiv tajribalar.
Virtual reallik (VR) va kengaytirilgan reallik (AR)
texnologiyalari bizning kreativ kontent bilan o‘zaro aloqamizni tubdan o‘zgartiradi.
Ular interaktiv va ichki holatga kirish imkonini beruvchi tajribalar orqali bizni yangi
dunyo va nuqtai nazarlarga olib kiradi.
3.
Hamkorlik.
Kreativ mutaxassislar bir-biri bilan va boshqa soha vakillari
bilan faolroq hamkorlik qiladi, bu esa an’anaviy industriya tarmoqlari orasidagi
chegaralarni yo‘q qiladi hamda yangi gibrid yo‘nalishlarning paydo bo‘lishiga sabab
bo‘ladi.
4.
Ijtimoiy ta’sir.
Kreativ industriyalar tobora ko‘proq ijtimoiy ahamiyatga
ega mavzular – ekologik barqarorlik, ijtimoiy tenglik va madaniy merosni asrash kabi
masalalarga e’tibor qaratadigan loyihalarni ishlab chiqadi.
5.
Barqarorlik.
Kreativ industriyalar ekologik izni kamaytiruvchi va
mas’uliyatli iste’mol hamda ishlab chiqarish andozalarini targ‘ib qiluvchi barqaror
amaliyotlarni qabul qiladi.
Ushbu tendensiyalarni o‘zlashtirib, mavjud muammolarga qat’iy javob topgan
holda kreativ industriyalar nafaqat omon qoladi, balki rivojlanishda davom etadi. Bu
sohalar iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy taraqqiyot va madaniy xilma-xillikni kuchaytirishda,
hamda kelajakda innovatsion, adolatli va barqaror jamiyat qurishda asosiy rol
o‘ynaydi.
Sun’iy intellekt (SI) kreativ industriyalarga katta ta’sir ko‘rsatmoqda va u orqali
yangi va innovatsion mahsulotlar, xizmatlar hamda tajribalar yaratilmoqda. SI turli
jarayonlarni avtomatlashtirishi, g‘oyalar yaratishi va kreativ ish jarayonlarini samarali
tashkil etishga yordam berishi mumkin. Bundan tashqari, u kreativ ifoda va hamkorlik
uchun yangi vositalarni taqdim etmoqda.
Kreativ sohalarda SI eng faol qo‘llanilayotgan yo‘nalishlardan ba’zilariga
quyidagilar kiradi[1]:
Musiqa yaratish.
SI algoritmlari kuylar, garmoniya va ritm yaratishi mumkin,
bu esa musiqachilarga yangi uslublarni sinab ko‘rish va ilgari tadqiq etilmagan ovoz
manzaralarini o‘rganish uchun ilhom beradi.
Dizayn.
SI vositalari grafik dizaynerlar va rassomlarga g‘oyalarni ishlab chiqish,
prototiplar yaratish va dizaynni takomillashtirishda yordam beradi, bu esa ularning
ishini yanada samarali qiladi.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
334
334
Marketing va reklama.
SI ma’lumotlarni tahlil qilib, marketing
kampaniyalarini shaxsiylashtirish, individual kontent yaratish va marketing
samaradorligini baholash imkonini beradi.
Kino ishlab chiqarish.
SI maxsus effektlar yaratish, realistik obrazlar yaratish
va videolarni tahrirlashda qo‘llaniladi.
O‘yinlar ishlab chiqish.
SI yordamida aqlli personajlar, o‘yin muhiti va o‘yin
kontenti yaratiladi.
Bundan tashqari, SI boshqa ko‘plab kreativ sohalarda ham keng qo‘llanilmoqda:
Moda.
SI kiyimlar dizayni, shaxsiylashtirilgan moda tavsiyalari yaratish va
kiyim industriyaidagi bir qancha jarayonlarni avtomatlashtirishda qo‘llaniladi.
Tasviriy san’at.
SI yangi san’at shakllari yaratish, rassomlik uslublarini
modellash va san’at asarlarini ishlab chiqish jarayonini avtomatlashtirishda ishlatiladi.
Adabiyot.
SI matn yaratish, tillar o‘rtasida tarjima qilish va yangi adabiy
shakllar yaratishda ishlatiladi.
Raqs va xoreografiya.
SI yangi raqs harakatlarini yaratish, raqs ijrosini tahlil
qilish va mashg‘ulot samaradorligini oshirishda yordam beradi.
Arxitektura va interyer dizayni.
SI binolar dizayni, shaxsiy interyer tavsiyalari
yaratish va qurilish jarayonlarini avtomatlashtirishda qo‘llaniladi.
OAV va ko‘ngilochar industriya.
SI yangi media shakllarini yaratish,
tomoshabinlar
tajribasini
shaxsiylashtirish
va
industriyadagi
jarayonlarni
avtomatlashtirishda yordam beradi.
SI ning kreativ industriyalarga ta’siri hali boshlang‘ich bosqichda, biroq uning
ushbu sohalarni tubdan o‘zgartirish salohiyati juda katta. SI kreativ faoliyatni yanada
ochiq, samarali va innovatsion qilish imkonini beradi.
Ba’zilar SI inson ijodkorligini to‘liq almashtiradi deb xavotir bildirayotgan
bo‘lsa-da, amalda SI inson ijodini to‘ldiruvchi vosita sifatida ko‘rilmoqda. U yangi
vositalar va imkoniyatlarni taqdim etib, yangicha va ilg‘or g‘oyalarni ro‘yobga
chiqarishga xizmat qiladi.
Quyida SI yordamida yaratilayotgan innovatsion mahsulot va xizmatlarga bir
nechta misollar keltirilgan:
Google Magenta.
Musiqada SI imkoniyatlarini o‘rganishga qaratilgan ilmiy-
tadqiqot loyihasi bo‘lib, yangi musiqa shakllarini yaratish imkonini beradi.
OpenAI Musenet.
Turli uslublarda musiqa yaratishga qodir yirik til modeli.
Adobe Sensei.
Adobe Creative Cloud dasturlarida ishlatiladigan va vazifalarni
avtomatlashtiruvchi SI vositalari to‘plami.
Autodesk Project Refinery.
Dizaynerlarga samarali dizayn yechimlarini
yaratishda yordam beruvchi SI vositasi.
Unity ML-Agents.
O‘yinlar uchun SI asosidagi personajlar va muhitlar yaratish
imkonini beruvchi vosita to‘plami.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
335
335
Bu SI dan foydalanilayotgan ko‘plab misollardan faqat ayrimlaridir. SI doimiy
rivojlanayotgan soha bo‘lib, yangi qo‘llanmalar tobora ko‘paymoqda. Kreativ
industriyalarga SI ning ta’siri endi-endi sezilmoqda, va yaqin yillarda bundan ham
ko‘proq yangilik va innovatsiyalarni kutish mumkin.
Sun’iy intellekt (SI) kreativ industriyalarni tez sur’atlarda o‘zgartirib bormoqda
va bu jarayon ijodkorlik kelajagiga ijobiy hamda salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda[2].
Samaradorlik va unumdorlikning oshishi:
SI takroriy vazifalarni – masalan,
ma’lumotlarni tahlil qilish, grafik dizayn va rasm tahrirlash kabi ishlarni –
avtomatlashtira oladi. Bu esa kreativ mutaxassislarga o‘z e’tiborini strategik va
san’atga oid jihatlarga qaratish imkonini beradi.
Ijodkorlik va innovatsiyalarning kengayishi:
SI kreativ izlanishlar uchun yangi
vositalar va ilhom manbalarini taqdim etadi. Bu esa rassomlar va dizaynerlarga yangi
uslublar, texnikalar va g‘oyalarni sinab ko‘rishga imkon yaratadi.
Shaxsiylashtirilgan tajribalar:
SI foydalanuvchi ma’lumotlarini tahlil qilib,
musiqa tavsiyalari, individual dizayn takliflari va shaxsiylashtirilgan marketing
kampaniyalari kabi kreativ kontentni yaratishi mumkin.
San’atning yangi shakllari:
SI she’rlar, musiqa kompozitsiyalari, tasviriy san’at
asarlari kabi yangi badiiy shakllarni yaratishi mumkin, bu esa an’anaviy san’at
chegaralarini kengaytiradi.
Osonlashtirilgan kirish va keng qamrov:
SI asosidagi vositalar kreativ ifodani
demokratlashtiradi – ya’ni texnik bilim yoki resurslari cheklangan odamlar ham yuqori
sifatli kreativ kontent yaratishi mumkin bo‘ladi.
Ish o‘rinlarining qisqarishi xavfi:
SI avtomatlashtirish jarayonlari ba’zi kreativ
kasblarda insonlarning o‘rnini egallashi mumkin. Bu esa an’anaviy kreativ ish o‘rinlari
yo‘qolishiga olib kelishi ehtimoldan xoli emas.
Salbiy ta’sirlar
Ish o‘rinlarining
qisqarishi xavfi
Teng bo‘lmagan
imkoniyatlar
SI yaratgan
kontentni
baholashdagi
qiyinchiliklar
Ijodkorlik va
reallikka putur
yetishi
Etik masalalar
Ijobiy ta’sirlar
Samaradorlik va
unumdorlikning
oshishi
Shaxsiylashtirilgan
tajribalar
San’atning yangi
shakllari
Ijodkorlik va
innovatsiyalarning
kengayishi
Osonlashtirilgan
kirish va keng
qamrov
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
336
336
Ijodkorlik va haqiqiylikka putur yetishi:
SI tomonidan yaratilgan kontent inson
ijodining o‘ziga xosligi, shaxsiy tuyg‘ulari va haqiqiyligini yetarlicha aks ettira
olmasligi mumkinligi haqida xavotirlar mavjud.
Teng bo‘lmagan imkoniyatlar:
SI vositalariga kirish imkoniyatlarining teng
bo‘lmasligi mavjud tengsizliklarni yanada chuqurlashtirishi, ayrim guruhlar yoki
jamoalarni yanada chetlab o‘tishi mumkin.
Etik masalalar:
Kreativ sohalarda SI dan foydalanish mualliflik huquqlari,
egalik, shuningdek, algoritmlarning kamsituvchi yoki noxolis bo‘lish xavfi bilan
bog‘liq axloqiy savollarni keltirib chiqaradi.
SI yaratgan kontentni baholashdagi qiyinchiliklar:
SI tomonidan yaratilgan
mahsulotlarning sifatini, asl va noyobligini aniqlash oson emas. Bu esa tomoshabinlar
va mutaxassislar uchun inson va SI ijodini farqlashni qiyinlashtiradi.
Sun’iy intellekt (SI) tobora rivojlanar ekan, kreativ mutaxassislar, soha rahbarlari
va siyosat yurituvchilar birgalikda harakat qilib, uning ijobiy imkoniyatlaridan unumli
foydalanishlari va salbiy oqibatlarini yumshatish yo‘llarini ishlab chiqishlari
muhimdir. Bu quyidagi choralarni o‘z ichiga oladi[3]:
SI bo‘yicha ta’lim va malaka oshirishga investitsiya kiritish.
Kreativ
mutaxassislarni SI bilan samarali va axloqiy ishlash uchun zarur bilim va ko‘nikmalar
bilan ta’minlash, ularning yangi muhitga moslashishini osonlashtiradi.
Inson va SI o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish.
SI inson ijodining o‘rnini
bosuvchi emas, balki uni to‘ldiruvchi va kuchaytiruvchi vosita sifatida qaralishi kerak.
Etik me’yorlar va standartlarni ishlab chiqish.
SI kreativ sohalarda
mas’uliyatli va axloqiy tarzda qo‘llanilishini ta’minlash uchun aniq axloqiy qoidalar
zarur.
Diversifikatsiya va inklyuziyani qo‘llab-quvvatlash.
SI ishlab chiqish va
qo‘llash jarayonlarida xilma-xillik va inklyuzivlikni ta’minlash uchun tashabbuslar
amalga oshirilishi kerak. Bu SI vositalarining barcha kreativ jamoalar uchun ochiq
bo‘lishini ta’minlaydi.
SI ta’sirini doimiy monitoring qilish va baholash.
Kreativ sohalarda SI ning
salbiy yoki kutilmagan ta’sirlarini aniqlash va ularni bartaraf etish uchun uning doimiy
ravishda tahlil qilinishi zarur.
Agar sun’iy intellekt imkoniyatlari ongli ravishda o‘zlashtirilsa va mavjud
muammolar hal qilinsa, kreativ industriyalar texnologiyaning kuchidan foydalanib,
ijodkorlik, innovatsiya va mavjudlikni oshirgan holda, insoniy ifodaning asl mohiyatini
saqlab qolishi mumkin.
Kreativ industriyalarda sun’iy intellektni (SI) qo‘llash texnologik hamda ijtimoiy
jihatdan bir qator muammolarni keltirib chiqarmoqda [4].
Texnologik muammolar
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
337
337
Ma’lumot sifati va hajmi.
SI algoritmlarining samarali ishlashi uchun katta va
yuqori sifatli ma’lumotlar kerak bo‘ladi. Biroq kreativ sohalarda ma’lumotlar
ko‘pincha kam, tartibsiz yoki qiyin topiladi.
Tushuntirish va shaffoflik.
SI algoritmlari murakkab va noaniq bo‘lishi
mumkin, bu esa ularning qanday qaror qabul qilayotganini tushunishni qiyinlashtiradi
va ishonchsizlikni keltirib chiqaradi.
Ijodkorlik va o‘ziga xoslik.
SI yangi g‘oyalarni generatsiya qilishda yaxshi
natija ko‘rsatadi, ammo inson rassomlarining darajasidagi original va chuqur
ijodkorlikni aks ettira olmasligi xavfi mavjud.
Mualliflik huquqlari va egalik.
SI tobora mustaqil ravishda yangi asarlar
yaratar ekan, bu inson va mashina muallifligi o‘rtasidagi chegaralarni noaniq qilib,
murakkab huquqiy savollarni keltirib chiqaradi.
Etik masalalar.
SI dan foydalanish kamsitish, noxolislik va maxfiylik kabi
axloqiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Bular SI keng joriy etilishidan oldin
hal qilinishi lozim.
Kreativ industriyalar ilm-fan va ta’lim sohalarida muhim rol o‘ynaydi. Ular
bilimlarni ommaga yetkazish jarayonini yanada samarali va qiziqarli qiladi, o‘quv
jarayonini esa interaktiv va qulay shaklga keltiradi. Hikoyalashtirish (storytelling),
tasviriy san’at va boshqa kreativ vositalar orqali murakkab ilmiy tushunchalar oddiy,
esda qolarli shaklda ifodalanadi va osonroq tushuniladi[5].
Kreativ industriyalarning ilm-fan va ta’limga integratsiyalashuvi bizning
atrofimizdagi dunyoni anglash va uni o‘rganish uslublarini tubdan o‘zgartiradi. Ular
ilmiy tushunchalarni yaqinroq, tushunarliroq va esda qolarliroq qilish orqali insonlarni
tanqidiy fikrlovchi, bilimga chanqoq, faol shaxslarga aylantiradi.
Kreativ industriyalar innovatsiya va ijtimoiy ta’sir chegarasida turib, butun dunyo
jamiyatlarining kelajagini shakllantirishga tayyor turibdi. Texnologik o‘zgarishlar,
mualliflik huquqi masalalari va malaka yetishmovchiligi kabi muammolar mavjud
bo‘lsa-da, o‘sish va ijobiy ta’sir ko‘rsatish imkoniyati shubhasizdir. Shaxsiylashtirish,
immersiv tajribalar, hamkorlik, ijtimoiy ta’sir va barqarorlik kabi tendentsiyalarni
qabul qilib, kreativ industriyalar yanada rivojlanib, iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy taraqqiyot
va madaniy rang-baranglikka hissa qo‘shishda davom etishi mumkin. Ushbu
o‘zgarishlarning ta’sirini chuqurroq tadqiq etib, aniqlangan tadqiqot cheklovlarini
bartaraf etish orqali, biz kreativ industriyalarning rivojlanish yo‘nalishini yaxshiroq
tushunib, ongli qarorlar qabul qilishga va ularning innovatsion, adolatli hamda barqaror
kelajak sari xizmat qilishiga imkon yaratamiz.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Bordàs Vives, A. (2023). Artificial Intelligence and the Creative Industries.
2.
Audience fragmentation: Nielsen (2022) - The Future of Audience Science: A Global
Perspective.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
338
338
3.
Sustainability: The Ellen MacArthur Foundation (2019) - Towards the Circular Economy:
A Practical Guide to Resource Efficiency and Sustainability.
4.
Lee, H. K. (2022). Rethinking creativity: creative industries, AI and everyday creativity.
Media, Culture & Society, 44(3), 601-612.
5.
Bridgstock, R. (2019). Creative industries and higher education: what curriculum, what
evidence, what impact?. A research agenda for creative industries, 112-130.
6.
Kalkanatov, Asilbek. "PROFESSIONAL QUALIFICATION OF THE MANAGER IN
THE CULTURAL FIELD." JOURNAL OF ECONOMY, TOURISM AND
SERVICE 2.9 (2023): 19-23.
7.
Kalkanatov, Asilbek. "THE IMPORTANCE OF MANAGING THE PARTICIPATION
OF CULTURAL AND ART INSTITUTIONS AND ORGANIZATIONS IN
CULTURAL ACTIVITIES." Journal of Innovation, Creativity and Art 2.9 (2023): 7-10.
8.
ЮЛДАШЕВА, Манзура, and Асылбек КОЛКАНАТОВ. "ПУТИ ФОРМИРОВАНИЕ
ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ МОЛОДЕЖИ В СОЦИОКУЛЬТУРНОЙ
СРЕДЕ." Journal of Culture and Art 1.1 (2023): 16-20.
9.
Kolkanatov, Asilbek. "IFTIKHORI TIMSOLI TUMOR BRANCH." JOURNAL OF
HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE RESEARCH 2.11 (2023): 67-69.
10.
Nazarbay o‘g‘li, Qolqanatov Asilbek. "OMMAVIY TOMOSHA MUASSASALARI
FAOLIYATI TAHLILI." Academic Integrity and Lifelong Learning (France) 2 (2023):
15-21.
11.
Nazarbai, Kolkanatov Asilbek. "NEW VOICE IN UZBEK DIRECTION." Journal of
Innovation, Creativity and Art 2.12 (2023): 65-70.
12.
Alfiya, Qolqanatova. "Milliy Musiqa San’ati Va Yoshlar Tarbiyasi." Journal of Creativity
in Art and Design 1.2 (2023): 16-20.
13.
QOLQANATOV, Asilbek. "MA’DANIYAT VAZIRLIGI VA MADANIYAT
MARKAZLARI: TARIXIY TARAQQIYOT JARAYONLARIDAN." News of UzMU
journal 1.1.1. 1. (2024): 16-20.
14.
Nazarbay o‘g‘li, Qolqanatov Asilbek. "OMMAVIY TOMOSHA MUASSASALARI
FAOLIYATI TAHLILI." Academic Integrity and Lifelong Learning (France) 2 (2023):
15-21.
15.
Nazarbaevna, Qolqanatova Alfiya, and Kojalepesov Sultanbay Serjanovich. "The
Importance of Scenario in Cultural Events." EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION 4.2 (2024): 259-262.
16.
VA, INSONGA E’TIBOR, and SIFATLI TA’LIM YILI. "Imom Buxoriy saboqlari."
17.
XOLMО‘MINOV, Mо‘minmirzo, and Asilbek QOLQANATOV. "YANGI О
‘ZBEKISTONDA
MADANIYAT
MARKAZLARINI
RIVOJLANTIRISH:
MUAMMOLAR VA YECHIMLAR." О ‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti
xabarlari.
18.
Nazarbay o‘g‘li, Qolqanatov Asilbek. "OMMAVIY TOMOSHA MUASSASALARI
FAOLIYATI TAHLILI." Academic Integrity and Lifelong Learning (France) 2 (2023):
15-21.
19.
Nazarbay o‘g‘li, Qolqanatov Asilbek, and Jumаnаzаrov Zohidjon Eldor o‘g‘li.
"AUDIOVIZUAL INDUSTRIYA TÚSINDIRMESI." Multidisciplinary Journal of
Science and Technology 5.5 (2025): 122-129.
20.
Saparbayeva, Gulshira, and Asilbek Qolqanatov. "OMMAVIY BAYRAMLARNI
TASHKIL ETISHDA SSENARIYNAVISLIKNING O ‘RNI." Oriental Art and
Culture 8 (2021): 16-21.
