JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
199
199
ELEKTR MASHINALARI VA YURITMALARI” FANINI O‘QITISHDAGI
INNOVAT-SIYALAR VA ILG‘OR XORIJIY TAJRIBALARNING
PEDAGOGIK TAHLILI
Jo‘rayev Mirjalol Qahramonovich
Osiyo Xalqaro Universiteti “Umumtexnika ” kafedrasi dotsenti
Annotatsiya:
Ta’lim tizimida, pedagog kadrlarning kasb mahorati sifati va
saviyasini uzluksiz yuksaltirish, xorijda pedagog va ilmiy xodimlarning malakasini
oshirish va stajirovkasini o‘tkazish, oliy ta’lim muassasalari bitiruvchilarini PhD va
magistratura dasturlari bo‘yicha o‘qitish, o‘quv jarayonlariga yuqori malakali xorijiy
olimlar, o‘qituvchi va mutaxassislarni keng jalb qilish maqsadli.
Kalit so’zlar:
texnologiya, seminar, interfaol, metodik, material, integral,
komponent.
ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ИННОВАЦИЙ И ПЕРЕДОВОГО
ЗАРУБЕЖНОГО ОПЫТА В ПРЕПОДАВАНИИ ДИСЦИПЛИНЫ”
ЭЛЕКТРИЧЕСКИЕ МАШИНЫ И КАНЦЕЛЯРСКИЕ ТОВАРЫ".
Джураев Миржалол Геронович
Доцент кафедры” Общетеника " Азиатского международного университета.
Аннотация:
В системе образования целесообразно непрерывное
повышение качества и уровня профессионального мастерства педагогических
кадров, проведение повышения квалификации и стажировки педагогических и
научных работников за рубежом, обучение выпускников высших учебных
заведений по программам PhD и магистратуры, широкое привлечение к учебным
процессам высококвалифицированных зарубежных ученых, преподавателей и
специалистов.
Ключевые слова:
технология, семинар, интерактивный, методический,
материальный, интегральный, компонентный.
PEDAGOGICAL ANALYSIS OF INNOVATIONS AND ADVANCED FOREIGN
EXPERIMENTS IN THE TEACHING OF THE SUBJECT " ELECTRICAL
MACHINES AND PROCEEDINGS.
Djurayev Mirjalol Qahramanovich. Associate professor of the Department of
“Department of Allenics”, International University of Asia
Abstract
In the educational system, continuous improvement of the quality and
level of professional skills of pedagogical personnel, improvement and internship of
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
200
200
pedagogical and scientific personnel abroad, training of graduates of higher
educational institutions in PhD and graduate programs, wide involvement of highly
qualified foreign scientists, teachers and specialists in educational processes aimed.
Key words:
technology, seminar, interactive, methodical, material, integral,
component.
Interfaol usullarni o‘quv jarayonida qo‘llash ta’lim tizimida keng tarqalib
bormoqda. Bu o‘z navbatida o‘quv jarayonini liberalizatsiya qilish, demokratlashtirish,
hamkorlik ham ijodkorlikda tashkil etishni taqozo etmoqda. Bir so‘z bilan aytganda
o‘quv jarayoni markazida talaba bo‘lmog‘i lozim va o‘quv jarayoni unga qaratilgan,
yo‘naltirilgan bo‘lishi talab etilmoqda. Shaxsga qaratilgan ta’lim talabaning o‘quv
mehnatini tashkil etishni harakatlantiruvchi, qiziqish, hohish, istaklarini ro‘yobga
chiqaruvchi kuch bo‘lib xizmat qiladi. Bunday ta’lim o‘qituvchi va talabada doimiy
ijodiy izlanish, uzluksiz o‘z ustida ishlash imkoniyatini beradi. Bu holatning ijobiy
kechishi ta’limda sifat va samaradorlikning kafolatidir.
1.
O‘qituvchining darsga puxta tayyorgarligi ta’limning muvaffaqiyatli va
samarali bo‘lishining garovidir.
2.
Dars ishlanmasining tarkibiy qismlari.
3.
O‘qituvchilarni o‘z ustilarida mustaqil ishlashlari, ijodiy izlanishlari
orqali ta’lim samaradorligini oshirishga oid yordam beradigan omil – darslarni tahlil
qilish.
Dars – bu auditoriyada aniq maqsadlarni ko‘zlab, belgilangan vaqt oralig‘ida
o‘qituvchi rahbarligida talabalar uchun o‘quv-tarbiya jarayonining tashkil etilishidir,
“Bir soatlik yaxshi dars – buyuk bir asardir”. Zero, bugun bizning Vatanda yuqoridagi
vazifalarni sifatli darajada bajarish, ya’ni sog‘lom va barkamol avlodni tarbiyalash,
ularni har tomonlama rivojlangan shaxslar etib voyaga yetkazish uchun barcha shart-
sharoitlar va imkoniyatlar yaratilgan.
O‘qituvchilarning darslarda zamonaviy axborot-kommunikasion texnologiyalar,
innovasion, interfaol usullardan foydalanganlari bois samaradorlikka erishyaptilar.
“Ustoz-shogird” tizimi asosida ustoz sifatida yosh o‘qituvchilarga metodik
yordam ko‘rsatish, ustoz-shogird tajribalarini yoyish bilan bir qatorda ilg‘or pedagogik
texnologiyalar, interfaol, innovasion usullar, multimediya vositalariga asosan ochiq
darslar namoyish etishadi. O‘qituvchilar darsga tayorgarlik ko‘rishda quyidagilarga
amal qiladi:
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
201
201
1-sxema O’qituvchining darsga tayyorgarligi.
O‘qituvchining darsga tayyorgarligi natijalarini o‘rganish va tahlil qilish jarayoni
shuni ko‘rsatdiki, o‘qituvchining talabalarini darsda faol qatnashishi, puxta bilishi,
o‘quv-qobiliyat mahoratiga doimiy e’tibor qaratishi hamkorlik saviyasini oshirar ekan,
shu o‘rinda alohida takidlash joizki, o‘qituvchi talabani o‘zining talab va shartlariga
bo‘ysunuvchi, itoat etuvchi shaxs deb hisoblamasdan balki uning mustaqilligini, o‘ziga
xosligini e’tirof etgan holda hamkorlik munosabatida bo‘lishi darkor, qolaversa u
talabalar bilan dars yuzasidan munosabatlarini tahlil qilishi, taqqoslab bilim berib
borishi kerak.
Shakl va vositalar yordamida darslarni tashkil etishni quyidagi interfaol metodlar
kafolatlaydi:
-pedagogik faoliyat (ta’lim-tarbiya jarayonining) samaradorligini oshirishi;
-o‘qituvchi va talabalar o‘rtasida o‘zaro hamkorlikni qaror toptirishi;
-talabalar tomonidan o‘quv predmetlari bo‘yicha bilimlarning puxta
egallanishini ta’minlanishi;
-talabalarda mustaqil, erkin va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarining shakllantirilishi;
-talabalarning o‘z imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishlari uchun zarur shart-
sharoitlarni yaratishi;
-ta’lim-tarbiya jarayonida demokratik
va insonparvarlik g‘oyalarining
ustivorligiga erishishni kafolatlashi zarur.
Mazkur usullarning yangi-yangi ta’lim usulariga tavsif beramiz. Interfaol metod
nima yoki nimani anglatadi?
Interfaol metodlar – shunday metodlarki, u talaba-yoshlarning o‘zaro muloqot
va o‘zaro ta’siridagi dars jarayonini amalga oshiruvchi usul. “Interaktiv” so‘zi ingliz
so‘zidan olingan bo‘lib, “Interakt”, ya’ni “Inter” - bu “ o‘zaro”, “akt” - “harakat,
ta’sir, faollik” ma’nolarini bildiradi.
Interfaol usullardagi darslar o‘quvchini ijodiy fikrlashga, olingan ahborotlarni
faollikda hal etishga, fikrni erkin bayon etishga, tashabuskorlikka, guruhlarda
masalalar yechimini topishga, hamkorlikda ish yuritishga, fikrni yozma ravishda bayon
etishga chorlaydi.
Hozirda yangicha metodlarni yoki innovatsiyalarni ta’lim jarayoniga tatbiq etish
O’qituvchining darsga tayyorgarligi 2 qismdan
iborat.
O’qituvchining umumiy
tayyorgarligi
O’qituvchining kundalik
tayyorgarligi
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
202
202
haqida to‘xtalganda interfaol usullarning o‘quv jarayonida qo‘llanishi tushuniladi.
Interfaollik – bu o‘zaro ikki kishi faolligi, ya’ni, bunda o‘quv-biluv jarayoni
o‘zaro suhbat tariqasida dialog shaklida (komp’yuter yordamida ) yoki o‘quvchining
o‘zaro muloqotiga asosan kechadi.
Xulosa qilib aytganda Respublika oliy ta’lim muassasalari faoliyatiga rivojlangan
horijiy mamlakatlar ta’limi amaliyotida qo‘llanilayotgan ilg‘or tajribalar va zamonaviy
pedagogik texnologiyalarni samarali tatbiq etish orqali bu borada pedagoglarning ish
tajribalarini boyitish va ularda ta’lim jarayonini samarali tashkil etishga nisbatan
ijodiy, innovasion yondashuvni qaror toptirish uchun kichik debocha sifatida xizmat
qiladigan maqsadli ilmiy ish mahsuli hisoblanadi.
Adabiyotlar ro‘yxati:
1.
B.X.Shaymatov, B.S.Abdullaeyva, M.Q.Jo‘raev, “Elektr mashinalari”, Buxoro:
BMTI, 2022 y.-209 b.
2.
M.Q.Jo‘rayev, F.J.Xudoynazarov “Elektr mashinalari” fani taraqqiyotining
ustuvor yoʻnalishlari Maqola. Academic Research in Educational Sciences
VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor
(SJIF) 2021: 5.723 Directory Indexing of International Research Journals-
CiteFactor 2020-21: 0.89 DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-1184-1190
3.
Jo‘rayev M. Q. ”Oliy ta’lim muassasalarining elektr energetika yo‘nalishi
talabalariga elektr mashinalari fanini hozirgi kunda o‘qitish tahlili”. Toshkent
2021 1–son 18 bet
4.
Jo‘rayev M. Q. “Elektr yuritmalari tezligini rostlash usullari” Ilmiy-nazariy va
metodik jurnal Buxoro 2021, № 5 114 bet
5.
Development of teaching methods in the field of "electrical machines" using new
pedagogical technologies 1Jorayev M. K, 2Husenov D. R, 3Sharopov F.K.
International Engineering Journal For Research & Development 584-586 p
6.
Jo‘rayev, M. Q., & Xudoynazarov, F. J. (2021). “Elektr mashinalari” fani
Taraqqiyotining ustuvor yoʻnalishlari. Academic Research in Educational
Sciences, 2(11), 1184-1190. doi:10.24412/2181-1385-2021-11-1184-1190 bet
7.
Jurayev Mirjalol Kahramonovich “Software analysis of electric machine
science” ISSN:2776-0960 Volume 3, Issue 1 Jan., 2022 143P a g
8.
Jo’rayev Mirjalol Qahramonovich “ELEKTR ENERGIYASINI EKSPLUA-
TATSIYA QILISHDA TRANSFORMATORLARNING AHAMIYATI”
“PEDAGOGS” international research journal
ISSN: 2181-4027_SJIF: 4.995
9.
Жўраев М.Қ. Электр юритмалар тезлигини ростлаш усуллари Педагогик
маҳорат Илмий-назарий ва методологик журнал Бухоро 2021, №23, 114-118
б,(13.00.02)
10.
Jo‘rayev M. Q. Scientific methodical bases of the science of electric machines
academicia: An International Multidisciplinary Research Journal ISSN: 2249-
7137Vol.12,Issue09,September 2022 SJIF 2022=8.252 A peer reviewed
journalhttps://www.indianjournals.com
11.
Jo‘rayev M. Q. Ilmiy konferensiya “Elektr mashinalari fanini o‘qitish didaktik
takomillashtirish
jihatlari”
INTERNATIONAL
CONFERENCE
ON
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
203
203
DEVELOPMENTS IN EDUCATION SCIENCESAND HUMANITIES
International scientific-online conference 4nd part, 2-124 pages Part 4 September
29 CANADA https://zenodo.org/record/7146065
12.
Jo‘rayev M. Q. Ilmiy konferensiya “Elektr mashinalari fani rivojlanish ginezisi
va mazmuni” INTERNATIONAL CONFERENCE ON DEVELOPMENTS IN
EDUCATION SCIENCESAND HUMANITIES International scientific-online
conference 4nd part, 2-124 pages Part 4 September 29 CANADA
https://zenodo.org/record/7146065
13.
Jorayev Mirjalal Kahramonovich OPINIONS OF UZBEK AND FOREIGN
SCIENTISTS IN TEACHING THE SCIENCE OF ELECTRIC MACHINES 76-
80 British Journal of Global Ecology and Sustainable Development
https://journalzone.org/index.php/bjgesd/article/view/317 ISSN (E):
2754-
9291
14.
Джураев Мирджалал Кахрамонович, Камалов Камал Малик угли
«Синхронные
машины»,
инновачионные
методы
в
обуцении
http://www.ijaretm.com/ ISSN:2349-0012
15.
Jo’rayev Mirjalol Qahramonovich,Jafarov Sobir Talab o‘g‘li, Nizomov Nozimjon
Zafar O'g'li, Kamolov Kamol Malik o’g’li “Qadoqlash sexidagi qo’llanilgan
elektr yuritmani boshqarish blokini takomillashtirish orqali maxsulot namligini
mo’tadil saqlash” https://wordlyknowledge.uz/ ISSN : 2181-4341
16.
Жўраев М.Қ., Software Analysis of Electric Machine Science, Research Jet
Journal
of
Analysis
and
Invertions
IF-7.6,
https://reserchjet.academiascience.org/index.php/rjai/article/view/414
ISSN
2776-0960
17.
Jo'rayev Mirjalol Qahramonovich, Jafarov Sobir Talab o'g'li “Methodology of
teaching experimental work, organization of independent work in technical higher
education institutions https://www.eijmr.org/index.php/eijmr/article/view/192
18.
Jo'rayev, M. Q., Rashidov, H. H., & Murodov, A. O. (2023). Texnika oliy ta'lim
muassalarida fanlarning amaliy ko'nikmalarni oshirishning qiyosiy tahlillari.
Innovative
development
ineducational
activities,
2(21),
4–11
.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10138064
19.
Jo‘rayev Mirjalol Qahramonovich, Po'latov Bexruz Zafarovich, Ravshanov
Abbos Yashin o‘g‘li,Rashidov Hamrozbek Hayotovich International conference
pedagogical reforms and their solutions VOLUME1, ISSUE2, 2024
https://worldlyjournals.com/index.php/PRS/article/view/860
20.
Jo‘rayev Mirjalol Qahramonovich, Rashidov Hamrozbek Hayotovich
“
Elektrotexnika va elektronika” fanini o‘qitisha zamonaviy pedagogik
texnologiyalari tahlili.
ISSN 2181-4341.
VOLUME 8, ISSUE 2, MARCH, 2024
https://worldlyjournals.com/index.php/IFX/article/view/1312
