MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №
-27
Часть–
2_
Июнь
–
2025
30
YANGI O’ZBEKISTON MA’NAVIY TARAQQIYOTINING
HUQUQIY ASOSLARI.
Yangiboyev Farhod Rashidovich
O’zbekiston Respublikasi IIV Surxondaryo akademik litseyi huquq fani
o’qituvchisi 93-769-95-89
“Jamiyat hayotining tanasi iqtisodiyot
bo’lsa, uning joni va ruhi ma’naviyatdir. Biz yangi
O’zbekistonni barpo etishda ana shu ikkita
mustahkam ustunga, ya’ni, bozor tamoillariga
asoslangan
kuchli
iqtisodiyotga
hamda
ajdodlarimizningboy merosi, milliy umuminsoniy
qadriyatlarga asoslangan kuchli ma’naviyatga
tayanamiz”
1
.
Shavkat
Mirziyoyev
Manaviyat – insonlar o’rtasidagi o’zaro ishonch. Hurmat va e’tibor, xalq
va davlat kelajagini birgalikda qurish yo’lidagi ezgu intilishlar, ibratli fazilatlar
majmuasidir. Boshqacha aytganda, ma’naviyat jamiyatdagi barcha siyosiy – ijtimoiy
munosabatlarning mazmuni va sifatini belgilaydigan poydevordir. Bu poydevor
qancha ustahkam bo’lsa, xalq ham, davlat ham shuncha kuchli bo’ladi. Shu o’rinda
ta’kidlash lozimki, mustaqillik yillarida ayniqsa, so’ngi besh – olti yilda bu borada
ko’plab ishlar amalga oshirildi. Shuningdek, mamlakatimizda inson erkin va farovon
yahsaydigan ma’naviy makon, ma’rifatli jamiyat qurish uchun qat’iyat bilan harakat
qilinmoqda. Qanday qiyinchilik va sinovlarga duch kelinmasin, shu maqsadda
boshlagan bartcha islohatlar izchil davom etib kelmoqda. Illiy ma’naviyatimizni
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №
-27
Часть–
2_
Июнь
–
2025
31
rivojlantirish, uni, yoshlarimiz hayotiga singdirish borasida keying yillarda bir qator
narmativ-huquqiy hujjatlar qabul qilindi. Bular quyidagilardan iborat:
Birinchidan, O’zbekiston Respublikasi Prezedentining “Ma’naviy-
ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish bo’yicha qo’shimcha chora tadbirlar
to’g’risida” gi 2019 yil 3-maydagi PQ – 4307-son qarori
2
;
Ikkinchidan, O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Uzluksiz
ma’naviy tarbiya konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish chora tadbirlari
to’g’risida” gi 2019 yil 31- dekabrdagi 1059-son qarori
3
;
Uchinchidan, O’zbekiston Respublikasi Prizedentining “Ma’naviy – ma’rifiy
ishlar tizimini tundan takamillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida” gi 2021 yil 26-
mart, PQ – 5040 – sonli qarori
4
qabul qilindi.
Yuqoridagilardan kelib chiqib O’zbekiston Respublikasi Prizedendti
Sh.M.Mirziyoyecv o’zining “Yangi O’zbekiston taraqqiyot strategiyasi” deb
nomlangan kitobida ham ma’naviy taraqqiyot masalasiga alohida to’xtalib, “Biz
yangi O’zbekiston taraqqiyotining hozirgi rivojlanish bosqichida ijtimoiy, iqtisodiy
va siyosiy omillar bilan birga ma’naviy, ma’rifiy jabhalarda amalga oshirilayotgan
islohatlar ham muhim ahamiyatga ega ekanini yahshi anglaymiz”
5
deb ta’kidlaydi.
Ma’lumki, jismoniy jihatdan baquvvat insonni tarbiyalash unchalik qiyin
emas. Ammo insonni ham jismoniy, ham ma’naviy jihatdan kamol topdirish g’oyat
murakkab vazifa. Ayniqsa, Bugungu kunda – g’oyaviy kurashlar goh oshkora, goh
pinhona tus olgan nozik, qaltis sharoitda, hozirgi tahlikali zamonda bu masala
nihoyatda dolzarb bo’lib qolmoqda. Shu maqsadda ilm-fan, madaniyat va san’at,
adabiyot va bad’iy ijod sohalarining ma’naviy-ma’rifiy taraqqiyotdsagi
ta’sirchanliginiyanada oshrishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshrish talab
qilinmoqda.
Birinchi Prizedentimiz Islom Karimovning “Yuksak ma’naviiyat yengilamas
kuch” asarida takidlaganlaridek: “Jahon xalqlari tajribasi, ularning bosib o’tgan
murakkab rivojlanish yo’llari, bu boradagi saboq va xulosalar shundan dalolat
beradiki, qayerda davlat va jamiyat taraqqiy topsa, xalqning tinch, osoyishta hayot
kechirishi, o’z oldiga ezgu va buyuk maqsadlar qo’yib yashashi uchun yetarli shart-
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №
-27
Часть–
2_
Июнь
–
2025
32
sharoitlar yaratilgan bo’lsa, o’sha yerda erkin fikrlash muhiti va shu asosda
ma’naviyat yuksalishi uchun imkoniyatlar tug’iladi”
6
. Ma’naviyat insonning,
xalqning, jamiyat va davlatning buyuk boyligi va kuch qudrat manbai sanaladi.
Ma’naviyatsiz hech qachon jamiyatda odamiylik va mehr oqibat, baxt va soadat
bo’lmaydi. Jamiyatning iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy sohalarida mavjud bo’lgan
muommolarni ma’naviyatni rivojlantirishimiz, unga tayanish orqali hal etish
mumkin. Ma’naviyat millatni taraqqiyotga yetaklovchi, davlatning qudratini
oshiruvchi muhim olmil sanaladi. Chunki qayerda, qaysi mamlakatda yuksak
ma’naviyat bo’lsa, o’sha joyda, o’sha mamlakatda johillik, hasadgo’ylik, yovuzlik,
poraxo’rlik, o’z vatani va xalqiga nisbatan sotqinlik, tuhmat qilish kabi salbiy illatlar,
ma’naviyatsizlik ko’rinishlariga o’rin qolmaydi. Yuqoridagilardan kelib chiqib Yangi
O’zbekiston taraqqiyot stratigiyasi ma’naviy-ma’rifiy islohatlarga alohida e’tibor
qaratilayotganidan kelib chiqib quyidagi xulosalarga kelish mumkin.
-mamlakatimizda ma`naviy-marifiy ishlarni tashkil etish, bu borada amalga
oshirilayotgan chora tadbirlarning samaradorligini oshirish;
-aholi, ayniqsa yoshlarning intellectual salohiyati, ongu tafakkuri va dunyo
qarashini yuksaltirish,mafkuraviy immunitetini mustahkamlash;
-vatanparvarlik,xalqqa muhabbat va sadoqat tuyg`usi bilan yashaydigan
barkamol avlodni tarbiyalashga alohida e`tabor qaratish;
-jahonda g`oyaviy-mafkuraviy kurashlar keskin davom etayotgan hozirgi
davrda yoshlar orasida milliy qadriyatlarga bepisandlik, zararli yot g`oyalar ta`siriga
berilish, jinoyatchiik va ekstremizm harakatlariga adashib qo`shilib qolish holatlari
oldini olish;
-ma`naviy-ma`rifiy ishlarning ta`sirchanligini oshirish;
-ma`naviyat sohasidagi ichki va tashqi tahdid hamda xavf-xatarlarga qarshi
samarali kurashish;
-davlat va jamoat tashkilotlarining ma`naviy-ma`rifiy sohadagi faoliyatiga
yaqindan ko`maklashish;
-aholi orasida faol fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish, jamiyatda milliy va
umuminsoniy qadryatlarga asoslangan demokratik tamoyillarni qaror toptirish;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №
-27
Часть–
2_
Июнь
–
2025
33
‘’jaholatga qarshi ma`rifat’’ g`oyasi asosida jamiyatda uzluksiz ma`naviy-
ma`rifiy tarbiya va targ`bot-tashviqot ishlarini tashkil etishning strategic yo`nalishlari
va inovatsion uslublarini ishlab chiqish;
-aholining ijtimoiy-ma`naviy hayotida bunyodkorlik g`oyalarini kuchaytirish,
diniy bag`rikenglik va millatlararo totuvlik muhitini yanada mustahkamlashga
alohida e`tibor qaratilsa maqsadga muvofiq bo`ladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Shavkat
Mirziyoyev.
Yangi
O`zbekiston
taraqqiyot
strategiyasi.
–T.
:’’O`ZBEKISTON’’, 2022.-B.261.
2.O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 3-maydagi PQ-4307 son qarori.
“Ma`naviy-ma`rifiy ishlar samaradorligini oshirish bo`yicha qo`shimcha chora-
tadbirlar to`g`risida”.
3.O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 31-dekabrgadi 1059-
sonli qarori.”Uzluksiz ma`naviy tarbiya konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga
oshirish chora- tadbirlari to`g`risida”
4.O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 26.03.2021-yildagi PQ-5040- sonli qarori.
“Ma`naviy-ma`rifiy ishlar tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlati
to`g`risida”
5.Shavkat
Mirziyoyev.
Yangi
O`zbekiston
taraqqiyot
strategiyasi.
–
T.:”O`ZBEKISTON”, 2022.-B.261.
6. I.A.Karimov.Yuksak ma`naviyat-yengilmas kuch.-T.:”Ma`naviyat”,2008.-B.28-
29.
