MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
262
YASHIL IQTISODIYOT
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti
“Raqamli Iqtisodiyot” fakulteti
“Statistika” yo’nalishi talabasi
Xalilov Jamshid Komiljon o’g’li
Email: jamshidbekx79@gmail.com
Ilmiy rahbar: TDIU, Iqtisodiy statistika kafedrasi dotsenti
Akbarova Barno Shuxratovna
Annotatsiya: Zamonaviy dunyoda ekologik muammolar va iqlim o'zgarishlari
butun jahon miqyosida muhim talablarni shakllantirib, mamlakatlarga barqaror
ishlab chiqarish va resurslardan samarali foydalanishga o'tishni taqozo etmoqda.
O'zbekiston ham “yashil” iqtisodiyot tamoyillariga asoslangan rivojlanish
strategiyasi orqali iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolarni hal qilishga
intilmoqda. Bu maqolada yashil iqtisodiyot tushunchasi, uning O'zbekiston uchun
ahamiyati, mavjud muammolar va istiqbollari tahlil qilinadi.
Kalit so'zlar: yashil iqtisodiyot, iqlim o'zgarishi, barqaror rivojlanish, ekologik
modernizatsiya, O'zbekiston.
Аннотация: В современном мире экологические проблемы и изменения
климата формируют важные глобальные требования, заставляя страны
переходить к устойчивому производству и эффективному использованию
ресурсов. Узбекистан также стремится решить экономические, социальные и
экологические проблемы через стратегию развития, основанную на принципах
«зеленой» экономики. В данной статье анализируются понятие «зеленая
экономика», его значение для Узбекистана, существующие проблемы и
перспективы.
Ключевые слова: зеленая экономика, изменение климата, устойчивое
развитие, экологическая модернизация, Узбекистан.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
263
Annotation: In the modern world, environmental issues and climate change
are shaping crucial global demands, prompting countries to transition to sustainable
production and efficient resource use. Uzbekistan is also striving to address
economic, social, and environmental challenges through a development strategy
based on the principles of the "green" economy. This article analyzes the concept of
the green economy, its significance for Uzbekistan, existing challenges, and future
prospects.
Keywords: green economy, climate change, sustainable development,
ecological modernization, Uzbekistan.
Kirish
Yashil iqtisodiyot — bu tabiiy resurslardan samarali foydalanish,
ifloslantiruvchi moddalarni kamaytirish va energiya tejovchi texnologiyalardan
foydalanishga asoslangan iqtisodiyot modelidir
O'zbekiston 2016-yildan boshlab bozor iqtisodiyotiga o'tish jarayonini amalga
oshirmoqda. Shu bilan birga, respublika ekologik muammolar bilan tobora ko'proq
kurashib kelmoqda. Yashil iqtisodiyotga o'tish, bu faqat iqtisodiy islohotlar emas,
balki tabiatni asrash va inson salomatligini saqlashning global dasturi hisoblanadi
Tahlil va natija
O'zbekiston yashil iqtisodiyotga o'tish uchun muhim qadamlar bosmoqda.
Biroq, bu yo'lning ustida bir nechta katta to'siqlar mavjud bo'lib, ularni hal qilish
mamlakat rivojlanishining strategik ustuvorligiga aylanishi lozim. Birinchi navbatda,
yashil texnologiyalarga o'tish uchun etarli moliyaviy manbalarning yo'qligi asosiy
muammolardan biridir
Davlat byudjeti cheklangan bo'lib, xususan katta investitsiyalar talab qiladigan
yashil infratuzilmani yaratish uchun xorijiy investorlar va xalqaro moliya
institutlarining jalb qilinishi zarurdir. Bundan tashqari, uy-kommunal xo'jaligi
tizimini modernizatsiya qilish ham jiddiy e’tiborga molik. Masalan, energiya tejovchi
texnologiyalar, quyosh panellari va shamol energiyasi generatorlari kabi yangiliklarni
joriy etish bilan infrastrukturaning samaradorligini oshirish mumkin
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
264
Respublikada yashil iqtisodiyotga o'tishning bir necha ustuvor yo'nalishlari
aniqlangan. Birinchi navbatda, O'zbekistonda quyosh va shamol energiyasi potensiali
juda katta. Shuning uchun ushbu energetika manbalarini kengaytirish yashil
iqtisodiyot tamoyillarini amalga oshirishning eng muhim qismi hisoblanadi.
Ikkinchidan, suv resurslaridan samarali foydalanishni ta'minlash ham ustuvor
vazifalardan biridir. Suvdan foydalanish samaradorligini oshirish uchun sug'orish
tizimlarini modernizatsiya qilish, suv narxlarini to'g'ri belgilash va bu sohaga
investitsiyalar jalb qilish kerak
Uchinchi yo'nalish esa qishloq xo'jaligida ekologik barqarorlikni ta'minlashga
oid choralar bo'lib, bunda er resurslarini asrash va organik dehqonchilikni
kengaytirish kabi ishlar muhim ahamiyat kasb etadi
Yana bir muhim yo'nalish — bu transport sohasini modernizatsiya qilish va
ekologik toza transport vositalarini kengaytirish. Avtomobil parklarini elektr
avtomobillarga almashtirish, shahar ichida samolyotlar va velosipedlar uchun maxsus
zonalarni joriy etish mahalliy hududlarda ekologik muhitni yaxshilashga olib keladi
Bundan tashqari, yashil iqtisodiyotga o'tish jarayoni mahalliy aholi
farovonligini ham oshiradi. Masalan, energiya tejovchi texnologiyalar va energiya
samaradorligini oshirish loyihasi orqali turar-joy binolarida energiya sarfini
kamaytirish imkoniyati tug'iladi. Bu esa aholining maishiy xarajatlarni
kamaytirishiga yordam beradi.
Natijada, O'zbekistonning global iqlim o'zgarishlariga qarshi kurashda faol
ishtirok etish imkoniyatlari ortadi. Respublikada uglerod intensivligi past bo'lgan
texnologiyalarga o'tish orqali ifloslantiruvchi moddalarni kamaytirish va tabiatni
asrashga erishish mumkin. Yashil iqtisodiyot tamoyillarini joriy etish bilan davlat
iqlim o'zgarishiga qarshi jahon miqyosida javobgarlikni namoyish etadi. Dunyoning
yetakchi mamlakatlari bilan hamkorlikda bajarilgan loyihalar ham O'zbekiston uchun
yaxshi misol bo'lib xizmat qiladi
Fransiya bilan birgalikda amalga oshirilgan loyihalar yashil infratuzilmani
yaratishda samarali natijalar bergan
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
265
Bundan tashqari, O'zbekistonning yashil iqtisodiyotga o'tish jarayoni mahalliy
ishlab chiqarishni ham rivojlantirishga yordam beradi. Masalan, yashil
texnologiyalarga o'tish bilan yangi ish o'rinlari yaratiladi va mahalliy korxonalarning
raqobatbardoshligi oshadi. Yashil sektorlarni qo'llab-quvvatlash bilan respublika
iqtisodiyoti yangi bosqichga o'tadi
Shunday qilib, O'zbekistonda yashil iqtisodiyotga o'tish — bu faqat ekologik
barqarorlikni emas, balki iqtisodiy va ijtimoiy rivojniyatni ham ta’minlashga
qaratilgan strategik yo'nalishdir. Davlat tomonidan amalga oshirilayotgan islohotlar
va xalqaro hamkorliklar orqali yashil iqtisodiyotga o'tish jarayoni tobora
tezlashmoqda. Natijada, aholi farovonligi ortadi, ekologik muhit yaxshilanadi va
respublika global jamoatchilik oldida javobgarlikni namoyish etadi.
Takliflar
1.
Investitsiyalarni jalb qilish: Yashil iqtisodiyotga o'tish uchun xorijiy
investorlar va xalqaro tashkilotlardan moliya manbalarini jalb qilish lozim. Misol
uchun, Fransiya bilan hamkorlik doirasida amalga oshirilgan loyihalar yaxshi
natijalar berdi
2.
Energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish: Quyosh paneli va shamol
generatorlaridan foydalanish O'zbekistonda iloji boricha tezroq kengaytirilishi lozim.
3.
Ta'lim va ommaviy ma’rifat: Aholi va biznes tashkilotlariga yashil
iqtisodiyot tamoyillari haqida ma’lumot tarqatish zarur.
4.
Qonuniy bazani mustahkamlash: Yashil iqtisodiyotga o'tish uchun davlat
tomonidan qonuniy hujjatlar va dasturlar ishlab chiqilishi kerak.
Xulosa
O'zbekiston uchun yashil iqtisodiyotga o'tish — bu faqat ekologik talablarni
emas, balki iqtisodiy va ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashning strategik yo'nalishi.
Uzoq muddatli rejalashtirish va tizimli yondashuv bilan respublika o'zining ekologik
muammolarini hal qilish va global jamoatchilik oldida javobgarlikni namoyish etish
imkoniyatiga ega bo'ladi.
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
266
1.
O'zbekistonda “Yashil” O'sish va Iqlim O'zgarishi bo'yicha Siyosiy Hujjat
(2024).
2.
O'ZBEKISTON
IQTISODIYOTINI
“YASHILLASHTIRISH”
ISTIQBOLLARI (2018).
3.
O'zbekistonda "Yashil iqtisodiyot"ni shakllantirish (2024).
4.
O'zbekiston yashil iqtisodiyot sari (2016).
5.
PQ-4477-сон 04.10.2019. 2019-2030-yillar davrida O'zbekiston (2019).
6.
O'zbekistonda "yashil" iqtisodiyotga o'tish jarayoni jadallashmoqda (2023).
7.
Yashil iqtisodiyotni rivojlantirish sohasi bo'yicha amalga oshirilgan ishlar
(2023).
8.
O'ZBEKISTONDA YASHIL IQTISODIYOTGA O'TISHNING JORIY
HOLATI (2022).
9.
O'zbekistonning yashil iqtisodiyotga o'tishi: muammolar va echimlar (2023).
10.
O'zbekiston Respublikasini “Yashil” iqtisodiyotga o'tish istiqbollari (2024).
