MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–5_ Май –2025
66
PEDAGOGIK PSIXOLOGIYA
Madiyarova İrzagúl
BERDAQ NOMIDAGI QORAQOLPOQ DAVLAT UNIVERSITETI CHIMBOY
FAKULTITETI 3-A AMALIY PSIXOLOGIYA TALABASI.
Erjanova Venera
Berdoq nomidagi Qoraqalpoq Davlat Universiteti Pedagogika va psixologiya
kafedrasi assistenti.
PEDAGOGIK PSIXOLOGIYA
Anotatsiya.Maqolada pedagogik psixologiyaning predmeti, vazifalari,
o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi psixologik munosabatlar, o‘quvchilarning
individual psixik xususiyatlari va psixologik moslashuv muammolari yoritilgan. Fan
sifatida pedagogik psixologiyaning zamonaviy ta’limdagi roli tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar.Pedagogik psixologiya, ta’lim, tarbiya, o‘qituvchi, o‘quvchi,
motivatsiya, psixik rivojlanish, moslashuv, empatiya, individual yondashuv.
Kirish
Pedagogik psixologiya — bu ta’lim va tarbiya jarayonida shaxsning ruhiy
rivojlanishini o‘rganuvchi psixologiya sohasi bo‘lib, o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi
o‘zaro munosabat, o‘qitish jarayonidagi psixik hodisalar, ta’lim samaradorligiga ta’sir
etuvchi omillarni chuqur tahlil qiladi. Bu fan ta’lim jarayonining psixologik asoslarini
tushunishga, samarali metodikalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Asosiy qism
1. Pedagogik psixologiyaning predmeti
Pedagogik psixologiyaning asosiy predmeti — shaxsning ta’lim-tarbiya
jarayonidagi psixik rivojlanish qonuniyatlari, ta’lim motivatsiyasi, e’tibor, xotira,
tafakkur, his-tuyg‘ular va ijtimoiy munosabatlardir.
2. Pedagogik psixologiyaning vazifalari
O‘quvchilar psixikasining yoshga oid xususiyatlarini o‘rganish.
Ta’lim jarayonida motivatsiya, e’tibor va xotira funksiyalarini aniqlash.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–5_ Май –2025
67
O‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi psixologik muvozanatni ta’minlash.
Ta’lim samaradorligini oshirish uchun psixologik metodlar ishlab chiqish.
3. O‘qituvchi shaxsining pedagogik psixologiyadagi o‘rni
O‘qituvchi — bu nafaqat bilim beruvchi, balki o‘quvchining ruhiy holatiga
ta’sir etuvchi shaxsdir. Uning xarakteri, muloqot madaniyati, motivatsion yondashuvi
o‘quvchining bilim olishga bo‘lgan qiziqishini belgilaydi. O‘qituvchining empatiya,
sabr, hurmat kabi hislatlari muhim o‘rin tutadi.
4. O‘quvchilarning individual psixologik xususiyatlari
Har bir bola o‘zining individual psixologik xususiyatlariga ega: kimdir eshitish
orqali yaxshi o‘rganadi (audial), boshqasi ko‘rish orqali (vizual), yana boshqasi harakat
bilan (kinestetik). Pedagogik psixologiya o‘qituvchiga har bir o‘quvchining
psixotiplari asosida yondashishni o‘rgatadi.
5. Psixologik moslashuv va muammolar
Maktabgacha va maktab davrida bola yangi muhitga moslashadi. Ushbu
bosqichlarda stress, xavotir, diqqatni jamlay olmaslik kabi muammolar kuzatiladi.
Pedagogik psixolog ushbu muammolarni erta aniqlab, ularni hal etishga yordam beradi.
Xulosa
Pedagogik psixologiya — zamonaviy ta’limning yuragi hisoblanadi. U
o‘quvchi shaxsini chuqur anglash, o‘qituvchining psixologik yondashuvini
rivojlantirish orqali bilim berish jarayonini sifatli amalga oshirishga xizmat qiladi. Har
bir pedagog psixologik bilimga ega bo‘lsa, ta’lim ham, tarbiya ham samarali kechadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Allamuratov, A. A. (2020). Psixologiya asoslari. Toshkent: TDPU nashriyoti.
2. Hildegard, M. (2018). Educational Psychology Today. London: Pearson.
3. Qodirova, M. (2021). Pedagogik psixologiya asoslari. Samarqand: Ilm Ziyo.
4. Selevko, G. K. (2006). Pedagogik texnologiyalar va psixologik asoslar. Moskva:
Pedagogika.
5. www.psychologytoday.com – zamonaviy pedagogik psixologiya maqolalari.
6. www.teacheredu.uz – O‘zbekiston ta’lim tizimi va pedagogik psixologiya
yangiliklari.
