MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
3
YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARIDA REVMATOID
ARTRITNING AHAMIYATI VA KASALLIKLARNING BIRGALIKDA
KECHISHI
Sharapova Nozima Erkinjonovna
Annotatsiya: Revmatoid artritli bemorlarda zamonaviy tibbiyotda yurak-qon
tomir xavfi asosiy muammo hisoblanadi. Ushbu bemorlarda yurak-qon tomir
kasalliklarining oldini olish, xavf omillarini aniqlash va yurak-qon tomir xavfini
bashorat qilish ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo'lib, bu bilan kasallanish,
nogironlik va o'limni kamaytirish, shuningdek, bemorlarning sifati va prognozini
yaxshilashga yordam beradi. Romatoid artrit bilan og'rigan bemorlarda yurak-qon
tomir xavf omillarining chastotasini aniqlashda irsiyat, Chekish, revmatoid omil,
giperkolesterolemiya, qorin bo'shlig'i semirishi va C-reaktiv oqsil kabi
ko'rsatkichlarni aniqlash muhimdir.
Kalit so'zlar: revmatoid artrit, giperkolesterolemiya, revmatoid omil, C-
reaktiv oqsil, gipertoniya, yurak-qon tomir xavfi
Revmatoid artrit (RA) — hozirgi kunda yurak qon-tomir tizimi asoratlari
rivojlanishida yuqori xavf guruhlaridan biri bo‘lib, miokard infarkti (MI), insult va
to‘satdan koranar o‘lim rivojlanishiga olib keladi [1,2]. Revmatoid artritning yuqori
ijtimoiy ahamiyati mehnatga layoqatli yoshda zararlanishi, kasallikning rivojlanishi,
erta nogironlik va umr ko‘rish davomiyligini pasayishi bilan belgilanadi (Nasonov
L.E., va b., 2008). O’zbekistonda har yili 32 ming yangi RA kasalligi qayd etiladi.
RA bilan kasallangan bemorlarning umr ko‘rish davomiyligi aholining umr ko‘rish
davomiyligidan 10-15 yil past va besh yillik omon qolish darajasi yurak ishemik
kasalligi (YuIK) koronar arteriya shikastlanishi bilan taqqoslanadi (Nasonov L.E., va
b., 2003). RA kasalligi bilan kasallanganlarda tizimli yallig‘lanish jarayonini kechishi
bilan,
musbat
revmatoid
omil
va
siklik
sitrullangan
peptidiga
antitanachalarning(SSPA) ko‘p sintez bo‘lishi yurak qon-tomir tizimi asoratlari
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
4
rivojlanishi xavfini yanada oshiradi. RA bilan kasallangan bemorlarda yallig‘lanish
faolligi oshishi bilan birgalikda, ko‘p sonli koronar arteriyalarning zararlanishi, o‘tkir
koronar sindromning rivojlanishi, MI simptomsiz kechishi kabi yurak qon-tomir
tizimi asoratlari o‘lim xavfi ko‘rsatkichini oshiradi [3,4]. RA bilan YuIK qo‘shilgan
bemorlarda yurak qon-tomir tizimi asoratlari oldini olishda aspirinni tavfsiya qilish
muhim davolash usullaridan biri hisoblanadi. Boshqa tomondan, RA yuqori
faollikdagi yallig‘lanish jarayonini bemorlarning doimiy ko‘p miqdorada nosteroid
yallig’lanishga qarshi dori (NYAQD) vositalarini qabul qilishga majbur bo‘lishadi.
Ateroskleroz rivojlangan yurak ishemik kasalligida bemorlarda trombotsitik va
koagulyasion gemostaz batafsil o‘rganilgan [5]. RA bo‘lgan bemorlarda ateroskleroz
va YuIK qo‘shilib kelganda gemostaz holati to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shuningdek
davolashda NYAQD dori vositalari va aspirinni bir vaqtda qo’llanilishidagi gemostaz
holatini baholash kam o‘rganilgan.
Revmatoid artritda (RA) yurak-qon tomir kasalliklari (YQTk) xavfining
ortishi ko'p yillar davomida e'tirof etilgan. Biroq, yurak-qon tomir kasalliklari va
uning og'irligi diabet kasalligiga o'xshash bo'lsa-da, RAda yurak-qon tomir (YQT)
profilaktikasiga e'tibor klinik va tadqiqot sharoitida orqada qolmoqda. Qandli
diabetga o'xshab, RAda YQTk ning klinik ko'rinishi atipik, hatto asemptomatik
bo'lishi mumkin. Shuning uchun RAda subklinik YQT uchun proaktiv skrining
kafolatlanadi. Klinik tadqiqotlar yo'qligi sababli, RAda ideal YQTk oldini olish hali
aniqlanmagan. Ushbu maqolada biz RAda CVPdagi qiyinchiliklar va qarama-
qarshiliklarga (masalan, statin terapiyasi uchun chegaralar) e'tibor qaratamiz va
mavjud dalillarga asoslangan tavsiyalarni taklif qilamiz. An'anaviy bo'lmagan, RA
bilan bog'liq YQT xavf omillarining katta hissasi tufayli, umumiy aholi uchun ishlab
chiqilgan YQT xavf kalkulyatorlari RAdagi haqiqiy xavfni kam baholaydi. Shunday
qilib, YQT riskini tabaqalashning tegishli vositalarini ishlab chiqish va RAda optimal
YQTk
strategiyalarini
aniqlashga
katta
ehtiyoj
bor.
RA
bo'yicha
randomizatsiyalangan boshqariladigan sinovlar natijalarini kutish bilan birga,
klinistlar ko'p jihatdan sog'lom fikrdan foydalanishga va boshqa bemorlar
populyatsiyalaridagi tadqiqotlar ma'lumotlarini ekstrapolyatsiya qilishga bog'liq.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
5
RAda YQTk keng spektrli xavf omillarini individual baholashga asoslangan bo'lishi
kerak va quyidagilarni o'z ichiga olishi kerak: 1) yallig'lanishni kamaytirish, yaxshisi
YQT xavfini kamaytiradigan dorilar bilan, 2) CV xavfini oshiradigan omillarni
boshqarish (masalan, chekish, gipertenziya, giperglikemiya, dislipidemiya, buyrak
kasalligi, depressiya, periodontit, hipotiroidizm, D vitamini tanqisligi va uyqu apnesi)
va sog'lom turmush tarzini targ'ib qilish (chekishni tashlash, sog'lom ovqatlanish,
moslashtirilgan jismoniy faoliyat, stressni boshqarish, vaznni nazorat qilish), 3) joriy
ko'rsatmalarga muvofiq aspirin va gripp va pnevmokokkka qarshi vaktsinalar va 4)
CV xavfini oshiradigan dori vositalaridan foydalanishni cheklash. Romatologlar
RAda CVP bo'yicha tibbiy yordam ko'rsatuvchi provayderlar va RA bemorlarini
o'qitish uchun mas'uliyatni o'z zimmalariga olishlari kerak. Revmatik dorilarni
sinashda rezyume natijalarini kiritish juda muhimdir. RA ateroskleroz, tromboz,
yurak etishmovchiligi, yurak qopqog'i kasalligi, aritmiya, aorta anevrizmasi, miyo-,
peri- va endokardit, vaskulit, revmatoid yurak tugunlari va yurak amiloidozini o'z
ichiga olgan CV ko'rinishlarining keng doirasi bilan bog'liq. Aterotromboz, ayniqsa
koronar arteriya kasalligi shaklida, o'ziga xos klinik ta'sirga ega, chunki u RAda
o'limning ko'payishiga sezilarli hissa qo'shadi.
Revmatoid vaskulit ateroskleroz kabi belgilar bilan namoyon bo'lishi
mumkin. Ushbu holatlarning differentsial diagnostikasi qiyin, bu vaskulitni noto'g'ri
davolashga olib kelishi mumkin. Diagnostika yangi tasvirlash usullari va yurak-qon
tomir jarrohligidan o'tgan bemorlarning biopsiya tekshiruvi bilan osonlashtirilishi
mumkin.
RAda tezlashtirilgan aterosklerozning sababi to'liq aniqlanmagan. An'anaviy
CV xavf omillari va dori-darmonlarning nojo'ya ta'sirlari CV kasalligining
ortiqchaligini tushuntirmaydi va immunitet mexanizmlari va yallig'lanish kabi boshqa
omillar muhim rol o'ynaydi.
RAda aterosklerotik kasallik odatda kam tashxis qilinadi va shuning uchun
davolanmaydi. Bu haqiqatga bir necha omillar sabab bo'lishi mumkin: birinchidan,
ko'krak qafasidagi og'riqlar bemor va / yoki shifokor tomonidan noto'g'ri yurak
bo'lmagan, ayniqsa mushak-skelet tizimining patologiyasi bilan bog'liq bo'lishi
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
6
mumkin, ayniqsa yurak-qon tomir kasalliklariga shubhaning past ko'rsatkichi mavjud
bo'lsa (ayniqsa). yosh bemorlarda, ayniqsa ayollarda). Ikkinchidan, harakatsiz
turmush tarzi tufayli bemorlarda stressli angina rivojlanishi ehtimoli kamroq. Bundan
tashqari, qandli diabetga o'xshab, RAda ham barqaror SAPR, ham o'tkir koronar
sindromlar atipik klinik ko'rinish bilan, shu jumladan simptomlarning yo'qligi bilan
yuzaga kelishi mumkin. Bu qisman RA bilan kasallangan ayollarning katta qismi
bilan izohlanishi mumkin, chunki umuman ayollarda yurak-qon tomir kasalliklari
ko'pincha atipik rasm bilan namoyon bo'lishi ma'lum. Nazariy jihatdan, RAdagi atipik
YQTk belgilari, shuningdek, dori-darmonlar yoki kasallik bilan bog'liq og'riqni his
qilishning pasayishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin.
Bundan tashqari, RA bo'lmagan shaxslarga nisbatan RAda o'tkir koronar
hodisalarning patogenezida farqlar bo'lishi mumkin. RA bilan og'rigan bemorlarda
obstruktiv aterosklerotik lezyonlardan prodromal semptomlarsiz o'tkir koronar
sindromlarga olib keladigan blyashka beqarorligi va trombogenezga nisbatan yuqori
sezuvchanlik bo'lishi mumkin. Bundan tashqari, boshqa mexanizmlar, shu jumladan
tomirlarning yallig'lanishi va vazokonstriksiya ham rol o'ynashi mumkin. Ushbu
mexanizmlar o'tkir koronar sindromlarning nisbatan yuqori namoyon bo'lishi va
RAda barqaror anginaning nisbatan past bo'lishi o'rtasidagi kuzatilgan
kelishmovchilikni qisman tushuntirishi mumkin, shuningdek, CV hodisalarini
bashorat qilish uchun subklinik CVDni aniqlash uchun an'anaviy tasvirlash
usullarining cheklovlarini ta'kidlashi mumkin. Optimal profilaktikani aniqlash uchun
RAda yurak-qon tomir kasalliklari patogenezida ushbu mexanizmlarning hissasini
aniqlashga katta ehtiyoj bor.
RAdagi CV xavfi umumiy populyatsiyadagi CV xavfiga qaraganda an'anaviy
CV xavf omillariga nisbatan kamroq bog'liqligini ko'rsatadigan belgilar mavjud,
ehtimol tizimli yallig'lanish va boshqa RA bilan bog'liq omillarning kuchli ta'siri
tufayli. Shuning uchun, agar RA bilan bog'liq omillar hisobga olinmasa, RAda CV
xavfi umumiy populyatsiya uchun kalkulyatorlar tomonidan kam baholangan
ko'rinadi (masalan, SCORE, Framingham reytingi). Hatto yallig'lanish uchun qisman
sozlangan Reynolds ko'rsatkichi (yuqori sezuvchanlik CRP nuqtai nazaridan) RAda
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
7
CV xavfini kam baholaganligi ko'rsatilgan [37]. Shunga qaramay, an'anaviy CV xavf
omillari CV xavfiga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin, bu esa ularni qulay o'zgartirish
zarurligini bildiradi.
Hozircha RAda CVP bo'yicha tavsiyalar asosan ekspert xulosasiga asoslanadi.
Biroq, joriy strategiyalar ba'zi kamchiliklarga ega (2-jadval) va ekspertlarning fikrlari
sezilarli darajada farq qiladi. Misol uchun, UpToDate Revmatizmga qarshi Yevropa
Ligasining (EULAR) RAda CV xavfini boshqarish bo'yicha tavsiyalariga amal
qilishni tavsiya qilsa, boshqalar bu tavsiyalarni qabul qilmadilar va boshqa
muqobillarni afzal ko'rishdi. Ba'zilar umumiy CV xavfini baholash vositalaridan
foydalanganda RA bilan og'rigan bemorlarning yoshiga 5-15 yosh qo'shishni taklif
qilishadi. Norvegiya NOKAR tadqiqoti RAdagi CV xavfini yuqori CV xavfi bo'lgan
mamlakatlar uchun SCORE xavf jadvalidan foydalangan holda baholaydi, garchi
Norvegiya CV xavfi past bo'lgan mamlakatlarga tegishli. Biroq, ushbu tuzatishlar
RAda haqiqiy CV xavfini qanday tasvirlashi hali ham noma'lum. Masalan, yosh
bemorlarda, ayniqsa ayollarda xavf yetarlicha baholanmagan bo'lishi mumkin.
ADABIYOTLAR RO’YHATI:
1.
Nozima, S. (2023). CLINICAL AND PATHOGENETIC ASPECTS OF THE
COURSE AND TREATMENT OF HYPERTENSION.
EUROPEAN JOURNAL OF
MODERN MEDICINE AND PRACTICE
,
3
(11), 25-29.
2.
Erkinjonovna, S. N. (2024). THE RELATIONSHIP BETWEEN FOOD AND
BLOOD PRESSURE.
EUROPEAN JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND
PRACTICE
,
4
(4), 191-197.
3.
Sharapova, N. (2023). ARTERIAL GIPERTENZIYA VA SEMIZLIK
KASALLIKLARINING O’ZARO BOG’LIQLIK SABABLARI VA METABOLIK
SINDROMLAR.
Центральноазиатский журнал образования и инноваций
,
2
(11
Part 2), 174-179.
4.
Шарапова, Н. (2023). КЕКСА ВА ҚАРИ ЁШЛИ АЁЛЛАРДА БЕЛ
АЙЛАНАСИНИНГ ЖИСМОНИЙ ФАОЛЛИК БИЛАН БОҒЛИҚЛИГИ
ҚИЁСИЙ
ТАҲЛИЛИ.
Центральноазиатский
журнал
образования
и
инноваций
,
2
(12 Part 2), 127-133.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
8
5.
Erkinjonovna, S. N. (2023). DIABETES MELLITUS IN PREGNANT
WOMEN.
Best Journal of Innovation in Science, Research and Development
, 110-
116.
6.
Erkinjonovna, S. N. (2024). CHARACTERISTICS OF DENTAL
PROSTHESES WEARING IN PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES
ACCORDING TO KIDNEY IMPAIRMENT.
PEDAGOG
,
7
(1), 84-88.
7.
Erkinjonovna, S. N. (2024). THE BEST WAYS TO CONTROL HIGH
BLOOD PRESSURE WITHOUT MEDICATION.
Journal of new century
innovations
,
47
(2), 175-183.
8.
Sharapova, N. E. (2024). MODERN DIAGNOSTICS OF RESISTANT
ARTERIAL
HYPERTENSION.
EUROPEAN
JOURNAL
OFMODERNMEDICINEAND PRACTICE
,
4
(11), 436-442.
9.
Sharapova, N. E. (2024). Acute Bronchitus: Causes, Simptoms, and Triatment
with Home Remedies.
American Journal of Bioscience and Clinical Integrity
,
1
(10),
77-84.
10.
ERGASHEVA,
G.
T.
(2024).
OBESITY
AND
OVARIAN
INSUFFICIENCY.
Valeology: International Journal of Medical Anthropology and
Bioethics
,
2
(09), 106-111.
11.
Ergasheva, G. T. (2024). Modern Methods in the Diagnosis of Autoimmune
Thyroiditis.
American Journal of Bioscience and Clinical Integrity
,
1
(10), 43-50.
12.
Tokhirovna, E. G. (2024). COEXISTENCE OF CARDIOVASCULAR
DISEASES IN PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(3),
55-62.
13.
Musayeva Amina Karamatovna. (2024). Innovatsion Yondashuvlar Asosida
Oliy Ta’lim Jarayoni Sifatini Oshirishning Metodologik Jihatlari.
Miasto
Przyszłości
,
52
, 59–64.
14.
Karamatovna, M. A. . (2024). Important Aspects of Improving Students’
Communicative Competence Today.
Miasto Przyszłości
,
55
, 237–243.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
9
15.
Musayeva Amina Karamatovna. (2024). IMPROVING THE QUALITY OF
THE
HIGHER
EDUCATION
PROCESS
BASED
ON
INNOVATIVE
APPROACHES.
JOURNAL OF EDUCATION, ETHICS AND VALUE
,
3
(9),95–100.
16.
Toxirovna, E. G. (2024). DETERMINATION AND STUDY OF GLYCEMIA
IN PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES MELLITUS WITH COMORBID
DISEASES.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(3), 71-77.
17.
Toxirovna, E. G. (2024). XOMILADORLIKDA QANDLI DIABET
KELTIRIB
CHIQARUVCHI
XAVF
OMILLARINI
ERTA
ANIQLASH
USULLARI.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(3), 63-70.
18.
Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2-TIP VA KOMORBID
KASALLIKLARI
BO’LGAN
BEMORLARDA
GLIKEMIK
NAZORAT.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(3), 48-54.
19.
Tokhirovna, E. G. (2024). MECHANISM OF ACTION OF METFORMIN
(BIGUANIDE) IN TYPE 2 DIABETES.
JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-
SCIENCE RESEARCH
,
3
(5), 210-216.
20.
Karamatovna, M. A. (2024). Improved Model of Communicative Competence
Development Methodology.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL EDUCATION
,
4
(4), 7-11.
21.
Musayeva Amina Karamatovna. (2024). Innovatsion Yondashuvlar Asosida
Oliy Ta’lim Jarayoni Sifatini Oshirishning Metodologik Jihatlari.
Miasto
Przyszłości
,
52
,
59–64.Retrievedfrom
https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/4535
22.
Karamatovna, M. A. (2024). Enhancing the Quality of Teaching in Higher
Education: Strategies for Success.
American Journal of Science on Integration and
Human Development (2993-2750)
,
2
(2), 97-103
23.
Musaeva Amina Karamatovna. (2024). Formation of Students Communicative
Competence.
Information Horizons: American Journal of Library and Information
Science Innovation (2993-2777)
,
2
(1), 156–164.
24.
Tokhirovna, E. G. (2024). THE ROLE OF METFORMIN (GLIFORMIN) IN
THE
TREATMENT
OF
PATIENTS
WITH
TYPE
2
DIABETES
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
10
MELLITUS.
EUROPEAN
JOURNAL
OF
MODERN
MEDICINE
AND
PRACTICE
,
4
(4), 171-177.
25.
Эргашева, Г. Т. (2024). Эффект Применения Бигуанида При Сахарным
Диабетом 2 Типа И Covid-19.
Research Journal of Trauma and Disability
Studies
,
3
(3), 55-61.
26.
Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2 TUR VA YURAK QON
TOMIR
KASALLIKLARINING
BEMOLARDA
BIRGALIKDA
KECHISHI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
38
(7), 202-209.
27.
Эргашева, Г. Т. (2024). СОСУЩЕСТВОВАНИЕ ДИАБЕТА 2 ТИПА И
СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫХ
ЗАБОЛЕВАНИЙ
У
ПАЦИЕНТОВ.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
38
(7), 219-226.
28.
Эргашева, Г. Т. (2024). СНИЖЕНИЕ РИСКА ОСЛОЖНЕНИЙ У
БОЛЬНЫХ САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 2 ТИПА И СЕРДЕЧНО-
СОСУДИСТЫМИ ЗАБОЛЕВАНИЯМИ.
Образование Наука И Инновационные
Идеи В Мире
,
38
(7), 210-218.
29.
Tokhirovna, E. G. (2024). CLINICAL AND MORPHOLOGICAL ASPECTS
OF
THE
COURSE
OF
ARTERIAL
HYPERTENSION.
Лучшие
интеллектуальные исследования
,
12
(4), 234-243.
30.
Tokhirovna, E. G. Studying the Causes of the Relationship between Type 2
Diabetes and Obesity.
Published in International Journal of Trend in Scientific
Research and Development (ijtsrd), ISSN
, 2456-6470.
31.
Toxirovna, E. G. (2024). ARTERIAL GIPERTENZIYA KURSINING
KLINIK
VA
MORFOLOGIK
JIHATLARI.
Лучшие интеллектуальные
исследования
,
12
(4), 244-253.
32.
Эргашева,
Г.
Т.
(2024).
НОВЫЕ
АСПЕКТЫ
ТЕЧЕНИЕ
АРТЕРИАЛЬНОЙ ГИПЕРТОНИИ У ВЗРОСЛОГО НАСЕЛЕНИЕ.
Лучшие
интеллектуальные исследования
,
12
(4), 224-233.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
11
33.
Эргашева, Г. Т. (2024). ФАКТОРЫ РИСКА РАЗВИТИЯ САХАРНОГО
ДИАБЕТА 2 ТИПА.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
36
(5), 70-74.
34.
Эргашева, Г. Т. (2024). ОСЛОЖНЕНИЯ САХАРНОГО ДИАБЕТА 2
ТИПА
ХАРАКТЕРНЫ
ДЛЯ
КОГНИТИВНЫХ
НАРУШЕНИЙ.
TADQIQOTLAR. UZ
,
30
(3), 112-119.
35.
Эргашева, Г. Т. (2023). Исследование Причин Связи Диабета 2 Типа И
Ожирения.
Research Journal of Trauma and Disability Studies
,
2
(12), 305-311.
36.
Tokhirovna, E. G. (2024). Risk factors for developing type 2 diabetes
mellitus.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
36
(5), 64-69.
37.
Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2-TUR VA O’LIMNI KELTIRIB
CHIQARUVCHI SABABLAR.
Лучшие интеллектуальные исследования
,
14
(4),
86-93.
38.
Tokhirovna, E. G. (2023). Study of clinical characteristics of patients with type
2 diabetes mellitus in middle and old age.
Journal of Science in Medicine and
Life
,
1
(4), 16-19.
39.
Toxirovna, E. G. (2024). GIPERPROLAKTINEMIYA KLINIK BELGILARI
VA
BEPUSHTLIKKA
SABAB
BO’LUVCHI
OMILLAR.
Лучшие
интеллектуальные исследования
,
14
(4), 168-175.
40.
Toxirovna, E. G. (2023). QANDLI DIABET 2-TUR VA SEMIZLIKNING
O’ZARO BOG’LIQLIK SABABLARINI O’RGANISH.
Ta'lim innovatsiyasi va
integratsiyasi
,
10
(3), 168-173.
41.
Saidova, L. B., & Ergashev, G. T. (2022). Improvement of rehabilitation and
rehabilitation criteria for patients with type 2 diabetes.
42.
Эргашева, Г. Т. (2023). Изучение Клинических Особенностей Больных
Сахарным Диабетом 2 Типа Среднего И Пожилого Возраста.
Central Asian
Journal of Medical and Natural Science
,
4
(6), 274-276.
43.
Toxirovna, E. G. (2023). O’RTA VA KEKSA YOSHLI BEMORLARDA 2-
TUR
QANDLI
DIABET
KECHISHINING
KLINIKO-MORFOLOGIK
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
12
XUSUSIYATLARI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
33
(1), 164-166.
44.
Мусаева, A. (2024). IMPROVED MODEL OF METHODOLOGY FOR
DEVELOPING
STUDENTS'COMMUNICATIVE
COMPETENCE.
Modern
Science and Research
,
3
(2), 43-49.
45.
Karamatovna, M. A. (2024). Innovatsion Yondashuvlar Asosida Oliy Ta’lim
Jarayoni Sifatini Oshirishning Metodologik Jihatlari.
Miasto Przyszłości
,
52
, 59-64.
46.
Musaeva, A. K. (2024). INNOVATSION YONDASHUVLAR ASOSIDA
TALABALARNING
KOMMUNIKATIV
KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISH METODIKASI.
Central Asian Journal of Multidisciplinary
Research and Management Studies
,
1
(3), 164-171.
47.
Mavlonova, U. K., & Maxmurovna, M. K. (2020). The introduction of irony
in english and uzbek terature.
International Engineering Journal For Research &
Development
,
5
(3), 4-4.
48.
Абдуллаева, Л. С., Самадова, С. А., & Махмурова, М. (2014).
Современные методы преподавания иностранных языков. Коммуникативный
метод.
Наука. Мысль: электронный периодический журнал
, (6), 73-76.
49.
Khamdamovna, M. U., & Khalimovna, M. M. (2020). ANALYSIS OF
SITUATIONAL IRONY IN LITERATURE.
Academy
, (11 (62)), 26-27.
50.
Mavlonova, U. K., Makhmurova, M. K., & Kodirov, T. D. (2020, June).
Description of art media in literature. In LXIV International Correspondence
Scientific and Practical Conference “European Research: Innovation in science,
education and technology» June (pp. 5-9).
51.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). Modern Views on the Effects of the Use of
Cholecalciferol on the General Condition of the Bod.
JOURNAL OF HEALTHCARE
AND LIFE-SCIENCE RESEARCH
,
3
(5), 79-85.
52.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). МОРФО-
ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ СТРОЕНИЯ И
РАЗВИТИЯ ЯИЧНИКОВ (ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ).
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(5),
188-198.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
13
53.
Халимова, Ю. С. (2024). Морфологические Особенности Поражения
Печени У Пациентов С Синдромом Мэллори-Вейса.
Journal of Science in
Medicine and Life
,
2
(6), 166-172.
54.
Xalimova, Y. S. (2024). Morphology of the Testes in the Detection of
Infertility.
Journal of Science in Medicine and Life
,
2
(6), 83-88.
55.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). ОСОБЕННОСТИ
СОЗРЕВАНИЕ И ФУНКЦИОНИРОВАНИЕ ЯИЧНИКОВ.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2), 188-194.
56.
Хафизова, М. Н., & Халимова, Ю. С. (2024). МОТИВАЦИОННЫЕ
МЕТОДЫ
ПРИ
ОБУЧЕНИИ
ЛАТЫНИ
И
МЕДИЦИНСКОЙ
ТЕРМИНОЛОГИИ.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
55
(2), 165-171.
57.
Хафизова, М. Н., & Халимова, Ю. С. (2024). ИСПОЛЬЗОВАНИЕ
ЧАСТОТНЫХ ОТРЕЗКОВ В НАИМЕНОВАНИЯХ ЛЕКАРСТВЕННЫХ
ПРЕПАРАТОВ
В
ФАРМАЦЕВТИКЕ.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2), 172-178.
58.
Saloxiddinovna, X. Y., & Ne’matillaevna, X. M. (2024). FEATURES OF THE
STRUCTURE OF THE REPRODUCTIVE ORGANS OF THE FEMALE
BODY.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2),
179-183.
59.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ
ЛИЦ
ЗЛОУПОТРЕБЛЯЮЩЕЕСЯ
ЭНЕРГЕТИЧЕСКИМИ
НАПИТКАМИ.
TADQIQOTLAR. UZ
,
40
(5), 199-207.
60.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ
ОСОБЕННОСТИ ЗАБОЛЕВАНИЙ ВНУТРЕННИХ ОРГАНОВ У ЛИЦ,
СТРАДАЮЩИХ
АЛКОГОЛЬНОЙ
ЗАВИСИМОСТЬЮ.
TADQIQOTLAR.
UZ
,
40
(5), 240-250.
61.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). кафедра Клинических наук
Азиатский международный университет Бухара, Узбекистан.
Modern education
and development
,
10
(1), 60-75.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
14
62.
Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). МОРФО-
ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ФОРМИРОВАНИЯ
КОЖНЫХ ПОКРОВОВ.
Modern education and development
,
10
(1), 76-90.
63.
Nematilloevna, K. M., & Salokhiddinovna, K. Y. (2024). IMPORTANT
FEATURES IN THE FORMATION OF DEGREE OF COMPARISON OF
ADJECTIVES IN LATIN.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
,
55
(2), 150-157.
64.
KHALIMOVA,
Y.
S.
(2024).
MORPHOFUNCTIONAL
CHARACTERISTICS OF TESTICULAR AND OVARIAN TISSUES OF
ANIMALS IN THE AGE ASPECT.
Valeology: International Journal of Medical
Anthropology and Bioethics
,
2
(9), 100-105.
65.
Salokhiddinovna, K. Y., Saifiloevich, S. B., Barnoevich, K. I., & Hikmatov, A.
S. (2024). THE INCIDENCE OF AIDS, THE DEFINITION AND CAUSES OF THE
DISEASE.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
55
(2), 195-205.
