MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
19
KASBIY MAHORATNI O‘ZLASHTIRISH UCHUN AMALIY
TAJRIBALAR
Аndijon dаvlаt pedаgogikа instituti Pedаgogikа va psixologiyа kаfedrаsi
o`qituvchisi
Sаbirovа Muxаrrаmoy Nurbek qiz
Аndijon dаvlаt pedаgogikа instituti Texnologik tа‘lim yo‘nаlishi 302 guruh
tаlаbаsi
Xusanova Mohira Gʻayratbek qizi
Аndijon dаvlаt pedаgogikа instituti Texnologik tа‘lim yo‘nаlishi 302 guruh
tаlаbаsi
Qodirova Manzura Nosirjon qizi
Annotatsiya: Ushbu maqolada kasbiy mahoratni oshirish uchun amaliy
tajribalar muhimligi, real loyihalarda ishtirok etish, mentorlik dasturlaridan
foydalanish, mustaqil mashg‘ulotlar olib borish va stajirovka jarayonlari haqida so‘z
yuritiladi. Shuningdek, o‘z ustida ishlash va feedback olishning ahamiyati ham
yoritiladi.
Kalit so‘zlar: Kasbiy mahorat, amaliy tajriba, mentorlik, mustaqil
mashg‘ulotlar, stajirovka, o‘z ustida ishlash, feedback, real loyihalar, yumshoq
ko‘nikmalar.
Practical experiences for mastering professional skills
Annotation: This article will talk about the importance of practical
experiences to improve professional skills, participation in real-world projects, the
use of mentoring programs, independent training and internship processes. The
importance of working on oneself and getting feedback is also highlighted.
Keywords: Professional skills, practical experience, mentoring, independent
training, internships, work on oneself, feedback, real projects, soft skills.
Практический опыт для овладения профессиональными навыками
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
20
Аннотация: В этой статье рассказывается о важности
практического опыта для повышения профессионального мастерства,
участия в реальных проектах, использования программ наставничества,
проведения независимых тренингов и процессов стажировки. Также будет
освещена важность работы над собой и получения обратной связи.
Ключевые
слова:
Профессионализм,
практический
опыт,
наставничество, самостоятельное обучение, стажировка, работа над собой,
обратная связь, реальные проекты, мягкие навыки.
Zamonaviy mehnat bozorida muvaffaqiyat qozonish uchun nafaqat nazariy
bilimlar, balki amaliy ko‘nikmalar ham katta ahamiyatga ega. Kasbiy mahoratni
rivojlantirish uchun amaliy tajriba orttirish muhim jarayon bo‘lib, bu jarayon
mutaxassisning malakasini oshirishga yordam beradi. Quyida kasbiy mahoratni
shakllantirish va rivojlantirish uchun asosiy amaliy tajribalar haqida so‘z yuritamiz.
Amaliy ishlar va real loyihalar ustida ishlash
Amaliy ishlar va real loyihalarda qatnashish kasbiy mahoratni oshirishning
eng samarali usullaridan biridir. Ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish yoki IT sohasi
bo‘ladimi, o‘z sohangizga tegishli loyihalarda qatnashish sizga amaliy tajriba beradi.
Bu tajriba nafaqat mutaxassislik bo‘yicha ko‘nikmalarni shakllantiradi, balki
jamoaviy ishlash, muammolarni hal qilish va vaqtni samarali boshqarish kabi muhim
soft-skills (yumshoq ko‘nikmalar)ni ham rivojlantiradi.
Real loyihalar ustida ishlashning asosiy afzalliklaridan biri shundaki, bu
jarayonda inson o‘z bilimlarini amalda sinab ko‘radi va yangi yechimlarni ishlab
chiqishga harakat qiladi. Misol uchun, dasturchilar o‘z kod yozish ko‘nikmalarini
oshirish uchun ochiq manba loyihalarida qatnashishlari yoki mustaqil startaplarni
yaratishlari mumkin. Muhandislik yo‘nalishidagi mutaxassislar laboratoriya ishlarini
bajarib, ishlab chiqarish jarayonlarini o‘rganishlari mumkin.
Bundan tashqari, real loyihalar doirasida ishlash orqali inson muloqot
ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Jamoa bilan ishlash, mijozlar bilan aloqa o‘rnatish
va muammolarni birgalikda hal qilish professional rivojlanish uchun muhim
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
21
ahamiyatga ega. Tajribali mutaxassislar bilan ishlash esa bilim va ko‘nikmalarni
yanada oshirishga yordam beradi.
Kasbiy mahoratni o‘zlashtirishning eng samarali yo‘llaridan biri real
loyihalarda ishtirok etishdir. Ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish yoki IT sohasi
bo‘ladimi, o‘z sohangizga tegishli loyihalarda qatnashish sizga amaliy tajriba beradi.
Bu tajriba nafaqat mutaxassislik bo‘yicha ko‘nikmalarni shakllantiradi, balki
jamoaviy ishlash, muammolarni hal qilish va vaqtni samarali boshqarish kabi muhim
soft-skills (yumshoq ko‘nikmalar)ni ham rivojlantiradi.
Tajriba almashish va mentorlik dasturlarida ishtirok etish
Mutaxassislik bo‘yicha tajribali insonlardan o‘rganish katta foyda keltiradi.
Mentorlik dasturlarida ishtirok etish orqali yosh mutaxassislar o‘z sohasidagi muhim
sir-asrorlarni o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Mentorlar bilan ishlash shaxsiy
o‘sish va kasbiy rivojlanishda katta turtki bo‘lib xizmat qiladi.
Tajriba almashish jarayoni nafaqat yosh mutaxassislar, balki tajribali
mutaxassislar uchun ham foydalidir. Bu jarayon davomida kasb egasi o‘z bilimlarini
boshqalar bilan baham ko‘rish orqali yangi yondashuvlarni kashf etishi va kasbiy
tarmog‘ini kengaytirishi mumkin.
Mentorlik dasturlari orqali yosh mutaxassislar quyidagi imkoniyatlarga ega
bo‘ladilar:
Sohadagi eng yaxshi tajribalarni o‘rganish va qo‘llash;
Kasbiy qiyinchiliklarni yengish bo‘yicha maslahat olish;
Shaxsiy rivojlanish va mahorat oshirishga ko‘maklashuvchi yo‘nalishlar
topish;
Ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish jarayonlariga chuqurroq tushuncha
hosil qilish.
Bundan tashqari, kasbiy tadbirlarda, seminar va treninglarda ishtirok etish
orqali ham foydali tajriba almashish mumkin. Bunday tadbirlar mutaxassislar
o‘rtasida yangi aloqalar o‘rnatish, innovatsion fikrlar almashish va jahon miqyosidagi
tajribalardan o‘rganish imkonini beradi. Mentor va murabbiylar bilan muntazam
muloqot qilish esa kasbiy o‘sishni tezlashtirishga yordam beradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
22
Mutaxassislik bo‘yicha tajribali insonlardan o‘rganish katta foyda keltiradi.
Mentorlik dasturlarida ishtirok etish orqali yosh mutaxassislar o‘z sohasidagi muhim
sir-asrorlarni o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Mentorlar bilan ishlash shaxsiy
o‘sish va kasbiy rivojlanishda katta turtki bo‘lib xizmat qiladi.
Mustaqil mashg‘ulotlar va tajribalar
O‘z sohangizda muvaffaqiyat qozonish uchun mustaqil mashg‘ulotlar va
tajribalar ham muhimdir. Masalan, dasturlashni o‘rganayotgan inson o‘zining kichik
loyihalarini yaratishi, muhandis o‘z laboratoriya ishlarini bajara olishi yoki dizayner
turli buyurtmalar ustida ishlashi mumkin. Bu amaliy mashg‘ulotlar orqali tajriba
to‘plash va ko‘nikmalarni mustahkamlash imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, olimlar tomonidan amalga oshirilgan tajribalar va ilmiy
izlanishlar ham mustaqil mashg‘ulotlarning muhim qismi hisoblanadi. Ilmiy
ishlanmalar, laboratoriya sinovlari va innovatsion tajribalar natijasida yangi bilim va
usullar kashf etiladi. Masalan, fizik va kimyo fanlari bo‘yicha olib borilgan tajribalar
texnologik rivojlanishga katta hissa qo‘shadi. Shu sababli, ilmiy maqolalarni o‘qish,
tadqiqotlar olib borish va tajribalar qilish orqali kasbiy mahoratni oshirish mumkin.
Olimlar tajribalaridan o‘rganish va ularni amaliyotda qo‘llash orqali mustaqil
mashg‘ulotlar samaradorligini oshirish va innovatsion yondashuvlarni rivojlantirish
mumkin.
O‘z sohangizda muvaffaqiyat qozonish uchun mustaqil mashg‘ulotlar va
tajribalar ham muhimdir. Masalan, dasturlashni o‘rganayotgan inson o‘zining kichik
loyihalarini yaratishi, muhandis o‘z laboratoriya ishlarini bajara olishi yoki dizayner
turli buyurtmalar ustida ishlashi mumkin. Bu amaliy mashg‘ulotlar orqali tajriba
to‘plash va ko‘nikmalarni mustahkamlash imkoniyati yaratiladi.
Stajirovka va amaliyot o‘tash
Stajirovka yoki ishlab chiqarish amaliyoti kasbiy mahoratni oshirishning eng
samarali usullaridan biridir. Korxona yoki tashkilotlarda amaliyot o‘tash orqali
nazariy bilimlarni real hayotda sinab ko‘rish va haqiqiy ish jarayonlari bilan tanishish
mumkin. Bu esa kelajakda professional mutaxassis sifatida ishga joylashish
imkoniyatlarini kengaytiradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
23
Stajirovkaning yana bir muhim jihati shundaki, u nafaqat amaliy tajriba
orttirish, balki kasbiy aloqalarni kengaytirish uchun ham katta imkoniyat yaratadi. Ish
beruvchilar ko‘pincha tajribali va faol stajyorlarni doimiy ishga qabul qilishadi. Shu
sababli, amaliyot davomida o‘zini namoyon qilish muhim ahamiyatga ega.
Bundan tashqari, ilmiy va tadqiqot institutlarida olib boriladigan amaliyotlar
ham kasbiy rivojlanish uchun katta ahamiyatga ega. Olimlar va tajribali mutaxassislar
bilan ishlash orqali stajyorlar ilmiy-texnikaviy tajribaga ega bo‘lishlari, tadqiqot olib
borish uslublarini o‘rganishlari va innovatsion loyihalarda ishtirok etishlari mumkin.
Shu tariqa, ilmiy izlanishlarga asoslangan amaliyotlar yosh mutaxassislarga keng
ko‘lamli bilim va tajriba beradi.
Stajirovka davomida real ish muhitida ishlash, topshiriqlar bajarish va
rahbarlar tomonidan berilgan fikr-mulohazalarni qabul qilish orqali kasbiy mahoratni
oshirish mumkin. Shu bilan birga, amaliyot jarayoni yangi texnologiyalar va ish
uslublarini o‘rganish uchun ham katta imkoniyat yaratadi.
Stajirovka yoki ishlab chiqarish amaliyoti kasbiy mahoratni oshirishning eng
samarali usullaridan biridir. Korxona yoki tashkilotlarda amaliyot o‘tash orqali
nazariy bilimlarni real hayotda sinab ko‘rish va haqiqiy ish jarayonlari bilan tanishish
mumkin. Bu esa kelajakda professional mutaxassis sifatida ishga joylashish
imkoniyatlarini kengaytiradi.
O‘z ustida ishlash va feedback olish
Kasbiy rivojlanish jarayonida o‘z ustida ishlash muhim ahamiyatga ega. O‘z
ustida muntazam ishlash orqali mutaxassis o‘z bilim va ko‘nikmalarini
chuqurlashtiradi, yangi texnologiyalarni o‘rganadi va o‘zini har tomonlama
rivojlantiradi. Bu jarayon davomida inson o‘z kuchli va zaif tomonlarini tahlil qilishi,
doimiy ravishda yangiliklarga ochiq bo‘lishi va o‘z kasbiy mahoratini oshirish
yo‘llarini izlashni o‘rganishi kerak.
O‘z ustida ishlashning asosiy yo‘nalishlari quyidagilardan iborat:
Yangi bilim va ko‘nikmalarni o‘rganish: Onlayn kurslar, seminarlar,
vebinarlar va mutaxassislikka oid kitoblarni o‘qish orqali bilimni kengaytirish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
24
Kasbiy sertifikatlarga ega bo‘lish: Maxsus treninglar va sertifikatsiya
dasturlarida qatnashish, xalqaro tan olingan hujjatlarga ega bo‘lish orqali mehnat
bozorida o‘z o‘rnini mustahkamlash.
Amaliy mashg‘ulotlar o‘tkazish: Nazariy bilimlarni amaliyotda sinab
ko‘rish, o‘zining shaxsiy loyihalarini yaratish yoki amaliy tajribani oshirish uchun
turli topshiriqlarni bajarish.
Ish jarayonida yangi usullarni sinab ko‘rish: Ish jarayonida yangi
yondashuvlar, texnikalar va metodlarni qo‘llash orqali tajriba orttirish.
Feedback olishning ahamiyati
Kasbiy rivojlanishda feedback (fikr-mulohaza) olish juda muhim. Feedback
insonning mehnat faoliyatiga baho berish va uning ustida ishlash uchun zarur bo‘lgan
tahlil materialini taqdim etadi. Fikr-mulohaza orqali mutaxassis o‘z ishiga ob’ektiv
baho bera oladi va kamchiliklarini tuzatish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Feedback olishning asosiy afzalliklari:
Ish samaradorligini oshirish: Xodim yoki mutaxassis o‘z faoliyatining
natijalarini tahlil qilish orqali samaradorligini oshirishi mumkin.
Kamchiliklarni aniqlash va tuzatish: Atrofdagilarning fikr-mulohazalari
orqali inson o‘zining zaif tomonlarini ko‘rishi va ustida ishlashi mumkin.
O‘zgarishlarga moslashish: Ish jarayonidagi yangiliklarni qabul qilish,
jamoaviy ishlash madaniyatini shakllantirish va mijozlarning talablariga moslashish
imkoniyati.
Motivatsiyani
oshirish:
Ijobiy
fikr-mulohazalar
mutaxassisni
rag‘batlantiradi va kelgusida yanada yuqori natijalarga erishishiga turtki bo‘ladi.
Feedback olishning asosiy usullari quyidagilardan iborat:
1.
Rahbarlar va ustozlardan fikr olish – tajribali insonlarning maslahatlarini
tinglash va ulardan o‘rganish.
2.
Jamoaviy muhokamalar va brainstorming – guruhda ishlash orqali
birgalikda fikr almashish va yaxshilanish imkoniyatlarini aniqlash.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
25
3.
Mijozlar va hamkasblarning fikr-mulohazalarini yig‘ish – xizmat
ko‘rsatish sifati yoki mahsulotning foydalanuvchilar tomonidan qanday qabul
qilinayotganini tahlil qilish.
4.
O‘z-o‘zini tahlil qilish va o‘z ustida ishlash rejasi tuzish – oldinga
qo‘yilgan maqsadlarga erishish uchun shaxsiy rivojlanish strategiyasini ishlab
chiqish.
O‘z ustida ishlash va feedback olish – muvaffaqiyatli professional hayotning
muhim qismi hisoblanadi. Doimiy o‘qish, tahlil qilish va o‘z ustida ishlash orqali har
bir mutaxassis o‘z sohasida yetakchi bo‘lishi mumkin.
Har qanday kasbda muvaffaqiyat qozonish uchun o‘z ustida ishlash muhim
ahamiyatga ega. O‘zingizning kasbiy mahoratingizni baholash, xatolar ustida ishlash
va
ustozlar
yoki
mijozlardan
fikr-mulohazalar
olish
orqali
bilim
va
ko‘nikmalaringizni doimiy ravishda yaxshilash mumkin.
Kasbiy mahoratni o‘zlashtirish jarayoni doimiy o‘qish, tajriba orttirish va o‘z
ustida ishlashni talab etadi. Amaliy mashg‘ulotlar, mentorlik, stajirovka va o‘z-o‘zini
baholash orqali har bir mutaxassis o‘z sohasida yuqori darajaga chiqishi mumkin.
Muhimi, o‘rganishni hech qachon to‘xtatmaslik va o‘z kasbingiz bo‘yicha yangi
tajribalar orttirishga harakat qilishdir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. Oliy ta’lim.
Me’yoriy hujjatlar to‘plami. – T.: «Sharq». 2001.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi to‘g‘risida”gi
Qonuni. – T.: «Sharq», 2001.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi PF-4947-sonli
“2017–2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor
yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 20-apreldagi PQ-2909-sonli
“Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish choratadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
26
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 5-maydagi PQ2956-sonli
“O‘zbekiston Respublikasida tibbiy ta’lim tizimini yanada isloh qilish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori.
