MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
9
KICHIK GURUHLARDA TA’LIM OLIShNING AFZALLIKLARI
Аndijon dаvlаt pedаgogikа instituti Pedаgogikа va psixologiyа kаfedrаsi
o`qituvchisi
Sаbirovа Muxаrrаmoy Nurbek qiz
Аndijon dаvlаt pedаgogikа instituti Texnologik tа‘lim yo‘nаlishi 302 guruh
tаlаbаsi
Mahkamova Rahimaxon Bahodirjon qizi
Аndijon dаvlаt pedаgogikа instituti Texnologik tа‘lim yo‘nаlishi 302 guruh
tаlаbаsi
Yaxshiboyeva Shirin Madatjon qizi
Annotatsiya: Ushbu maqolada kichik guruhlarda ta’lim olishning afzalliklari
tahlil qilinadi. Kichik guruhlarda ta’lim olish o‘quvchilarning bilimlarni chuqur
o‘zlashtirishiga, faol ishtirok etishiga, mustaqil fikrlashiga va jamoaviy ishlash
ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Shuningdek, bu usul ta’lim jarayonini
interaktiv qilish va o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar: kichik guruhlar, ta’lim, interaktiv dars, jamoaviy ishlash,
mustaqil fikrlash, motivatsiya, ta’lim samaradorligi
ADVANTAGES OF LEARNING IN SMALL GROUPS
Annotation:
This article analyzes the advantages of learning in small
groups. Learning in small groups helps students deeply grasp knowledge, actively
participate, think independently, and develop teamwork skills. Additionally, this
method makes the learning process more interactive and enhances students'
motivation.
Keywords:
small groups, education, interactive learning, teamwork,
independent thinking, motivation, learning efficiency
ПРЕИМУЩЕСТВА ОБУЧЕНИЯ В МАЛЫХ ГРУППАХ
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
10
Аннотация:
В данной статье анализируются преимущества
обучения в малых группах. Обучение в малых группах помогает студентам
глубже усваивать знания, активно участвовать в учебном процессе,
развивать самостоятельное мышление и навыки командной работы.
Кроме того, этот метод делает процесс обучения более интерактивным
и повышает мотивацию студентов.
Ключевые слова:
малые группы, образование, интерактивное
обучение, командная работа, самостоятельное мышление, мотивация,
эффективность обучения
Hozirgi kunda ta’lim tizimida samaradorlikni oshirish va o‘quvchilarning
faolligini ta’minlash maqsadida turli metodlar qo‘llanilmoqda. Shulardan biri – kichik
guruhlarda ta’lim olish usulidir. Ushbu usul o‘quvchilarning bilimlarni chuqur
o‘zlashtirishiga, mustaqil fikrlashiga va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini
rivojlantirishga yordam beradi. Ushbu maqolada kichik guruhlarda ta’lim olishning
afzalliklari haqida so‘z yuritamiz. Ta’limning kichik guruhlarda ishlash usuli «ta'lim
beruvchi-ta’lim oluvchi» dialogidan voz kechishni va «ta’lim beruvchi-guruh-ta’lim
oluvchi» ko’rinishidagi uch tomonlama o’zaro munosabatga o’tishni nazarda tutadi.
O’quv guruhi, tarkibi bo’yicha harakatchan kichik guruhlarga bo’linadi va ularning
har-biri o’zicha o’quv materialini o’zlashtiradi. Tajriba shuni ko’rsatadiki, shu tufayli
siz bilan ta’lim oluvchilar o’rtasida ancha mustahkam kontakt o’rnatiladi, shaxsiy va
bir vaqtning o’zida ta’lim jarayonida jamoaviy ruhiy holat kuchayadi. Ta’lim
oluvchilarning hamkorlikdagi harakati tashkillashadi, bu esa, o’quv-bilish jarayonini
faollashtirishga,
ularda
empatiyani,
kommunikativlikni
shakllantirishga
ko’maklashadi: -vazifani hamkorlikda bajarish jarayonida, ta’lim oluvchilarda,
o’rtoqlari tomonidan bildirilgan fikrlarni muhokama qilishga motivatsiya paydo
bo’ladi; -ta’lim oluvchilar bir-biriga savollar beradilar, shuning uchun, ular savollarni
aniq shakllantirishni bilishlari zarur, javoblarni-argumentlashtirishni, tushunishga
erishish uchun esa, ular bir birlarini diqqat bilan eshitishlari kerak; -guruhlarda ishlash
paytida, zarurati bo’lganda, talim oluvchilar yordam berishlarini so’raydilar va
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
11
boshqalarga yordam berishni o’rganadilar. Har bir ta’lim oluvchining potensial
imkoniyatlarini rivojlanishi va amalga oshirilishi ta’minlanadi: -qobiliyatli va
iqtidorli bolalar, ularni «maqtanganlik»larida ayblashlaridan Cho’chimasdan o’z
qobiliyatlarini ko’rsatishlari mumkin. Ular, guruhda nafaqat Ta’lim beruvchi rolida
bo’lishlari, balki ta’lim oluvchi rolida ham bo’lishlari mumkin va ta’lim beruvchi
rolidagi o’z o’rtoqlari tomonidan baholanishi, raqib bo’lmasdan ulardan o’rganishi
mumkin;
1. Yaxshiroq tushunish va chuqur o‘zlashtirish
Kichik guruhlarda ta’lim olishning eng muhim jihatlaridan biri – bilimlarni
yaxshiroq o‘zlashtirish imkoniyatining yaratilishidir. O‘quvchilar kichik jamoalarda
mavzularni muhokama qilib, o‘zaro fikr almashadilar va bilimlarni bir-birlariga
tushuntirish orqali yanada mustahkamlaydilar. Shuningdek, o‘qituvchi har bir
o‘quvchiga ko‘proq e’tibor qaratishi natijasida ularning tushunmovchiliklari o‘z
vaqtida bartaraf etiladi.
2. Faol ishtirok va o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirish
Katta guruhlarga qaraganda, kichik guruhlarda har bir o‘quvchi dars
jarayonida faol qatnashish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu esa ularda o‘z fikrini erkin
ifodalash, mustaqil qaror qabul qilish va muhokamalarda faol ishtirok etish
ko‘nikmalarini shakllantiradi. O‘quvchilarning o‘ziga bo‘lgan ishonchi ortib, ular
dars jarayoniga yanada qiziqish bilan yondashadilar.
3. Hamkorlik va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish
Kichik guruhlarda ishlash orqali o‘quvchilar bir-birlari bilan samarali
muloqot qilish, jamoaviy ishlash va muammolarni birgalikda hal qilish
ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Ushbu usul kelajakda ular uchun kasbiy
faoliyatlarida ham muhim ahamiyat kasb etadi, chunki jamoaviy ishlash har qanday
sohada muvaffaqiyatga erishishning asosiy omillaridan biridir.
4. Mustaqil fikrlash va tanqidiy yondashuv
Kichik guruhlar o‘quvchilarga mustaqil fikrlash va o‘z qarashlarini dalillar
bilan isbotlash imkoniyatini beradi. Ular mavzularni chuqur tahlil qilish, bahs-
munozaralar o‘tkazish va muammolarga tanqidiy yondashish orqali intellektual
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
12
rivojlanishadi. Bu esa ularning kelajakdagi kasbiy va shaxsiy hayotida muhim rol
o‘ynaydi.
5. Dars jarayonining interaktiv va qiziqarli bo‘lishi
Kichik guruhlarda dars jarayoni interaktiv va jonli o‘tadi. O‘quvchilar rolli
o‘yinlar, muhokamalar, tadqiqot ishlari va amaliy mashg‘ulotlar orqali bilimlarini
mustahkamlashadi. Bu esa ularning ta’lim olishga bo‘lgan motivatsiyasini oshiradi va
bilimlarni uzoq vaqt eslab qolishlariga yordam beradi.
6. O‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’lim
Har bir o‘quvchining qobiliyati va ehtiyojlariga mos tarzda ta’lim berish
ta’lim jarayonining muhim qismi hisoblanadi. Kichik guruhlarda har bir o‘quvchi
individual ravishda o‘z bilimlarini rivojlantirish imkoniga ega bo‘ladi. O‘qituvchi har
bir o‘quvchining kuchli va zaif tomonlarini yaxshiroq tushunib, unga mos
yondashuvni ishlab chiqishi mumkin.
Ta'limning ommaviy shakli sinfdagi jami o'quvchilarning o'qituvchi
rahbarligi ostida birgalikda harakatlarini ko'zda tutadi. Guruhli shaklida esa
o'quvchilar 3—6 kishidan iborat guruhlar yoki juftliklarda ish olib boradilar. Guruhlar
uchun topshiriqlar bir xil yoki turlicha bo'lishi mumkin. O'qitish frontal shaklida,
o'qituvchi bir vazifa ustida ishlayotgan butun sinf o'quv faoliyatini boshqarib boradi.
U o'quvchilarning hamkorliklarini ta'minlaydi va hamma uchun bir bo'lgan ish
sur'atini belgilaydi. O'qish guruhli shaklida o'qituvchi sinf o'quvchilari guruhlari
o'quv-o'rganish faoliyatilarini boshqaradi. O'quvchilarni zvenoli, brigadali,
birlashtirish-guruhli va differensiyalangan guruhlarga taqsimlash mumkin. O'qish
zvenoli shakli o'quvchilar doimiy guruhi o'quv faoliyatini tashkil etishni ko'zda tutadi.
Birlashtirish-guruhli shaklida sinfni odatda katta umumiy topshiriqni har biri
faqatgina
bir
qismini
bajaradigan
guruhlarga
ajratishni
ko'zda
tutadi.
Differensatsiyalashgan-guruhli ta'lim shakli doimiy guruhlar bilan ham, bir xildagi
o'quv imkoniyatlariga ega va o'quv ko'nikmalari bir xil darajada shakllangan
o'quvchilarni birlashtirishini ko'zda tutadi. Guruhli shakllariga o'quvchilarning juft
bo'lib ishlashlarini ham kiritiladi. Quyidagi bazi bir metodlarni keltirib o’tamiz
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
13
“ISHBOP O’YIN” mеtodi- berilgan topshirqlarga ko’ra yoki o’yin ishtirokchilari
tomonidan tayyorlangan har xil vaziyatdagi
boshqaruvchilik qarorlarini qabul qilishni imitatsiya qilish ( taqlid, aks
ettirish) metodi hisoblanadi. Vazifalarni taqsimlash Vazifalar bo’yicha ishtirokchilar
qaror qabul qiladilar O’yinni amalga oshirish Muhokama qilish O’yin shartlari va
baholash mеzonlari bilan tanishtirish Baholash O’yin faoliyati biron bir tashkilot
vakili sifatida ishtirok etayotgan ishtirokchining xulq-atvori va ijtimoiy vazifalarini
imitatsiya qilish orqali bеriladi. Bir tomondan o’yin nazorat qilinsa, ikkinchi
tomondan oraliq natijalarga ko’ra ishtirokchilar o’z faoliyatlarini o’zgartirish
imkoniyatiga ham ega bo’ladi. Ishbop o’yinda rollar va rollarning maqsad i
aralashgan holda bo’ladi. Ishtirokchilarning bir qismi qat'iy bеlgilangan va o’yin
davomida o’zgarmas rolni ijro etishlari lozim. Bir qism ishtirokchilar rollarini shaxsiy
tajribalari va bilimlari asosida o’z maqsad larini bеlgilaydilar. Ishbop o’yinda har bir
ishtirokchi alohida rolli maqsad ni bajarishi kеrak. Shuning uchun vazifani bajarish
jarayoni individualguruhli xaraktеrga ega. har bir ishtirokchi avval o’zining vazifasi
bo’yicha qaror qabul qiladi, so’ngra guruh bilan maslahatlashadi. O’yin yakunida har
bir ishtirokchi va guruh erishgan natijalariga qarab baholanadi
Xulosa
Kichik guruhlarda ta’lim olish zamonaviy ta’lim jarayonining samarali
usullaridan biri bo‘lib, o‘quvchilarning bilimlarni chuqur o‘zlashtirishiga, mustaqil
fikrlashiga, jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishiga va ta’lim jarayonidan
qiziqish bilan ishtirok etishiga yordam beradi. Ushbu usul nafaqat akademik
natijalarni yaxshilash, balki o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishiga ham katta hissa
qo‘shadi. Shuning uchun kichik guruhlarda ta’lim olish metodini keng joriy etish
ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.
Adabiyotlar ro’yxati:
1. Tojiboyeva D., Yo’ldoshev A. Mahsus fanlarni o’qitish metodikasi. -Toshkent.
Aloqachi, 2009.
2. Mavlonova R., To’rayeva O. Pedagogika. -Toshkent. O’qituvchi, 2001.
3. Sayidahmedov N.Yangi pedagogik tehnologiyalar. -T.: “Moliya”, 2003.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–5_ Февраль –2025
14
4. Q.X Аzizov //“Maxsus fanlarni oʼqitish metodikasi”// Oʼquv qoʼllanma.
TАYLQEI. Toshkent 2019 y
5.https://baxtiyor.uz/oqituvchilar-uchun-barcha-fanlardan-
metodlartoplami/#google_vignette
