ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1615
SPORT TURLARI ORQALI KURSANTLARDA VATAN TUYG‘USINI
SHAKLLANTIRISH VA MUSTAHKAMLASHNING RO‘LI
Xudayberganov Toxirjon Karimovich
IIV Akademiyasi jismoniy va jangovor tayyorgarlik kafedrasining katta o‘qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15551226
KIRISH
Bugungi globallashuv jarayonida yosh avlodni, xususan harbiy sohada tahsil olayotgan
kursantlarni ma'naviy-axloqiy jihatdan yetuk, jismonan sog‘lom, Vatanga sadoqatli va fidoyi
insonlar etib tarbiyalash dolzarb masalaga aylangan. Shu nuqtai nazardan sport turlari orqali
kursantlarda Vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirish va mustahkamlash muhim omil
hisoblanadi. Sportning vatan tuyg'usini rivojlantirishdagi o‘rni beqiyosdir.
Yurtimizda yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash davlat siyosatining ustuvor
yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, harbiy ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan
kursantlarda bu ruhni shakllantirish va mustahkamlash ikki karra muhimdir.
Sport va Vatanparvarlik – bir-birini to‘ldiruvchi qadriyatlar.
Sport – insonni jismoniy sog‘lom, ruhiy baquvvat va irodali etib tarbiyalovchi vosita
sifatida qadrlanadi. Ayniqsa, harbiy yo‘nalishdagi ta'lim muassasalarida sport mashg‘ulotlari
faqatgina jismoniy tayyorgarlik emas, balki Vatanga bo‘lgan sadoqat, jamoaviylik, liderlik,
fidoyilik va matonat kabi fazilatlarni shakllantiradi.
Turli sport musobaqalari, harbiy-sport o‘yinlari, yurishlar va mashg‘ulotlar kursantlarda
o‘z jamoasiga, birligiga, va nihoyat Vatanga bo‘lgan sadoqatni kuchaytiradi. Ular o‘zlarini yurt
himoyachilari sifatida his eta boshlaydi.
Sport tarbiyasi orqali shakllanuvchi Vatanga muhabbat
Quyidagi omillar orqali sport mashg‘ulotlari Vatanparvarlik tuyg‘usiga ijobiy ta’sir
ko‘rsatadi:
1.
Tashabbuskorlik va liderlikni rivojlantirish:
Sport orqali kursantlar o‘z fikrini aniq
ifoda etish, jamoadoshlariga rahbarlik qilish ko‘nikmalarini o‘zlashtiradilar. Bu esa ularning
Vatan oldidagi mas’uliyat hissini oshiradi.
2.
Intizom va iroda tarbiyasi:
Harbiy hayotda intizom muhim bo‘lganidek, sportda ham
qat’iylik talab etiladi. Kursantlar sport orqali irodasini chiniqtirib, har qanday sinovlarga
bardoshli bo‘lib yetishadi.
3.
G‘alabaga intilish va raqobatbardoshlik:
Sport musobaqalarida g‘alaba qozonish istagi
ularni oldinga intilish, mehnat qilish, hech qachon taslim bo‘lmaslikka o‘rgatadi. Bu ruh Vatanga
xizmat qilishda ham o‘z aksini topadi.
Sport – sog‘lom tan, sog‘lom ruh
Yoshlar orasida sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish orqali ularning ruhiy salomatligini
mustahkamlash mumkin. Ayniqsa, harbiy sohaga oid sport turlari – harbiy yurishlar, to‘siqlarni
yengib o‘tish, jangovar tayyorgarlik mashg‘ulotlari Vatan himoyasiga doim tayyor bo‘lish
tuyg‘usini kuchaytiradi.
Sport – jasorat va fidoyilik maktabi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1616
Sport har bir yoshning jismoniy va ma’naviy barkamolligini ta’minlaydi. Ayniqsa, harbiy
sohada bu omil muhim ahamiyat kasb etadi. Sport bilan shug‘ullangan kursantda chidamlilik,
irodaviy bardoshlik, jamoaviylik va qat’iyat kabi fazilatlar shakllanadi. Bu esa uni kelajakda
Vatan mudofaasi uchun mas’uliyatli, sadoqatli va vatanparvar shaxs sifatida tayyorlaydi.
Sport musobaqalari – birlik va hamjihatlik darsi.
Sport musobaqalari nafaqat jismoniy salohiyatni oshiradi, balki jamoaviylik ruhini
kuchaytiradi. Kursantlar o‘z kursdoshlariga yelkadosh bo‘lib, g‘alaba uchun bir tan-u bir jon
bo‘lib harakat qilishadi. Shu orqali ular “birlikda kuch – g‘alabada yutuq” degan tamoyilni
amalda his etishadi. Bunday holatlar esa ular qalbida Vatanga bo‘lgan muhabbat va sadoqatni
yanada mustahkamlaydi.
Vatan uchun kurashish g‘oyasi sport orqali singadi.
Kursantlar sport bilan shug‘ullanar ekan, ular har bir mashg‘ulotda o‘zini sinaydi, maqsad
sari harakat qiladi, qiyinchiliklarga bardosh beradi. Bu holatlar ularni harbiy xizmatda duch
keladigan sinovlarga tayyorlaydi. Vatan himoyasi uchun kurashish, jon fido qilish g‘oyasi ularga
sport maydonlarida, harakatda, harakat orqali yurakdan singadi.
Xulosa
Kursantlar orasida sport turlarining rivojlantirilishi nafaqat ularning jismoniy
tayyorgarligini, balki ichki dunyosini, Vatanparvarlik tuyg‘usini, intizomini va irodasini
mustahkamlashda muhim o‘rin tutadi. Shuning uchun ham harbiy ta'lim tizimida sport
tarbiyasiga alohida e’tibor qaratilishi zarur. Zero, sog‘lom tanli, sog‘lom ruhli, fidoyi va
sadoqatli kursantlargina kelajakda mustahkam Vatan himoyachilariga aylana oladi.
Sport nafaqat sog‘lom turmush tarzining asosi, balki harbiy tayyorgarlikning ajralmas
qismidir. Kursantlarda sportga muhabbat uyg‘otish – ularni Vatanga mehr qo‘ygan, mustahkam
irodali, ma’naviy yetuk va jismonan sog‘lom yurt posbonlariga aylantiradi. Demak, sport orqali
nafaqat kuchli tan, balki kuchli Vatanparvar ruh ham shakllanadi.
REFERENCES
1.
Хўжамкелдиев Г. С. эт ал. КИЧИК РАЗРЯДЛИ ЎРТА МАСОФАЛАРГА
ЮГУРУВЧИЛАРНИНГ МУСОБАҚА ОЛДИ ТАЙЁРГАРЛИГИ //Cентрал Асиан
Ресеарч Жоурнал Фор Интердисcиплинарй Студиес (CАРЖИС). – 2021. – Т. 1. – №.
3. – С. 270-274.
2.
Зияев Ф. C. эт ал. ЕНГИЛ АТЛЕТИКА СПОРТ ТУРИНИ РИВОЖЛАНТИРИШДА
УМУМИЙ ЎРТА ТЪАЛИМ МАКТАБЛАРИНИНГ ЖИСМОНИЙ ТАРБИЯ
ДАРСЛАРИДА
ЕНГИЛ
АТЛЕТИКА
ТУРЛАРИНИ
О
ЪРГАТИШ
МЕТОДИКАСИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ САМАРАДОРЛИГИ //Cентрал Асиан
Ресеарч Жоурнал фор Интердисcиплинарй Студиес (CАРЖИС). – 2021. – Т. 1. – №.
3. – С. 348-355.
3.
Каримов Ф. М. и др. БОШЛАНҒИЧ ИХТИСОСЛИК ГУРУҲИДАГИ УЗУНЛИККА
САКРОВЧИ ҚИЗЛАРНИНГ ДЕПСИНИШ КУЧИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ
//Cентрал Асиан Ресеарч Жоурнал фор Интердисcиплинарй Студиес (CАРЖИС). –
2021. – Т. 1. – №. 4. – С. 119-125.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1617
4.
Зияев Ф.
C.
эт
ал.
О
ЪРТА МАСОФАГА ЮГУРУВЧИ ЕНГИЛ
АТЛЕТИКАЧИЛАРНИ
МУСОБАҚА
ОЛДИ
ТАЙЁРГАРЛИГИ
САМРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ //Cентрал Асиан Ресеарч Жоурнал фор
Интердисcиплинарй Студиес (CАРЖИС). – 2021. – Т. 1. – №. 4. – С. 78-90.
5.
Ч З. Ф. ЕНГИЛ АТЛЕТИКАЧИЛАРНИ УЗУНЛИККА САКРОВЧАНЛИГИНИ
МАХСУС МАШҚЛАР ЁРДАМИДА РИВОЖЛАНТИРИШ //ПЕДАГОГС журнали. –
2022. – Т. 18. – №. 1. – С. 183-185.
6.
Каримов Ф. М. УЗУНЛИККА САКРОВЧИЛАРНИ ЧИДАМЛИК СИФАТИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ МЕЪЗОНЛАРИ //Эдуcатионал Ресеарч ин Универсал
Сcиенcес. – 2023. – Т. 2. – №. 1 СПЕCИАЛ. – С. 269-273.
7.
Каримов Ф. М. УЗУНЛИККА САКРОВЧИЛАРНИ ЧИДАМЛИК СИФАТИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ МЕЪЗОНЛАРИ //Эдуcатионал Ресеарч ин Универсал
Сcиенcес. – 2023. – Т. 2. – №. 1 СПЕCИАЛ. – С. 269-273.
8.
Зияев Ф. C. эт ал. БОСҚОН УЛОҚТИРУВЧИ СПОРТЧИЛАРНИ ТАЙЁРЛАШДА
МОДЕЛЛАШТИРИШ ОРҚАЛИ САМАРАДОРЛИГИНИ АНИҚЛАШ //Cентрал
Асиан Ресеарч Жоурнал фор Интердисcиплинарй Студиес (CАРЖИС). – 2022. – Т. 2.
– №. 10. – С. 280-285.
9.
Юсупов И. А. эт ал. ЎЗБЕКИСТОНДА ЕНГИЛ АТЛЕТИКА БЎЙИЧА ЁПИҚ
ИНШОАТЛАРДА
ЎТКАЗИЛГАН
2021-2022-ЙИЛДАГИ
ЎЗБЕКИСТОН
ЧЕМПИОНАТИ МУСОБАҚАЛАРИНИНГ ТАҲЛИЛИ //Cентрал Асиан Ресеарч
Жоурнал фор Интердисcиплинарй Студиес (CАРЖИС). – 2022. – Т. 2. – №. 10. – С.
293-300.
10.
Ғанибоев И. Д. и др. МАКТАБГАЧА ТАЪЛИМ МУАССАСАЛАРИДА ЕНГИЛ
АТЛЕТИКА МАШҚЛАРИНИ ЎЗИДА МУЖАССАМЛАШТИРГАН ХАРАКАТЛИ
ЎЙИНЛАРДАН
ФОЙДАЛАНИШ
ОРҚАЛИ
БОЛАЛАРНИ
ЖИСМОНИЙ
СИФАТЛАРНИ ТАРБИЯЛАШ //Cентрал Асиан Ресеарч Жоурнал фор
Интердисcиплинарй Студиес (CАРЖИС). – 2022. – Т. 2. – №. 10. – С. 286-293.
11.
Хўжамкелдиев Г. С. эт ал. АҲОЛИ ЎРТАСИДА ОММАВИЙ ЮГУРИШНИНГ
АҲАМИЯТИ //Cентрал Асиан Ресеарч Жоурнал фор Интердисcиплинарй Студиес
(CАРЖИС). – 2022. – Т. 2. – №. 10. – С. 120-125.
12.
Ғанибоев И. Д. эт ал. УЗУНЛИККА САКРОВЧИЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ
САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ //Эдуcатионал Ресеарч ин Универсал Сcиенcес.
– 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 725-729.
13.
Ғанибоев И. Д. эт ал. ЁШ ЕНГИЛ АТЛЕТИКАЧИ СПОРТЧИЛАРНИ УЗУНЛИККА
САКРАШ
ТУРИГА
САРАЛАШДА
ЖИСМОНИЙ
СИФАТЛАРИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ //Эдуcатионал Ресеарч ин Универсал Сcиенcес. – 2023. – Т. 2.
– №. 14. – С. 736-741.
14.
Ғанибоев И. Д. эт ал. ҚИСҚА МАСОФАГА ЮГУРИШ ТЕХНИКАСИНИ
БОШЛАНГ ЪИЧ ТАЙЁРГАРЛИК БОСҚИЧИ СПОРТЧИЛАРИГА О ЪРГАТИШ
САМАРАДОРЛИГИ //Эдуcатионал Ресеарч ин Универсал Сcиенcес. – 2023. – Т. 2. –
№. 14. – С. 730-735.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1618
15.
Ғанибоев И. Д. эт ал. Г ЪОВЛАР ОША ЮГУРУВЧИЛАРНИ МУСОБОҚАЛАРГА
ТАЙЁРЛАШ ТИЗИМИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ //Эдуcатионал Ресеарч ин
Универсал Сcиенcес. – 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 718-724.
16.
Мухиддин ўғли К. Ф. Модерн Метҳодс оф Организинг Траcк анд Лонг Жумперс ат
тҳе Инитиал Препараторй Стаге //Веб оф Семантиcс: Жоурнал оф
Интердисcиплинарй Сcиенcе. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 34-38.
17.
КАРИМОВ Ф. БОШЛАНГ ЪИЧ ТАЙЁРЛОВ БОСҚИЧИДАГИ УЗУНЛИККА
САКРОВЧИЛАРНИ ЙИЛЛИК МАШГ ЪУЛОТЛАРИНИ РЕЖАЛАШТИРИШДАГИ
МУАММОЛАР //Неwс оф тҳе НУУз. – 2024. – Т. 1. – №. 1.10. – С. 88-91.
18.
Каримов Ф. БОШЛАНГ ЪИЧ ТАЙЁРГАРЛИК БОСҚИЧИДАГИ УЗУНЛИККА
САКРОВЧИЛАРНИ ИНТЕРФАОЛ О ЪЙИНЛАР ОРҚАЛИ ЖИСМОНИЙ
ТАЙЁРГАРЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ //Модерн Сcиенcе анд Ресеарч. – 2024. –
Т. 3. – №. 12. – С. 638-642.
19.
Каримов Ф. УЗУНЛИККА САКРОВЧИ СПОРТЧИЛАРНИ АНАТОМИК
МОРФОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ //Модерн Сcиенcе анд Ресеарч. – 2024. – Т. 3. –
№. 12. – С. 632-637.
20.
Каримов Ф. ПРОБЛЕМС ИН ТҲЕ ОРГАНИЗАТИОН ОФ ТҲЕ ТРАИНИНГ
ПРОCЕСС, ТҲЕ УСЕ ОФ ТООЛС АНД ТҲЕ ПЛАННИНГ ОФ ТРАИНИНГ ОФ
ЛОНГ ЖУМПЕРС ИН ТҲЕ ИНИТИАЛ ТРАИНИНГ СТАГЕ //Ментал
Энлигҳтенмент Сcиентифиc-Метҳодологиcал Жоурнал. – 2024. – Т. 5. – №. 08. – С.
141-147.
21.
КАРИМОВ Ф. БОШЛАНГ ЪИЧ ТАЙЁРЛОВ БОСҚИЧИДАГИ УЗУНЛИККА
САКРОВЧИЛАРНИ ЙИЛЛИК МАШГ ЪУЛОТЛАРИНИ РЕЖАЛАШТИРИШДАГИ
МУАММОЛАР //Неwс оф тҳе НУУз. – 2024. – Т. 1. – №. 1.10. – С. 88-91.
22.
Мухиддин ўғли К. Ф. Модерн Метҳодс оф Организинг Траcк анд Лонг Жумперс ат
тҳе Инитиал Препараторй Стаге //Веб оф Семантиcс: Жоурнал оф
Интердисcиплинарй Сcиенcе. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 34-38.