ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
287
IJTIMOIY MUHITNING SHAXS RIVOJLANISHIGA TA'SIRI
Aldjanova Guljahan Amangeldievna
docent Pedagogika fanlari boyincha falsafa doktori,PhD.
Berdoq nomidagi Qaraqalpoq Davlat universiteti.
Jan'abaeva Dilnoza
QDU Psixologiya ta'lim yo'nalishi 4 bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15628218
Annotatsiya.
Ushbu maqolada ijtimoiy muhitning shaxs rivojlanishiga ko'rsatadigan
ta'siri har tomonlama tahlil qilingan. Tadqiqot oila, ta'lim muassasalari, tengdoshlar guruhi,
ommaviy axborot vositalari va raqamli muhit kabi ijtimoiy muhitning asosiy tarkibiy qismlarini
o'rganadi. Maqolada ijtimoiylashtirish jarayoni, taqlid mexanizmi va ijtimoiy nazorat orqali
amalga oshiriluvchi ta'sir mexanizmlari batafsil ko'rib chiqilgan.
Kalit so'zlar:
ijtimoiy muhit, shaxs rivojlanishi, ijtimoiylashtirish, oilaviy tarbiya, ta'lim
muhiti, tengdoshlar ta'siri, raqamli muhit, yosh xususiyatlari, madaniy qadriyatlar, pedagogik
psixologiya.
Аннотация.
В данной статье всесторонне проанализировано влияние социальной
среды на развитие личности. Исследование изучает основные компоненты социальной
среды, такие как семья, образовательные учреждения, группа сверстников, средства
массовой информации и цифровая среда. В статье подробно рассматривается процесс
социализации, механизм подражания и механизмы воздействия, осуществляемые
посредством социального контроля.
Ключевые слова:
социальная среда, развитие личности, социализация, семейное
воспитание, образовательная среда, влияние сверстников, цифровая среда, возрастные
особенности, культурные ценности, педагогическая психология.
Abstract.
This article comprehensively analyzes the influence of the social environment on
personality development. The study examines the main components of the social environment,
such as family, educational institutions, a group of peers, mass media, and the digital
environment. The article details the socialization process, the mechanism of imitation, and the
mechanisms of influence implemented through social control.
Keywords:
social environment, personality development, socialization, family
upbringing, educational environment, peer influence, digital environment, age characteristics,
cultural values, pedagogical psychology.
Kirish.
Inson jamiyatda yashaydi va rivojlanadi. Shaxsning shakllanishi va rivojlanishi
jarayonida ijtimoiy muhit hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ijtimoiy muhit deganda biz insonni o'rab
turgan ijtimoiy sharoitlar, munosabatlar, qadriytalar va madaniy an'analar majmuasini
tushunamiz. Bu muhit har bir shaxsning qarashlarini, xatti-harakatlarini, qobiliyatlarini va
hayotiy maqsadlarini shakllantirishda katta ahamiyatga ega.
Zamonaviy psixologiya va sotsiologiya fanlari shuni isbotladiki, inson yolg'iz o'zi
rivojlanmaydi. Uning shaxsiy sifatlari, intellektual qobiliyatlari, ruhiy holati va ijtimoiy
ko'nikmalari atrofdagi muhit bilan doimiy o'zaro ta'sir natijasida shakllanadi. Shuning uchun
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
288
ijtimoiy muhitning shaxs rivojlanishiga ta'sirini o'rganish pedagogika, psixologiya va ijtimoiy
fanlar uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
Ijtimoiy muhitning tarkibiy qismlari. Oila muhiti. Oila - shaxs rivojlanishining eng
muhim bosqichi va asosiy o'chog'idir. Bolaning birinchi ijtimoiy tajribasi aynan oilada
shakllanadi. Ota-onalarning tarbiyaviy uslubi, oiladagi munosabatlar, madaniy an'analar va
qadriytlar bolaning kelajakdagi shaxsiyatini belgilab beradi.
Oila muhitining ijobiy ta'siri quyidagilar orqali namoyon bo'ladi:
Sevgi va ishonch muhitining yaratilishi
Axloqiy qadriytalarning singdirilishi
Til va nutq ko'nikmalarining rivojlanishi
Ijtimoiy qoidalar va me'yorlarning o'rgatilishi
Hissiy barqarorlik va xavfsizlik hissining shakllanishi
Biroq, noto'g'ri oilaviy muhit ham shaxsga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Oiladagi ziddiyatlar,
zo'ravonlik, e'tiborsizlik yoki haddan tashqari nazorat bolaning ruhiy rivojlanishini buzishi va
ijtimoiy moslashish qiyinchiliklariga olib kelishi mumkin.
Ta'lim muhiti. Maktab va boshqa ta'lim muassasalari shaxsning intellektual va ijtimoiy
rivojlanishida ikkinchi muhim o'rinni egallaydi. Bu yerda bola nafaqat bilim oladi, balki
tengdoshlari bilan muloqot qilish, jamoada ishlash, mas'uliyat his qilish kabi muhim
ko'nikmalarni egallaydi.
Ta'lim muhitining ta'siri quyidagi yo'nalishlarda namoyon bo'ladi:
Bilim va ko'nikmalarning sistematik egallashi
Tanqidiy fikrlash qobiliyatining rivojlanishi
Ijodiy salohiyatning ochilishi
Ijtimoiy muloqot ko'nikmalarining shakllanishi
Yetakchilik sifatlarining rivojlanishi
Jamoa a'zosi sifatida harakat qilish tajribasining to'planishi
Zamonaviy ta'lim tizimi nafaqat bilim berish, balki har bir o'quvchining individual
xususiyatlarini hisobga olgan holda uning shaxsiy rivojlanishiga yordam berish vazifasini ham
bajaradi.
Tengdoshlar muhiti. Tengdoshlar bilan muloqot shaxs rivojlanishining alohida muhim
jihati hisoblanadi. Ayniqsa, o'smirlik davridagi bolalar uchun tengdoshlar fikri ko'pincha ota-ona
va o'qituvchilar fikridan ham muhimroq bo'ladi. Bu davrda shaxs o'zining ijtimoiy o'rnini
aniqlaydi va guruh ichidagi mavqeini mustahkamlaydi.
Tengdoshlar muhitining ijobiy tomonlari:
Hamyoshlik va do'stlik tuyg'ularining rivojlanishi
O'zaro yordam va qo'llab-quvvatlash tajribasining shakllanishi
Raqobat ruhining uyg'onishi
Ijtimoiy faollik darajasining oshishi
Kommunikativ ko'nikmalarning takomillashishi
Biroq, noto'g'ri tengdoshlar ta'siri ham bo'lishi mumkin. Yomon odatlar, g'ayriijtimoiy xatti-
harakatlar, noto'g'ri qadriyatlar ham tengdoshlar orqali tarqalishi mumkin.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
289
Ommaviy axborot vositalari va raqamli muhit. Zamonaviy dunyoda ommaviy axborot
vositalari va internet shaxs rivojlanishida tobora muhim rol o'ynaydi. Televizor, radio, gazeta-
jurnallar, ijtimoiy tarmoqlar va boshqa raqamli platformalar orqali olingan ma'lumotlar
shaxsning dunyoqarashini, qiziqishlarini va xatti-harakatlarini shakllantirishda katta ta'sir
ko'rsatadi.
Raqamli muhitning ijobiy ta'siri:
Keng qamrovli ma'lumotlarga tezkor kirish imkoniyati
Turli madaniyatlar bilan tanishish
Ta'lim resurslarining ko'pligi
Ijodiy faoliyat uchun yangi imkoniyatlar
Global muloqot va hamkorlik
Salbiy ta'sirlari:
Noto'g'ri ma'lumotlarning tarqalishi
Virtual olamga haddan tashqari bog'lanish
Ijtimoiy izolyatsiya xavfi
Kiberzorlash va boshqa raqamli xavflar
Ijtimoiy muhitning shaxs rivojlanishiga ta'sir mexanizmlari. Ijtimoiylashtirish jarayoni.
Ijtimoiylashtirish - bu shaxsning jamiyat a'zosi sifatida shakllanish jarayonidir. Bu jarayonda
inson jamiyatning madaniy qadriytalarini, qoidalarini, an'analarini egallaydi va o'zining ijtimoiy
rolini o'rganadi. Ijtimoiylashtirish ikki tomonlama jarayon bo'lib, bir tomondan jamiyat shaxsga
ta'sir ko'rsatsa, ikkinchi tomondan shaxs ham jamiyatga o'z ta'sirini o'tkazadi.
Ijtimoiylashtirish jarayonining asosiy bosqichlari:
1.
Ibtidoiy ijtimoiylashtirish - bolalik davridagi asosiy ijtimoiy ko'nikmalarning egallashi
2.
Maktab davridagi ijtimoiylashtirish - rasmiy ta'lim jarayonida ijtimoiy normalarning
o'zlashtirilishi
3.
Kattalar davridagi ijtimoiylashtirish - kasb va oilaviy hayotda yangi rollarning egallashi
Taqlid va o'rganish. Shaxs rivojlanishida taqlid mexanizmi muhim rol o'ynaydi. Bolalar va
yoshlar atrofdagi kattalarning xatti-harakatlarini kuzatib, ularga taqlid qilish orqali ko'p
narsalarni o'rganadilar. Bu jarayonda rol modellari - ota-onalar, o'qituvchilar, mashhur shaxslar -
alohida ahamiyatga ega bo'ladi.
Taqlid jarayonining xususiyatlari:
Ongsiz va onglik ravishda sodir bo'lishi
Hissiy bog'liqlik darajasiga bog'liqligi
Takrorlanish orqali mustahkamlanishi
Individual xususiyatlar bilan o'zgartirilishi
Ijtimoiy nazorat. Jamiyat har doim o'z a'zolarining xatti-harakatlarini nazorat qiladi va kerakli
yo'nalishda boshqaradi. Bu nazorat rasmiy (qonunlar, qoidalar) va norasmiy (odat-an'analar,
jamoaviy fikr) shaklarda amalga oshiriladi.
Ijtimoiy nazoratning shakllari:
Ijobiy sanksiyalar (mukofotlash, maqtash)
Salbiy sanksiyalar (jazolash, tanqid qilish)
Profilaktik choralar (ogohlantirish, tushuntirish)
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
290
Turli yosh davrlarida ijtimoiy muhitning ta'siri. Erta bolalik davri (0-3 yosh)
Bu davrda oila muhiti mutlaq ustuvorlikka ega. Bolaning asosiy ehtiyojlari - sevgi,
g'amxo'rlik, xavfsizlik - asosan oila a'zolari tomonidan qondiriladi. Bu davrda shakllanadigan
ishonch va bog'lanish hissi kelajakdagi barcha munosabatlarning asosini tashkil etadi. Muhim
xususiyatlar: Ona bilan hissiy bog'lanishning shakllanishi, asosiy harakat va nutq
ko'nikmalarining rivojlanishi, atrofdagi olamga nisbatan birinchi tasavvurlarning paydo bo'lishi,
xavfsizlik va ishonch hissining mustahkamlanishi
Maktabgacha yosh (3-6 yosh).
Bu davrda bolaning ijtimoiy doirasi kengayadi. Bolalar
bog'chasi, o'yin maydonlari, qo'shnilar - barchasi bolaning rivojlanishiga ta'sir ko'rsatadi. Bu
yoshda o'yin faoliyati asosiy o'rin egallaydi va bolalar o'yin orqali ijtimoiy rollarni o'rganadilar.
Rivojlanish xususiyatlari: Tengdoshlar bilan birinchi muloqot tajribasi, ijtimoiy qoidalar va
normalarning boshlang'ich tushunchalari, o'yin orqali kattalar dunyosiga taqlid qilish, mustaqillik
va tashabbuskorlik hissining uyg'onishi
Maktab yoshi (6-11 yosh).
Maktab muhiti bu davrda asosiy ta'sir ko'rsatadi. Bolalar
bilim olib, o'qish-yozishni o'rganib, yangi ijtimoiy rollarni egallaydilar. O'qituvchi figurasi juda
muhim bo'lib, ko'pincha ikkinchi ota-ona rolini o'ynaydi. Asosiy o'zgarishlar: Sistematik ta'lim
jarayonining boshlanishi, intellektual qobiliyatlarning faol rivojlanishi, jamoa ishida ishtirok
etish ko'nikmalarining shakllanishi, mas'uliyat va tartib-intizom tuyg'ularining mustahkamlanishi
kiradi.
O'smirlik davri (11-17 yosh).
Bu eng murakkab va muhim davrlardan biri hisoblanadi.
O'smirlar uchun tengdoshlar fikri juda muhim bo'ladi, ular o'zlarining shaxsiy kimligini
izlaydilar va kattalar dunyosiga kirish uchun tayyorgarlik ko'radilar. O'smirlik davrining
xususiyatlari: Tengdoshlar guruhining ta'sirining kuchayishi, shaxsiy autonomiya va
mustaqillikka intilish, qadriyatlar tizimining qayta ko'rib chiqilishi, kelajakdagi kasbiy
yo'nalishni tanlash jarayoni, romantik munosabatlarga qiziqishning paydo bo'lishi korinadi.
Yoshlik davri (17-25 yosh).
Bu davrda shaxs to'liq shakllanib, o'zining ijtimoiy rollarini
aniqlay boshlaydi. Oliy ta'lim, birinchi ish joyi, oilaviy munosabatlar - bularning barchasi
shaxsning kelajakdagi hayotini belgilaydi. Asosiy vazifalar: Kasbiy faoliyatning boshlanishi,
mustaqil hayot tarzining shakllanishi, chuqur shaxsiy munosabatlarning o'rnatilishi, jamiyatdagi
o'z o'rnini topish
Ijtimoiy muhitning salbiy ta'sirlari va ularning oqibatlari.
Ijtimoiy izolyatsiya. Agar
shaxs ijtimoiy muhitdan ajralib qolsa, bu uning rivojlanishiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin.
Ijtimoiy izolyatsiya quyidagi oqibatlarga olib kelishi mumkin: Kommunikativ ko'nikmalarning
rivojlanmasligi, hissiy intellektning past darajasi, depressiya va tashvish holatlari, ijtimoiy
fobiyalar va qo'rquvlar, jamiyatga moslashish qiyinchiliklari
Salbiy ta'sirlar. Noto'g'ri ijtimoiy muhit ham shaxsga zarar yetkazishi mumkin: yomon
odatlarning shakllanishi, g'ayriijtimoiy xatti-harakatlarning rivojlanishi, noto'g'ri qadriyatlar
tizimining singishi, agressivlik va zoravonlik tendentsiyalarining kuchayishi, ta'lim va
rivojlanishga nisbatan befarqlikning paydo bo'lishi kuzatiladi.
Stress va adaptatsiya muammolari. Ijtimoiy muhitdagi keskin o'zgarishlar yoki ziddiyatlar
shaxsda stress holatini keltirib chiqarishi mumkin: yangi muhitga moslashish qiyinchiliklari,
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
291
ijtimoiy normalar va talablar o'rtasidagi ziddiyatlar, kutilmagan ijtimoiy o'zgarishlar, madaniy
farqlar va to'qnashuvlar
Ijtimoiy muhitni optimallashtirish yo'llari. Oila muhitini yaxshilash. Sog'lom oilaviy
muhit yaratish uchun: Oila a'zolari o'rtasida ochiq va samimiy muloqotni ta'minlash, bolalarning
individual xususiyatlarini hurmat qilish, ijobiy tarbiyaviy uslublarni qo'llash, oilaviy an'ana va
qadriyatlarni mustahkamlash, har bir oila a'zosining rivojlanishiga yordam berish
Ta'lim muhitini takomillashtirish. Samarali ta'lim muhiti uchun: individual yondashuvni
ta'minlash, zamonaviy o'qitish uslublari va texnologiyalaridan foydalanish, o'quvchilar o'rtasida
ijobiy munosabatlarni rivojlantirish, ijodiy va tanqidiy fikrlashni rag'batlantirish, har bir
o'quvchining muvaffaqiyatini tan olish
Ijtimoiy muhitni boyitish. Keng ijtimoiy muhitni yaxshilash uchun: madaniy va sport
tadbirlarini tashkil etish, yoshlar uchun ijtimoiy markazlar yaratish, ijtimoiy xizmat va
volontyorlik faoliyatini rag'batlantirish, turli avlodlar o'rtasidagi muloqotni ta'minlash, ijtimoiy
adolat va tenglikni ta'minlash
Raqamli asrda ijtimoiy muhitning o'zgarishi. Yangi imkoniyatlar bu zamonaviy
texnologiyalar shaxs rivojlanishi uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda: masofaviy ta'lim va
onlayn kurslar, virtual reallik va simulyatsiya texnologiyalari, global hamjamiyat bilan aloqa
o'rnatish, ijodiy faoliyat uchun raqamli vositalar, ma'lumot va bilimga cheksiz kirish
Yangi muammolar. Shu bilan birga, raqamli muhit yangi muammolarni ham keltirib
chiqarmoqda: raqamli qaramlik (internet addiction), virtual va real hayot o'rtasidagi muvozanatni
yo'qotish, kiberbullying va onlayn zo'ravonlik, shaxsiy ma'lumotlar xavfsizligi muammolari,
ma'lumotlar oqimi va filtrlash qiyinchiliklari kiradi.
Muvozanatli yondashuv. Raqamli muhitdan to'g'ri foydalanish uchun: onlayn va oflayn
faoliyat o'rtasidagi muvozanatni saqlash, raqamli savodxonlikni rivojlantirish, tanqidiy fikrlash
ko'nikmalarini kuchaytirish, xavfsiz internet foydalanish qoidalarini o'rganish, real ijtimoiy
muloqotni saqlab qolish
Madaniy va milliy xususiyatlarning ta'siri. Milliy qadriyatlar. O'zbek jamiyatida
an'anaviy qadriyatlar shaxs rivojlanishida muhim rol o'ynaydi: Kattalarni hurmat qilish an'anasi,
oila va qarindosh-urug'chilik aloqalarining kuchi, Mehmondo'stlik va saxiylik xislatlarini
tarbiyalash, ma'naviy va axloqiy qadriyatlarning ustuvorligi, ta'lim va bilimga bo'lgan hurmat
kiradi.
Zamonaviy o'zgarishlar. Globallashuv jarayonida milliy qadriyatlar ham o'zgarmoqda:
An'anaviy va zamonaviy qadriyatlar o'rtasidagi muvozanat izlash, yoshlar dunyoqarashidagi
o'zgarishlar, chet tili va madaniyatlarining ta'siri, urbanizatsiya jarayonining oqibatlari, gender
rollari va munosabatlaridagi o'zgarishlar
Madaniy identitetni saqlash. Milliy o'zlikni saqlab qolish uchun: Ona tili va adabiyotni
rivojlantirish
Milliy san'at va hunarmandchilikni qo'llab-quvvatlash
Tarixiy yodgorliklar va an'analarni asrab-avaylash
Yoshlarga milliy qadriyatlarni o'rgatish
Zamonaviy sharoitda an'anaviy qadriyatlarni tadbiq etish
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
292
Xulosa qilib aytganda, ijtimoiy muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri har tomonlama va chuqur
xarakterga ega. Bu ta'sir hayotning barcha bosqichlarida davom etadi va shaxsning barcha
tomonlariga - intellektual, hissiy, axloqiy, ijtimoiy rivojlanishiga ta'sir ko'rsatadi.Asosiy
xulosalar:
1.
Kompleks ta'sir: Ijtimoiy muhit shaxsga kompleks ta'sir ko'rsatadi va barcha rivojlanish
sohalarini qamrab oladi.
2.
Hayot davri bo'yicha farqlar: Har bir yosh davri uchun ijtimoiy muhitning ta'sir
mexanizmlari va darajasi turlicha bo'ladi.
3.
Ikki tomonlama jarayon: Shaxs nafaqat ijtimoiy muhitdan ta'sir oladi, balki unga ham o'z
ta'sirini ko'rsatadi.
4.
Muvozanat muhimligi: Turli ijtimoiy muhit elementlari o'rtasidagi muvozanat shaxsning
sog'lom rivojlanishi uchun muhimdir.
5.
Zamonaviy qiyinchiliklar: Raqamli asr yangi imkoniyatlar bilan birga yangi muammolar
ham keltirib chiqarmoqda.
Amaliy tavsiyalar: Ota-onalar uchun: bolalar bilan ochiq va samimiy muloqot o'rnating,
ijobiy rol modeli bo'lishga harakat qiling, bolalarning individual xususiyatlarini hurmat qiling,
raqamli muhitdan foydalanishni nazorat qiling, to'g'ri do'stlar tanlashda yordam bering
Pedagog va tarbiyachilar uchun: har bir o'quvchiga individual yondashuv qo'llang, ijobiy muhit
yaratishga e'tibor bering, zamonaviy o'qitish metodlaridan foydalaning, o'quvchilar o'rtasida
hamkorlikni rag'batlantiring, ota-onalar bilan faol hamkorlik o'rnating
Jamiyat uchun: yoshlar uchun sog'lom dam olish maskanlari yarating, madaniy va sport
tadbirlarini tashkil eting, ijtimoiy adolat va tenglikni ta'minlang, milliy qadriyatlar va zamonaviy
talablar o'rtasidagi muvozanatni saqlang, ta'lim va tarbiyaga investitsiya qiling.
Shaxsning o'zi uchun: o'z rivojlanishingizga mas'uliyat bilan yondashing, ijobiy ijtimoiy aloqalar
o'rnating, doimiy o'rganish va rivojlanishga intiling, tanqidiy fikrlash qobiliyatini rivojlantiring,
ijtimoiy faollikda ishtirok eting.
Ijtimoiy muhitning shaxs rivojlanishiga ta'siri - bu murakkab va ko'p qirrali jarayon
bo'lib, uning to'g'ri tushunilishi va boshqarilishi har bir inson va jamiyat uchun muhim
ahamiyatga ega. Sog'lom va rivojlantiruvchi ijtimoiy muhit yaratish - bu barcha jamiyat
a'zolarining umumiy vazifasi va mas'uliyatidir.
Kelajakda bu sohani yanada chuqurroq o'rganish, ayniqsa raqamli tehnologiyalar ta'sirini
baholash va milliy xususiyatlarni hisobga olgan holda optimal tarbiyaviy muhit yaratish yo'llarini
izlash muhim ahamiyat kasb etadi. Shaxs va jamiyatning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun
ijtimoiy muhitni doimiy takomillashtirish va optimallashtirishda davom etish zarur.
REFERENCES
1.
Асмолов А.Г. Психология личности: Принципы общепсихологического анализа. –
М.: Смысл, 2019. – 448 с.
2.
Выготский Л.С. Педагогическая психология. – М.: Педагогика-Пресс, 2020. – 536 с.
3.
Божович Л.И. Личность и ее формирование в детском возрасте. – СПб.: Питер,
2018. – 400 с.
4.
Қодиров Қ.Б. Педагогик психология. – Т.: Ўқитувчи, 2019. – 320 б.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
293
5.
Ғозиев Э.Ғ. Психология фани асослари. – Т.: Ўзбекистон файласуфлари миллий
жамияти, 2020. – 412 б.
6.
Bandura A. Social Learning Theory. – Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 2017. – 247
p.
7.
Aldjanova G., Bekmuratova G. ÓSPIRIMLER XARAKTERINDE TOLERANTLIQTIŃ
ORNI //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 39-42.
8.
Aldjanova G., Yernazarova G. " MEN HÁM MENIŃ DENEM": DENESINE BOLǴAN
QATNAS ÓSPIRIMNIŃ ÓZIN-ÓZI BAHALAW ÁHMIYETLI FAKTOR SIPATINDA
//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 43-46.
9.
Aldjanova G., Qosbawlieva Q. SOCIAL-PSYCHOLOGICAL TRAINING AS A WAY
TO CHANGE PERSONAL AND BEHAVIORAL FEATURES //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4.
10.
Aldjanova G., Qosbawlieva Q. SOCIAL-PSYCHOLOGICAL TRAINING AS A WAY
TO CHANGE PERSONAL AND BEHAVIORAL FEATURES //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4.
11.
Aldjanova G. A. TYPES OF LEARNING ACTIVITIES IN THE CREDIT-MODULAR
TRAINING SYSTEM //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 15-
21. 1172 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
12.
Aljanova G. A. Development of creative thinking in the process of learning in higher
school. – 2021. 18. Aljanova G. A. Formation of Young Teacher Professionalism
Through Mentoring //European Scholar Journal. – 2021. – Т. 2. – №. 11. – С. 128-130.
13.
Альджанова Г. А. ЭФФЕКТИВНЫЕ ВОЗМОЖНОСТИ ПСИХОДИАГНОСТИКИ В
ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ //Путь науки. – 2017. – №. 4. – С. 66-67.
14.
Альджанова Г. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МӘДЕНИЯТ КОНЦЕПЦИЯСЫ НЕГИЗЛЕРИ
//ВЕСТНИК КАРАКАЛПАКСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО УНИВЕРСИТЕТА
ИМЕНИ БЕРДАХА. – 2018. – Т. 38. – №. 1. – С. 53-56.
15.
Альджанова
Г.
А.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ
ЗНАКОВО-КОНТЕКСТНОЙ
ТЕХНОЛОГИИ В ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ В ВЫСШИХ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ //Актуальные проблемы гуманитарных и
естественных наук. – 2018. – №. 11. – С. 89-92.
16.
Альджанова Г. А. МОДЕЛЬ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ
КОМПЕТЕНЦИЙ
БУДУЩИХ
УЧИТЕЛЕЙ
В
УСЛОВИЯХ
ПРОЕКТНОКОНТЕКСТНОГО ОБУЧЕНИЯ
