1421
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
STOL TENNIS BILAN SHUG‘ULLANUVCHI 11-12 YOSHLI SPORTCHILARINING
JISMONIY RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Bekimuratov Manas Jamalatdinovich
O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Nukus filiali “Jismoniy tarbiya
nazariyasi va gumanitar fanlar” kafedrasi stajyor o‘qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15762113
Annotatsiya. Maqolada stol tennisiga qiziquvchi 11-12 yoshli sportchilarning jismoniy
rivojlanish xususiyatlari, shu yosh guruhida stol tennisining o‘ynash jarayonida paydo
bo‘ladigan jismoniy talablar va ularning sportchining umumiy jismoniy salohiyatiga ta’siri
muhokama qilinadi. Ushbu yoshda stol tennisi bilan shug‘ullanish bolaning chaqqonlik, tezlik,
muvozanat va kuch kabi jismoniy sifatlarini rivojlantirishga katta yordam beradi. Maqola shu
yoshdagi sportchilarning stol tennisini o‘ynashdagi jismoniy ehtiyojlari va mashqlarni qanday
qilib to‘g‘ri ishlab chiqish bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
Kalit so‘zlar: Stol tennisi, 11-12 yosh, jismoniy rivojlanish, chaqqonlik, tezlik, kuch,
chidamlilik, sportchilar, mashqlar.
Аннотация. В статье рассматриваются особенности физического развития
спортсменов 11–12 лет, интересующихся настольным теннисом, физические
требования, возникающие в процессе занятий настольным теннисом в этой возрастной
группе, и их влияние на общий физический потенциал спортсмена. Занятия настольным
теннисом в этом возрасте значительно способствуют развитию физических качеств
ребенка, таких как ловкость, скорость, равновесие и сила. В статье даны рекомендации
по физическим потребностям спортсменов этого возраста при занятиях настольным
теннисом и по правильной разработке упражнений.
Ключевые слова: Настольный теннис, 11-12 лет, физическое развитие, ловкость,
скорость, сила, выносливость, спортсмены, упражнения.
Annotation. The article discusses the physical development characteristics of 11-12-
year-old athletes interested in table tennis, the physical demands that arise during the game of
table tennis in this age group, and their impact on the athlete's overall physical potential.
Playing table tennis at this age greatly contributes to the development of such physical qualities
as agility, speed, balance, and strength. The article includes recommendations on the physical
needs of athletes of this age in playing table tennis and how to properly develop exercises.
Keywords: Table tennis, 11-12 years old, physical development, agility, speed, strength,
endurance, athletes, exercises.
Tadqiqot dolzarbligi:
Stol tennisi sporti nafaqat texnik ko‘nikmalarni, balki jismoniy
sifatlarni ham rivojlantirishni talab qiladi. 11-12 yoshdagi bolalar uchun bu yoshda sportga jalb
qilish juda muhim, chunki jismoniy rivojlanishning ushbu davri sportchining umumiy
salohiyatini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Bu yoshda bolaning chaqqonlik, tezlik, kuch,
chidamlilik kabi asosiy jismoniy sifatlari rivojlanadi. Stol tennisida aynan bu sifatlar talab
qilinadi, chunki o‘yin tezkorlik va yuqori jismoniy faollikni taqozo qiladi. Shu sababli stol
tennisiga qiziqqan bolalarda jismoniy tayyorgarlikni yaxshilash uchun maxsus mashqlarni o‘z
ichiga olgan dastur ishlab chiqish zarur.
Stol tennisi sportining jismoniy tayyorgarlikka bo‘lgan ta’siri butunlay murakkab bo‘lib,
nafaqat fiziki kuchni, balki jismoniy salomatlikni ham mustahkamlashga xizmat qiladi.
1422
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Stol tennisini o‘ynash, ayniqsa, 11-12 yoshda, bolaning barcha jismoniy tizimlarini
birgalikda rivojlantirishga yordam beradi. Bu yoshda bolaning mushak tizimi, nerv tizimi, yurak-
qon tomir tizimi hamda ruhiy holati rivojlanadi.
Tadqiqot maqsadi:
Maqolaning maqsadi stol tennisi bilan shug‘ullanadigan 11-12 yoshli
sportchilarning jismoniy tayyorgarlik xususiyatlarini o‘rganish, ularning jismoniy
rivojlanishining ahamiyatini tushuntirish va ularni sportga tayyorlash bo‘yicha tavsiyalar ishlab
chiqishdan iborat.
Tadqiqot vazifasi:
✓
Stol tennisi sportchilari uchun jismoniy tayyorgarlikning asosiy komponentlarini
aniqlash.
✓
11-12 yoshli sportchilarning stol tennisiga mos jismoniy sifatlarini rivojlantirish bo‘yicha
mashq tizimini ishlab chiqish.
✓
Jismoniy tayyorgarlikni oshirish uchun optimal mashqlarni tavsiya etish.
Tadqiqot natijalari va ularning muhokamasi:
Stol tennisida muvaffaqiyatli o‘ynash uchun tezlik, chaqqonlik, kuch, va muvozanat kabi
jismoniy sifatlar muhim ahamiyatga ega. Shu yoshdagi sportchilar uchun asosiy e’tibor shu
sifatlarni rivojlantirishga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Tezlik va chaqqonlik:
Stol tennisi o‘yinida tezlik juda muhim, chunki to‘pni qaytarish va
raqibning harakatlarini tezda prognoz qilish talab etiladi. Bu yoshdagi sportchilar uchun tezlikni
oshirishga qaratilgan mashqlar, masalan, poyga, tezkor harakatlar o‘yinlari va shunchaki tez
oraliqda to‘pni olishni o‘rgatadigan mashqlar foydalidir. Shuningdek, chaqqonlikni oshirishga
qaratilgan mashqlar muhim bo‘lib, ular tez va aniq harakat qilishni talab qiladi. Bu mashqlar
sportchining to‘pni to‘g‘ri joyga qaytarish va raqibning zarbalariga tezkor javob berish
imkoniyatini oshiradi.
Kuch va chidamlilik:
Kuch va chidamlilikni oshirish sportchining o‘yinni davom
ettirishga qodirligini ta’minlaydi. Stol tennisi o‘yinida musobaqalar uzoq vaqt davom etishi
mumkin, bu esa sportchining jismoniy chidamliligini talab qiladi. Buning uchun kuchni
rivojlantiradigan mashqlar, masalan, qo‘l va oyoq mushaklarini mustahkamlashga qaratilgan
snaryadlar bilan ishlash zarur. Shu bilan birga, chidamlilikni rivojlantirishga qaratilgan
mashqlarni kiritish, sportchining o‘yinni oxirigacha sifatli o‘ynash imkoniyatini oshiradi. Bunda,
sportchining umumiy jismoniy salohiyatini oshirish uchun ko‘plab uzoq masofalarga yugurish va
yuqori intensivlikdagi mashqlarni qo‘llash zarur.
Muvozanat va koordinatsiya:
Stol tennisi o‘ynashda muvozanatni saqlash va qo‘l-
oyoqlarni muvofiq koordinatsiya qilish juda muhim. Bu yoshdagi sportchilar uchun muvozanatni
rivojlantirishga qaratilgan gimnastika mashqlari va to‘pni turli holatlarda qaytarish mashqlari
foydalidir. To‘pni har xil holatlarda qaytarish, masalan, yuqoridan yoki pastdan urish zarurati
bolalarda muvozanatni saqlash qobiliyatini oshiradi. Bu esa o‘yindagi tezkorlik va
samaradorlikni oshiradi.
2-jadval: 11-12 yoshli stol tennisida jismoniy tayyorlikni rivojlantirish mashqlari
Jismoniy sifat
Rivojlantiruvchi mashqlar
Tezlik
Poyga, tezkor harakatlar, “kim tezroq” o‘yini, tez oraliqda to‘pni
qaytarish
Chidamlilik
Estafeta yugurish, marathon, uzoq masofalarga yugurish, intervallarga
yugurish
1423
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Kuch
Og‘irlik ko‘tarish mashqlari, snaryadlar bilan ishlash, oyoq va qo‘l
mushaklarini mustahkamlash
Epchillik
“To‘pni ushlab qolish”, “Labirintni o‘tish”, “Kenglikni qamrab olish”
mashqlari
Muvozanat
Gimnastika mashqlari, to‘pni muvozanatni saqlab qaytarish, o‘zgaruvchan
maydonlarda o‘ynash
Xulosa:
11-12 yoshdagi stol tennisi sportchilari uchun jismoniy tayyorgarlik nafaqat
o‘yinni yaxshilash, balki ular salomatligini mustahkamlashga ham yordam beradi. Shu yoshda
bolalar jismoniy rivojlanishning bir qator muhim bosqichlarini bosib o‘tadilar, shuning uchun
stol tennisi kabi sport turlari orqali jismoniy tayyorgarlikni oshirish zarur. Yuqori tezlikda
ishlash, kuchli chaqqonlik va kuchni rivojlantirish o‘yin samaradorligini oshirishga yordam
beradi. Bundan tashqari, ushbu yoshdagi sportchilarga maxsus mashqlar orqali jismoniy
sifatlarni oshirish, ularning o‘yindagi muvaffaqiyatini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.
Birinchi navbatda, sportchilarni mushaklar kuchini oshirish va chaqqonlikni
rivojlantirishga qaratilgan mashqlarni amalga oshirish zarur. Keyinchalik, ularni stol tennisida
ko‘proq o‘ynashga, to‘pni tez va aniq qaytarishga o‘rgatish maqsadga muvofiqdir. Shu tarzda,
sportchilar jismoniy va texnik tayyorgarlikni to‘g‘ri shakllantirgan holda yuqori darajada
o‘ynashga muvaffaq bo‘ladilar.
Fo‘ydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.
О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 2020 yil 24-yanvar, PF–5924-son.
“О‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va
ommalashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
2.
Norkulov, S. (2021).
Yosh sportchilarni jismoniy tayyorlashning pedagogik asoslari.
Toshkent: O‘zDJTI nashriyoti.
3.
Xolmatov, I. (2019).
Stol tennisining nazariy va amaliy asoslari.
Toshkent: “Fan va
sport” nashriyoti.
4.
Rustamov, D. (2020). “Yosh tennischilarni tayyorlashda jismoniy mashqlar tizimi”.
Jismoniy tarbiya va sport
ilmiy-amaliy jurnali, №3, 25–29.
5.
Karimova, G., & Ergashev, A. (2022). “O‘rta maktab o‘quvchilarining jismoniy
sifatlarini shakllantirishda sport o‘yinlarining ahamiyati”.
Pedagogika va psixologiya
muammolari
, №5, 41–45.
6.
Safarova, N. (2018).
Jismoniy tarbiya va sport pedagogikasi.
Samarqand: SamDU
nashriyoti.
7.
Bompa, T., & Buzzichelli, C. (2019).
Periodization: Theory and Methodology of
Training
(6th ed.). Human Kinetics.
8.
Platonov, V. N. (2017).
Sistema podgotovki sportsmenov v olimpiyskom sporte.
Kiev:
Olimp.
