1546
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
BOSHLANG‘ISH SINF O‘QUVCHILARIDA JISMONIY TAYYORGARLIKNING
AHAMIYATI
Shaniyazov Rashid Janabaevich
O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Nukus filiali “Jismoniy tarbiya
nazariyasi va gumanitar fanlar” kafedrasi katta o‘qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15765896
Annotatsiya.
Maqolada
boshlang‘ish sinf o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarligi, ushbu
jismoniy tayyorgarlik bolalarning salomatligiga tasiri haqida, bolalarni sportga tayyorlash
ularni sport turlariga jalb qilish, ularni intizomga jamoada birgalikta ishlarni amalga
oshirishga e’tibor qaratilgan.
Bundan tashqari boshlang‘ish sinf o‘quvchilarning jismoniy
tayyorgarligida
paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan muammolar muhokama qilingan.
Kalit soʻzlar:
Boshlang‘ish sinf, jismoniy tayyorgarlik, tezlik, kuch, chidamlilik,
chaqqonlik, egiluvchanlik, harakatli o‘yinlar, akrobatik mashqlar.
Аннотация.
В статье основное внимание уделяется физической подготовке
учащихся начальных классов, влиянию этой физической подготовки на здоровье детей,
подготовке детей к спорту, привлечению их к различным видам спорта, дисциплине и
совместной работе в коллективе. Кроме того, обсуждались проблемы, которые могут
возникнуть в физической подготовке учащихся начальных классов.
Ключевые слова:
Начальная школа, физическая подготовка, скорость, сила,
выносливость, ловкость, гибкость, подвижные игры, акробатические упражнения.
Dolzarbligi.
Jismoniy tayyorgarlik bu bolaning sog‘lom rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan
har
akat ko‘nikmalarini, jismoniy sifatlarini (kuch, chaqqonlik, chidamlilik, muvozanat,
egiluvchanlik) rivojlantirish jarayonidir. О‘zbеkistоn Rеsрublikаsi Prezidentining 2020
-yil 24-
yаnvаrdаgi РF
-5924-
sоn “О‘zbеkistоn Rеsрublikаsidа jismоniy tаrbiyа vа sроrtni yаnаdа
tаkоmillаshtirish vа оmmаlаshtirish chоrа
-
tаdbirlаri tо‘g‘risidа”gi Fаrmоni hаmdа ushbu sоhаgа
tеgishli bоshqа mе’yоriy
-
huquqiy hujjаtlаrdа bеlgilаngаn vаzifаlаrni аmаlgа оshirish uchun
muаyyаn dаrаjаdа хizmаt qilаdi. Jismoniy tayyorgarlik aynan
7-10 yoshdan boshlab shakillana
boshlaydi, egiluvchanlik sifati 5-6 yoshdan rivojlana boshlaydi. Ushbu davrda bolalarning
jismoniy tayyorgarliga katta e’tibor qaratish kerak. Aynan ushbu davrda bolalar boshlang‘ish
sinifda taqsil olayotgan yani 1-4 sinf hisoblanadi. 1-4-sinfta jismoniy tarbiya darslari olib
boriladi ushbu darsda 1-
sinfta shashka, harakatli o‘yinlar, gimnastika mashqlari. 2
-3-4-sinfta
ortacha murakkab hisoblangan gimnastika mashqlari (Akrobatik mashqlar, snaryadlarda
bajariladigan mashqlar, badiiy gimnastikada buyumlari) bilan bajariladigan mashqlar olib
boriladi.
Tadqiqot maqsadi:
Boshlang‘ish sinf o‘quvchilarida jismoniy tayyorgarlik darajasini
rivojlantirish bo‘yicha taklif va tafsiyalarni ishlab chiqishdan iborat.
Tadqiqot vazifasi:
Harakatli o‘yinlar orqali
boshlang‘ish
sinf o‘quvchilarni jismoniy
tayyorgarligini takomillashtirish;
Gimnastika mashqlar (akrobatika mashqlar, snaryadlarda bajariladigan mashqlar) orqali
boshlang‘ich sinif o‘quvchilarining jismoniy tayyorgarligini rivojlantirish.
Tadqiqot natijalari va ularning muhokamasi:
Harakatli o‘yinlar orqali jismoniy
sifatlarni rivojlantirish
—
bu bolalar va o‘smirlar jismoniy salomatligi, harakat koordinatsiyasi,
chaqqonlik, kuch, chidamlilik, epchillik kabi jismoniy ko‘nikmalarni rivojlantirishda samarali
1547
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
vosita hisoblanadi.
Harakatli o‘yinlar —
bu tana harakatlariga asoslangan, ko‘pincha ochiq havoda yoki
sport zallarida o‘ynaladigan o‘yinlar bo‘lib, ular nafaqat jismoniy faoliyatni oshiradi, balki
ijtimoiy ko‘nikmalarni ham rivojlantiradi (1
-jadvalga qarang).
1-jadval
Harakatli o‘yinlar orqali boshlang‘ish sinf o‘quvchilarni jismoniy tayyorgarligini
rivojlantirish vositalari
Harkatli o‘yinlar bolalarning jismoniy tayyorgarligini rivojlantirishda katta ahamiyat kasb
etadi, bundan boshqa ushbu harakatli o‘yinlar bolalarning salomatligini mustahkamlashda, ularni
sport turiga qiziqtirishda, jamoviy ishlarni o‘zlashtrishda va zoriqishlarni oldini olishda hamda
sog‘lom turmush tariziga o‘rgatadi.
Harakatli o‘yinlar juda katta va ko‘p qirrali bo‘lip, bu o‘yinlar nafaqat bolalar, balki
o‘smirlar va kattalar salomatligi uchun ham foydali hisoblanadi.
1-rasm
Gimnastika mashqlar orqali boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining jismoniy
tayyorgarligini rivojlantirish vositalari
Gimnastika mashqlari jismoniy sifatlar bilan birgalikta inson tanasining barcha jismoniy
sifatlarini rivojlantiradi, salomatligini mustahkamlaydi, qomatni tog‘ri shakillantiradi, harakat
muvozanatini oshiradi, estetik did va ichki intizomni shakillantiradi.
Xulosa:
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida jismoniy tayyorgarlik
-
ularning sog‘lom, faol,
chaqqon va har tomonlama rivojlangan shaxs bo‘lib shakllanishida juda katta ahamiyatga ega.
Bu davr -
bolaning harakat ko‘nikmalari shakllanadigan, jismoniy salohiyati faol
rivojlanadigan eng muhim bosqichdir.
Jismoniy sifat
Rivojlantiruvchi o‘yinlar
Tezlik
Poyga o‘yinlari, “Kim tez?”
Chidamlilik
Marafon yugurish o‘yinlari, davomli estafeta
Kuch
Qarshi tortish o‘yini, og‘irlik ko‘tarishga
o‘xshash o‘yinlar
Epchillik
“Labirintdan o‘tish”, “Halqa ichidan o‘tish”
Chaqqonlik
“Qo‘l ur!”, “To‘p ushla!”, “Quvlashmachoq”
Koordinatsiya
“Ko‘z bog‘lab to‘p otish”, “To‘pni halqaga
tushurish”
Jismoniy
tayyorgarlik
Tezlik
Chidamlilik
Chaqqonlik
Kuch
Egiluvchanlik
Tez aylanish,
yugurib
sakrash
Uzluksiz
mashqlar
ketma-ketligi
Aylanma
sakrash, most
qilish
Turnikda
tortilish, tirsakda
ushlanish
To‘piqqa yetish,
yonga bukilish,
koprik
1548
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
-
sog‘liqni mustahkamlaydi,
-yurak, nafas olish, mushak va suyak tizimini rivojlantiradi,
-chaqqonlik, kuch, epchillik, muvozanat kabi sifatlarni shakllantiradi,
-
darslarga diqqatni oshiradi va aqliy faoliyatni rag‘batlantiradi.
Bundan tashqari, jismoniy tayyorgarlik orqali bolalar tartib-intizom, jamoaviy ishlash,
qoidalarga rioya qilish kabi ijtimoiy ko‘nikmalarni ham o‘zlashtiradi. Harakatli o‘yinlar va
gimnastika mashqlari orqali o‘quvchilarning ruhiy
-
emotsional holati yaxshilanadi, o‘ziga
ishonchi ortadi.
Shu sababli boshlang‘ich sinfda jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini mazmunli, qiziqarli va
tizimli tashkil etish nafaqat sog‘lom avlod, balki barkamol shaxs tarbiyasining muhim
poydevoridir.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Salomova R.S. Jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyati. -T., 2014.
2.
«Bolalar bog‘chasida ta'lim
-tarbiya dasturi
»
- Toshk
е
nt 1993 y. Tuzuvchi
mualliflar:L.Mo‘minova, M.Ayupova, S.Karimova.
3.
Sh.Shodmonova, «Maktabgacha ta’lim pedagogikasi» Toshkе
nt 2003
4.
V.G.Nicha
е
va. Maktabgacha yoshdagi bolalarni m
е
hnatda tarbiyalash - Toshk
е
nt.
O‘qituvchi
-1995 y.
5.
Ruzieva S. MODELLESHTIRISH TEXNOLOGIYASI UMUMIY OʻRTA TALIMDA
SINTAKSIS BOʻLIMINI OʻQITISHDA OPTIMAL YONDASHUV SIFATIDA //Buxoro
davlat universitetining Pedagogika instituti jurnali.
–
2021.
–
Т
. 1.
–
№. 1.
6.
Ruzieva S. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA LUG ‘AT ISHI
MUAMMOLARI VA ULARNI YECHISHNING INNOVATSION YO ‘LLARI //Buxoro
davlat universitetining Pedagogika instituti jurnali.
–
2021.
–
Т
. 1.
–
№. 1.
7.
Ruzieva S. MOHIR-U MEHR-U MAHORAT //Buxoro davlat universitetining Pedagogika
instituti jurnali.
–
2021.
–
Т
. 1.
–
№. 1.мм
.
8.
Qizi, A. D. F. (2025). HYGIENE IN ATHLETE TRAINING THE ROLE OF
PSYCHOLOGICAL AND PEDAGOGICAL EDUCATION. ANALYSIS OF MODERN
SCIENCE AND INNOVATION, 1(6), 185-187.
9.
Sobirova, L., Astankulova, D., & Raxmonova, M. (2024). Oʻquv
-
mashgʻulot bosqichidagi
badiiy gimnastikachilarning mashgʻulot jarayonlarida ishlab chiqilgan metodikalarni
qoʻllash texnologiyasi. Sport ilm
-fanining dolzarb muammolari, 2(4), 80-84.
10.
Kizi, A. D. F. (2024). THE STRUCTURE AND CONTENT OF PSYCHOMOTOR
SKILLS OF YOUNG RHYTHMIC GYMNASTS. International Journal of Pedagogics,
4(08), 53-56.
