Iyun, 2025-Yil
603
O'ZBEKISTONNING YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH CHORA-TADBIRLARI
G.M. Qudratova
Osiyo xalqaro universiteti
Xolmurodov Javohir
Osiyo xalqaro universiteti talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15742015
Annotatsiya.
Ushbu maqola O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tish yo‘lidagi chora-tadbirlari
va strategiyalarini tahlil qiladi. Mamlakatning barqaror rivojlanishga erishish maqsadida qayta tiklanuvchi
energiya manbalarini rivojlantirish, energiya samaradorligini oshirish, chiqindilarni boshqarish va yashil
moliyaviy mexanizmlarni joriy etish kabi asosiy yo‘nalishlar ko‘rib chiqiladi. Maqola davlatning 2019–
2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyasi va amaliy loyihalarni yoritib, kelajakdagi istiqbollarni muhokama
qiladi.
Kalit so‘zlar:
yashil iqtisodiyot, qayta tiklanuvchi energiya, energiya samaradorligi, iqlim
o‘zgarishi, barqaror rivojlanish, chiqindilarni boshqarish, yashil moliyalash, O‘zbekiston.
O‘zbekiston so‘nggi yillarda iqtisodiy o‘sishni ekologik barqarorlik bilan uyg‘unlashtirish
maqsadida yashil iqtisodiyotga o‘tish yo‘lida muhim qadamlar tashlamoqda. Yashil iqtisodiyot tabiiy
resurslardan oqilona foydalanish, issiqxona gazlari chiqindilarini kamaytirish va yangi ish o‘rinlari
yaratishga qaratilgan model sifatida mamlakatning barqaror rivojlanish strategiyasining asosini tashkil etadi.
2019-yilda qabul qilingan “2019–2030-yillarda O‘zbekiston Respublikasining yashil iqtisodiyotga o‘tish
strategiyasi” ushbu jarayonning asosiy yo‘nalishlarini belgilab berdi. Ushbu strategiya energiya
samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish, iqlim o‘zgarishiga
moslashish va yashil moliyaviy mexanizmlarni ishlab chiqishni o‘z ichiga oladi. 2030-yilga qadar yalpi ichki
mahsulot birligiga energiya sarfini ikki baravarga kamaytirish va elektr energiyasi ishlab chiqarishning 25
foizdan ortig‘ini quyosh, shamol va gidroenergetika kabi qayta tiklanuvchi manbalardan ta’minlash
rejalashtirilgan. 2022-yilda Prezidentning PQ-436-son qarori bilan tasdiqlangan “2030-yilgacha yashil
iqtisodiyotga o‘tish va yashil o‘sishni ta’minlash bo‘yicha Harakatlar rejasi” ushbu maqsadlarga erishish
uchun aniq vazifalarni belgilab berdi. O‘zbekiston qayta tiklanuvchi energiya loyihalariga katta e’tibor
qaratmoqda. 2025-yil iyun oyida Prezident Shavkat Mirziyoyev yirik sanoat korxonalarini qayta tiklanuvchi
energiya bilan ta’minlash bo‘yicha taqdimot bilan tanishdi. Hozirgi kunda bir qancha yirik quyosh elektr
stansiyalari foydalanishga topshirilgan bo‘lib, xususiy sektor bilan hamkorlik kengaymoqda. Sanoat va
qurilish sohasida energiya tejamkor texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar olib
borilmoqda. 2022–2026-yillarda 25 ta yirik korxonada mahsulotning energiya sig‘imini 20 foizga
kamaytirish maqsad qilingan.
Chiqindilarni boshqarish va aylanma iqtisodiyotni rivojlantirish ham muhim yo‘nalishlardan biridir.
Hozirda poligonlarda 370 million kub metr chiqindi to‘plangan bo‘lib, ularni qayta ishlash va utilizatsiya
qilish tizimini rivojlantirish bo‘yicha loyihalar amalga oshirilmoqda. Yashil moliyalash mexanizmlarini joriy
etish orqali xalqaro moliya institutlari va xususiy sektordan investitsiyalar jalb qilinmoqda. O‘zbekistonning
yashil iqtisodiyotga o‘tish yo‘lidagi sa’y-harakatlari nafaqat ekologik muvozanatni ta’minlaydi, balki
iqtisodiy xavfsizlikni mustahkamlash va yangi ish o‘rinlari yaratish imkonini beradi. Kelajakda ushbu
strategiyalarni muvaffaqiyatli amalga oshirish mamlakatning global iqlim o‘zgarishi muammolariga qarshi
kurashda muhim hissa qo‘shishi kutilmoqda.
O‘zbekistonda qayta tiklanadigan energiya manbalari rivojlanishi bir qator muammolarga duch
kelmoqda. Infratuzilma qurilishi uchun katta investitsiyalar va vaqt talab etiladi. Energiya saqlash
tizimlarining yetishmasligi qayta tiklanadigan energiya manbalarining uzluksiz ta’minotini qiyinlashtiradi.
Qazilma yoqilg‘i subsidiyalari esa qayta tiklanadigan energiyaga o‘tishni sekinlashtirishi mumkin. Biroq,
Iyun, 2025-Yil
604
xalqaro hamkorlik, masalan, Xalqaro moliya korporatsiyasi va Masdar kompaniyasi bilan hamkorlikdagi
loyihalar bu muammolarni hal qilishda muhim yordam bermoqda. Istiqbolda O‘zbekiston qayta tiklanadigan
energiya sohasida yetakchi mamlakatlardan biriga aylanish potentsialiga ega. Hukumat tomonidan qabul
qilingan soliq imtiyozlari, masalan, quyosh panellari o‘rnatgan jismoniy va yuridik shaxslar uchun mol-mulk
va yer solig‘idan ozod qilish, soha rivojiga turtki bermoqda. Vodorod energetikasi va energiya saqlash
texnologiyalariga investitsiyalar kiritish rejalashtirilmoqda, bu qayta tiklanadigan energiya manbalarining
samaradorligini yanada oshiradi.
Qayta tiklanadigan energiya manbalari O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tishida muhim rol
o‘ynamoqda. Quyosh, shamol va gidroenergetika loyihalari orqali mamlakat ekologik barqarorlik, energetika
xavfsizligi va iqtisodiy rivojlanishni ta’minlamoqda. Statistik ma’lumotlar sohada sezilarli yutuqlarga
erishilganini ko‘rsatadi, biroq infratuzilma, investitsiyalar va texnologik yechimlar sohasida qo‘shimcha
harakatlar talab etiladi. Xalqaro hamkorlik va davlat siyosati yordamida O‘zbekiston 2030-yilga qadar yashil
iqtisodiyot maqsadlariga erishishi mumkin.
REFERENCES
1.
Qudratova, G. M., & Egamberdiyeva, S. (2025). OLIY TA’LIM MUASSALARI
RAQOBATBARDOSHLIGINI
OSHIRISHDA
XORIJIY
HAMKORLIKNING
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(5), 743-748.
2.
Qudratova, G. (2025). INCREASING GROSS REGIONAL PRODUCT THROUGH ENHANCING
THE QUALITY OF EDUCATIONAL SERVICES.
International Journal of Artificial
Intelligence
,
1
(4), 1121-1124.
3.
Qudratova, G. (2025). EFFECTIVE USE OF ECONOMETRIC RESEARCH-AS A FACTOR OF
ECONOMIC DEVELOPMENT.
Journal of Applied Science and Social Science
,
1
(3), 218-220.
4.
Qudratova, G. M. (2025). MINTAQAVIY ILMIY-TADQIQOT INSTITUTLARI: RIVOJLANISH
YO'NALISHLARI VA TAQQOSLAMA TAHLIL.
IZLANUVCHI
,
1
(6), 6-12.
5.
Qudratova, G. M. (2025). INNOVATSION YARMARKALARNI TASHKIL ETISHDAGI ENG
KOP UCHRAYDIGAN MUAMMOLAR VA ULARNING AYRIM YECHIMLARI.
YANGI O
‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
,
2
(9), 722-729.
6.
Qudratova, G. M. (2025). KADRLAR TAYYORLASH MARKAZLARI: INNOVATSION
RIVOJLANISH VA TA'LIMGA YONDASHUVLAR.
TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR
JURNALI
,
1
(6), 231-236.
7.
Qudratova, G. M. (2025). BANDLIK MARKAZLARI VA XIZMATLARINING MINTAQA
INNOVATSION FAOLLIGIGA TASIRI.
IZLANUVCHI
,
1
(6), 427-433.\
8.
Qudratova, G. M. (2025). MAHALLIY HUKUMAT VA TARTIBGA SOLUVCHI
ORGANLARINING INNOVATSIYALARNI RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI: O'ZBEKISTON
VA
RIVOJLANGAN
DAVLATLAR
TAJRIBASI.
ZAMIN
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
,
1
(5), 152-158.
9.
Azimov, B. F., & Qudratova, G. M. (2025). ISPANIYADA INNOVATSIYALARNI QO ‘LLAB-
QUVVATLASH SOHASIDAGI ILG ‘OR TAJRIBALAR.
THEORY OF SCIENTIFIC
RESEARCHES OF WHOLE WORLDT
,
1
(4), 24-35.
10.
Qudratova, G. M., & Egamberdiyeva, S. (2025). IJTIMOIY HIMOYA VA UNING
IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(3),
202-206.
11.
Bahodirovich, X. B., & Mahmudovna, Q. G. (2025). RIVOJLANGAN DAVLATLAR BANK
TIZIMI.
ANALYSIS OF MODERN SCIENCE AND INNOVATION
,
1
(4), 396-404.
Iyun, 2025-Yil
605
12.
Bahodirovich, X. B., & Mahmudovna, Q. G. (2025). RIVOJLANGAN DAVLATLAR BANK
TIZIMI.
ANALYSIS OF MODERN SCIENCE AND INNOVATION
,
1
(4), 396-404.
13.
Qudratova, G. (2025). THE IMPORTANCE OF ECONOMETRIC RESEARCH IN STUDYING
THE COMPETITIVENESS OF HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS.
International Journal of
Artificial Intelligence
,
1
(2), 305-307.
14.
Bahodirovich, X. B., & Mahmudovna, Q. G. (2025). TIJORAT BANKLARINING MOLIYAVIY
XIZMATLARI.
STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE AND ITS SHORTCOMINGS
,
1
(4),
223-230.
15.
Husenov, A., & Qudratova, G. (2025). RAQOBAT VA RAQOBAT STRATEGIYALARI:
NAZARIY VA AMALIY YONDASHUVLAR.
Modern Science and Research
,
4
(2), 292-299.
