ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
136
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA TA’LIM LOYIHALARINI BOSHQARISHDA
INNOVATSION YONDASHUVLARNING SAMARADORLIGI
Azizboyeva Charos Mamayusup qizi
O’zbekiston Respublikasi Bank
-moliya Akademiyasi.
Loyiha boshqaruvi yo’nalishi magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17115467
Annotatsiya.
Ushbu tadqiqot
oliy taʼlim muassasalarida (OTM) taʼlim loyihalarini
boshqarish samaradorligini oshirish strategiyalarini oʻrganadi, bunda
shu bilan birga ilgʻor
xalqaro tajribaga asoslanadi. Tadqiqot resurs cheklovlari, noto'g'ri texnologik integratsiya,
manfaatdor tomonlarning noto'g'ri taqsimlanishi kabi asosiy muammolar ko’rib chiqadi va bu
esa loyihaning kechikishiga, byudjetning ortishiga va ixtiyoriy bo’lmagan natijalarga olib
keladigan parchalangan boshqaruv yondashuvlari kabi asosiy muammolarni hal qiladi. 91 nafar
ishtirokchi oʻrtasida soʻrov oʻtkazish, adabiyotlarni koʻrib chiqish va loyihalarni boshqarish
tizimlarini qiyosiy tahlil qilish (masalan, PMBOK, Agile, PRINCE2) oʻz ichiga olgan aralash
usullar yondashuvi orqali tadqiqot global va mahalliy miqyosda oliy taʼlim muassasalaridagi
joriy amaliyotlarni baholaydi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, tuzilgan metodologiyalar, raqamli
vositalar (masalan, O‘zbekistondagi HEMIS) va manfaatdor tomonlar hamkorligi resurslar
taqsimotini optimallashtirish, samarasizliklarni kamaytirish va tashabbuslarni 2030 yilgacha
bo‘lgan ta’lim strategiyasi kabi milliy islohotlar bilan uyg‘unlashtirish orqali loyiha
muvaffaqiyatini oshirishi mumkin. Maqolada takroriy rejalashtirish va ma'lumotlarga
asoslangan qarorlar qabul qilish kabi amaliy strategiyalar bilan bir qatorda loyihalarni
boshqarish ko'nikmalarini majburiy o'qitish va samaradorlik ko'rsatkichlarini (KPI) qabul qilish
kabi siyosat tavsiyalari taklif etiladi. Cheklovlar jug'rofiy yo'nalish va ma'lumotlarning
mavjudligi, uzoq muddatli ta'sirlar va rivojlanayotgan texnologiyalar bo'yicha kelajakdagi
tadqiqotlar uchun takliflarni o'z ichiga oladi. Oxir oqibat, tadqiqot yaxshi akademik natijalar va
global raqobatbardoshlik uchun OTM boshqaruvini rivojlantirishga hissa qo'shadi.
Kalit so’zlar:
Ta’lim loyihalarini boshqarish, Manfaatdor tomonlar ishtiroki, Raqamli
transformatsiya, Resurslarni optimallashtirish, Agile metodologiyalari, Sifat kafolati, Umumiy
sifat boshqaruvi.
THE ROLE OF SUSTAINABLE FINANCING IN THE MANAGEMENT OF
EDUCATIONAL PROJECTS IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS: AN
APPROACH BASED ON GREEN ECONOMY PRINCIPLES
Abstract.
This study examines strategies for improving the effectiveness of educational
project management in higher education institutions (HEIs), drawing on international best
practices. The study addresses key challenges such as resource constraints, poor technology
integration, and stakeholder misalignment, and addresses key issues such as fragmented
management approaches that lead to project delays, budget overruns, and unintended outcomes.
Using a mixed-methods approach that includes a survey of 91 participants, a literature review,
and a comparative analysis of project management frameworks (e.g., PMBOK, Agile,
PRINCE2), the study assesses current practices in HEIs globally and locally. The results show
that structured methodologies, digital tools (e.g. HEMIS in Uzbekistan), and stakeholder
collaboration can enhance project success by optimizing resource allocation, reducing
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
137
inefficiencies, and aligning initiatives with national reforms such as the Education Strategy
2030. The article proposes policy recommendations, such as mandatory training in project
management skills and the adoption of key performance indicators (KPIs), along with practical
strategies such as iterative planning and data-driven decision-making. Limitations include
geographical focus and suggestions for future research on data availability, long -term impacts,
and emerging technologies. Ultimately, the study contributes to the development of HEI
governance for better academic outcomes and global competitiveness.
Keywords:
Educational project management, Stakeholder engagement, Digital
transformation, Resource optimization, Agile methodologies, Quality assurance, Total quality
management.
РОЛЬ УСТОЙЧИВОГО ФИНАНСИРОВАНИЯ В УПРАВЛЕНИИ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫМИ ПРОЕКТАМИ В ВЫСШИХ УЧЕБНЫХ ЗАВЕДЕНИЯХ:
ПОДХОД, ОСНОВАННЫЙ НА ЗЕЛЕНОЙ ЭКОНОМИКЕ
Аннотация.
В данном исследовании рассматриваются стратегии повышения
эффективности управления образовательными проектами в высших учебных заведениях
(ВУЗах) с опорой на передовой международный опыт. В исследовании рассматриваются
такие ключевые проблемы, как ограниченность ресурсов, слабая технологическая
интеграция и несогласованность действий заинтересованных сторон, а также такие
ключевые вопросы, как фрагментированные подходы к управлению, приводящие к
задержкам в реализации проектов, перерасходу бюджета и непредвиденным
результатам. Используя смешанный подход, включающий опрос 91 участника, обзор
литературы и сравнительный анализ фреймворков управления проектами (например,
PMBOK, Agile, PRINCE2), в исследовании оценивается текущая практика в высших
учебных заведениях на глобальном и локальном уровнях. Результаты показывают, что
структурированные методологии, цифровые инструменты (например, HEMIS в
Узбекистане) и взаимодействие с заинтересованными сторонами могут способствовать
успешной реализации проектов за счет оптимизации распределения ресурсов, снижения
неэффективности и согласования инициатив с национальными реформами, такими как
«Стратегия развития образования до 2030 года». В статье предлагаются рекомендации
по политике, такие как обязательное обучение навыкам управления проектами и
внедрение ключевых показателей эффективности (KPI), а также практические
стратегии, такие как итеративное планирование и принятие решений на основе данных.
К ограничениям относятся географический фокус и предложения по будущим
исследованиям доступности данных, долгосрочных последствий и новых технологий. В
конечном итоге, исследование вносит вклад в развитие управления вузами для
достижения
лучших
академических
результатов
и
повышения
глобальной
конкурентоспособности.
Ключевые слова:
Управление образовательными проектами, Взаимодействие с
заинтересованными сторонами, Цифровая трансформация, Оптимизация ресурсов,
Гибкие методологии, Обеспечение качества, Всеобъемлющее управление качеством.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
138
KIRISH
Global miqyosda oliy ta’lim muassasalari (OTM) globallashuv, raqobatning kuchayishi,
moliyaviy cheklovlar va tezkor texnologik rivojlanishlarga moslashish zarurati kabi muammolar
bilan tobora ko‘proq duch kelmoqda. Loyiha boshqaruvi odatiy jarayonlardan maqsadga
yo‘naltirilgan vazifalarga e’tiborni o‘zgartiradi, bu esa qaror qabul qilishni yaxshilaydi va ta’lim
muhitidagi samarasizliklarni kamaytiradi [1]. Bu usul yaxlitlik, shaffoflik va dinamiklik kabi
xususiyatlarni birlashtirish orqali ma’muriy samaradorlikni oshiradi, bu esa murakkab akademik
muhitlarda yaxshiroq hamkorlik va moslashuvchanlikni rag‘batlantiradi.
Oliy ta’lim muassasalarida (OTM) loyiha boshqaruvi samaradorligini oshirish masalasi
global miqyosda ham, xususan O‘zbekistonda ham dolzarb muammolardan biridir. Dunyo
miqyosida OTMlarda ta’lim loyihalarini boshqarishda sezilarli muammolar mavjud bo‘lib,
loyihalarning taxminan 70% muvaffaqiyatsizlikka uchraydi, bu esa asosan insoniy omillarga,
masalan, yetakchilikning yetarli emasligi, jamoa birligining pastligi, aloqa muammolari va xavf-
xatarlarni boshqarish strategiyalarining samarasizligiga bog‘liq
[2].
Ushbu tadqiqotning maqsadi oliy ta’lim muassasalarida ta’lim loyihalarini boshqarish
samaradorligini oshirish uchun xalqaro tajriba va O‘zbekistonning o‘ziga xos sharoitlariga mos
keladigan dalillarga asoslangan strategiyalarni ishlab chiqishdir. Tadqiqot zamonaviy loyiha
boshqaruvi metodologiyalari, masalan, “agile” va “lean” yondashuvlarini o‘rganish va ularni
o‘quv dasturlarini ishlab chiqish, o‘qituvchilar malakasini oshirish, talabalar uchun qo‘llab
-
quvvatlash dasturlari va muassasalarni raqamlashtirish jarayonlarida qo‘llash imkoniyatlarini
baholashni ko‘zlaydi
[3] [4].
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
So'nggi yillarda ta'lim loyihalarini boshqarish bo'yicha tadqiqotlar sezilarli darajada
rivojlandi, bunda oliy ta'lim muassasalarida (OTM) loyiha natijalarini yaxshilash uchun sanoat
standartlariga mos keladigan kompetensiyalar, tajribaga asoslangan o'qitish va samaradorlik
ko'rsatkichlari integratsiyasiga e'tibor berildi. Xalqaro miqyosda olib borilgan tadqiqotlar nazariy
bilimlarni amaliy qo'llash bilan bog'laydigan o'quv dasturlariga ehtiyoj borligini ta'kidlaydi, bu
resurslarning cheklanganligi va dinamik ta'lim muhitlarida moslashuvchanlik kabi muammolarni
hal qiladi.
Polshaning Gdynia dengiz universitetida olib borilgan tadqiqotda loyiha boshqaruvi
samaradorligini baholash uchun maxsus ko'rsatkichlar, masalan, xodimlar ish vaqtining
samaradorligi, loyiha jamoasi samaradorligi va moliyaviy reja bajarilishi ishlatildi, bu ko'proq
vazifa samaradorligi kamroq bo'limlar ishtiroki bilan bog'liqligini, lekin moliyaviy resurslardan
to'liq foydalanmaslik muammo bo'lib qolayotganini ko'rsatdi [5]
O‘zbekistonda
[6] 2018
–
2022 yillarda 23 ta xorijiy OTMning filiallari tashkil etilishi
transmilliy ta’limning kengayishi tufayli manfaatdor tomonlar ishtirokining murakkabligi
ortganini ta’kidlaydi, hamda oliy ta’lim sohasi xalqarolashuv va modernizatsiya bo‘yicha
hukumat tashabbuslari tufayli sezilarli o‘zgarishlarni boshdan kechirmoqda, 2024 yilga kelib 37
ta transmilliy OTMning tashkil etilishi xalqaro va mahalliy manfaatlarning moslashtirilishi
uchun manfaatdor tomonlarning ishtirokini talab qiladi. [6].
Tadqiqot dizayni o‘zaro bog‘liq komponentlardan foydalanib, tsiklik va
integratsiyalashgan yondashuvni qo‘llaydi: "Ma'lumotlar to'plami", "Tadqiqot muammosiga
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
139
kirish" , "Tadqiqot so'rovlari" va "Nazariy asos". Ushbu yondashuv tadqiqotning dinamik bo‘lib
qolishini ta'minlaydi, bu esa yangi topilmalarga asoslanib o‘zgarishlar kiritishga imkon beradi.
Yakuniy maqsad ushbu metodologiyadan foydalanib, nazariy tahlil va amaliy ma'lumotlar
kombinatsiyasi orqali loyiha boshqarish samaradorligini oshirish uchun amalda qo‘llaniladigan
strategiyalarni taklif qilishdir.
NATIJALAR VA TAHLIL
O’tkazilgan so‘rov oliy ta’lim muassasalarida ta’lim loyihalarini yaratish va ularning
samaradorligiga ta’sir qiluvchi omillar bo‘yicha o‘zbek tilida o‘tkazilgan bo‘lib, ehtimol
O‘zbekiston kontekstida amalga oshirilgan. So‘rovnoma ishtirokchilarining demografik
ma’lumotlarini va loyiha boshqaruvi bilan bog‘liq 21 ta bayonotga qanchalik rozi ekanliklarini 1
(Mutlaqo qo‘shilmayman) dan 7 (To‘liq qo‘shilaman) gacha bo‘lgan Likert shkalasi orqali
yig‘adi. Bayonotlar loyiha menejerining qobiliyatlari, jamoa mahorati, tashkiliy qo‘llab
-
quvvatlash, loyiha xususiyatlari va ta’sir etuvchi omillarni qamrab oladi.
1-Jadval.
Asosiy shaxsiy ma'lumotlarni tarqatish
Xususiyatlari
Tasniflash
Soni
Foiz (%)
Jinsi
Erkak(Male)
41
45.1%
Ayol(Female)
50
54.9%
Yoshi
18-24
25
27.5%
25-34
46
50.5%
35-44
16
17.6%
45-54
4
4.4%
55-64
0
0%
65+
0
0%
Yashash joyi
Qishloq (Village)
18
19.8%
Shahar (City)
30
33%
Shaharcha (Town)
43
47.3%
Ta’lim darajasi
Mutaxassis
36
39.6%
O’rta maxsus ta’lim
6
6.6%
Magistr
18
19.8%
Bakalavr
13
14.3%
Phd
18
19.8%
O
’
tkazilgan tadqiqot doirasi va undan kelib chiqib ishlab chiqilgan so'rovnoma natijalari
asosida ta'lim loyihalarini boshqarishning samaradorligini yaxshilash bo'yicha magistrlik loyiha
mavzusi uchun qiyosiy tahlil taqdim etaman. Tadqiqot doirasi diagrammasi loyiha
muvaffaqiyatiga ta'sir qiluvchi omillarni oltita asosiy guruhga bo
‘
lib, ularni G1 dan G6 gacha
belgilagan: Tashqi barqarorlik (G1), Menejerning malakasi (G2), Jamoa a'zolarining qobiliyatlari
(G3), Tashkilot yordami (G4), Loyiha xususiyatlari (G6) va Ta
’
sir etuvchi omillar (G6).
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
140
Tadqiqot davomida yuqorida takidlangan omillar yuzasidan yetarlicha savollar va
takliflar orqali ishtirokchilar fikri va mulohazasi yig
’
ildi, qilingan tahlillar ijobiy natija bergani
ma
’
lum bo
’
ldin ya
’
ni loyiha boshqaruvini yanada rivojlantirish uchun qo
’
llanilishi kerak bulgan
usullar va tajribalar ishtirokchilar tomonidan yoqlandi va quyida shu omillardan biri bo
’
lgan
(G6) Ta
’
sir etuvchi omillar haqida so
’
z yuritmoqchiman.
- Umumiy bo'lim o'rtacha qiymati (7 ballik baholashdan 5.81): Ta'sir etuvchi omillar
yuqori baholangan, diagrammingizdagi to'g'ri yo'nalishni tasdiqlaydi.
-Qo
’
llab quvatlash va innovatsiyaga qaratilgan tashkiliy ma
’
daniyat (7 ballik baholashdan
5.76): Hamkorlikni rag
’
batlantirish, samaradorlikni oshorish.
- Samarali o'zgarishlarni boshqarish (7 ballik baholashdan 5.78): O'zgarishlarga
moslashish muhim.
-
O’zgarishlarni oldindan ko’rish va unga moslashish (7 ballik baholashdan 5.87): Loyiha
buzilishlarini kamaytirish, tezkorlik.
- Aniq aloqa kanallari (7 ballik baholashdan 5.82): Muvofiqlashtirishda muhim rol
o'ynaydi.
-Hukumat siyosatining tartibga soluvchi barqarorligi (7 ballik baholashdan 5.90): Loyiha
rejalashtirishni qo’llab quvatlash, minimalizm.
2-rasm.
Ta’sir etuvchi omillar tasnifi buyicha tahlil
Tadqiqot doirasi diagrammaning loyiha muvaffaqiyatini aniqlashda asosiy omillarni
muvaffaqiyatli aks ettirgan va so'rovnoma savollari ushbu omillarni chuqurroq o'rganishga
yordam bergan. Natijalar O'zbekistonda ta'lim loyihalarini boshqarishda hamkorlik (5.93),
tartibga soluvchi barqarorlik (5.90) va bardoshlilik (5.88) kabi omillarning ustuvorligini
ko'rsatdi. Biroq, menejerlarning ziddiyatlarni hal qilish ko'nikmalari (5.60) va infratuzilma (5.62)
zaifliklari yaxshilanishi kerak. Bu ma'lumotlar sizning loyiha 4.2 (Muammolar) va 4.5
(Strategiyalar) bo'limlarini shakllantirishda foydali bo'lib, O'zbekiston va xalqaro kontekstda
samaradorlikni oshirish uchun yo'naltiruvchi prinsip sifatida xizmat qiladi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
141
XULOSA
Yashil iqtisodiyot tamoyillari asosida barqaror moliyalashtirish, xususan, o‘zini o‘zi
moliyalashtirish modellari va xalqaro grantlar orqali OTMlarda loyiha boshqaruvi
samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotda taklif qilingan siyosiy tavsiyalar,
jumladan, loyiha boshqaruvi bo‘yicha majburiy treninglar, samaradorlik ko‘rsatkichlarining
(KPI) joriy etilishi va raqamli vositalarni integratsiyalash, shuningdek, iterativ rejalashtirish va
ma’lumotlarga asoslangan qaror qabul qilish kabi amaliy strategiyalar OTMlarning
raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi. O‘zbekiston kontekstida infratuzilma va
menejerlarning ziddiyatlarni hal qilish ko‘nikmalaridagi zaifliklar kabi muammolar yaxshilanishi
kerak bo‘lgan sohalarni ko‘rsatadi. Tadqiqotning cheklovlari, masalan, geografik yo‘nalish va
ma’lumotlarning cheklanganligi, natijalarni umumlashtirishni qiyinlashtirsa
-da, taklif qilingan
yechimlar O‘zbekiston va xalqaro miqyosda ta’lim loyihalarini boshqarishni yaxshilash uchun
mustahkam asos yaratadi. Kelajakdagi tadqiqotlar uzoq muddatli ta’sirlarni baholash, yangi
texnologiyalarni integratsiyalash va manfaatdor tomonlarni kengroq jalb qilish orqali ushbu
strategiyalarni yanada rivojlantirishi mumkin. Umuman olganda, tadqiqot OTMlarda samarali
loyiha boshqaruvi orqali akademik natijalarni yaxshilash, resurslardan samarali foydalanish va
global raqobatbardoshlikni oshirishga hissa qo‘shadi, bu esa O‘zbekistonning bilim asosidagi
iqtisodiyotga o‘tishini qo‘llab
-quvvatlaydi.
Foydalanilgan adabiyotalar
1.
Management of Educational Projects on the Example of Accreditation of Educational
Programs,
Kuzmenko N, Kichuk Y, Mazur N,
2.
Balzano, M., & Marzi, G. (2023). Exploring the pathways of learning from project failure
and success in new product development teams.
3.
Kerzner, H. (2022). Gestión de proyectos: un enfoque sistemático para la planificación,
programación y control.
4.
Krouglov, A. (2022a). Modernisation Of Higher Education In Uzbekistan: Transforming
Quality Assurance System And Approaches. Society. Integration. Education.
5.
Kizielewicz, J., Winiarska, M., Skrzeszewska, K., & Szelągowska
-Rudzka, K. (2022).
Efficiency of project management in higher education establishments on the example of
Gdynia Maritime University.
6.
Muratov, B., & Wilkins, S. (2024a). The development of Uzbekistan as a transnational
higher education hub: government and institution rationales, and early outcomes.
