361
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9
SUN’IY INTELLEKTNING OFTALMOLOGIYADAGI O‘RNI
Karimova Yulduz
Osiyo xalqaro universiteti, o’qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17181176
Annotatsiya. Mazkur maqolada sun’iy intellektning (SI) oftalmologiya sohasidagi
qo‘llanish imkoniyatlari, asosiy yo‘nalishlari va istiqbollari tahlil qilinadi. Diabetik retinopatiya,
glaukoma, yoshga bog‘liq makulyar degeneratsiya kabi keng tarqalgan ko‘z kasalliklarini erta
aniqlashda mashinaviy va chuqur o‘rganishga asoslangan algoritmlarning afzalliklari yoritilgan.
Shuningdek, SI yordamida tashxis tezligi va aniqligini oshirish, masofaviy skrining
o‘tkazish hamda jarrohlik amaliyotini rejalashtirishdagi qulayliklar ko‘rsatib o‘tilgan.
O‘zbekiston sharoitida sun’iy intellektni joriy etishning dolzarbligi, ma’lumotlar bazasini
boyitish va tibbiyot xodimlarini raqamli texnologiyalar bilan ishlashga o‘rgatish zarurligi
alohida ta’kidlanadi.
Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt oftalmologik yordam sifatini oshirishda muhim amaliy
ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.
Kalit so’zlar: diabetik retinopatiya, makulyar degeneratsiya, sun’iy intellekt, tashxis,
masofaviy skrining.
Аннотация. В данной статье анализируются возможности, основные
направления и перспективы применения искусственного интеллекта (ИИ) в
офтальмологии. Отмечены преимущества алгоритмов, основанных на машинном и
глубоком обучении, в раннем выявлении распространенных заболеваний глаз, таких как
диабетическая ретинопатия, глаукома, возрастная макулярная дегенерация. Также
показано удобство повышения скорости и точности диагностики с помощью ИИ,
проведения дистанционного скрининга и планирования хирургических вмешательств.
Подчеркивается актуальность внедрения искусственного интеллекта в условиях
Узбекистана, необходимость расширения базы данных и обучения медицинских
работников работе с цифровыми технологиями. Результаты исследования показывают,
что искусственный интеллект имеет важное практическое значение в повышении
качества офтальмологической помощи.
Ключевые слова: диабетическая ретинопатия, макулярная дегенерация,
искусственный интеллект, диагностика, дистанционный скрининг.
Abstract. This article analyzes the possibilities, main directions and prospects of the
application of artificial intelligence (AI) in ophthalmology. The advantages of algorithms based
on machine and deep learning in the early detection of common eye diseases such as diabetic
retinopathy, glaucoma, age-related macular degeneration are highlighted. Also, the convenience
of increasing the speed and accuracy of diagnosis with the help of AI, conducting remote
screening and planning surgical procedures is shown. The relevance of introducing artificial
intelligence in the conditions of Uzbekistan, the need to enrich the database and train medical
workers to work with digital technologies are emphasized. The results of the study show that
artificial intelligence is of significant practical importance in improving the quality of
ophthalmological care.
Keywords: diabetic retinopathy, macular degeneration, artificial intelligence, diagnosis,
remote screening.
362
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9
Bugungi kunda tibbiyotning deyarli barcha sohalarida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari
keng qo‘llanila boshladi. Ayniqsa, ko‘z kasalliklarini aniqlash va davolash bilan shug‘ullanuvchi
oftalmologiyada bu yo‘nalish juda dolzarb. Ko‘rish tizimi juda murakkab bo‘lgani uchun tashxis
qo‘yishda ko‘p hajmdagi ma’lumotlarni tez va aniq tahlil qilish talab etiladi. Shu sababli sun’iy
intellekt imkoniyatlaridan foydalanish nafaqat shifokor ishini yengillashtiradi, balki bemorga
ko‘rsatiladigan yordam sifatini ham oshiradi.
Sun’iy intellekt qanday ishlaydi?
Asosan mashinaviy o‘rganish va chuqur o‘rganish deb ataladigan texnologiyalar asosida
yaratilgan dasturlar ko‘z tasvirlarini o‘rganib, undagi o‘zgarishlarni aniqlay oladi. Masalan,
retina suratlari, OCT tekshiruvlari yoki biomikroskopiya natijalarini o‘qib, kasallik belgilari bor-
yo‘qligini avtomatik tahlil qiladi.
Bu jarayon katta hajmdagi ma’lumotni tezda qayta ishlashni talab qilgani sababli inson
ko‘zidan ko‘ra tezroq va aniqlik bilan natija bera oladi.
Asosiy qo‘llanish yo‘nalishlari
⚫
Diabetik retinopatiya.
Sun’iy intellekt yordamida retina tasvirlarini tahlil qilib, diabet
tufayli yuzaga keladigan o‘zgarishlarni erta aniqlash mumkin. Bu, ayniqsa, shifokorlar
yetishmaydigan hududlarda skrining o‘tkazishda katta yordam beradi.
⚫
Glaukoma.
Optik nerv boshidagi kichik o‘zgarishlarni ham SI erta payqay oladi, bu
kasallikning ko‘rishni sekin yo‘qotuvchi “jim o‘g‘ri” sifatidagi xavfini kamaytiradi.
⚫
Makulyar degeneratsiya.
Yoshga bog‘liq ko‘rish kasalliklarida erta tashxis
davolashning eng muhim sharti hisoblanadi. AI dasturlari OCT tasvirlarida kasallikning
dastlabki belgilarini ko‘rsatib bera oladi.
⚫
Jarrohlik amaliyoti.
Katarakta operatsiyalarida femto-lazerli usullarni rejalashtirish,
refraktiv jarrohlikda parametrlarni hisoblash kabi jarayonlarda ham sun’iy intellekt
qo‘llanmoqda.
Afzalliklari
Bunday texnologiyalar shifokorga yordamchi sifatida juda foydali:
⚫
tashxisni tezlashtiradi, inson xatoligini kamaytiradi;
⚫
masofaviy (onlayn) skriningni amalga oshirish imkonini beradi;
⚫
shifokor vaqtini bemor bilan ko‘proq ishlashga yo‘naltirishga yordam beradi.
Cheklovlar
Shu bilan birga, sun’iy intellekt to‘liq mustaqil ishlay olmaydi. Dasturlarni ishga tushirish
uchun katta va sifatli ma’lumotlar bazasi kerak, bemor shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish
masalasi ham dolzarb. Eng muhimi, yakuniy tashxisni har doim shifokor qo‘yishi lozim – AI
faqat yordamchi vosita xolos.
O‘zbekiston uchun imkoniyatlar
Mamlakatimizda diabetik retinopatiya, glaukoma va katarakta ko‘rish qobiliyatini
yo‘qotishning asosiy sabablari bo‘lib qolmoqda. Shuning uchun sun’iy intellekt asosida
ishlaydigan skrining tizimlarini joriy etish va shifokorlarni zamonaviy raqamli texnologiyalar
bilan ishlashga o‘rgatish katta natija berishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.
Jo’rayeva, G. (2024). COMBINATION OF DIABETES AND METABOLIC
SYNDROME.
Modern Science and Research
,
3
(12), 691-696.
363
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9
2.
Jo’rayeva, G. (2025). RISK FACTORS FOR THE DEVELOPMENT OF CLIMACTERIC
DISORDERS IN WOMEN WITH THE METABOLIC SYNDROME.
Modern Science
and Research
,
4
(1), 1090-1092.
3.
Нарзулаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Насирова, Ш. Ш. (2021). ИССИҚ ИҚЛИМДА
КЕЧУВЧИ ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИНИНГ БОШЛАНҒИЧ БОСҚИЧЛАРИДА
ГЕМОРЕОЛОГИК БУЗИЛИШЛАР. ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ,
6(1).
4.
Нарзулаева, У., Самиева, Г., Лапасова, З., & Таирова, С. (2023). Значение диеты в
лечении артериальной гипертензии . Журнал биомедицины и практики, 1(3/2), 111–
116.
https://doi.org/10.26739/2181-9300-2021-3-98
5.
Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna, Samieva Gulnoza Utkurovna, & Ismatova Marguba
Shaukatovna (2020). SPECIFICITY OF THE CLINICAL COURSE OF THE INITIAL
STAGES OF HYPERTENSION IN ARID ZONES OF UZBEKISTAN AND NON-
DRUG APPROACHES TO TREATMENT. Кронос, (4 (43)), 15-17.
6.
Umida Raxmatulloevna Narzulaeva, & Mohigul Abdurasulovna Bekkulova (2023).
Arterial gipertenziya etiologiyasida dislipidemiyaning xavf omili sifatidagi roli. Science
and Education, 4 (2), 415-419.
7.
Narzulaeva, U. R., & Samieva, G. U. (2021). Nasirova ShSh. Hemoreological Disorders in
The Early Stages Of Hypertension In Hot Climates. Journal of Biomedicine and Practice,
6(1), 221-225.
8.
Dilsora Nuriddinovna Juraeva, Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Kurbonova
Gulbahor Aslamovna. (2022). GENDER DIFFERENCES IN THE PARACLINICAL
FEATURES OF THE COURSE OF TRIGEMINAL NEURALGIA. World Bulletin of
Public
Health,
8,
186-190.
Retrieved
from
https://www.scholarexpress.net/index.php/wbph/article/view/751
9.
Нарзуллаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Пардаева, З. С. (2020). Pathogenetic aspects of
verified risk factors such as arterial hypertension and dyslipidemia in the development of
chronic heart failure. American Journal of Medicine and Medical Sciences, 10(10), 776-
779.
10.
Жураева, Д. Н., & Нарзулаева, У. Р. (2020). Эркак ва аёлларда уч шохли нерв
невралгияси кечишининг параклиник хусусиятлари. ЖУРНАЛ НЕВРОЛОГИИ И
НЕЙРОХИРУРГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 1(1).
11.
Narzulyeva, U., & Ismoilova, N. (2023). DETECTION OF EATING BEHAVIOR
DISORDERS IN STUDENTS BEFORE THE EXAM USING THE DEBQ
QUESTIONNAIRE. Наука и инновация, 1(15), 112-114.
12.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION
DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10),
60–65. Retrieved from
https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811
13.
Narzulaeva
Umida
Rakhmatulloevna
and
Rakhmatova
Fotima
Ulugbekovna,
“PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS SYSTEM
OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD - International
Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.
14.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
364
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9
15.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
16.
Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ
РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача, 1(2),
155–158.
https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157
17.
Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной гипертензии
у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456
18.
Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020). Sostoyanie
plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va proyavleniya
mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material). Akademiya,(4
(55)), 83-86.
19.
Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK
BUZILISHLАR
VА
ERITROTSITLАR
АGREGАTSION
XOSSАLАRI
OʼZGАRISHINING
PАTOGENETIK
MEXАNIZMLАRI.
JOURNAL
OF
BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).
20.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
21.
Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ
РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача, 1(2),
155–158.
https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157
22.
Abdulloyev, M.(2025). CURRENT MODERN METHODS OF EXAMINATION OF
OSTEOARTHRITIS OF THE KNEE JOINT. “New Renaissance” Xalqaro ilmiy
jurnali.ResearchBib
3030-3753,
Volume
2
Issue
1
https://doi.org/10.5281/zenodo.14919141
23.
Karimova, Y.(2025). ALLERGIK KONYUNKTIVIT: SABABLARI, BELGILARI,
TURLARI VA DAVOLASH USULLARI. ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753,
24.
Volume 2 Issue 3. https://doi.org/10.5281/zenodo.15059602
