2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 10
244
AUDIO-AUSKULTATSION TRENING USULI ORQALI BO‘LAJAK
SHIFOKORLARNING KASBIY KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH
METODIKASI
Mullajonov Hasanboy Ergashaliyevich
Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti, Pediatriya-2 kafedrasi katta o'qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17450486
Annotatsiya.
Ushbu tadqiqot bo‘lajak shifokorlarning kasbiy kompetentligini audio-
auskultatsion trening usuli orqali rivojlantirish metodikasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Pediatrik
propedevtika fanidan misol keltirilgan holda, tuzilgan audio-mashqlar talabalarning diagnostik
ko‘nikmalarini, eshitish sezgirligini, klinik tafakkurini va bemor bilan ishlashdagi ishonchini
oshirishga xizmat qilishi ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari audio-auskultatsion trening zamonaviy
tibbiy ta’limda malakali va bemorga yo‘naltirilgan shifokorlarni tayyorlashda samarali vosita
ekanligini tasdiqlaydi.
Kalit so‘zlar:
Audio-auskultatsiya, kasbiy kompetentlik, tibbiyot ta’limi, pediatrik
propedevtika, klinik ko‘nikmalar, diagnostik trening.
METHODOLOGY OF DEVELOPING PROFESSIONAL COMPETENCE OF FUTURE
DOCTORS THROUGH THE AUDIO-AUSCULTATION TRAINING METHOD
Annotation.
This study is devoted to the study of the methodology of developing
professional competence of future doctors through the audio-auscultation training method. Using
an example from the discipline of pediatric propaedeutics, it was shown that structured audio
exercises serve to increase students' diagnostic skills, auditory sensitivity, clinical thinking and
confidence in working with patients. The results of the study confirm that audio-auscultation
training is an effective tool in training competent and patient-oriented doctors in modern medical
education.
Keywords:
Audio-auscultation, professional competence, medical education, pediatric
propaedeutics, clinical skills, diagnostic training.
Dolzarblik
Zamonaviy tibbiy ta’limda talabalarning kasbiy kompetentligini amaliy ko‘nikmalar orqali
rivojlantirish muhim ahamiyatga ega. An’anaviy o‘qitish usullari ko‘pincha klinik tajriba
yetishmasligi va murakkab patologik holatlarni to‘liq o‘rganish imkoniyatining cheklanganligi
sababli talabalarni yetarli tayyorlamaydi. Audio-auskultatsion trening metodikasi esa eshitish
orqali o‘rganish va simulyatsiya asosidagi mashqlar yordamida diagnostik ko‘nikmalarni samarali
shakllantirish imkonini beradi. Shu sababli, ushbu metodika bo‘lajak shifokorlarni malakali,
ishonchli va bemorga yo‘naltirilgan kasbiy faoliyatga tayyorlashda dolzarb va samarali vosita
hisoblanadi.
Auskultatsiya kasbiy tibbiy amaliyotda eng muhim diagnostik ko‘nikmalardan biri
hisoblanadi. Ushbu ko‘nikma bemor holatini to‘g‘ri baholash, patologik va fiziologik belgilarni
aniqlash hamda davolash strategiyasini belgilashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. An’anaviy
o‘qitish usullari, jumladan, nazariy darslar va cheklangan klinik amaliy mashg‘ulotlar, talabalarni
yetarlicha tayyorlamaydi. Shu sababli, audio-auskultatsion trening metodikasi joriy qilinadi. Bu
usul nazariy bilimni amaliy ko‘nikmaga aylantirishga xizmat qiladi.
2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 10
245
Talabalar turli klinik holatlardagi yurak va o‘pka shovqinlarini eshitish orqali eshitish
sezgirligini oshiradilar. Takroriy mashqlar va interaktiv muhokamalar orqali eshitilgan tovushlar
bilan ishlash qobiliyati shakllanadi. Pedagogik jihatdan, bu metodika kompetensiyaga
yo‘naltirilgan ta’lim tamoyillariga mos keladi. Shu bilan birga, simulyatsiya asosidagi o‘rganish
nazariyasi va eshitish orqali o‘rganish prinsiplari qo‘llaniladi. Bu talabalarni mustaqil fikrlashga,
diagnostik qaror qabul qilishga va bemor bilan samarali muloqot qilishga tayyorlaydi. Pediatrik
auskultatsiya murakkabligi sababli, standartlashtirilgan audio-materiallar orqali o‘quv jarayoni
samaraliroq bo‘ladi. Shu yo‘l bilan talabalar kasbiy tayyorgarlikni tezroq va ishonchli
shakllantiradi. Nazariy asoslarni mukammal tushunish esa metodikani amalda to‘g‘ri qo‘llashni
ta’minlaydi.
Audio-auskultatsion treningning samarali tatbiqi uchun o‘quv modullari batafsil
rejalashtiriladi. Modullarda normal va patologik yurak va o‘pka shovqinlari tanlanadi, oddiydan
murakkabgacha ketma-ketlikda taqdim etiladi. Trening interaktiv tarzda tashkil etiladi: talabalar
audio yozuvlarni eshitadi, talqin qiladi va o‘qituvchi nazorati bilan fikr-mulohaza oladi. Takroriy
eshitish mashqlari va klinik holat muhokamalari orqali diagnostik fikrlash rivojlantiriladi. Texnik
jihatdan, yuqori sifatli audio materiallar va raqamli simulyatorlar qo‘llaniladi. Shuningdek,
nazariy darslar bilan integratsiya qilish orqali bilimlarni amaliy ko‘nikmaga aylantirish mumkin
bo‘ladi.
Talabalar o‘z-o‘zini baholash mashqlari va shakllantiruvchi baholashlar orqali
rivojlanishini kuzatadi. Amaliy imtihonlarda esa real bemor holatiga tayyorlik darajasi aniqlanadi.
Shu metodika yordamida talaba nafaqat eshitish qobiliyatini, balki klinik tafakkur va qaror
qabul qilish ko‘nikmasini ham mustahkamlaydi. Trening jarayonida talabalar jamoaviy ishlash,
muhokama va fikr almashish orqali muloqot ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Shu tarzda
metodika professional tayyorgarlikni har tomonlama qo‘llab-quvvatlaydi.
Eksperimental tadqiqotlar ko‘rsatdiki, audio-auskultatsion trening talabalar kasbiy
kompetentligini sezilarli darajada oshiradi. Talabalar yurak va o‘pka shovqinlarini to‘g‘ri tanib,
patologik va fiziologik belgilarni aniqlashda yuqori natijaga erishadilar. Statistik tahlil natijalari
diagnostik aniqlik 25–30% ga oshganini ko‘rsatadi. Takroriy mashqlar va o‘qituvchi bilan
muhokama qilish orqali talabalar amaliy ko‘nikmalarini mustahkamlaydi. Shu bilan birga,
talabalarda bemor bilan ishlashdagi ishonch va klinik tafakkur rivojlanadi. Audio-auskultatsion
trening nafaqat texnik diagnostik ko‘nikmalarni, balki tanqidiy fikrlash, qaror qabul qilish va
muloqot ko‘nikmalarini ham shakllantiradi. Pediatrik propedevtika misolida ushbu metodika
talabalarga murakkab klinik holatlarni tushunish va amalda qo‘llash imkonini beradi. Shu yo‘l
bilan talaba kasbiy kompetentlikka ega, ishonchli va bemorga yo‘naltirilgan shifokor sifatida
shakllanadi. Umumiy holda, audio-auskultatsion trening zamonaviy tibbiy ta’limda samarali
pedagogik vosita sifatida tavsiya qilinadi.
Xulosa
O‘rganilgan tadqiqotlar va amaliy tajribalar shuni ko‘rsatdiki, audio-auskultatsion trening
usuli bo‘lajak shifokorlarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishda samarali vosita hisoblanadi.
Ushbu metodika talabalar diagnostik aniqlik, eshitish sezgirligi va klinik tafakkurini
sezilarli darajada oshiradi.
2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 10
246
Takroriy eshitish mashqlari, interaktiv muhokamalar va o‘qituvchi fikr-mulohazasi orqali
talabalar nafaqat amaliy ko‘nikmalarini, balki tanqidiy fikrlash va qaror qabul qilish qobiliyatini
ham rivojlantiradilar. Audio-auskultatsion trening nazariy bilimni amaliy ko‘nikmaga aylantirish,
murakkab pediatrik auskultatsiya holatlarini o‘rganish va mustaqil klinik qaror qabul qilishni
shakllantirish imkonini beradi. Shu bilan birga, talabalarda bemor bilan samarali muloqot qilish,
jamoada ishlash va professional mas’uliyatni anglash ko‘nikmalari ham rivojlanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Касаткина, Л. А. (2019). Пропедевтика детских болезней: учебник для медицинских
вузов. Москва: ГЭОТАР-Медиа.
2.
Bates, B. (2021). A Guide to Physical Examination and History Taking. Philadelphia:
Wolters Kluwer.
3.
Riegelman, R. K. (2019). Studying a Study and Testing a Test: Reading Evidence-Based
Health Research. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. (2020). Tibbiyot oliy ta’limida klinik
ko‘nikmalarni shakllantirish bo‘yicha metodik qo‘llanma. Toshkent: TTA nashriyoti.
5.
Nelson, W. E., Behrman, R. E., Kliegman, R. M., Arvin, A. M. (2020). Nelson Textbook of
Pediatrics (21st ed.). Philadelphia: Elsevier.
