ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
786
QISQA MASOFAGA YUGURUVCHI 6-7 SINF O`QUVCHI QIZLAR ORGANIZMIDA
JISMONIY TAYYORGARLIKNING O`RNI
Xudayberganov Olimjon Komiljonovich
O`zbekiston Respublikasi
Ichki Ishlar Vazirligi Akademiyasi,
Jangovar va jismoniy tayyorgarlik kafedrasi katta o`qituvchisi
M. D.Xushmuxammadiyeva
YA 51-21 guruh talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.8041155
Annotatsiya.
Maqolada
yengil
atletikachi
yuguruvchilarning
yillik
tsikldagi
tayyorgarligini rejalashtirish va tashkil etish masalalari yoritilgan.
Kalit so’zlar
: mashg’ulot yuklamalari, qisqa sprint, uzoq sprint, jismoniy
tayyorgarlikning o’sishi, jismoniy rivojlanish, somatotip, dermatoglifika.
РОЛЬ ФИЗИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ В ОРГАНИЗМЕ ШКОЛЬНИЦ 6-7
КЛАССОВ БЕГУНОВ НА КОРОТКИЕ ДИСТАНЦИИ
Аннотация.
В статье рассмотрена подготовка легкоатлетов-бегунов в годовом
цикле. освещаются вопросы планирования и организации.
Ключевые слова:
тренировочные нагрузки, короткий спринт, длинный спринт,
физические нагрузки. тренировочный рост, физическое развитие, соматотип,
дерматоглифика.
THE ROLE OF PHYSICAL FITNESS IN THE BODY OF GIRLS IN A SHORT-
DISTANCE RUNNER 6-7 GRADE STUDENT
Abstract.
The article considers the preparation of runners in the annual cycle. issues of
planning and organization are covered.
Key words:
training load, short sprint, long sprint, physical activity. training growth,
physical development, somatotype, dermatoglyphics.
KIRISH
Insoniyat tarakkiyoti o‘zgaruvchandir, bu xech kachon bir nuqtada to‘xtab qolmagan.
Ma’lumki, hozirda ham inson jamiyat rivojida asosiy bug‘in vazifasini bajargan. Ularning
tanazzuliga yoki tarakkiy etishiga xam inson sababchi bo‘lgan. Bugungi kunda barkamol, sog‘lom
va teran fikrli yosh avlod tarbiyalash uning xar tomonlama puxta, mukammal inson bo‘lib
etishishiga erishish masalasiga har qachongidan xam jiddiyrok etibor berilmoqda. Yosh avlodni
yuksak ma’naviyatli shaxs sifatida tarbelash juja muhim ijtimoiy omil sifatida qaraladi.
Barchamizga ayonki, inson qalbiga yo‘l avvalo, ta’lim- tarbiya boshlanadi. Bugungi kunda
barkamol avlodni sog‘lom turmush tarziga tayyorlashda ta’lim- tarbiya soxasid boshlab, matbuot,
televideniya, Internet va boshqa ommaviy axborot vositalari yoshlarni komil kilib tarbiyalaydigan
har qanday ijobiy jarayonni zamon talablari asosida yangi bosqichga zar ko‘tari. "Ommaviy
axborot vositalarida yoshlarni ishtiroki Vatan, millat taqdiri uchun epizodrini ma’sul sezib
baxslarda daxldorlik tuygusi bilan ishtirok etayotgani insonni kuvontiradi".
Jamiyat talab va ehtiyojlari, erki va ozodligi hamda ijtimoiy iqtisodiy va siyosiy tepan-yesh
avlod Zero, Yurtboshimiz ta’kidlaganlaridek: farzandlarimiz bizdan kura kuchli, bilimli, dono va
albatta baxtli bo‘lishlari shart degan so‘zlarida har bir yosh avlodni sadokat ruhida kamol topishi
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
787
uchun muhim bir e’tibor desak bejiz bo‘lmaydi. Albatta, barkamol avlodi Ustirishda ta’lim- tarbiya
jarayonining mohiyati, mazmuni, tashkiliy yo‘nalishlari, tuzilmalarni butun faoliyatini uzviy
ravishda amalga oshirish muhim ahamiyatga ega. Yurtboshimiz o‘zining ma’naviyat- yengilmas
kuch" asarida ta’kidlaganidek, ta’limni tarbiyadan, tarbiyani esa ta’limdan ajratib bulmaydi.
Mamlakatimizning doimiy taraqqiy etib borishi uchun avvalambor yosh avlodni sor mustaqil
fikrlaydigan, bilimli, tadbirkor, o‘z Vataniga mexrli kilib tarbiyalash masalasi davlat siyosatining
ustuvor vazifalaridan biri qilib belgilangan. Jamiyatda yuksak ma’naviy fazilatlana shakllantirish,
yoshlarni boy madaniy, ma’naviy merosimiz, tarixiy an’analarimizga, umuminsoniy kadriyatlarga
hurmat, sadoqat ruhida tarbiyalash respublikamizda amalga oshirilayotgan barch islohotlarning
muhim omili hisoblanadi. 1982 yilda "Ta’lim to‘g‘risida"gi Qonunning qabul qilinisha kartinkada
ta’lim isloxotlari yo‘lidagi ilk qadam bo‘ldi. Jahon hamjamiyati sari yuzlana mamlakatimizdat
ta’lim sohasini eskicha qarashlardan ozod qilishga va kelajak uchun zamonaviy dasturlar
istikbolini ishlab chikish imkoniyatini beradi.
NATIJALAR
Tezkorlik,
tezlik-kuch
qobiliyatlari,
maxsus
jismoniy
ish
qobiliyatini
aks
ettiruvchi jismoniy tayyorgarlik dinamikasi qisqa masofalarga yuguruvchilarda har
xil yo’nalishli xususiyatga ega, bu asosan yillik tsiklda sport formasini egallashning o’ziga xos
xususiyatlari bilan belgilanadi va, umuman, mashg’ulot jarayonining yo’nalishini aks ettiradi. 100
m ga yuguruvchi sprinterlar bilan o’tkazilgan nazorat testlashlar natijasida maxsus ish
qobiliyatining yozgi davr boshiga kelib yuqori darajada oshishi aniqlandi. Testlashning yakuniy
bosqichida turgan joyidan 30 m ga yugurishdagi natija 4,43% ga, 100 m ga yugurishda – 1,64%
ga, 150 m da – 6,29% ga, 200 m da – 1,93% ga, 250 m da – 5,99% ga va 400 m masofaga
yugurishda – 1,02% ga yaxshilandi (4-jadval). Nazorat testlash natijalarining ko’rsatishicha, qisqa
sprintda (100 m) ixtisoslashuvchi yuguruvchilar yozgi davr boshida maxsus ish qobiliya-tining
yuqori darajasiga erishdilar. O’tkazilgan ajribalar shuni ko’rsatadiki, umuman, maxsus ish
qobiliyatini takomillashtirish azifasi, anaerob yo’nalishdagi ishning bajarilishidan tashqari, aerob
imkoniyat-larni rivojlantirish bilan birga olib borilishi mumkin.
1-jadval
Yillik siklning alohida davrlarida 100 m masofaga yuguruvchilar jismoniy
tayyorgarligining nazorat ko’rsatkichlari dinamikasi
(II sport razryadi, n= 14)
TSikl
oylari
Yillik tsiklning alohida davrlarida 100 m masofaga yuguruvchilar jismoniy
tayyorgarligining
nazorat ko’rsatkichlari dinamikasi
(II sport razryadi, n=14)
Turgan
joyidan
30 m ga
yugurish
100 m
150 m
200 m
250 m
400 m
uzun-
likka
sakrash
Sentyabr
(2-yarmi)
3,38±0,10
11,90±0,41
19,86±0,78
24,30±0,42
33,19±0,70
54,48±0,80
6,05 ±0,16
Oktyabr
3,36 ±0,13
11,87±0,40
19,75 ±0,88
24,22±0,39
33,05
±0,78
54,38±0,82
6,10±0,15
Dekabr
3,40 ±0,12
11,83±0,53
19,60 ±0,94
24,15±0,40
32,60±0,89
54,30±0,91
6,14±0,18
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
788
400 m masofaga yuguruvchilarda musobaqa oldi tayyorgarlik bosqichida yoki oraliq
bosqichda anaerob va aralash anaerob-aerob yo’nalishdagi yuklamalarning hajmi oshganligi
kuzatildi. Yillik tsikl davrlari bo’yicha maxsus ish qobiliyati ko’rsatkichlarining dinamikasi
to’g’risida ularning o’sish kattaliklari bo’yicha ham baho berish mumkin.
2-jadval
Yillik tsiklning alohida davrlarida sprinterlarning maxsus ish qobiliyati
ko’rsatkichlari dinamikasi (400 m, II razryad)
TSikl
oylari
Sprinterlar jismoniy tayyorgarligining nazorat ko’rsatkichlari dinamikasi (400 m,
n=12)
30 m
100 m
200 m
300m
400 m
600 m
Sentyabr
3,28±0,12
12,27±0,47
24,86±0,45
39,03±0,29
53,70±0,80
1,35,00
Oktyabr
3,27±0,11
12,23±0,45
24,78±0,38
39,00±0,30
53,43±0,81
1,34,55
Dekabr
3,26±0,10
12,20±0,40
24,68±0,37
38,80±0,27
53,13±0,83
1,32,53
Fevral
3,24±0,11
12,12±0,50
24,52±0,44
38,61
±0,40
52,88+0,91
1,30,77
Aprel
3,23±0,13
12,08±0,48
24,40±0,40
38,43±0,29
52,47±0,80
1,30,00
May
3,21±0,10
12,04±0,44
24,32±0,47
38,12±0,32
52,15±0,88
1,29,60
Iyunь
3,22±0,12
12,00±0,30
24,25±0,42
37,06±0,28
52,00±0,87
1,28,88
O’sish,%
1,82%
2,20%
2,45%
5,04%
3,81%
7,36%
x±σ
3,24±0,03
12,13±0,10
24,54±0,24
38,44±0,69
52,10±0,76
91,14±2,6
1
MUHOKAMA
Yillik sikl davomida mashg’ulot ta’sirlari natijasida 400
m
ga yuguruvchilarda tezkorlik
sifatlarining o’sishi 30
m
ga yugurishda 1,82% ni, 100
m
da – 2,20% ni tashkil qildi; tezkorlik
chidamliligi 200
m
ga yugurishda 2,45% ga, 300
m
da – 5,04% ga o’sdi. 400
m
masofada maxsus
ish qobiliyatining o’sishi 3,81% ni tashkil etdi, 600
m
masofada esa eng yuqori ko’rsatkich
o’rnatildi, u 7,36% ga teng bo’ldi. Nazorat guruhida ham jismoniy sifatlarning rivojlanishida
o’sish kuzatiladi.
Biroq ko’rsatkichlar qiymatlari birinchi va ikkinchi tajriba guruhlarinikidan ancha past. 30
m
ga yugurishda tezkorlik sifatlarining o’sishi – 2,09% ni, 100
m
da 0,57% ni tashkil qildi,
tezkorlik chidamliligi 200
m
masofani bosib o’tish vaqti bo’yicha baholandi, mashg’ulot
ta’sirlaridan so’ng o’sish 1,04% ni tashkil qildi. 400
m
masofada maxsus chidamlilikning o’sishi
1,69% ni, 600
m
da esa 0,84% ni tashkil etdi. Ta’kidlash joizki, 30
m
ga yugurishda tezkorlik
ko’rsatkichlarida farqlar deyarli aniqlanmadi va 100
m
ga yuguruvchilar uchun uning qiymatlari
3,22
sek
ni, 400
m
ga yuguruvchilar uchun 3,23
sek
ni tashkil etdi.
Mashqlanganlikning yanada oshishi saqlab turuvchi xususiyatga ega bo’lgan yuklamalarni
qo’llash va ularni oqilona uyg’unlashtirish natijasida sodir bo’ladi. Bu ko’rsatkichlarning
barqarorlashishi organizmning tegishli yo’nalishdagi yuklamalarga to’liq moslasha olganligidan
dalolat beradi, bu rivojlanuvchi samara davomiyligini aniqlashga imkon yaratadi.
Fevral
3,36 ±0,12
11,81±0,46
19,20±0,70
24,07±0,37
32,20±0,67
54,25±0,86
6,17±0,16
Aprel
3,28±0,11
11,77±0,40
19,04±0,78
23,90±0,44
31,80±0,75
54,12±0,88
6,21±0,18
May
3,24 ±0,12
11,73
±0,28
18,80±0,70
23,85±0,48
31,38±0,68
54,00±0,81
6,25±0,20
Iyun
3,23±0,10
11,70±0,26
18,61±0,55
23,83±47
31,20±0,74
53,92±0,80
6,30±0,14
O’sish,%
4,43%
1,64%
6,29%
1,93%
5,99%
1,02%
4,13%
x±σ
3,32±0,07
11,77±0,05
19,27±0,48
24,05±0,19
32,20±0,78
54,21±0,20
6,17±0,09
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
789
Yuqoridagilar shunday xulosa qilishga imkon yaratadiki, sprinter-lik mashg’ulotlarining
butun mazmuni masofaning qisqa bo’lagida yuguruvchi rivojlantira olishga qodir bo’lgan tezlikni
butun masofa davomida saqlab turish qobiliyatini tarbiyalashdan iborat. Jadvalda keltirilgan
ma’lumotlardan ko’rinib turibdiki, 100 m ga yugurishda ixtisoslashuvchi, yillik tsikl davomida
tezkorlik
va
tezkorlik-kuch
sifatlarini rivojlantirish mashg’ulot dasturini o’tagan
yuguruvchilarning har biri yugurish tezligi ko’rsatkichlariga sezilarli darajada natija qo’shdi, bu
haqda test natijalari dalolat beradi. Asosiy statistik parametrlar, xatolarni qo’shib – o’rtacha
arifmetik kattalik, o’rtacha kvadrat og’ishi va variatsiya koeffitsienti hisoblab chiqariladi.
Aniqlandiki, gavda uzunligi bo’yicha o’rtacha qiymatlar barcha tekshiriluvchilarda katta emas:
173,5±1,14
sm
dan (stayerlarda) 178,50±0,80
sm
gacha (sprinterlarda). Gavda og’irligi, ko’krak
qafasi aylanasi va tananing mutlaq yuzasi bo’yicha kichik qiymatlar uzoq masofaga
yuguruvchilarda aniqlandi. Sportchilarda tana uzunligi tana og’irligi bilan uyg’unlashadi, bunda
gavda og’irligining oshishi mushak (yog’ emas) og’irligi bilan korrelyatsion bog’liqlikka ega
bo’ladi. Adabiyotlarda jahonning eng kuchli sprinterla-rining o’rtacha bo’yi 179,8±0,9
sm
ni
tashkil qilishi to’g’risida ma’lumotlar bor.
Variatsiya koeffitsientlari gavda uzunligi, ko’krak aylanasi va tananing mutlaq yuzasi
ko’rsatkichlari uchun bir xilga o’xshaydi. Tana og’irligi variatsiya koeffitsientining eng katta
qiymatlariga ega (7,04 dan 8,7 gacha). SHunday qilib, 3 ta taqqoslanayotgan guruhlar uchun total
o’lchamlar orasida gavda og’irligi eng labil (o’zgaruvchan) bo’lib chiqdi. Olib borilgan tadqiqotlar
natijasida aniqlandiki, sprinter-larning umumiy jismoniy rivojlanishlarini tavsiflash uchun gavda
uzunligi va og’irligi, ko’krak qafasi aylanasi, oyoqlar uzunligining gavda uzunligiga nisbatlari,
son va boldir mushak massasining rivojlanish darajasi kabi belgilarni tahlil qilib chiqish bilan
cheklanish mumkin. Natijalar morfologik belgilarga asoslanib sprint mashg’ulotiga saralab olish
muammosiga xolisona yondashish imkonini beradi.
Muayyan sport ixtisosligidagi sportchining morfologik portretini tuzish uchun faqat
jismoniy rivojlanish darajasini aks ettiruvchi antropometrik ko’rsatkichlarga ishonish yetarli emas.
Gavda og’irligining tarkibiy qismini tekshirishga asoslangan, shuningdek, muayyan somatotipni
tashxislashga imkon beradigan eng axborotli belgilar kerak bo’ladi. Gavda shakli va tarkibining
individual variantlarini aks ettiruvchi gavda tuzilishini baholashda endomorfiya, mezomorfiya va
ektomorfiya kabi tarkiblar yetakchi omillar hisoblanadi. Endomorfiya semizlik darajasini, ya’ni
yog’ to’qimalarining rivojlanishini tavsiflaydi; mezomorfiya mushaklarning nisbiy rivojlanishini
belgilab beradi va ektomorfiya inson tanasining nisbiy cho’zilganligini aks ettiradi.
Somatotiplarga bo’lish natijalari shuni ko’rsatdiki, sprinterlar gavdasining tarkibiy qismlari
ballarda 3,8 : 3,0 : 1,9 sifatida berilgan, tashxislangan somatotip esa ekto mezomorfli tip toifasiga
kiradi: 3,8 ball – ektomorfiya yoki og’irlik-bo’y ko’rsatkichi; 3,0 ball – mezomorfiya – mushak
massasining rivojlanish darajasini tavsiflaydi; 1,9 ball – endomorfiya yoki yog’ to’qimalarining
rivojlanish ko’rsatkichi. Ektomorfiya ko’rsatkichlari sodir bo’layotgan o’sish jarayonlarining
jadalligi to’g’risida dalolat beradi.
XULOSA
Aytish joizki, tekshirilayotgan sprinterlar guruhida ekto-mezomorfli somatotip dominant
hisoblanadi. Ektomorfiya ko’rsatkichi ahamiyatiga ko’ra ustuvor sanaladi va sprinterlar uchun
og’irlik-bo’y ko’rsatkichining ahamiyatini tasdiqlaydi. Tug’ma harakat qobiliyatlarining,
jumladan, tezkorlik sifatlarining rivojlanish darajasini aniqlash uchun dermatoglifika metodi
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
790
qo’llanildi. Har qanday genetic marker shartli bo’lishini, ya’ni ba’zi belgi marker sifatida faqat
mazkur bashorat modelida ko’rib chiqilishi mumkinligini e’tiborga olib, tadqiqotlar genetik
jihatdan bir xil tanlab olingan sportchilarda o’tkazildi.
Butun tekshirilgan kontingentning, jumladan, sprinter yengil atletikachilarning
barmoqlaridagi naqsh chiziqlarini son jihatdan taqsim-lash yuzasidan o’tkazilgan tahlil shuni
aniqlashga imkon berdiki, yoylar – 2,4% ni, ulnar ilmoqlar – 56,1% ni, radial ilmoqlar – 3,8% ni,
burmalar – 38,7% ni tashkil qiladi (6-jadval). O’ng qo’lda burma naqshlarning va chap qo’lda
ulьnar naqshlarning ko’proq ekanligi aniqlandi, yoysimon naqshlarning taqsimlanishida farqlar
aniqlanmadi. Dermatoglifika belgilari orasida ahamiyatli farqlar UQS yoki umumiy qirralar
sanog’i uchun aniqlandi. Biz tekshirgan sportchilarda uning qiymatlari 184 ni tashkil etadi, ayni
paytda UQS ko’rsatkichi o’zbek millatida o’rtacha 150-160 qirrani tashkil etadi. Keltirilgan
ma’lumotlardan ko’rinib turibdiki, UQS sportchilarda sport bilan shug’ullanmaydigan shaxslarga
nisbatan 30 ta qirra atrofida ko’proq. SHunday qilib, dermatoglifika ko’rsatkichlari
orasida eng axborotlisi – bu UQS qiymatlaridir va unga tezkorlik sifatlarining yuqori
darajada
rivojlanishini
bashorat
qiluvchi
eng
ishonchli
mezon
sifatida
qarash
mumkin. UQS qiymatlari 180-190 qirra atrofida bo’lsa, uni ijobiy marker deb hisoblash va
tezkorlik sport turlariga saralab olishda, jumladan, yengil atletikachilarni sprinterlik masofalarga
saralashda tashxislash kompleksida foydalanish mumkin.
Olib borilgan tadqiqotlar shundan dalolat beradiki, tezlik sifatlarini mashq qildirsa bo’ladi,
lekin ushbu belgining reaktsiya qilish me’yori tor, ya’ni o’zgaruvchanlik chegarasi ko’p jihatdan
genetik shartli, chunki tug’ma sifat nasldannaslga o’tadi. Demak, tezlik sifati naslga bog’liq, bunga
dermatoglifika ko’rsatkichlari dalil bo’la oladi. Jismoniy chidamlilik sifati esa tashqi sharoitlarga,
jumladan, maqsadli ta’sir qiluvchi mashg’ulot ta’sirlariga juda ham bog’liq. Shuning
uchun “chidamlilik” dasturi bo’yicha mashq qilgan ushbu yuguruvchilar guruhida
qator jismoniy sifatlarning katta o’sishi kuzatiladi. Qisqa masofalarga yuguruvchilarning yillik
tsikl davomidagi mashg’ulot faoliyati tahlili quyidagi xulosaga kelishga imkon beradi. Ishlab
chiqilgan mashg’ulot dasturlari deyarli to’liqligicha bajarildi.
Mashg’ulot jarayoni ushbu ko’rsatkich uchun avval ishlab chiqilgan sport formasiga
erishish qonuniyatlari asosida tashkil qilindi, tajriba guruhlarida jismoniy va masofaviy
tayyorgarlikdagi tahlil qilinayotgan belgilar bo’yicha chetga chiqishlar “oqilona” dinamika
sifatida rejalashtirilgan ko’rsatkichlarga mos keladi. Tug’ma qobiliyatlarni tashxislash uchun
genetik markerlarning identifikatsiyasi o’tkazildi, ya’ni tezkorlik sifatlarini rivojlantirishga
qaratilgan mashqlarni bajarishga bo’lgan genetik moyillik aniqlandi. Dermatoglifika
ko’rsatkichlari orasida barmoqlarning naqshlari, uyg’unliklari va umumiy qirralar sanog’i (UQS)
eng axborotli hisoblanadi. 180-190 qirralar atrofida bo’lgan UQS qiymatlari harakat sifatlarining
yuqori darajasini bashorat qiluvchi ishonchli mezon sanaladi va sprintersportchilarni saralab
olishda foydalanish uchun tavsiya qilinadi.
REFERENCES
1.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 5 мартдаги ПФ-5368-сонли
фармони ―Жисмоний тарбия
2.
ва спорт соҳасида давлат бошқаруви тизимини тубдан такомиллаштириш чора-
тадбирлари тўғрисида‖ги
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
791
3.
Фармони. (Халқ Сўзи. 2018 йил 5- март.)
4.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПФ 5924-сонли фармони ―Ўзбекистон
Республикасида жисмоний
5.
тарбия ва спортни янада такомиллаштириш ва оммалаштириш чора-тадбирлари
тўғрисида‖ги. Фармони
6.
(Халқ сўзи 2020 йил 24-январ).
7.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг ПҚ 3031-сон қарори ―Жисмоний
тарбия ва спортни янада
8.
ривожлантириш чора тадбирлари тўғрисида‖ги (Халқ сўзи 3 июн 2017 йил)
9.
Soliev I.R, Khaydrov B.SH, Mirzatillayev I.I, Khujamkeldiyev G.S, Ziyayev F.CH.
Functional training level of
10.
runners student-athletes sprinters. // International Journal of Psychosocial
Rehabilitation,Vol.24,Issue 05,2020,
11.
http://www.psychosocial.com/article/PR201878/17061/ 46-50 бетлар.
12.
Ziyayev F. C. et al. YENGIL ATLETIKA SPORT TURINI RIVOJLANTIRISHDA
UMUMIY O’RTA T’ALIM MAKTABLARINING JISMONIY TARBIYA
DARSLARIDA YENGIL ATLETIKA TURLARINI O ‘RGATISH METODIKASINI
TAKOMILLASHTIRISH SAMARADORLIGI //Central Asian Research Journal for
Interdisciplinary Studies (CARJIS). – 2021. – Т. 1. – №. 3. – С. 348-355.
13.
Xoʻjamkeldiyev G. S. et al. KICHIK RAZRYADLI O’RTA MASOFALARGA
YUGURUVCHILARNING MUSOBAQA OLDI TAYYORGARLIGI //Central Asian
Research Journal For Interdisciplinary Studies (CARJIS). – 2021. – Т. 1. – №. 3. – С. 270-
274.
14.
Ziyayev F. C. et al. O ‘RTA MASOFAGA YUGURUVCHI YENGIL
ATLETIKACHILARNI MUSOBAQA OLDI TAYYORGARLIGI SAMRADORLIGINI
OSHIRISH //Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS). –
2021. – Т. 1. – №. 4. – С. 78-90.
15.
Каримов Ф. М. и др. БОШЛАНҒИЧ ИХТИСОСЛИК ГУРУҲИДАГИ УЗУНЛИККА
САКРОВЧИ ҚИЗЛАРНИНГ ДЕПСИНИШ КУЧИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ //Central
Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS). – 2021. – Т. 1. – №. 4. –
С. 119-125.
