117
MA’NAVIY VA JIMONIY BARKAMOL AVLODNI TARBIYALASHDA BADIIY
GIMNASTIKANING O’RNI VA AHAMIYATI
Haydarova Zebogul Komiljon qizi
Qaraqalpog’iston Respublikasi, Nukus shahri O’zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport
universiteti Nukus filiali, Sport turlari fakulteti,
“Badiiy gimnastika” yo’nalishi 3-kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.8388400
Annotatsiya:
Ushbu maqolada bugungi kunda yoshlarni ma’naviy va jimoniy barkamol
avlod etib tarbiyalashda badiiy gimnastika sport turining ahamiyati haqida fikrlar bayon qilingan.
Kalit so’zlar:
sog’lom sport, barkamol avlod, jismoniy tayyorgarlik, badiiy gimnastika.
THE ROLE AND IMPORTANCE OF ARTISTIC GYMNASTICS IN RAISING A
SPIRITUALLY AND SOCIALLY PERFECT GENERATION
Annotation:
this article describes the importance of the sport of rhythmic gymnastics in the
education of young people today as a spiritual and harmonious generation.
Keywords:
healthy sports, harmonious generation, physical fitness, rhythmic gymnastics.
РОЛЬ И ЗНАЧЕНИЕ СПОРТИВНОЙ ГИМНАСТИКИ В ВОСПИТАНИИ
ДУХОВНО И СОЦИАЛЬНО СОВЕРШЕННОГО ПОКОЛЕНИЯ
Аннотация.
В данной статье высказываются мысли о значении художественной
гимнастики в воспитании молодежи как духовно и социально зрелого поколения.
Ключевые слова:
здоровый спорт, зрелое поколение, физическая подготовка,
художественная гимнастика.
Vatan, xalq shuhratini dunyoga tarannum etishda jismoniy tarbiya va sportning o’rni
beqiyosdir. Jahon miqyosidagi turli nufuzli musobaqalarda o’zbek yoshlari erishayotgan
g’alabalar bu haqiqatni tasdiqlab turibdi. Chunki barkamol avlod - O’zbekiston taraqqiyotining
poydevori va kelajak asosi hisoblanadi. Ona Vatan buyuk bo’lmog’i uchun shu zaminda
yashovchilar aqlan va jismonan sog’lom bo’lishlari shart. Ma’naviy va jismoniy barkamol avlodni
tarbiyalash -faqat milliy ehtiyojgina emas, balki umumdavlat ahamiyatiga molik masala
hisoblanib, u ko’p millatli Vatanimizda tug’ilib o’sgan, tomir yoygan barcha qardosh xalqlar
uchun birday ezgu maqsaddir. Lev Tolstoyning mashhur so’zi bilan aytganda: “Ma’nan sog’lom
bo’lish uchun jisman bardam bo’lmoq kerak” .
Badiiy gimnastika sport turlari ichida har jihatdan qizlarga mos turi bo’lib, ularning
jismoniy, fiziologik jihatdan shakllanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu sohaning
118
rivojlanishida mamlakatimizda keng imkoniyatlar yaratib berilmoqda. Bu esa o’z navbatida
gimnastikachi qizlarimizning erishayotgan yutuqlari zamirida o’z ifodasini topib kelmoqda.
Badiiy gimnastika elementlari qiz bolalarda sakrash, muvozanat saqlash, burilish, siltash,
buyumlarsiz, buyumlar bilan, yo’nalish va bo’shashtirish mashqlarini navbatlantirish bilan hamda
tayanch xolatidagi mashqlarni o’z ichiga oladi, gavda, qo’l, oyoq mushaklarini mustahkamlaydi.
Ular nafaqat kuchni, bo’g’imlardagi harakatchanlikni rivojlantiradi balki, mushaklardagi nozik
sezgini, harakat koordinatsiyasini tarbiyalaydi, to’g’ri qaddi-qomatni shakllantiradi, murakkab
sharoitda muvozanat saqlashga yordam beradi.
Badiiy gimnastikada yuqori ko’rsatkichlar namoyish qilish, yo bo’lmasa yuqori natijalarga
erishish uchun albatta erta yoshlardanoq ushbu sport turi bilan jiddiy shug’ullanish talab etiladi.
Shuni hisobga olish lozimki, 5-7 yoshli qiz bolalarning organizmi har tomonlama va tez
rivojlanadigan davr bo’lib hisoblanadi. Bu yoshda organizm harakatlanish funksiyalari juda tez
rivojlangan. Shu tufayli bu yoshdagi bolalar uchun faol hayot tarzi xos bo’ladi. 5-7 yoshdagi
bolalarning suyak tuzilishi ham o’ziga xos bo’lib umurtqa pog’onasining egiluvchanligi,
bo’g’imlarning cho’ziluvchanligi va mustahkam emasligi badiiy gimnastika sport turi bilan
shug’ullanish uchun alohida ahamiyatga ega.
Bu yoshdagi bolalarda yurak, nafas olish, mushak, asab sistemalari mukammal rivojlangan
emas. Diqqatni jamlash, aqliy mehnat qilish qobiliyati ko’p emas, atigi 15 daqiqa xolos. O’yin va
birovga taqlid qilish reaktsiyalari yaxshi rivojlangan. Ayni shu jihatlarning yaxshi rivojlanganligi
sababli kichik yoshdagi qizlarni badiiy gimnastika sport turiga yo’naltirish maqsadga muvofiq.
Shuni alohida takidlash joizki, bu sport turi butun mamlakatimiz bo’ylab keng tarqalmagan,
xususan qishloq hududlarida badiiy gimnastika sport turining rivojlantirishdagi ayrim muammolar
o’z yechimini topmaganligi birinchi muammo bo’lsa, ilmiy, amaliy hamda nazariy jihatdan yuqori
malaka va bilimga ega bo’lgan mutaxassislarning kamligi ikkinchi muammo bo’lib hisoblanadi.
Yuqorida ko’rsatilgan muammolar o’z yechimini topishida quyidagilarni inobatga olish
maqsadga muvofiqdir:
1. Mamlakatimizning chekka tumanlarida badiiy gimnastika sport turini rivojlantirishni
targ’ib etishni yo’lga qo’yish.
2. Mahalla fuqarolar yig’ini va sport maktablarining o’zaro hamkorligi asosida sport turlari
bo’yicha yuqori natijalarga erishgan sportchilarning aholi ayniqsa yoshlar bilan davra suhbatlarini
o’tkazish.
119
3. Ilmiy-amaliy jihatdan o’z isbotini topgan dalillar asosida keng ommaga yetkazib berish.
Bu masalada yoshlarning faolligini oshirish maqsadida yoshlar ittifoqi bilan hamkorlikda aniq reja
asosida keng ko’lamli ishlarni olib borish muhim ahamiyat kasb etadi
Badiiy gimnastika mashqlarini o’tkazishda raqsga xos elementlar va birikmalardan har xil
yugurish va sakrash turlaridan foydalanish o’ziga xos xususiyatga ega. Bolalar bu mashqlarni
bajara turib yengil harakat qila olishlari uchun o’z tanalariga bemalol egalik qila oladilar. Badiiy
gimnastikada shug’ullanuvchilarga mashqlarni to’g’ri bajarishni o’rgatish uchun ularning o’ziga
xosligini tushuntirish va uning boshqa gimnastika turlaridan qanday farqi borligini bilishi kerak.
Uning asosiy xususiyatlari dinamiklik va yaxlitlikdir. Ular qon aylanish va moddalar
almashinuvini yaxlitlashga, harakat apparati, yurak qon-tomir tizimining funksional
imkoniyatlarini oshirishga, ish qobiliyatini o’sishiga yordam beradi.
Xulosa o’rnida shuni aytib o’tish kerakki, sport bilan erta yoshlardan shug’ullanish insonni
nafaqat jismoniy kamolotga yetishida balki ham ruhiy, aqliy va ma'naviy jihatdan yuksalishida
benihoya katta ahamiyatga ega. Badiiy gimnatika sport turi bilan shug’ullanish qizlarning erta
yoshdanoq jismoniy sifatlarning yaxshilanishi, sog’ligiga ijobiy ta'sir ko’rsatishi bilan bir qatorda
ular qad-qomati hamda gavda tuzilishining to’gri shakllanishida muhim ahamiyatga ega.
Shuningdek har tomonlama sog’lom voyaga yetgan qizlarimiz kelajakda sog’lom avlodning kamol
topishida yetakchi o’rinda turadi.
REFERENCES
1.
M.N. Norqobilov., Z.S.Mirxodjaeva., V.V.Mahmudov. Jismoniy madaniyat va sport
mashg’ulotlarida sog’lom turmush tarzini talabalar ongiga singdirishda pedagogik
yondashuvlar. Monografiya. Toshkent 2019.
2.
Petrov П. Методика преподавания гимнастики в школе. дарслик Москва.2007.
3.
Сушко Г.K. Гимнастика и методика её преподаваниятдпу, 2008.
4.
Шлемин А.M., Брикин А.T. Гимнастика: –Tashkent, ўқитувчи, 2011.
