ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
428
OʻZBEKISTON — SAUDIYA ARABISTONI MUNOSABATLARI
Vaxidov Suxrobjon Olimjon o’g’li
Barkamol avlod respublika bolalar maktabi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.8435955
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Saudiya Arabistonining tashqi siyosati boshqa
davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik, Fors ko‘rfazi mamlakatlari, Arabiston yarim oroli,
Islom olami bilan aloqalarni mustahkamlash va rivojlantirish, yaxshi qo‘shnichilik bilan yashash
prinsiplariga asoslanishi. Shuningdek mamlakat do‘stona mamlakatlar bilan hamkorlik
tamoyillari va xalqaro hamda mintaqaviy tashkilotlarda samarali faoliyat olib borish tamoillari
tahlil qilngan.
Kalit so‘zlar:
Saudiya Arabiston, tashqi siyosat, Fors ko‘rfazi, Arabiston yarim, Islom
olami.
RELATIONS BETWEEN UZBEKISTAN AND SAUDI ARABIA
Abstract.
In this article, the foreign policy of Saudi Arabia is based on the principles of not
interfering in the internal affairs of other countries, strengthening and developing relations with
the countries of the Persian Gulf, the Arabian Peninsula, and the Islamic world, and living with
good neighborliness. Also, the principles of cooperation between the country and friendly
countries and the principles of effective activity in international and regional organizations were
analyzed.
Key words:
Saudi Arabia, foreign policy, Persian Gulf, Arabian Peninsula, Islamic world.
ОТНОШЕНИЯ МЕЖДУ УЗБЕКИСТАНОМ И САУДОВСКОЙ АРАВИЕЙ
Аннотация.
В данной статье внешняя политика Саудовской Аравии основывается
на принципах невмешательства во внутренние дела других стран, укрепления и развития
отношений со странами Персидского залива, Аравийского полуострова и исламского мира.
и жить в добрососедстве. Также были проанализированы принципы сотрудничества
страны с дружественными странами и принципы эффективной деятельности в
международных и региональных организациях.
Ключевые слова:
Саудовская Аравия, внешняя политика, Персидский залив,
Аравийский полуостров, исламский мир.
Oʻzbekiston — Saudiya Arabistoni munosabatlari
— 1992 yil fevralda Saudiya
Arabistoni tashqi ishlar vaziri shahzoda Saud al-Faysal bin Abdulaziz Ol Saudning Oʻzbekistonga,
oʻsha yil aprelda Oʻzbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimovning Saudiya
Arabistoniga tashrifidan soʻng 1992 yil noyabrda Jidda shahrida Oʻzbekiston Respublikasi
konsulxonasi, may oyida Ar-Riyodda elchixonasi, 1997 yil 27 martda Toshkentda Saudiya
Arabistoni elchixonasi ochildi. 1995 yil noyabr da Oʻzbekiston Respublikasi Tashki ishlar
vazirining Saudiya Arabistoni ga qilgan tashrifi davomida Oʻzbekiston bilan Saudiya Arabistoni
oʻrtasida savdo, iqtisod, investitsiyalar, texnika, madaniyat, sport va yoshlar ishlari sohalarida
hamkorlik qilish toʻgʻrisida bitim imzolandi.
1996 yil aprelda ArRiyodda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning
"Oʻzbekiston iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish yoʻlida", 1998 yil martda "Oʻzbekiston XXI
asr boʻsagʻasida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari" asarlari arab
tilidagi nashrining rasmiy takdimoti oʻtkazildi.
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
429
1996 yilda Saudiya Arabistonining "Delta oyl" shirkati bilan hamkorlik aloqalari oʻrnatildi.
Jumladan, Oʻzbekiston hukumati AQSH — Saudiya Arabistonining "Yunikol" va "Delta oyl"
shirkatlari konsorsiumi bilan neft va gaz quvurlari loyihalari toʻgʻrisida bitim, "Oʻzbekneftgaz"
milliy xolding kompaniyasi esa Oʻzbekistonda neft razvedkasi hamda uni qazib chiqarish haqida
anglashuv bayonnomasini imzoladi. 1996 yil yanvarda "Oʻzbekturizm" kompaniyasi "AlMarva"
shirkati bilan turizm va aviachiptalarni sotish toʻgʻrisida bitim imzoladi.
2002 yilda Oʻzbekiston — Saudiya Arabistoni oʻrtasidagi tovar aylanmasi 3,9 mln. AQSH
dollarini tashkil etdi. Oʻzbekistonning Saudiya Arabistoni ga eksporti, asosan, savdo va unga
aloqador xizmatlardan iborat. Ayni paytda, Saudiya Arabistonidan shirinliklar, don, gilam va polni
krplaydigan mahsulotlar, oʻsimlik va mol yogʻi, mebel va choyshablar, spirtsiz ichimliklar, optika
jihozlari, poyabzal, boʻyoklar, oʻyinchoq va sport anjomlari olinadi.
Oʻzbekistonda Saudiya Arabistoni ishtirokidagi 14 korxona roʻyxatga olingan boʻlib,
ularning 10 tasi qoʻshma korxona, 4 tasi 100% Saudiya Arabistoni sarmoyasidagi korxonalardir.
Bu kabi korxonalar ikki davlatning iqtisodiy aloqalari natijasida vujudga kelgan bo’lib,
ikkala tomonning rivojlanishi uchun o’z hissasini qo’shadi.
Saudiya Arabistoni va Oʻzbekistonda ijobiy iqtisodiy aloqalarni yaratish va iqtisodiy
ko’rsatkichlar koʻpayishni taʼminlashga yordam berish uchun oʻrtacha hamkorlikni rivojlantirish
asosiy masalalardan biridir. Ikki mamlakat iqtisodiy resurslardan foydalanish, investitsiyalar
yaratish va savdo-sotiq aloqalarini rivojlantirishning koʻp yoʻnalishlarida hamkorlik qilmoqda.
Saudiya Arabistoni iqtisodiy tizimida neft va gaz sanoati olamga mashxur. U
mamlakatning asosiy eksport maxsulotlari hisoblanadi va energiya koʻlamlari orqali daromadi
oshadi. Oʻzbekiston esa neft va gaz eksportchi boʻlib, boshqa sanoat sohalarida ham
muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Iqtisodiy vositalar koʻpaytirilib, turizm, tekstil, kimyo va
yemxonachilik sohalarida ahamiyatli koʻpayishlar kuzatilmoqda.
Saudiya Arabistoni davlat kapitalismi asosida iqtisodiy islohotlarini amalga oshirmoqda,
ularni isteʼmol qilgan davlat investitsiyasi qoʻshimcha mablagʻlarni toʻplashda ham osonliklar
beradi. Oʻzbekiston esa davlat iqtisodiyati orqali iqtisodiy islohotlarni amalga oshiradi, xususan,
strukturani yanada oʻzgartirish va ikea vositalarni qoʻllashni ragʻbatlantirish uchun qoʻllaniladi.
Saudiya Arabistoni va Oʻzbekistonning iqtisodiy aloqalari hamkor iqtisodiy tashkilotlar va
tadbirkorlikning oʻzaro bogʻliqlik tizimida shakllanadi. Arabiston Oʻzbekistanning investitsiya,
oila nazariyasi va kulturosini qoʻllab-quvvatlaydi. Oʻzbekiston esa Arabistonning turizm, savdo
va moliya sohalaridagi osonliklari va salbiy ongi va mamlakatlararo tashkilot va fondlar
yordamida sugʻorilgan kapitalni qoʻllashda foyda olishib keladi.
Saudiya Arabistoni va Oʻzbekistonning iqtisodiy aloqalari oʻzaro boʻlgan hamkorligining
oʻzbek-iqtisodiyatini yanada rivojlantirishi va oʻzaro foyda olishni taʼminlashning tajribali
metodlarini taqdim etmoqda. Bu, iqtisodiy koʻpayish va daromad taʼminlashga oʻrtacha ishlab
chiqarish, savdo-sotiqning yanada yanada rivojlantirilgan hamkorligi va boshqa yollar bilan
mamlakatlarning iqtisodiy koʻrsatkichlarini oshirishga qaratilgan oʻzgarishlardan faqat bir nechasi
Ikki davlat oʻrtasida taʼlim va din sohalarida ham hamkorlik rivojlangan. 1997 yil Saudiya
Arabistoni oliy taʼlim vaziri Xalid alAnqariy Oʻzbekistonga Saudiya Arabistonining bir necha
universitetlari rektorlaridan iborat delegatsiya bilan tashrif buyurdi. Mustaqillik davrida
respublikamizning 45 mingdan ortiq fuqarosi haj, 35 mingdan ziyod fuqarosi umra safarlarida
boʻldilar (2004).
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
430
REFERENCES
1.
Косач Г.Г., Мелкумян Е.С. «Внешняя политика Саудовской Аравии: Приоритеты,
направления, процесс принятия решения» // Институт изучения Израиля и Ближнего
Востока. – М., 2003. – С.68
2.
Беляев И. П. Американский империализм в Саудовской Аравии. – М., 1957. – С 20.
3.
Аль-Манкури Х. Аль-Мамляка Аль-Арабия Ас-Саудия ва ан-низам аддуввалий аль-
джадид мин аль-манзур аль-джиополитикий (Королевство Саудовская Аравия и
новый миропорядок с точки зрения геополитики) // Дирасат саудийя, Эр-Рияд, 1992,
№6. 120 c
4.
Kingdom of Saudi Arabia. "Saudi Census: The Total Population." General Authority for
Statistics, Accessed 11 July 2019,
https://www.stats.gov.sa/en/node
5.
Аль-Файсал, Халед. Аль-Файсал ша́хид ва шахи́д / Марказ аль-малик Файсал ли-д-
дирасат аль-исламийа. (Фейсал и строительство нового саудовского государства в
период его правления в Хиджазе) 1953. С.34.
