65
SAUDIYA ARABISTONINING MINTAQAVIY TASHKILOTLARDAGI O’RNI
Vaxidov Suxrobjon Olimjon o’g’li
Barkamol avlod respublika bolalar maktabi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.8436154
Annotatsiya.
Mazkur maqolada Saudiya Arabistonining iqtisodiy tarmoqlari va ularning
mohiyati, shuningdek mamlakatning mintaqaviy tashkilotlaridagi o’rni haqida so’z boradi.
Maqola davomida asosli fikr va mulohazalar berib o’tilgan. Maqola so’nggida xulosa va takliflar
keltirilgan.
Kalit so’zlar:
Saudiya Arabistonining iqtisodiy tarmoqlari, mintaqaviy tashkilotlaridagi
o’rni.
THE ROLE OF SAUDI ARABIA IN REGIONAL ORGANIZATIONS
Abstract.
This article talks about the economic sectors of Saudi Arabia and their essence,
as well as the country's place in regional organizations. Reasonable opinions and comments are
given throughout the article. Conclusions and suggestions are given at the end of the article.
Key words:
Saudi Arabia's place in economic sectors, regional organizations.
РОЛЬ САУДОВСКОЙ АРАВИИ В РЕГИОНАЛЬНЫХ ОРГАНИЗАЦИЯХ
Аннотация.
В данной статье говорится об отраслях экономики Саудовской Аравии
и их сущности, а также о месте страны в региональных организациях. На протяжении
всей статьи даются обоснованные мнения и комментарии. Выводы и предложения
приведены в конце статьи.
Ключевые слова:
место Саудовской Аравии в секторах экономики, региональные
организации.
O‘tgan bir necha o‘n yillar mobaynida Saudiya Arabistonining milliy, madaniy va iqtisodiy
kuch asosi faqatgina neft eksporti va energetika sohasi bo‘lib keldi. Uglevodorod eksporti umumiy
eksportning 85 foizigacha bo‘lgan qismini hamda davlat daromadlarining katta qismini tashkil
qidi. Hozirgi vaqtda neft' YaIMning atigi 30-40 foizini tashkil qilsa-da, davlat iqtisodiy
tarmoqlarining katta qismi neftga bog‘liqligi, mamlakat hayotida neftning ta'siri hamon yuqori
ekanligini anglatadi. Mamlakat ichki va tashqi siyosatini belgilashda ham neft omili birlamchi
bo‘lib qolmoqda.
Har qanday ilmiy tadqiqotning asosiy tamoyillaridan biri, tarixiylik tamoyilidir.
Tadqiqotda tarixiylik shuning uchun muhimki, u ijtimoiy voqelikni tabiiy tarixiy jarayon sifatida
tahlil qilishga, har qanday ijtimoiy-siyosiy hodisalarning rivojlanishida ularning o‘tmishi, hozirgi
66
holati va kelajakdagi tendensiyalarini aniqlashga imkon beradi. Tarixiy jarayonlar tadqiqidan
maqsad ham, ushbu hodisa tarixda qanday paydo bo‘lganligi, uning rivojlanishida qanday asosiy
bosqichlar bo‘lganligi, bugungi kunga kelib nima o‘zgarganligini-yu, evolyusiya nuqtai nazaridan
uning rivojlanish yo‘llari qanday kechganligini aniqlashga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Fors ko‘rfazi mamlakatlari Saudiya Arabistonining xalqaro siyosatdagi ustuvor
yo‘nalishlari hisoblanadi. Bu avvalambor, mamlakatlarning geografik holati, tarixiy aloqalari,
ushbu mintaqa davlatlarining davlat va iqtisodiy tizimlarining o‘xshashligi bilan bog‘liq. Saudiya
Arabistoni Fors ko‘rfazi davlatlarining xavfsizlikka erishish, ziddiyatlar va inqirozli vaziyatlarni
hal qilishdagi maqsadlari birligini e'lon qiladi. Aynan shu maqsadlarga erishish uchun 1981 yilda
GCC (Fors ko‘rfazi Arab davlatlari hamkorlik kengashi) tashkil etilgan. Uning a'zolari
mintaqadagi oltita arab davlatlari: Bahrayn, Qatar, Quvayt, BAA, Ummon va Saudiya Arabistoni.
Ushbu uyushmaning maqsadi iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va harbiy sohalarda mintaqaviy
hamkorlikni rivojlantirishdir.
Saudiya Arabistoni mintaqaviy tashkilotlar uchun muhim bir o‘rinni egallaydi. Arabiston
mintaqaviy tashkilotlarda orqali iqtisodiy, xalqaro siyosiy aloqalar va boshqa sahalar bo‘yicha
faollik yuritadi.
Arabiston, Osiyo va Afrika mintaqalarida faol bo‘lishi bilan mashhurdir. Unda quyidagi
tashkilotlar tashkil topgan:
1. Gulf Kooperatsiya Tashkiloti (GCC): Bu tashkilot, Bahrain, Qatar, Suvudi Arabiston,
Kuwait, Oman va Birlashgan Arab Amirliklari davlatlarini o‘z ichiga oladi. Ular birgalikda
iqtisodiy, siyosiy va tashqi masalalarda hamkorlik qilishadi.
2. Islom Davlatlari Tashkiloti (OIC): Saudiya Arabistoni Islom Davlatlari Tashkilotining
bir a’zosi va muharriri bo‘lib, Islom dunyosidagi 57 mamlakat orasida hamkorlik qilishni
taʼminlaydi. Tashkilot Islom banki, iqtisodiy, sotsial va madaniy masalalarga oid hamkorlikni
rivojlantiradi.
3. Kral Abdulaziz va Usman azam Islom Kooperativ Tashkiloti (KACARE): Bu tashkilot
islom davlatlarning yarim orol hosilalarini ishlab chiqarishda ko‘maklashadi. Ular energiya
sohasidagi hamkorlikni kuchaytiradi va energiya xavfsizligi, energiya va suvni samarali
foydalanish va boshqa muhim mavzularga e’tibor beradi.
4. Ekologik Muvozanat va Tashkilotlar Tashkiloti (EPSCO): Bu tashkilot Arabistonning
Osiyo Davlatlaridagi ekologik va tabiiy resurslarini himoya qilishda yordam beradi. Masalan, suv
resurslarini boshqarish, tabiiy parklarni himoya qilish, oromlandi va boshqa jarayonlarda
ko‘maklashadi.
67
Bu mintaqaviy tashkilotlar, Saudiya Arabistoni mintaqaviy masalalardagi tajribasini
o‘rnatish va mintaqadagi iqtisodiy va siyosiy hamkorlikni kuchaytirishga yordam beradi. Ular
mamlakatning iqtisodiy rivojlanishini muvozanatli hayratlanish, investitsiyalar va o‘zaro
foydalanish orqali yanada yanada ko‘tarishga erishishda yordam beradi.
Mintaqaviy tashkilotlar Arabistonda diplomatik va iqtisodiy ravishda katta ahamiyatga
ega. Ular mamlakatning iqtisodiy rivojlanishida, siyosiy va iqtisodiy hamkorlikda, zaruriy
resurslardan foydalanishda va sanoat sohalarini rivojlantirishda muhim bir o‘rinni egallaydi. Bu
tashkilotlar orqali Arabiston mintaqaviy kooperatsiyada o‘z ko‘rsatkichlarini oshirishi va iqtisodiy
aloqalarni yanada rivojlantirishi oshiradi.
REFERENCES
1.
Косач Г.Г., Мелкумян Е.С. «Внешняя политика Саудовской Аравии: Приоритеты,
направления, процесс принятия решения» // Институт изучения Израиля и Ближнего
Востока. – М., 2003. – С.68
2.
Беляев И. П. Американский империализм в Саудовской Аравии. – М., 1957. – С 20.
3.
Аль-Манкури Х. Аль-Мамляка Аль-Арабия Ас-Саудия ва ан-низам аддуввалий аль-
джадид мин аль-манзур аль-джиополитикий (Королевство Саудовская Аравия и
новый миропорядок с точки зрения геополитики) // Дирасат саудийя, Эр-Рияд, 1992,
№6. 120 c
4.
Kingdom of Saudi Arabia. "Saudi Census: The Total Population." General Authority for
Statistics, Accessed 11 July 2019,
https://www.stats.gov.sa/en/node
5.
Аль-Файсал, Халед. Аль-Файсал ша́хид ва шахи́д / Марказ аль-малик Файсал ли-д-
дирасат аль-исламийа. (Фейсал и строительство нового саудовского государства в
период его правления в Хиджазе) 1953. С.34.
