554
MAKTABGACHA TA’LIM MUASSASALARIDA TA’LIM-TARBIYA
JARAYONLARINI SISTEMALI MONITORING OLIB BORISHNING AHAMIYATI.
Nigmatova Noila Bаxodirovna
https://doi.org/10.5281/zenodo.11096542
Annotatsiya.
Ushbu tezisda monitoring sistemasida maktabgacha ta’lim tizimini boshqarish
va faoliyatini baholashga taʼlim sifatini nazorat qilish ishlarida, jumladan, monitoringni olib
borish jarayonlari to‘g‘risida fikr-mulohazalar berilgan.
Tayanch so
‘z
lar:
monitoring,tizim,pedagogik tizim, pedagogik jarayon, boshqaruv.
THE IMPORTANCE OF SYSTEMATIC MONITORING OF EDUCATIONAL
PROCESSES IN PRESCHOOL EDUCATIONAL INSTITUTIONS.
Abstract.
This thesis provides opinions on the importance of monitoring in the monitoring
system, including managing the preschool education system and evaluating its activities.
Key words:
monitoring, system, pedagogical system, pedagogical process, administration.
ВАЖНОСТЬ СИСТЕМАТИЧЕСКОГО КОНТРОЛЯ ЗА ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫМИ
ПРОЦЕССАМИ В ДОШКОЛЬНЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ.
Аннотация.
В данном тезисе приводятся мнения о значении мониторинга в
системе мониторинга, в том числе управления системой дошкольного образования и
оценки его деятельности.
Ключевые слова:
мониторинг, система, педагогическая система, педагогический
процесс, управление.
Bugungi kunda, ta’lim sifati monitoringining ta’lim-tarbiyaviy, nazariy-metodologik
asoslarini takomillashtirish, davlat ta’lim standartlarini joriy etish, ta’lim sifati ko‘rsatkichlar
tizimini ishlab chiqish, ta’lim sifati monitoringini avtomatlashtirishga ustuvor ahamiyat
qaratilmoqda.
Maktabgacha yoshdagi bolaning rivojlanishi murakkab va ko‘p qirrali jarayondir. Har kuni
bola atrofidagi dunyoning yangi chegaralarini kashf etadi. Bilimga bo‘lgan katta tashnalik bolani
hamma narsaga qiziqtiradi va hamma narsada faol ishtirok etadi.
Monitoring lotincha monitorning olingan shakli boʻlib, kuzatish, nazorat qilish va
ogohlantirish kabi funksiyalarni amalga oshirishga qaratilgan harakatni amalga oshirishni
bildiradi. Monitoring - rivojlanishning istalmagan tendentsiyalarini baholash, nazorat qilish,
bashorat qilish va oldini olish uchun ustuvor sabab-oqibat bog'liqligini aks ettiruvchi nisbatan
555
barqaror cheklangan miqdordagi standartlashtirilgan ko‘rsatkichlardan foydalangan holda
obyektlar, hodisalar, jarayonlar holatini maxsus tashkil etilgan, tizimli kuzatish.
Monitoring standart protseduralardan foydalangan holda standart ko‘rsatkichlar to‘plamiga
muvofiq amalga oshiriladigan ma'lumotlarni to‘plashni o‘z ichiga oladi va natijada vaziyatlar va
obyektlarning holati, shuningdek, standart shaklda baholanadi.
Maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim sifati monitoringini tashkil etishning yangi
usullarini izlashni, shuningdek, ta'lim jarayonining sifat darajasini oshiradigan joriy usul va
vositalarni izlashni shoshilinch ravishda talab qiladi.
Ushbu muammoni hal qilishning eng samarali usuli monitoringni maktabgacha ta'lim
muassasasi faoliyati holati to‘g'risidagi ma'lumotlarni olish tizimi sifatida ko‘rib chiqish mumkin.
Ta'limdagi monitoring - ta'lim tizimi yoki uning alohida qismlari to‘g'risidagi
ma'lumotlarni tanlash, qayta ishlash, saqlash va tarqatish tizimi, boshqaruvni axborot bilan
ta'minlashga qaratilgan bo‘lib, istalgan vaqtda obyektning holatini baholashga imkon beradi va
prognozni ta'minlaydi. Ta'lim sifatini monitoring qilishning oqilona ishlab chiqilgan tizimi bolalar
maktabgacha ta’lim muassasalari xodimlariga ta'lim faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha mutlaqo
yangi vazifalarni qo‘yish, muammolarni hal qilishning yangi usullarini izlash va maktabgacha
ta'lim muassasalari faoliyati sifatini bevosita boshqarish, sifat o‘zgarishlar dinamikasini o‘z
vaqtida nazorat qilish imkonini beradi.Maktabgacha ta’lim muassasalari ishini innovatsion
rejimda tashkil etishdagi muammolarni o‘z vaqtida aniqlaydi.
Maktabgacha ta'lim tizimida "monitoring" nisbatan yangi tushunchadir, shuning uchun
uning yanada mustahkamlanganlari - "pedagogik diagnostika" va "nazorat" bilan aloqasi
aniqlanishi kerak.Boshqaruv faoliyatining bir turi sifatida nazorat doirasida nazorat qilinadigan
obyektning rejalashtirilgan va haqiqiy holati, masalan, ta'lim dasturini o‘zlashtirish doirasidagi
bolalarning yutuqlari taqqoslanadi.
Maktabgacha ta'lim muassasalari faoliyatida nazoratni tashkil etishda eng ko‘p
uchraydigan muammo - bu bir necha yillar davomida tizimli ravishda yig'ilmagan yoki to‘plangan
taqdirda to‘liq tahlil qilinmagan muhim hajmdagi ma'lumotlarning to‘planishidir.O‘z navbatida,
pedagogik diagnostika - pedagogik o‘zaro ta'sir subyektlarining haqiqiy holatini va o‘ziga xos
xususiyatlarini o‘rganishga, shuningdek, pedagogik jarayonning maqsadlarini belgilash va
loyihalash uchun asos sifatida ularning rivojlanish tendentsiyalarini prognoz qilishga qaratilgan.
Pedagogikani tashkil etishning asosiy muammolari ,maktabgacha ta'lim muassasalari
diagnostika tadqiqot funktsiyasining ustunligi ,obyektning holatini o‘rganish, olingan natijalar va
norma, standartni solishtirish.
Deyarli har qanday faoliyat sohasidagi zamonaviy mutaxassis
556
kamida oddiy ma'lumotlar bazalarini loyihalash va yaratish qobiliyatiga ega bo‘lishi kerak. Bu
ko‘plab muntazam vazifalarni hal qilish jarayonini avtomatlashtirish va tezlashtirishga yordam
beradi.
Maktabgacha ta'lim muassasasida monitoring tizimini qurishning majburiy talabi - bu
optimal vaqt oralig'ida kerakli miqdordagi ma'lumotlarni olish imkonini beradigan usullardan
foydalanish. Monitoring mazmuni bolalarni o‘qitish va tarbiyalash bo‘yicha ta'lim dasturlari bilan
chambarchas bog'liq bo‘lishi kerak. Kuzatuvning chastotasi ta'lim muassasasi tomonidan
belgilanadi va bolalarning yutuqlari dinamikasini baholash, usullarni muvozanatlash,
tarbiyalanuvchi va pedagoglarning ortiqcha ishlashiga olib kelmaslik va o‘quv jarayonining
borishini buzmasligini ta'minlashi kerak.
Monitoring quyidagi muammoni hal qiladi:
1) har bir bola uchun batafsil profilni yaratishga imkon beradi (agar kerak bo‘lsa),
2) guruhda va umuman muassasada o‘quv ishlarini uzoq muddatli rejalashtirishning joriy
yo‘nalishlarini aniqlashga imkon beradi;
3) har bir pedagog, guruhlar va umuman muassasa uchun ma'lum ta'lim yo‘nalishlarini
tashkil etish va mazmuni muammolarini aniqlash imkonini beradi;
4) monitoring natijalarini barcha maktabgacha ta’lim muassasalarida jamlash tuman,
shahar, viloyat miqyosida ta’lim jarayonini tashkil etishdagi muammolarni aniqlash va ularni
tezkorlik bilan hal etish imkonini beradi. Maktabgacha ta’lim muassasalarida monitoring nafaqat
o‘qituvchilar, balki o‘quv jarayoniga jalb qilingan boshqa o‘qituvchilar (musiqa va jismoniy
tarbiya xodimlari, psixologlar, defektologlar) ishtirokida har tomonlama amalga oshirilishi kerak.
Shunday qilib, maktabgacha ta’lim muassasalarida to‘g'ri tashkil etilgan monitoring,
umuman muassasadagi ta'lim jarayonini optimallashtiradi.
REFERENCES
1.
Вишневская, Н. М. Мониторинг качества освоения воспитанниками основной
образовательной программы дошкольного образования в условиях реализации
ФГОС ДО / Н. М. Вишневская, Н. Н. Самаркина. — Текст : непосредственный //
Молодой ученый. — 2017. — № 15.2 (149.2). — С. 39-42. — URL:
https://moluch.ru/archive/149/41600/
2.
Бережнова О. В. и др. Педагогическая диагностика по комплексной программе
дошкольного образования «Мир открытий» — М.: Издательский дом «Цветной мир»,
2015.
557
3.
Рыленко, Ю. А. Мониторинг образовательного процесса в ДОУ / Ю. А. Рыленко. —
Текст: непосредственный // Молодой ученый. — 2015. — № 17 (97). — С. 565-568.
— URL: https://moluch.ru/archive/97/21753/
4.
https://science-pedagogy.ru/ru/article/view?id=1927
https://cyberleninka.ru/article/n/osnovy-razrabotki-sistemy-monitoringa-kachestva-
6.
https://logopedmaster.ru/node/942
7.
Ergashevna, N. G. (2023). Improving Educational Mastery Opportunities in Primary
School.
8.
Nurqulova, G. (2023). ACCENTUATION FOR TEENAGERS. Modern Science and
Research, 2(6), 274-276.
