288
KEKSA AVLODGA PSIXOLOGIK XIZMAT KOʻRSATISH MARKAZLARINING
ZARURATI, OʻRNI HAMDA PSIXOLOGIK XIZMAT KOʻRSATISHNING
USLUBLARI, TAMOYILLARI
Turdiqulov Kamronbek Muzaffar o'g'li
Termiz davlat universitituti Ijtimoiy fanlar fakulteti
Amaliy psixologiya yo'nalishi 3-kurs 221-guruh talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.11186724
Annotatsiya
. Ushbu ilmiy maqolada Keksa avlodga psixologik xizmat koʻrsatish
markazlarining zarurati, uslublari va tamoyillari haqida qisqacha maʼlumot berilgan.
Kalit
soʻzlar
: Psixologik xizmat, AQSH, Gaydens, konsultatsiya, metodika.
THE NEED FOR PSYCHOLOGICAL SERVICE CENTERS FOR THE ELDERLY
GENERATION, THEIR PLACE AND THE METHODS AND PRINCIPLES OF
PROVIDING PSYCHOLOGICAL SERVICE
Abstract.
This scientific article provides brief information about the need, methods and
principles of psychological service centers for the elderly.
Key words:
Psychological service, USA, Haydens, consultation, methodology.
НЕОБХОДИМОСТЬ ЦЕНТРОВ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ СЛУЖБЫ ДЛЯ
ПОЖИЛЫХ ПОКОЛЕНИЙ, ИХ МЕСТО, МЕТОДЫ И ПРИНЦИПЫ ОКАЗАНИЯ
ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ УСЛУГИ
Аннотация.
В данной научной статье представлена краткая информация о
необходимости, методах и принципах работы центров психологической помощи пожилым
людям.
Ключевые слова:
Психологическая служба, США, Хейденс, консультация,
методика.
KIRISH
.
Psixologik xizmat AQSHda 1800 yillardan boshlab rivojlana boshladi. AQSHning birinchi
amaliyotchi psixologlari olzini-o‘zi tarbiyalash muammosini o‘rgangan eksperimental psixologlar
edilar. Amerika maktablarida aqliy taraqqiyot koeffitsentini aniqlash keng tarqalib, keyinchalik
«Gaydens» xizmatining rivojlanishiga turtki bo'ldi. Fransuz maktab psixologiyasining otasi Alfred
Bine boMib, u bu sohada 1894- yildan boshlab ish boshlagan.
1905-yilda Fransiya ta’lim vazirligi Binega umumiy dastur bo‘yicha o‘qiy olmaydigan
bolalarni tekshirish muamrnosi bilan murojaat qiladi va shu tariqa aqliy taraqqiyotda orqada
289
qolgan bolalarni o‘rganadigan Bine-Simon testi yaratildi. 1909- yilda Fransiyada maktab
psixologik xizmati tashkil etiladi. 1970- yilda Fransiyada psixologik-pedagogik yordam guruhlari
psixologik xizmatning asosiy turini tashkil etadi. Bunday guruhlar maktab psixologiyasi, ta’lim
psixologiyasi va psixomotor rivojlanish bo‘yicha bittadan mutaxassisni o‘z ichiga oladi. Guruh
800 — 1000 o‘quvchiga xizmat qiladi, bir mak- (abda joylashib, bir necha maktabga xizmat qilishi
mumkin. 1985- yilda Fransiya pedagogik psixologlarining funksiyalari aniqlab berildi.
ASOSIY QISM.
Psixologik xizmat ko’rsatish yo’nalishlari:
1) psixoprofilaktika
2) psixologik maorif va marifat
3) psixodiagnostika
4) psixik rivojlantirish va psixokorrektsiya
5) psixologik konsultatsiya
1) Psixoprofilaktika - psixologik xizmat faoliyatining maxsus turi bo’lib, talaba va
professor-o’qituvchilar uchun sog’lom psixologik muhit va shaxs rivojlanishi uchun optimal shart-
sharoitlarni yaratishdan iborat.
Psixologik profilaktika ishning asosiy vazifalari quyidagilar:
- insonning shaxs sifatida shakllanishi, aqlan barkamollikni taminlashning oqilona shart-
sharoitlarini yaratish;
- shaxs kamoloti va intellektual taraqqiyoti bo’sag’asida vujudga kelishi mumkin bo’lgan
psixologik nuqsonlar va buzilishlarni o’z vaqtida oldini olish.
2) Psixologik maorif va marifat - talaba va pedagoglar jamoalarida eng qulay psixologik
muhitni yuzaga keltirish uchun maxsus ish olib borish, pedagogik jamoada muomala shaklini
takomillashtirish, talabalar bilan professor-o’qituvchilar muomala jarayonini yaxshilashga yordam
berish, shaxsga oid, ixtisoslikka doir muammolar yuzasidan o’qituvchilararo keng ko’lamda
maslahatlar berish. Pedagogik jamoa azolaridagi psixologik zo’riqish va toliqishni yo’qotish,
kamaytirish, ularning oldini olish uchun chora- tadbirlarni tarkib toptirishga ko’maklashish.
3) Psixodiagnostika - psixodiagnostik tadqiqotlar talabalarni o’qishi davomida psixologik-
pedagogik jihatdan chuqurroq o’rganishga yo’naltirilgan bo’lib, ularning individual
xususiyatlarini, ta`lim tarbiyadagi nuqsonlar sabablarini aniqlashga mo’ljallangandir.
Diagnostik ishlar guruhiy yoki individual tarzda o’tkaziladi.
Psixologik xizmat metodlari turlicha bo’lishi mumkin:
290
a) psixologik madaniyatni o’stirish va targ’ib qilish maqsadida universitet professor-
o’qituvchilari, talabalar bilan ma`ruzalar turkumi va trening mashg’ulotlari o’tkazish, ularni
tarqatish;
b) ilmiy-ommabop adabiyotlarni yaratish;
v) ommaviy axborot vositalarida chiqishlar;
g) psixodiagnostik tadqiqotlar o’tkazish, metodikalar ishlab chiqish (test, savol varaqasi,
tajriba, kuzatish, suhbat va boshqalar);
d) psixologik maslahat berish;
ye) pcixologik konsiliumlar o’tkazish.
Uning ish rejasi prorektor tomonidan tasdiqlanadi va nazorat qilinadi.
XULOSA
.
Psixologik xizmat
Xalq ta’limi tizimida psixologik xizmat
Psixologik xizmat xodimlari barcha muammolarni hal qilishda bolani har tomonlama va
garmonik rivojlanish vazifalariga va uning qishlariga tayanadidlar. Amaliyotchi psixolog o’z
faoliyatini pedagogik jamoa va ota-onalar bilan yaqin aloqada amalga oshiradilar.
Psixologik xizmat o’z faoliyatida tibbiy, defektologik va boshqa xizmat turlari bilan, bola
tarbiyasida yordam ko’rsatuvchi jamoachilik xodimlari bilan yaqin aloqada ish olib boradi.
Barcha mutaxassislar bilan munosabat tenglik asosida va fikrlarning bir-birini o’zaro
to’ldirishi asosida quriladi.
Umumiy o’rta ta’lim tizimidagi psixologik xizmatning maqsadi-shaxsning har tomonlama
garmonik kamoloti, to’laqonli psixologik taraqqiyotni ta’minlovchi qulay shart-sharoitlar
yaratishdan iboratdir.
REFERENCES
1.
http://azkurs.org/ijtimoiy-fanlar-fakulteti-v8.html?page=3
2.
https://sf.tdpu.uz/page/738
3.
Alyoshina Yu. Ye. Individualnoe i semeynoe psixologicheskoe konsultirovanie. — 2-e
izd. — M.: Nezavisimaya firma „Klass“, 2000. — 208 s.
4.
↑ Dahlberg, Charles Clay. Sexual contact between patient and therapist // Symposium on
love / ed. by Mary Ellen Curtin. — New York : Behavioral Publications, 1973. — 244
s. — ISBN 0-87705-116-X. — ISBN 978-0-87705-116-9.
