ISSN:
2181-3906
2024
International scientifijournal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
887
“OLMALIQ KMK” AJ TIMSOLIDA ISHLAB CHIQARISH KORXONALARINING
FAOLIYATIDA QO’LLANILADIGAN 3 - AVLOD TEXNOLOGIYALARINI JORIY
QILISH STRATEGIYASI
Suyunov Xakimjon Alisher og’li
Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.11264541
Annotatsiya. “Olmaliq KMK” ishlab chiqarish korxonalarida ilg’or texnologiyalarni
doimiy ravishda takomillashtirish va joriy etishni talab qilishda doimiy muammolarga duch
kelishmoqda. BIM / AMT (Building Information Modeling / Axborotni Modellashtirish
Texnologiyasi) - bu ishlab chiqarish jarayonlarini loyihalash va boshqarish yondashuvini
o’zgartiradigan innovatsion texnologiyadir. Ushbu maqola AMT-ning loyihalashning uchinchi
avlod sifatidagi rolini va uni ishlab chiqarish korxonalari faoliyatiga tatbiq etishni o’rgatadi va
jarayonning afzalliklari, qiyinchiliklarini muhokama qiladi.
Kalit so’zlar: BIM, AMT, building information modeling, axborotni modellashtirish
texnologiyasi, Olmaliq kon-metallurgiya kombinati.
THE STRATEGY FOR THE INTRODUCTION OF 3 GENERATION TECHNOLOGIES
INTO THE ACTIVITIES OF PRODUCTION ENTERPRISES, IN THE IMAGE OF
“ALMALYK MMC” JSC
Abstract. “Almalyk MMC” is faced with constant problems in production enterprises that
require constant improvement and implementation of advanced technologies. BIM (Building
Information Modeling) is an innovative technology that changes the design and management
approach of manufacturing processes. This article explores the role of BIM as the third generation
of design and its application to the activities of manufacturing enterprises and discusses the
advantages and difficulties of the process.
Key words: BIM, AMT, building information modeling, Olmaliq kon-metallurgiya
kombinati.
СТРАТЕГИЯ ВНЕДРЕНИЯ ТЕХНОЛОГИЙ 3-ЕГО ПОКОЛЕНИЯ,
ИСПОЛЬЗУЕМЫХ В ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ПРОИЗВОДСТВЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ
В ПРЕДСТАВИТЕЛЬСТВЕ АО «ОЛМАЛЫК КМК»
Аннотация. Производственные предприятия «Алмалык ХМК» сталкиваются с
постоянными проблемами, требуя постоянного совершенствования и внедрения
передовых технологий. BIM/AMT (Building Information Modeling/Информационная
технология моделирования) — инновационная технология, меняющая подход к
проектированию и управлению производственными процессами. В данной статье
рассказывается о роли АМТ как третьего поколения проектирования и его внедрении в
деятельность производственных предприятий, а также обсуждаются преимущества и
трудности процесса.
Ключевые слова: BIM, АМТ, информационное моделирование зданий, технология
информационного моделирования, Алмалыкский горно-металлургический комбинат.
KIRISH: “Olmaliq KMK” AJ ishlab chiqarish korxonalarida ishlab chiqarish jarayonlarini
samarali boshqarish va resurslarni optimallashtirish hal qiluvchi rol o’ynaydigan murakkab
ISSN:
2181-3906
2024
International scientifijournal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
888
muhitda ishlaydi. Yangi texnologiyalar paydo bo’lishi bilan korxonalar loyiha va ishlab
chiqarishni boshqarish usullarini takomillashtirishga intilmoqda. Ushbu maqolada biz AMT-ni
ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish vositasi sifatida, uning uchinchi avlod loyihalash
sifatida evolyutsiyasi nuqtai nazaridan ko’rib chiqamiz.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 25-yanvardagi «Respublika ijro etuvchi
hokimiyat organlari faoliyatini samarali yo’lga qo’yishga doir navbatdagi tashkiliy chora-tadbirlar
to’g’risida» gi 14-son PF (1) BIM texnologiyalari bilan bog’liqdir. Bunda, BIM (Building
Information Modeling) texnologiyalari, binoning hayot doirasini boshlang’ich loyihalash
fazasidan boshlab uni qurilish, ixtisoslashgan materiallarni ishlab chiqarish, tahlil qilish va
yo’qotishga qadar barcha jarayonlarda ma’lumotlarni integratsiya qilishni ta’minlaydigan
axborotni modellashgan sistemasi hisoblanadi. Bu texnologiyalarni O’zbekiston Respublikasi
hokimiyat organlarining faoliyati uchun samarali yo’lda qo’llash bo’yicha birinchi qadam sifatida
qabul qilindi.
Bunda hokimiyat organlarining infrastrukturasini rivojlantirish, qurilish loyihalarini
yaxshilash va binoning istiqbollini boshqarishda innovatsion yondashuvni oshirishga qaratilgan
qadamdir, ko’pgina qurilish loyihalarini boshqarishda foydali bo’lgan hamda ishlarni
optimallashtirish, xato yo’qotishlarni kamaytirish, moliyaviy resurslarni tejamkor ravishda
ishlatish imkonini berishni maqsad qiladi ya’ni AMT texnologiyalari binoning hayot doirasini
to’liq tahlil qilish va jamoadagi barcha shaxslar o’rtasida birgalikda bir vaqtning o’zida ishlash
imkonini ta’minlaydi. O’zbekiston Respublikasining infrastrukturasi va qurilish sohasidagi
yangiliklar va rivojlanishlarga, shuningdek, moliyaviy resurslar va vaqt taqsimoti yaxshilashga
yo’l ochish uchun juda muhimdir. Buning natijasida, yangi loyihalar va tashkil etilayotgan
infrastruktur ob’ektlari texnik va moliyaviy jarayonlarda samarali faoliyatiga ko’maklashadi.
Loyihalash evolyutsiyasi:
1.
Birinchi avlod:
tarixiy jihatdan ishlab chiqarish korxonalari o’z jarayonlarini qo’lda
chizish va qo’lda chizmalar yaratishga asoslagan. Bu xatolarni yangitdan qilish uchun ko’p vaqt
talab qiladigan jarayon edi.
2.
Ikkinchi avlod:
kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi bilan ishlab chiqarish
korxonalari chizmalar va modellarni yaratish hamda boshqarish uchun CAD (Computer Aided
Design) dan foydalanishga o’tdilar. Bu loyihalashning aniqligi va tezligini oshiradi, ammo keyingi
yaxshilanishlar uchun joy qoldirdi.
3.
Uchinchi avlod:
AMT loyihadagi yangi davrni anglatadi, bu yerda bino yoki
inshootlarning 3D modellari nafaqat geometrik ma’lumotlarni, balki materiallar, tuzilish, vaqt va
xarajatlar to’g’risidagi ma’lumotlarni ham o’z ichiga oladi. Bu ishlab chiqarish korxonalariga
loyihaning barcha jarayonlarini yuqori darajada boshqarish imkonini beradi.
AMT-ning ishlab chiqarish korxonalaridagi roli:
1.
Loyihani optimallashtirish:
AMT batafsil 3D modellarni yaratishga imkon beradi, bu esa
loyihani tushunishni yaxshilaydi va loyihaning dastlabki bosqichlarida yuzaga kelishi mumkin
bo’lgan muammolarni aniqlashga imkon beradi.
2.
Resurslarni boshqarish:
loyiha materiallari va tuzilishi ma’lumotlarini AMT modeli
resurslardan foydalanishni yanada samarali rejalashtirish va ta’minot hamda ishlab chiqarish
jarayonlarini optimallashtirish imkonini beradi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientifijournal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
889
3.
Xatarlarni kamaytirish:
AMT loyihaning turli jihatlari o’rtasidagi yuzaga kelishi
mumkin bo’lgan muammolar va ziddiyatlarni bashorat qilishga imkon beradi, bu esa ishlab
chiqarishdagi nomuvofiqliklar, kechikishlar xavfini kamaytirishga yordam beradi.
Dodge Data & Analytics (2) tomonidan o’tkazilgan so’rovning AQSH pudratchilari
tomonidan AMT texnologiyalari foydalanish tufayli umumiy o’sish haqida xabarlarni taqdim
etadi. Bu xabarlarga ko’ra, AQSH pudratchilari BIM texnologiyalari yordamida ishlarini
samaraliroq qilishga, ish samaradorligini oshirishga va loyihalarini sifatliroq va tezroq bajarishga
qaratilgan. Buning natijasida, umumiy o’sish va texnologiyalar sohasidagi rivojlanishlarning
oshishiga imkon yaratilgan.
1.
mehnat unumdorligining 25% yaxshilanidi;
2.
mehnatning 25% kamaydi;
3.
yakuniy qurilish xarajatlarini 5% ga kamaydi;
4.
tugatish tezligini 5% oshdi.
AMT dasturining afzalliklari va muammolari:
1.
Afzalliklari:
loyihani aniqligi, ishlab chiqarish jarayonlari samaradorligini oshirish, ishlab
chiqarish va texnik xizmat ko’rsatish xarajatlarini kamaytirish.
2.
Qiyinchiliklar:
xodimlarni o’qitish zarurati, AMT-ni amalga oshirish uchun yuqori
xarajatlar, mavjud tizimlar va ishlab chiqarish jarayonlari bilan integratsiyalash.
XULOSA:
AMT texnologiyasini ishlab chiqarish korxonalari faoliyatiga joriy etish ishlab
chiqarish jarayonlarini optimallashtirish va korxonalar samaradorligini oshirish uchun yangi
imkoniyatlar ochadi. Biroq, ushbu jarayonni muvaffaqiyatli amalga oshirish nafaqat texnik
bilimlarni, balki korxona madaniyati va salohiyatli kadrlarni tayyorlashni talab qiladi.
REFERENCES
1.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 28.08.2023 yildagi PF-151-son;
2.
BIM + ERP INTEGRATION: THE KEY TO GREATER ROI FOR CONSTRUCTION
FIRMS URL: https://www.sikich.com/insight/bim-erp-integration-the-key-to-greater-roi-
for-construction-firms.
