ISSN:
2181-3906
2024
International scientifijournal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
519
TEMIR YO‘L TIZIMIDA XODIMLAR BOSHQARUVINI SAMARALI TASHKIL
ETISHNING USTUVOR YO’NALISHLARI
Abulqosimov A’zamjon
Bank-moliya akademiyasi magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.11206989
Annotatsiya.
Temir yo‘l transporti aholi ehtiyojlarini qondirishda, mamlakat
iqtisodiyotida, uning faoliyat yuritishida va transport bozorini rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi.
Ushbu tezisda temir yoʻl sohasining rivojlanish istiqbollari, temir yoʻl transportida sifat
nazariyasini rivojlantirish tendensiyalari oʻrganildi va koʻrib chiqildi. Temir yo‘l sohasida
xodimlar boshqaruvini samarali tashkil etish orqali bu tizimning rivojlanish tendensiyalari
o’rganildi.
Kalit so‘zlar:
Temir yo’l transporti, logistika, xodimlar, boshqaruv tamoyillari.
PRIORITY AREAS OF EFFECTIVE ORGANIZATION OF PERSONNEL
MANAGEMENT IN THE RAILWAY SYSTEM
Abstract.
Railway transport plays an important role in meeting the needs of the population,
in the economy of the country, in its operation and in the development of the transport market. In
this thesis, the prospects for the development of the railway sector, the trends in the development
of the theory of quality in railway transport were studied and considered. The development trends
of this system were studied through effective organization of personnel management in the railway
sector.
Key words:
Railway transport, logistics, personnel, principles of management.
ПРИОРИТЕТНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ
УПРАВЛЕНИЯ ПЕРСОНАЛОМ НА ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНОМ ТРАНСПОРТЕ
Аннотация.
Железнодорожный транспорт играет важную роль в удовлетворении
потребностей населения, в экономике страны, в ее работе и в развитии транспортного
рынка. В данной дипломной работе были изучены и рассмотрены перспективы развития
железнодорожной отрасли, тенденции развития теории качества на железнодорожном
транспорте. Тенденции развития этой системы изучены через эффективную организацию
управления персоналом в железнодорожной отрасли.
Ключевые слова:
Железнодорожный транспорт, логистика, персонал, принципы
управления.
Zamonaviy iqtisodiy infratuzilmaning eng muhim vazifasi jamiyatning barcha sohalarining
bir maromda ishlashini taʼminlash, ishlab chiqarish va umuman iqtisodiyotni rivojlantirish uchun
shart-sharoitlar yaratishdan iborat. Shu bilan birga, transport, ayniqsa, temir yoʻl transporti
Oʻzbekiston sanoat va ijtimoiy infratuzilmasining asosiy tarkibiy qismi vazifasini oʻtaydi. Temir
yoʻl transport tashkilotlari yuklarni va yoʻlovchilarni tashish, ularni yoʻlda saqlash, turli yuklarni
yuklash va tushirish, kerakli vagonlarni taʼminlash, ularni tozalash va poyezdga qoʻshish, umuman
transport jarayonini taʼminlaydi. Ushbu jarayonni umumiy boshqarish va operativ boshqarish
hozirgi kunda "Oʻzbekiston temir yoʻllari" AJ tomonidan amalga oshirilmoqda. [3] Hozirgi kunda
Oʻzbekiston ulkan transport salohiyatiga ega boʻlib, mavjud yoʻnalishlarda transportning barcha
ISSN:
2181-3906
2024
International scientifijournal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
520
turlarida yuklar va yoʻlovchilarni tashishda mamlakatning ehtiyojlarini qondirish uchun
imkoniyatlarga ega.
Temir yoʻl transporti zamonaviy iqtisodiyotning asosidir. Shu maʼnoda u bozor
munosabatlarining obyekti boʻlib xizmat qiladi, iqtisodiyotning barcha tarmoqlari, korxonalari,
ularning birlashmalari va majmualarining faoliyat koʻrsatishi va rivojlanishi ularning samarali
faoliyatiga bogʻliq. Mamlakat iqtisodiyotiga salmoqli hissa qoʻshganiga qaramay, temir yoʻl
transporti muayyan qiyinchiliklarni boshdan kechirmoqda: bugungi kunga kelib, asosiy
vositalarning maʼnaviy va jismoniy eskirishi muammosi oʻz ahamiyatini yoʻqotmadi.
Temir yo'l transportining rivojlanishi quyidagi ko'rsatkichlar bilan belgilanadi:
ma'lum bir mintaqadagi temir yo'llarning umumiy uzunligi;
-temir yo'l tarmog'ining zichligi (zichligi) (temir yo'llarning uzunligi 100 yoki 1000 km2
ga);
-yuk va yo'lovchi tashish.
Kadrlarning malakasi
Muassasada mavjud xodimlar faoliyatini samarali boshqarish.
Xodimlarni boshqarish tizimi deganda, korxonada, tashkilot yoki muassasada band bo‘lgan
kishilar salohiyatini rivojlantirish va undan samarali foydalanish, ularning me‘yoriy faoliyat
ko‘rsatishi uchun zaruriy shart-sharoit yaratish bo‘yicha o‘zaro bog‘langan iqtisodiy tashkiliy,
moliyaviy va ijtimoiy tadbirlar tizimi tushuniladi. Shuni alohida takidlash joizki korxona va
muassasa samaradorligini oshirishda aniq va qulay tarzda ishlab chiqilgan tizimning o‘rni juda
kattadir. Tizimlashtirilgan korxona va tashkilotlarda xodimlar bilan ishlashning qulayligi, ya‘ni
berilgan topshiriqlarning ustidan nazoratni amalga oshirish to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilganligi va axborot
almashinuv jarayoni oson kechishi bilan ajralib turadi.
Xodimlarni boshqarish ikki guruhdan iborat tamoyillarga asoslanadi. Har bir tamoyil
xodimlarni boshqarishning u yoki bu jihatini takomillashtirishga xizmat qiladi. Masalan, ilg‘orlik
tamoyili muassasa yoki korxona doirasidagi boshqaruv tizimining chet el yoki mahalliy ilg‘or
korxonalar boshqaruv tizimiga mos keladimi, zamon talabiga javob beradimi yoki yo‘qmi degan
savolga javob bersa, muvoziylik tamoyili esa xodimlar boshqaruvidagi tezkorlikni oshiradi va
hokazo.
Korxona, muassasa yoki tashkilotda band bo‘lgan barcha xodimlar ikki toifadan iborat:
ishlab chiqaruvchilar yoki xizmat ko‘rsatuvchilar boshqaruvchilar (rahbarlar, mutaxassis,
menejerlar) Xodimlarni, ya‘ni inson omilini boshqarish quyidagi jihatlarni boshqarishni o‘z ichiga
oladi.
Tashkilotdagi ishning samaradorligi mehnatni vertikal tarzda bo‘linishining rivojlanishini
anglatadi. Gap rahbar hodimning bo‘linmalar va ish bajaruvchilar faoliyatini koordinatsiya qilish
bo‘yicha mehnatini tashkil etishda boryapti.
Xulosa qilib aytish joizki, ishlab chiqarish yoki xizmat ko’rsatishning innovatsion tavsifi,
uni yuqori darajadagi fan sig‘imi, mahsulot sifati masalalarining muhimligi, xodimlarga bo‘lgan
talabni o‘zgartirib, mehnatga ijodiy munosabatning va yuqori kasbiy mahorat ahamiyatini oshirib
yubordi. Bu xodimlarni boshqarishni ijtimoiy-ruhiy masalalarida, uslub va tamoyillarida tubdan
o‘zgarishni taqozo qilib qoldi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientifijournal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
521
Mehnat resurslarini boshqarish tamoyillaridagi o‘zgarishlar, zamonaviy sharoitda muhim
ahamiyatga ega bo‘lgan motivlashtirish siyosatini amalga oshirishga yo‘naltirilgan. Bu jarayonda
motivlashtirish siyosati mulkchilikning jamoa shakllarini rivojlantirish (aksionerlik va sheriklik
kompaniyalari, kooperativlar) sharoitida xodimlarni boshqarishga jalb qilish umumiy maqsadlarga
erishish uchun ma‘muriyatni xodimlar bilan hamkorligini kengaytirishga qaratilgan.
Bu o‘z navbatida xodimlar potensial qobiliyatlarini rivojlantirishga, intensiv va mahsuldor
mehnat qilishga, mehnatga ijodiy munosabatda bo‘lishiga undaydi. Xodimlarni boshqarish
jarayoni shuni ko‘rsatadiki: xodimlarni rejalashtirish va ularga faoliyat olib borish uchun qulay
sharoit yaratish ishning bosh maqsadi hisoblanadi
REFERENCES
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017–2021-yillarda “O‘zbekiston Respublikasini
rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Ilm,
ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi
to‘g‘risida” 02.03.2020dagi PF–5953-sonli farmoni.
2.
O‘zbekiston Respublikasining Mehnat Kodeksi: Rasmiy nashr – O‘zbekiston
Respublikasi Adliya vazirligi. -Toshkent: “Adolat”, 2020 y. – B. 272.
3.
Bogdyuk V.M., Xodimlar bo‘limi xodimining ish o‘rnini avtomatlashtirish loyihasi:
diplom loyihasi. – Ukraina, 2002. – B. 113.
4.
Ramazonova N.K., Kadrlar bilan ishlashni tashkil qilish: O‘quv qo‘llanma.–
-
Toshkent: “Faylasuflar” nashriyoti, 2014. – B. 136.
