151
XALQARO MOLIYA TASHKILOTLARI BILAN MUSTAHKAM ALOQALAR
Amonov Mirjalol Mansurovich
Bank Moliya Akademiyasi magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.11642244
Annotatsiya.
Ushbu maqolada O‘zbekistonning xalqaro moliya tashkilotlari bilan
hamkorlik aloqalarini rivojlantirish istiqbollari xususida so‘z boradi. Xalqaro moliya
tashkilotlarining O‘zbekiston moliya fondi uchun keltirgan foydalari tilga olinadi.
Kalit so‘zlar:
moliya, moliya tashkilotlari, xalqaro aloqalar, moliya fondi, moliyaviy
aloqalar, aloqalar negizi.
STRONG RELATIONS WITH INTERNATIONAL FINANCIAL ORGANIZATIONS
Abstract.
This article talks about prospects for developing cooperation relations of
Uzbekistan with international financial organizations. The benefits of international financial
organizations for the financial fund of Uzbekistan are mentioned.
Key words:
finance, financial organizations, international relations, financial fund,
financial relations, basis of relations.
ПРОЧНЫЕ ОТНОШЕНИЯ С МЕЖДУНАРОДНЫМИ ФИНАНСОВЫМИ
ОРГАНИЗАЦИЯМИ
Аннотация.
В данной статье говорится о перспективах развития отношений
сотрудничества Узбекистана с международными финансовыми организациями.
Отмечены преимущества международных финансовых организаций для финансового
фонда Узбекистана.
Ключевые слова:
финансы, финансовые организации, международные отношения,
финансовый фонд, финансовые отношения, основы отношений.
Davlat hayoti va rivojlanishida moliya muhim o’rin tutadi. Har bir mamlakat moliyaviy
oqimlarning ichki harakatini tartibga solish bo’yicha o’ziga xos xususiyatlarga ega. Biroq,
umuman olganda, bularning barchasi bir butunga birlashadi va global tizimni tashkil qiladi.
Moliya bozori iqtisodiyotni rivojlantirish, yalpi ichki mahsulotlarni oshirish, kapital jalb
qilish, investitsion jozibadorlikni oshirishga xizmat qilishini ko’rishimiz mumkin. Jamiyat
taraqqiyotida moliyaviy munosabatlarning o’rni esa beqiyosdir, zero, ular moliyaviy resurslarining
harakati shakllanishi, taqsimlanishi va xalqaro moliya bozori institutlari hamda moliyaviy
institutlar va tashkilotlar tomonidan ishlatilishiga asoslangan tarkib bo'yicha murakkab bo’lgan
munosabatlar tizimidir. Shu sababli, hozirgi vaqtda kelib, O‘zbekiston bilan ko‘plab moliya
152
tashkilotlar iqtisodiy munosabatlar keng yo'lga qo'yilib va samarali hamkorlik aloqalarini o‘rnatib
kelmoqda. Bu xalqaro moliya tashkilotlari O‘zbekistonning ijtimoiy va iqtisodiy sohalariga bir
qator investitsiyalar kiritgan. Investitsion loyihalar soni ko‘p va hamkorlik aloqalarini
mustamkamlash doimiy ravishda e’tibor qaratilishi lozim. Sababi shundaki, xalqaro bozorga
chiqish, davlatning eksport salohiyatini oshirish, aholining ijtimoiy qo‘llab quvvatlash, hamda
ishlab chiqarish hamda xizmat ko‘rsatish infratuzilmasini yaxshilash uchun xalqaro moliya
institutlarini bilan aloqalarni rivojlantirish vazifalardan biri hisoblanadi.
Xalqaro moliyaviy-iqtisodiy tashkilotlar (XMT) mamlakatlar milliy iqtisodiyotini
rivojlantirishda muhim rol o`ynamoqda. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat
Mirziyoevning tashabbusi bilan 2017-yildan buyon mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni
jadallashtirishga qaratilgan loyihalarni amalga oshirishda xalqaro va xorijiy moliya institutlari
bilan hamkorlik izchil rivojlanib bormoqda.
1
O’zbekistonning Xalqaro valyuta fondi, Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, Yevropa
tiklanish va taraqqiyot banki va boshqa moliya institutlari bilan hamkorlik aloqalari yangi tarixiy
bosqichga ko’tarildi.
Davlatimiz rahbarining respublikadagi XMT faoliyatiga munosib munosabatining yana bir
misoli – O’zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan O’zbekiston Respublikasi
Prezidenti huzuridagi Xorijiy investorlar kengashi tashkil etilishidir. Kengash faoliyatining asosiy
yo’nalishi – bu O’zbekistondagi qulay, shaffof va konstruktiv ishbilarmonlik muhitini yanada
rivojlantirish.
2017 yilda boshlangan iqtisodiy islohotlar iqtisodiy o’sishning yangi omillarini
faollashtirish – investisiya muhitini yaxshilash, eksport salohiyatini kengaytirish, tashqi savdoni
faollashtirish va makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashga qaratilgan.
Har bir tizim soddalashtirilgan boʻlishi kerakligi sababli xalqaro moliya tizimi aniq
tuzilmaga ega boʻlib, unga quyidagilar kiradi:
Moliyaviy yordam. Bunga xalqaro tashkilotlar va hukumatlarning kreditlari va kafolatlari
kiradi.
Xalqaro kapital bozorlari. Bular valyuta spot bozorlari, derivativlar bozorlari, kredit,
qimmatli qog’ozlar va qarz qimmatli qog’ozlari, shuningdek sug’urta xizmatlaridir.
Oltin va valyuta zahiralari. Ular ikki xil – xususiy va rasmiy.
1
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirzeyoyevning "O'zbekiston Respublikasini rivojlantirish bo'yicha
harakatlar strategiyasi to'grisida"gi PF-4947-sonli Farmoni. 17.02.2017.Https://lex.uz/docs/-310736
153
Asosan, bugungi kunda O’zbekiston moliyaviy tashkilotlarini xalqaro moliya tashkilotlari
o’rtasida o’zaro moliyaviy munosabatlar o’rnatish mamlakat iqtisodiyotidagi eng muhim
masaladir. Milliy va Xalqaro molyaviy munosabatlarni rivojlantirish masalari bugungi kunda
jadallashmoqda. Bu munosabat nafaqat puxta o‘ylangan, balki bir vaqtning o‘zida ildam va qulay
bo‘lishi hamda hozirgi tez o‘zgaruvchan, dunyoda yuzaga kelishini oldindan aytib bo‘lmaydigan
yangi muammo va tahlikalarga o‘z vaqtida va munosib javob berishi kerak.
Milliy iqtisodiyotni rivojlantirishni moliyalashtirishda va ijtimoiy muammolarni hal
qilishda faol rol o`ynagan XMT iqtisodiy vaziyat monitoringi va tahlilini amalga oshirib, doimiy
ravishda uning rivojlanish istiqbollarini baholaydi. Bunday prognozlarning ahamiyati shundaki,
xalqaro tashkilotlar dunyoning rivojlanayotgan mamlakatlari bo`yicha tahlil va prognoz qilishda
etarli tajribaga ega.
Prognoz yilining boshlanishidan yarim yil oldin, 2017-2019 yillarda O`zbekiston YaIM
bo`yicha xalqaro moliya tashkilotlarining retrospektiv prognoz baholarini taqqoslash inqirozsiz
rivojlanish sharoitlarida XMT prognozlarining yuqori aniqligini ko`rsatmoqda. Jahon banki va
Islom bankining prognoz baholari ushbu ko`rsatkichning 2017-2019 yillarga mo’ljallangan
qiymatlaridan deyarli farq qilmadi.
2
O’zbekiston xalqaro moliya tashkilotlari bilan moliyaviy munosabatlarini shakllantirishida
va rivojlanishidagi asosiy omili:
- Jahon bozorlarida o’zining o’rniga ega bo’lishi, ayniqsa tovar bozorlarida;
- Mamlakat iqtisodiy aloqalarning baynalminallashuvi va globallashuvi;
- Iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda integratsiya jarayonlarining kuchayishi
- Mamlakatning ilmiy-texnika taraqqiyotiga qo’shgan hissasi
- Xalqaro moliya munosabatlarining ko‘p tomonlama va manfaatli tartibga solish
tizimini takomillashtirilishi;
- Mamlakatda transmilliy korporatsiya va banklar faoliyatinini nazorat qilish va
kengaytirilishi.
3
Agar quyidagi omillar iqtisodiyot va xalqaro moliyaviy munosabatlarda o’z aksini topsa,
mamlakating moliyaviy rivojlanish koeffisiyentga ijobiy ta’sir ko’rsatadi.
2
https://fayllar.org/xx-asr-80-yillari-ortalarida-respublikada-ijtimoiy-siyosiy-iqt.html
3
J. Jumaxo’jayev. Moliyaviy instrumentlar. Toshkent. 1998-yil. 54-bet.
154
REFERENCES
1.
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirzeyoyevning "O'zbekiston Respublikasini
rivojlantirish bo'yicha harakatlar strategiyasi to'grisida"gi PF-4947-sonli Farmoni.
17.02.2017.Https://lex.uz/docs/-310736
2.
J. Jumaxo’jayev. Moliyaviy instrumentlar. Toshkent. 1998-yil. 54-bet.
3.
https://fayllar.org/xx-asr-80-yillari-ortalarida-respublikada-ijtimoiy-siyosiy-iqt.html
