ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
52
MUXABBAT PSIXOLOGIYASI
Nurǵalieva Xurshida
Ámeliy psixologiya baǵdarı talabası.
https://doi.org/10.5281/zenodo.12657476
Annotatsiya.
Psixologiyada muhabbat túsinigi bir neshe keri túsiniklerge iye.
Qániygelerdiń aytıwına qaraǵanda, haqıyqıy muhabbat perzentińizge bolǵan muhabbatqa
uqsaydı. Ol tolıq belsendilik hám empatiya qábiliyeti menen ajıralıp turadı. Tezis muxabbat
sezimin psixologiyalıq tárepten analiz qılıp, onıń túrleri hám insan psixologiyasına tásirin
úyrenedi.
Tayanısh sózler:
muhabbat, Freyd, libido, jınıslıq gormonlar, Volster, Shexter, Fromm.
THE PSYCHOLOGY OF LOVE
Abstract.
In psychology, the concept of love has several negative connotations. According
to experts, true love is like the love you have for your child. It is characterized by full activity and
the ability to empathize. The thesis analyzes the feeling of love from a psychological point of view,
studies its types and its impact on human psychology.
Key words:
love, Freyd, libido, sex hormones, Volster, SHexter, Fromm.
ПСИХОЛОГИЯ ЛЮБВИ
Аннотация.
В психологии понятие любви имеет несколько негативных коннотаций.
По мнению экспертов, настоящая любовь подобна любви к своему ребенку. Для него
характерна полная активность и способность к сопереживанию. В диссертации
анализируется чувство любви с психологической точки зрения, изучаются его виды и
влияние на психологию человека.
Ключевые слова:
любовь, Фрейд, либидо, половые гормоны, Вольстер, Шехтер,
Фромм.
Kirisiw
Psixologiyalıq kóz qarastan, muhabbat ele da júdá anıq emes shegaralarǵa iye. Insan
muhabbat obiektin kórgende onıń júrek urıwı tezlesedi hám minez-xulqı ózgeredi. Muhabbat
insanǵa hám unamsız, hám unamlı tásir kórsetiwi múmkin. Ol óz-ózinen payda boladı hám aqılǵa
boysınbaydı.
Geybir psixologlardıń atap ótiwinshe, muhabbat insandı sotsializatsiya qılıw usılı bolıp
tabıladı. Basqalar bunı jınıslıq gormonlar islep shıǵarıw nátiyjesi dep ataydı. Freyd onı tiykarǵı
tileklerdiń energiyası dep esapladı. Ol bunı libido aktivliginen kelip shıǵatuǵın qızıǵıwshılıq dep
atadı.
Zamanagóy psixologiyanıń muhabbat haqqındaǵı qarasları hár túrli bolıp tabıladı. Shaver,
Xazen hám Bredshonıń muhabbat teoriyası adamlardıń muhabbattı túrlishe seziw qábiliyetin erte
balalıq dáwirindegi analar menen múnásebetleriniń ózgeshelikleri menen anıqlama beredı. Er
jetken insan óz muhabbat múnásebetlerin bul múnásebetler modeline muwapıq tárizde quradı, bul
er adam hám hayal ortasındaǵı muhabbat ana hám bala ortasındaǵı múnásebetlerdiń uqsaslıǵı
esaplanadı. Mudamı emes hám hámme de ana hám bópe ortasında ideal múnásebetlerge iye
bolmaǵanlıǵı sebepli, úlkenler ortasındaǵı muhabbat múnásebetleri ózgeshe boladı. Ózine isengen
adamlarda ózin tastap ketiw múmkinshiligi haqqında qayǵırmaytuǵın tınısh muhabbat bar;
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
53
Tınıshsız muhabbat jaqın múnásebetlerden qorqatuǵın isenimsiz adamlarǵa tán bolıp tabıladı.
Jabıq, isenimsiz adamlar múnásebetlerdegi jaqınlıq hám ashıqlıqtan qolaysızlanadı. Tınısh emes
muhabbat sherikleri olardıń ketiwinen qorqatuǵın, uwayımlı adamlar arasında payda boladı. Óz-
ara múnásebetlerdiń bekkemligi haqqındaǵı uwayım-qayǵı, sheriktiń sezim-tuyǵılarına
isenimsizlik olardıń muhabbatı tınıshsız hám shıdap bolmaytuǵın jaǵdayǵa keliwine alıp keledi.
E.Volster tárepinen islep shıǵılǵan romantik muhabbat teoriyası, S.Shexterdiń eki
komponentli dep atalatuǵın modeli menen baylanıslı bolıp, ol sezim menen baylanıslı tájiriybeniń
ajıralmaytuǵın bólegi retinde óz jaǵdayın, óz-ózin tanıw momentin aytıp ótedi. S.Shexter
teoriyasına kóre, emociya-sezimler bir waqıttıń ózinde eki faktor: fiziologiyalıq qozǵalıw hám
subiekttiń sezimleri kózqarasınan ózi ushın anıqlama bere alıw qábiliyetiniń kombinaciyasınan
payda boladı. E.Volster ıshqıy muhabbat málim jaǵdaylarda insannıń fiziologiyalıq qozǵalıw
jaǵdayın ózine eń maqul túsetuǵın túsindiriw retinde payda bolıwın usınıs etti. Unamlı hám
unamsız sezimlik jaǵdaylar, mısalı, qáweter, muhabbat ushın zárúr shártler bolıwı múmkin. Tek
olar málim dárejedegi fiziologiyalıq qozǵalıwdı támiyinlewi zárúrli bolıp tabıladı.
1
Muhabbat
E.Frommnıń táliymatı boyınsha, biz bul sezimdi sezinetuǵin insannıń turmısı hám rawajlanıwına
aktiv qızıǵıwshılıq bolıp tabıladı. Aktiv qızıǵıwshılıq bolmaǵan orında muhabbatta bolmaydı.
Fromm muhabbattıń bir neshe túrlerin anıqlaydı:
• erotik - er adam hám hayal ortasındaǵı muhabbat;
• birádárlıq, adamlar ortasındaǵı múnásebetler idealı bolıp xızmet etetuǵın, húrmet, teńlik
hám sheriklikke tiykarlanǵan;
• analıq, ǵamxorlıq hám juwapkershilik menen sáwlelendirilgen; bul muhabbat shártsiz,
logikasız, kúshsizlerge bolǵan muhabbat, bul jerde umtılıw ústinlik etedi;
• óz-ózin súyiw onıń bar ekenligi; onıń joq ekenligi adamǵa munasábetlerdi ornatıwǵa
múmkinshilik bermeydi, muhabbattı basqa adamlar menen bólisiw, sebebi ózin súye almaǵan
adam bunday emes basqasına muhabbat bere aladı;
• ómirdiń barlıq kórinislerinde óz tastıyıǵın tapqan Qudayǵa bolǵan muhabbat;
Maslou gumanistik psixologiyasında muhabbatqa bolǵan mútajlikti fiziologikalıq
mútajlikler menen bir qatarda qáwipsizlik, óz-ózin húrmet qılıwǵa bolǵan mútajlikti, ierarxiyalıq
strukturanı qáliplestiretuǵın tiykarǵı insan mútajliklerinen biri dep esaplaydı.
Juwmaq
Muxabbatqa psixologiyalıq kóz qarastan túrlishe táriyipler beriledi. Bul sezimniń
rawajlanıwı hám túrleri insanlardıń tárbiyası, sociallıq ortalıǵı hám emocional jaǵdaylarına
baylanıslı bolıp, olardıń shańaraq qurıwında úlken ról oynaydı.
REFERENCES
1.
Абрамова Г.С. Общая психология: Учебное пособие для вузов / Г.С. Абрамова. - М.:
Академический Проект, 2005. - 496 с.
2.
Аванесов Р.И. Русское литературное произношение: Учебник для вузов /
Р.И. Аванесов. - М.: Просвещение, 1984. - 384 с.
1
Абрамова Г.С. Общая психология: Учебное пособие для вузов / Г.С. Абрамова. - М.: Академический
Проект, 2005.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
54
3.
Айзенк М. Психология для начинающих / М. Айзенк. - СПб.: Питер, 2004. - 384 с.
4.
Бачинин В.А. Психология: Энциклопедический словарь / В.А. Бачинин. - СПб.:
Питер, 2005. - 272 с.
5.
Гиппенрейтер Ю.Б. Введение
в
общую
психологию.
Курс
лекций
/
Ю.Б. Гиппенрейтер. - М.: ЧеРо, 2006. - 336 с.
6.
Годфруа Ж. Что такое психология: В 2-х т. / Ж. Годфруа. - М.: Мир, 2004. - 496 с.
7.
Гримак Л.П. Резервы человеческой психики / Л.П. Гримак. - М.: Мир, 2004. - 319 с.
8.
Культура русской речи: Учебник для вузов / Под ред. Л.К. Граудина, Е.Н. Ширяева.
- М.: Норма, 2006. - 560 с.
9.
Майерс Д. Психология / Д. Майерс. - Мн.: Попурри, 2007. - 848 с.
10.
Маклаков А.Г. Общая психология / А.Г. Маклаков. - СПб.: Питер, 2007. - 592 с.
11.
Sagindikova N. J. RESEARCHING THE ESSENCE OF GENDER IN PSYCHOLOGY
//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 999-1003.
12.
Sagindikov J. N. TAKE RESPONSIBILITY IN STUDENT LIFE //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 1038-1042.
13.
Sagindikova N. J. RESEARCHING THE ESSENCE OF GENDER IN PSYCHOLOGY
//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 999-1003.
14.
Daribaev A., Sagindikova N. HISTORY OF PSYCHOLOGY //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 1162-1166.
