ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
194
ZAMONAVIY YOSHLAR VA MILLIY OʻYINLARNING AHAMIYATI
Umedullayeva Husnora Ilhomovna
Surxondaryo viloyati Boysun tuman 1-son kasb-hunar maktabi
“Raqamli axborotlarni qayta ishlash ustasi” talabasi.
Email:
telefon raqam: (+998)91-908-77-34.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13788834
Annotatsiya. Mazkur maqola zamonaviy yoshlarning ko'p vaqtlarini virtual olamda,
xususan, jangari va zo'ravonlikka asoslangan kompyuter va telefon o'yinlariga bag'ishlashlari, bu
esa ularning ruhiy salomatligi va xulq-atvoriga salbiy ta'sir ko'rsatishi haqida so'z yuritadi.
Maqola, yoshlar o'rtasida milliy qadriyatlarni singdiruvchi tarbiyaviy va ma'naviy mazmunli
o'yinlarni yaratish zaruratini ta'kidlaydi. "To’maris" o'yini shunday o'yinlardan biri sifatida
keltirilib, uning yosh avlod uchun tarixiy bilimlarni oshirishi va vatanparvarlik ruhini
singdirishdagi ahamiyati yoritiladi. Mazkur o'yin yoshlarning nafaqat bilim olishlari, balki milliy
qadriyatlar va urf-odatlarni anglashlariga yordam beradi. O'yinning maqsadi yoshlarni ma'naviy
jihatdan boyitib, ularni milliy qadriyatlarga hurmat bilan qarashga undashdir.
Kalit so‘zlar: Milliy o'yinlar, To’maris o’yini, O'yinlarning tarbiyaviy ahamiyati, Jangari
o'yinlar, Vatanparvarlik, Tarixiy bilim, Milliy qadriyatlar, Ruhiy salomatlik, Skiflar podshohligi,
Massagetlar, Milliy liboslar, Qadimiy tarix.
IMPORTANCE OF MODERN YOUTH AND NATIONAL GAMES
Abstract. This article discusses the fact that today's young people spend a lot of time in the
virtual world, especially in violent and violent computer and phone games, which has a negative
effect on their mental health and behavior. . The article emphasizes the need to create games with
educational and spiritual content that instill national values among young people. The game
"To'maris" is cited as one of such games, and its importance in increasing historical knowledge
and instilling the spirit of patriotism for the young generation is highlighted. This game helps
young people not only to learn, but also to understand national values and traditions. The goal of
the game is to enrich young people spiritually and encourage them to respect national values.
Key words: National games, Tomaris game, Educational value of games, Martial games,
Patriotism, Historical knowledge, National values, Mental health, Kingdom of Scythians,
Massagets, National costumes, Ancient history.
ЗНАЧЕНИЕ СОВРЕМЕННОЙ МОЛОДЕЖИ И НАЦИОНАЛЬНЫХ ИГР
Аннотация. В статье рассматривается тот факт, что современные молодые
люди проводят много времени в виртуальном мире, особенно в воинственных и жестоких
компьютерных и телефонных играх, что отрицательно влияет на их психическое здоровье
и поведение. В статье подчеркивается необходимость создания игр образовательного и
духовного содержания, прививающих молодым людям национальные ценности. В качестве
одной из таких игр приводится игра «Томарис», подчеркивается ее значение в расширении
исторических знаний и привитии духа патриотизма молодому поколению. Эта игра
помогает молодым людям не только учиться, но и понимать национальные ценности и
традиции. Цель игры – духовно обогатить молодежь и побудить ее уважать
национальные ценности.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
195
Ключевые слова: Национальные игры, Игра Томарис, Воспитательная ценность
игр, Боевые игры, Патриотизм, Исторические знания, Национальные ценности,
Психическое здоровье, Скифское царство, Массагеты, Национальные костюмы, Древняя
история.
Zamonaviy yoshlar va milliy oʻyinlar
Bugungi texnologik rivojlanish davrida yoshlar ko'proq vaqtlarini virtual olamda, xususan,
kompyuter va telefon o'yinlariga bag'ishlaydilar. Afsuski, ko'p hollarda bu o'yinlar jangari va
zo'ravonlik bilan to'yingan bo'lib, yoshlarning ruhiy salomatligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Turli
jangari o'yinlar ularning xulq-atvoriga ham ta’sir qiladi, natijada tajovuzkorlik, bezovtalik va
psixologik muammolar paydo bo'lishi mumkin. Shu sababdan, yoshlarni tarbiyalovchi va ularga
ma'naviy-axloqiy bilim beradigan o'yinlarni yaratish masalasi muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Shu jihatdan qaraganda, milliy qadriyatlarimiz va tariximizni o'zida mujassam etgan
"To’maris" o’yini yosh avlod uchun katta ahamiyatga ega. Ushbu o’yin o’zining ijobiy ta’siri bilan
ajralib turadi, chunki u faqatgina o'yin-kulgini emas, balki bilim va tarbiyaviy maqsadlarni ham
o'z ichiga oladi. O’yin ichida qadimiy tariximizning mashhur qahramoni To’maris haqida
ma'lumotlar berilgan bo'lib, yoshlar o’yinni o’ynab, nafaqat vaqtlarini maroqli o'tkazadi, balki
tarixiy bilimlarga ham ega bo’lishadi.
O'yinda turli savollar va vazifalar orqali
yoshlar To’marisning jasorati, uning davlatni
boshqarish san'ati va Skiflar podshohligining tarixiy
voqealari haqida o'rganishadi. O’yin faqat bilimga
yo'naltirilgan bo'lib qolmay, unda tarbiyaviy
maqsadlar ham yotadi. Misol uchun, o'yinda
To’marisning o'z xalqi uchun olib borgan kurashi va
vatanparvarlik hissiyotlari yoshlarga milliy o'zlikni
anglash va vatanparvarlik ruhini singdirish uchun
xizmat qiladi.
O’yinning Milliylik va Tarixiy Mazmuni
"To’maris" o’yini, asosan, miloddan avvalgi
VI asr voqealarini aks ettiradi. Ushbu davr O’rta
Osiyoning buyuk tarixi va madaniyati bilan ajralib
turadi. O’yinda Skiflar va Massagetlar podshohligi, ularning urf-odatlari, hayot tarzi va ayniqsa,
kiyinish madaniyati batafsil yoritib berilgan. Misol uchun, o'yinda "egniga yarg'oq teridan kamzul
kiygan, kamariga qilich va o’q-yoy osgan, namat qalpoq kiygan jangchi" paydo bo'ladi. Bu tasvir
nafaqat o'yinga hayotiylik bag'ishlaydi, balki yoshlarni qadimiy dunyo bilan tanishtiradi.
O’yinning asosiy qahramoni – To’marisning obrazi ham katta e'tiborga loyiq. To’maris,
tarixiy manbalarga ko'ra, o'z davrining eng jasur ayol sarkardalaridan biri bo'lgan. O’yinda uning
obrazi "yoshi qirqlarga borib qolgan, chiroylikina ayol, belidagi oltin kamarga taqilgan qilich bilan
aravadan tushib kelayotgani" ko'rinishida namoyon bo'ladi. Ushbu sahna yosh avlodga o'z milliy
qahramonlariga bo'lgan hurmat va faxr tuyg'usini uyg'otadi. To’marisning urushdagi strategiyalari
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
196
va o’z xalqi uchun olib borgan kurashlari yoshlarga vatanparvarlik va jasorat timsoli sifatida o’yin
orqali taqdim etiladi.
Bundan tashqari, o'yinda milliy liboslar, qurollar va turmush tarzi haqida ma’lumotlar ham
berilgan bo'lib, yoshlar o’z tarixini chuqurroq anglaydi. Qadimgi urf-odatlar va hayot tarzining
virtual dunyoda aks ettirilishi yoshlar uchun tarixni yanada qiziqarliroq qilib qo'yadi. O'yinda,
shuningdek, turli tarixiy davrlarning o’ziga xos jihatlari va ularning ahamiyati ham yoritib
berilgan. Yoshlar o’z vatani tarixiga nazar solib, buyuk o’tmishga ega bo’lgan xalqning avlodlari
ekanligini his etishadi.
Zamonaviy Yoshlar uchun Tarbiyaviy Ahamiyati
O'yinlarning yoshlar ruhiyatiga qanday ta'sir qilishini hisobga olgan holda, bunday milliy
va tarbiyaviy o'yinlarni ishlab chiqish bugungi kunda dolzarb ahamiyatga ega. Chunki jangari va
salbiy mazmundagi o’yinlar yoshlarni noto’g’ri yo’lga boshlashi mumkin. Bunday o'yinlar bilan
yoshlar faqat vaqtini bekor o'tkazmay, balki o'z bilimlarini boyitishi va milliy qadriyatlarni
qadrlashni o'rganishi kerak. "To’maris" o’yini shu nuqtai nazardan muhim rol o’ynaydi.
Ushbu o’yin orqali yoshlar o’z o’tmishiga hurmat bilan qaraydi, qadriyatlarini anglaydi va
ularni kelajak avlodlarga yetkazish zarurligini his etadi. O’yin ichidagi savollar, vazifalar va
tarixiy syujetlar yoshlarning bilimlarini oshirish bilan birga, ularda milliy g’ururni ham uyg'otadi.
Tarixiy o’yinlar orqali yosh avlod nafaqat o’yin orqali zavqlanadi, balki o’z mamlakati va
millati bilan faxrlanish tuyg’usini ham chuqur his qiladi.
Xulosa
Maqolada zamonaviy yoshlarning kompyuter va telefon o‘yinlariga qiziqishi, ayniqsa
jangari va zo‘ravonlikka asoslangan o‘yinlarning ularning ruhiy salomatligiga salbiy ta’siri haqida
so‘z boradi. Yoshlarning salomatligi va xulq-atvoriga zarar yetkazuvchi o‘yinlarga qarshi chora
sifatida, milliy qadriyatlarni singdiruvchi, tarbiyaviy va ma’naviy mazmunli o‘yinlar yaratish
muhimligi ta’kidlanadi.
“To’maris” o‘yini milliylik va tarbiyaviy ahamiyatni o‘zida mujassam etib, yoshlar uchun
nafaqat qiziqarli vaqt o‘tkazish imkoniyatini, balki ularga tarixiy bilim va vatanparvarlik ruhini
singdirish vazifasini ham bajaradi. Ushbu o‘yinda yoshlar To’marisning jasorati va davlat
boshqaruvi haqida o‘rganish bilan birga, milliy urf-odatlar va qadriyatlarimiz haqida chuqurroq
ma’lumotga ega bo‘lishadi.
O‘yinda tariximizning qahramonlari va qadriyatlari haqida bilim olish, yoshlar ruhiyatiga
ijobiy ta’sir ko‘rsatib, ularda milliy g‘urur va vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirishda muhim rol
o‘ynaydi. Bu kabi o‘yinlar yosh avlodga milliy qadriyatlarni anglash va ularni kelajak avlodlarga
yetkazish zarurligini his qilishga yordam beradi.
REFERENCES
1.
Askarov, A.
(2019).
Oʻzbekiston tarixi: qadimiy davrlar
. Toshkent: Oʻzbekiston milliy
entsiklopediyasi nashriyoti.
2.
Karimov, I.
(2001).
Yuksak ma'naviyat - yengilmas kuch
. Toshkent: Ma'naviyat
nashriyoti.
3.
Ergashev, M. A.
(2015).
Milliy qadriyatlar va zamonaviy yoshlar
. Toshkent: Sharq
nashriyoti.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
197
4.
5.
6.
