30-Sentabr, 2024-Yil
178
MAKTABGACHA YOSHDAGI O'QUVCHILARNI O'YINLAR ORQALI IJODKORLIK
QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH
Sultonova Shoxida Muxtor qizi
Mirzaobod tumani 7-maktab o'qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13853097
Annotatsiya. Buni deyarli hamma biladi, o'yinchoqlar eng foydali vositalardan biridir.
Bolalar ko'p narsalarni, jumladan, o'zlarini, atrofidagi odamlarni va narsalarni va ular
o'z dunyosi deb ataydigan muhitni o'rganishlari uchun. To'g'ri, o'yinchoqlar ko'p ming yillar
davomida bolalarning rivojlanishi va o'sishini osonlashtirish uchun ishlatilgan. Bugungi kunda
o'yinchoqlar bolalik davridagi ta'lim va ijodkorlik nuqtai nazaridan qanchalik muhimligini
tushunishimiz shunchaki ajoyibdir. Ayrim o'yinchoqlar bor ular ijodkorlikni rag'batlantirishga
yordam beradi ba'zi bolalar. Bunday oʻyinchoqlarga barmoqlar boʻyoqlari, qogʻoz va rangli
qalamlar, plastilin va boshqa sanʼat va hunarmandchilik buyumlari misol boʻla oladi. Ushbu
maqolada, o'yinchoqlar ijodkorlikka undashi haqida fikr va mulohazalar yuritiladi.
Kalit soʻzlar: O'yinchoqlar, ijodkorlik, bolalar, rivojlanish, dunyo, o'sish, taʼlim, davr.
DEVELOPING THE CREATIVE SKILLS OF PRESCHOOL STUDENTS
THROUGH GAMES
Abstract. Almost everyone knows that toys are one of the most useful tools. For children to
explore many things, including themselves, the people and things around them, and the
environment they call their world. It is true that toys have been used for thousands of years to
facilitate the development and growth of children. It's amazing how important toys are to
childhood education and creativity these days. There are certain toys that help stimulate creativity
in some children. Examples of such toys include finger paints, paper and crayons, plasticine, and
other arts and crafts. In this article, we discuss how toys stimulate creativity.
Key words: Toys, creativity, children, development, world, growth, education, period.
РАЗВИТИЕ ТВОРЧЕСКИХ НАВЫКОВ ДОШКОЛЬНИКОВ ЧЕРЕЗ ИГРЫ
Аннотация. Практически всем известно, что игрушки – один из самых полезных
инструментов. Чтобы дети могли исследовать множество вещей, включая себя, людей и
вещи вокруг них, а также окружающую среду, которую они называют своим миром. Это
правда, что игрушки использовались на протяжении тысячелетий для облегчения
развития и роста детей. Удивительно, насколько важны игрушки для детского
образования и творчества в наши дни. Есть определенные игрушки, которые помогают
стимулировать творческие способности некоторых детей. Примеры таких игрушек
30-Sentabr, 2024-Yil
179
включают пальчиковые краски, бумагу и мелки, пластилин и другие предметы
декоративно-прикладного искусства. В этой статье мы обсудим, как игрушки
стимулируют творчество.
Ключевые слова: Игрушки, творчество, дети, развитие, мир, рост, образование,
период.
Ko‘pchilik bolalar o‘yinlari xilma-xil o‘yinchoqlardan foydalanish bilan bog‘liq.
O‘yinchoq bola hayotining yo‘ldoshi, uning quvonch manbaidir. U nafaqat o‘yin quroli,
balki bolalar o‘yinida sherik, o‘rtoq, kattalar qo‘lida esa tarbiyaning muhim qurollaridan biridir.
O‘yinchoq o‘yin yaratishda ishtirok etadi, bolaning o‘ziga xos sherigi sifatida namoyon
bo‘ladi, uning shaxsiga katta ta’sir o‘tkazadi. U bolaga shunchalik yaqinki, bola o‘z
o‘yinchoqlarini sevadi, ularga bog‘lanib qoladi, shu tufayli u o‘zini atrofdagi hayotning to‘laqonli
a’zosi deb hisoblaydi. To‘g‘ri tanlangan o‘yinchoqlar bolani aqliy rivojlanishiga yordam beradi.
Xalq pedagogikasida o‘yinchoqlarning butun bir sistemasi ishlab chiqilgan. Ular bilan
amalga oshiriladigan o‘yinlar bolaning sensor qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan.
Yoshlarning ma’naviy olamini bolalikdan boshlab ezgu g‘oyalar asosida shakllantirish va
kamol toptirish haqida gap borganda, muhim bir masala haqida to‘xtalib o‘tish o‘rinli deb
o‘ylayman.
Masalan, to‘pni ushlash qo‘l mushaklarini ochish va yopishga o‘rgatadi. Takroriy amaliyot
bilan bu o'rganish uchun zarur bo'lgan qalam va qalam kabi turli xil yozish vositalarini ushlab
turish uchun asos bo'ladi. Ba'zi o'yinchoqlar psixomotor muvozanat va muvofiqlashtirishni
rivojlantirishga yordam beradi. Bu mushaklarni boshqarishning qandaydir shakllarini talab
qiladigan boshqa barcha o'quv faoliyati uchun ajoyib asos bo'lib xizmat qiladi. Ular ijodiy
fikrlashni
qo'llashni
rag'batlantiradilar.
Ba'zi
o'yinchoqlar
bolalarning
ijodkorlikni
rag'batlantirishga yordam beradi. Bunday oʻyinchoqlarga barmoqlar boʻyoqlari, qogʻoz va rangli
qalamlar, plastilin va boshqa sanʼat va hunarmandchilik buyumlari misol boʻla oladi. Bu
o‘yinchoqlar bolalarning tug‘ma badiiy iste’dodidan foydalanib, o‘z tasavvurlari bilan ishlash
imkonini beradi. Hatto qurilish o'yinchoqlari ham ochiq onglar ijodning cheksiz imkoniyatlarini
o'rganishga imkon berib, ijodiy fikrlashdan foydalanishni rag'batlantirishga yordam beradi. Eng
muhimi, bu o'yinchoqlar yozish uchun zarur bo'lgan nozik vosita mahoratini talab qiladi.
Ijodkorlik - bu talab bu innovatsiyalar va ixtirolar haqida. Zamonaviy dunyoda biz
bahramand bo‘layotgan ko‘plab narsalar insonning ijodiy salohiyati mahsulidir.
30-Sentabr, 2024-Yil
180
Bu o'yinchoqlar alifbo, iboralar va nomlarni birlashtirish, shuningdek, boshqa ko'plab
narsalar bolalarning til va muloqot qobiliyatlarini rivojlantirish uchun juda muhimdir. Yosh
bolalarga o'qish ularga so'zlarni to'g'ri talaffuz qilishni o'rgatishi mumkin, shu jumladan to'liq
gaplar qurish. Ular, shuningdek, nutq va muloqotda mustahkam poydevor uchun talab bo'lgan
o'zlarining so'z boyligini qurishni boshlaydilar. Bolalar o'qish qobiliyatiga ega bo'lganda, ular
ijtimoiy qobiliyatlarini rivojlantirish uchun asos bo'lishi kerak bo'lgan muayyan iboralarning
ma'nosini to'liq tushuna boshlaydilar. Bolalik rivojlanishining dastlabki bosqichlarida bolalar
yolg'iz o'ynashni afzal ko'radilar.
Keyin ular mustaqil ravishda,
lekin boshqa bolalar bilan birga
o'ynashni
boshlaydilar.
Muayyan yoshga kelib, bola
kooperativ o'yin va jamoaviy
ishni o'rganadi. Rivojlanishga
mos keladigan o'yinchoqlar har
doim
bolalar
o'rtasidagi
ijtimoiylashuvning
ushbu
modeliga amal qiladi. Maktabda
ta'lim olish haqida gap ketganda, ijtimoiy rivojlanishning barcha zarur bosqichlarini bosib o'tgan
bolalar tengdoshlari bilan yanada foydali va ishonchli munosabatlar o'rnatish imkoniyatiga ega
bo'ladilar.
O'yinchoqlar bolalarga o'rganish va ijodiy bo'lishga yordam beradigan boshqa usullar
mavjud. Shuni aytish kifoya o'yinchoqlar bolalarga ko'p foyda keltirishi mumkin, nafaqat o'yin-
kulgi uchun. Masalan, bolalar faoliyati kublari, g'isht qurishda konvergent fikrlashni
rag'batlantirish va qurilish g'ishtlari divergent fikrlashni rag'batlantirishga yordam beradi. Bu ikki
xil tushunchadir, ularni hech qachon aralashtirib yubormaslik kerak. Divergent muammolarni hal
qilish nima bo'lsada printsipi asosida ishlaydi va asosan xulosa chiqarish, sabab va ta'sir
munosabatlarini tushunish va ishonchli bashorat yoki faraz qilish qobiliyatiga tayanadi. Bu
jarayonlarning barchasida yosh ong doimiy ravishda bir vaqtning o'zida juda ko'p ma'lumotlarni
qayta ishlashga harakat qiladi. Mazmunli assotsiatsiyalar va farazlarni yaratish. Keyin ular nima
bo'lsada printsipi bo'yicha ishlay oladilar va ularning tasavvurlari va ijodini kuchaytirishga yordam
beradilar.
30-Sentabr, 2024-Yil
181
Didaktik o‘yinchoqlarning asosini
xalq o‘yinchoqlari tashkil qiladi. Ular
o‘ynashda bola o‘z-o‘zini nazorat qiladi.
Xilma-xil
mozaykalar
sensor
qobiliyatlarini rivojlantiradi. Ulardagi
o‘yin vazifasi naqshlar, rasmlarni
tanlash va joylashtirishdan iborat.
Harakatli
o‘yinlarga
mo‘ljallangan
o‘yinchoqlar:
suv,
qum
bilan
o‘ynaladigan o‘yinchoqlar, koptoklar,
arg‘amchilar,
chambaraklar
va
boshqalar. Ularning asosiy vazifasi bolalarni jismoniy jihatdan tarbiyalashdir. Musiqali va
teatrlashtirilgan o‘yinchoqlar bolalarning musiqaviy ohang va ritmni eshita olish qobiliyatini
o‘stirishga yordam beradi. Katta yoshdagi bolalar ertaklarni sahnalashtiradilar.
Xulosa qilib aytganda,
Bolalar o'qish qobiliyatiga ega bo'lganda, ular ijtimoiy qobiliyatlarini
rivojlantirish uchun asos bo'lishi kerak bo'lgan muayyan iboralarning ma'nosini to'liq tushuna
boshlaydilar. Bolalik rivojlanishining dastlabki bosqichlarida bolalar yolg'iz o'ynashni afzal
ko'radilar. Keyin ular mustaqil ravishda, lekin boshqa bolalar bilan birga o'ynashni boshlaydilar.
Muayyan yoshga kelib, bola kooperativ o'yin va jamoaviy ishni o'rganadi. Rivojlanishga mos
keladigan o'yinchoqlar har doim bolalar o'rtasidagi ijtimoiylashuvning ushbu modeliga amal qiladi.
REFERENCES
1.
G.A. Kalyujin., M.P.Dеryugina. «Yo`rgakdan maktabgacha» -Toshkеnt «O`qituvchi»
- 1988 y
2.
T. Usmonxo`jaеva. F.Xo`jaеv. Ming bir o`yin -Toshkеnt Ibn Sino nashriyoti-1990
3.
O`.Otavaliеva. Bola tarbiyasida bog`cha va oila hamkorligi. O`qituvchi 1994 y.
4.
V.G.Nеgachеva, T.A.Markova. Bolalar bog`chasida ahloqiy tarbiya. O`qituvchi - 1990
5.
Bolalarni rivojlantirish va maktabga tayyorlash tayanch-sinov dasturi. Toshkеnt - 1998
y.
