30-Sentabr, 2024-Yil
225
NOSIRUDDIN BURXONUDDIN RABG’UZIYNING “QISASI RABG’UZIY”
ASARINING MA’RIFIY – TARBIYAVIY HAMDA BADIIY- ESTETIK AHAMIYATI
G’aybulloyeva Umida Dilshod qizi
Qodirova Dilchiroy Qobil qizi
Buxoro davlat pedagogika instituti, Sirtqi ta’lim shakli,
O‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishi talabalari.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13853560
Annotatsiya. Ushbu maqolada Nosiruddin Burxonuddin Rabg’uziyning “Qisasi
Rabg’uziy”asari badiiy semantik tahliliga oid fikr-mulohazalar bildirilgan.
Kalit so’zlar: Nosiruddin Burxonuddin Rabg’uziy, “Qisasi Rabg’uziy”, badiiy semantik
tahlili, g’azal, ruboiy, qit’a, to’rtlik, qasida, musammat janr, uslub.
THE EDUCATIONAL AND EDUCATIONAL AND ARTISTIC AESTHETIC
SIGNIFICANCE OF NASIRUDDIN BURKHANUDDIN RABGHUZI'S "THE STORY
OF RABGHUZI"
Abstract. In this article, comments on the artistic semantic analysis of Nasiruddin
Burkhanuddin Rabguzi's work "Qisa Rabguzi" are presented.
Key words: Nasiruddin Burkhanuddin Rabguzi, "Qisasi Rabguzi", artistic semantic
analysis, gazal, rubai, continent, quartet, qasida, musammat genre, style.
ОБРАЗОВАТЕЛЬНО-ПРОСВЕТИТЕЛЬСКОЕ И ХУДОЖЕСТВЕННО-
ЭСТЕТИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ «ИСТОРИИ О РАБГУЗИ» НАСИРУДДИНА
БУРХАНУДДИНА РАБГУЗИ
Аннотация. B данной статье представлены комментарии к художественно-
смысловому анализу произведения Насируддина Бурхануддина Рабгузи «Киса Рабгузи».
Ключевые слова: Насируддин Бурхануддин Рабгузи, «Кисаси Рабгузи»,
художественно-смысловой анализ, газель, рубай, континент, квартет, касыда, жанр
мусаммата, стиль.
Rabg’uziy XIII asrning oxirlari va XIV asrning boshlarida yashagan xorazmlik shoirdir.
Uning «Qisasi Rabg’uziy» asari o’zbek nasrining qadimiy namunasi. Bu asar islom dinini
qabul qilgan mo’g’ul beklaridan biri bo’lgan Nosiruddin To’qbug’aning topshirig’i va homiyligida
yozilgan. Asar hijriy 709 yil, melodiy 1309-1310 yil (ba’zi manbalarda 1311 yil) yaratilgan deb
ko’rsatiladi. To’qbug’a Rabg’uziyga payg’ambarlar haqida asar yozishni topshiradi va natijada
«Qisasi Rabg’uziy» yuzaga keladi. Bu asar “Qisas ul-anbiyo”, “Qisas ul-anbiyoi turkiy” nomlari
30-Sentabr, 2024-Yil
226
bilan ham mashhur bo’lgan. Asosan, payg’ambarlar hayotini hikoya qiluvchi bu asarning o’ziga
xos yaratilish tarixi bor: Musulmon sharqida bu mavzuda ko’plab asarlar yaratilgan. Lekin asarda
yozilishicha, ularning “ba’zisi mustaqim (to’g’ri, haqiqiy) bor, ba’zisi nomustaqim. Bir onchasi
(bir qanchasi) muqarrar (pucta, tugal) va bir onchasi mubattar (notugal) bor”. Shuning uchun han
bek To’qbug’a adibning “o’qimoqg’a keraklik, o’rganmakka yarog’liq” kursisi, Sulaymon va
Bilqis haqidagi, Yunus, Ilyos, Xizr, Luqmoni hakim, Iso, Iskandar haqidagi qissalar ham
e’tiborlidir. Asarning katta qismi payg’ambarimiz Muhammad hayotlariga bag’ishlangan.
Rabg’uziy asarida xalq og’zaki ijodining ham chuqur ta’siri seziladi. Masalan: Bani Isroil
ularga 12 baquvvat, baland bo’yli kishilarni yuborishadi, bog’bon kelib ularning oltitasini bir
yengiga, yana oltitasini ikkinchi yengiga solib oladi. Ularni qo’l- oyoqli qurtlar deb ataydilar. Yoki
Muso payg’ambar hassasini yerga sanchsa mevali daraxt, dushmanga qarshi ilon, daryodan
o’tishda ko’prik vazifasini bajaradi. Yoki Yusufning akasi Yahudo na’ra tortsa, Misr eli hushsiz
yiqiladi. Rabg’uziy haqida gap ketganda uning she’riyati alohida ahamiyaga ega. Rabg’uziy
mahoratli nosirgina emas, nozikta’b shoir hamdir. Chunki har bir qissa boshida yoki oxirida
keltirilgan she’rlar bundan dalolat beradi. Ayrim g’azallar voqealar ichida ham beriladi. Bular
Rabg’uziyning turkiy aruz va barmoq vaznini yaxshi egallaganidan guvohlik beradi. Ushbu asarda
600 misra she’r o’rin olgan bo’lib, bular g’azal, ruboiy, qit’a, to’rtlik, qasida, musammat janrlarida
bitilgan. Qissalar tarkibida berilgan o’zbekcha va arabcha she’rlar adibning nozikta’b zullisonayn
shoir bo’lganligidan darak beradi. Misol qilib, Yusuf qissasi tarkibida keltirilgan arabcha va
turkcha she’rlarga e’tibor qaratamiz.
Vo asafo ala firoqi qavmin
Va –lmudnu va-muznu va-rravasi
Kam tag’ayyara lana al-layali
Va kullu hamdin lana qulubu
Tarjimasi: Taassuflar bo’lsin bir jamoaning firoqiga, Ular yo’l ko’rsatadurgan chiroqlar edi
va himoya qiladigan qal’alar edi, Safardayu shaharda, bazmdayu razmda Qanchadan–qancha
tunlar tag’yir topdi to ularga o’lim kelguncha. Qalblar aytgan har bir hamd Va ko’zlar ko’rib turgan
har bir shay.
Xuddi shu qissadagi turkiy she’rni keltiramiz, bu she’r orqali Yaqub payg’ambarning
Yusufni o’ldirmoqchi bo’lgan o’n o’g’lining afsuslanish pushaymon bo’lish oqibatida yuzaga
kelgan ruhiy kechinmalari tasvirlangan.
Bu biztek qatig’ qindakim bor bu kun,
Uruldi orig’ jong’a turluk tugun.
30-Sentabr, 2024-Yil
227
G’ariblikda erksiz tushub iylanib,
Essiz o’n qarindosh o’larmiz bu kun.
Asar tarkibidagi she’rlarning jami ellik to’qqizta deb hisoblasak, ulardan qirqtasi turkcha,
o’n to’qqiztasi arabchani tashkil etadi. Asarda arabcha she’rlarning uchrashi tabiiy hol.
Chunki, asar Quroini karim va Hadisi shariflar tasirida yuzaga kelgan. Bu she’rlar asar
mazmunini to’ldiradi, g’oyaviy maqsadni yuzaga chiqarishdagi o’ziga xos badiiy vosita bo’lib
xizmat qiladi. Asar badiiyati ham o’ziga xos. She’riy parchalardan tashqari juda ko’p o’rinlarda
voqealar bayoni, holatlar tasvirida tashbeh, tanosub, tazod, tajnis takrir, jonlantirish kabi tasviriy
vositalardan unumli foydalangan. Xususan, sa’j (nasrdagi ichki qofiya) adibning sevimli badiiy
vositasi ekanligi ko’zga tashlanadi. Muallif sa’jdan asosan ta’rif va tavsif o’rinlarida foydalanadi.
Masalan, Idris alayhissalom ta’rifi: “…payg’ambar alayhissalom ul umri ukush, diyori
ko’shish, Azroilg’a qotishg’an, rizvon birla yanashg’an, dunyodin qushdek uchg’an, tamug’g’a
kirib chiqg’an, Sirotdin yashindek kechg’an, uchmoh qabug’in ochg’an, o’zi aziz, o’rni adiz arig’
zotlig’, Axnuh otlig’ Idris yalovoch”. Asar tarkibidagi nazmiy parchalarning ahamiyatli jihati
shundaki, bu she’riy parchalar janrlarning ilk ko’rinishlarini tashkil qilgan. Asarda g’azal,
musammat, g’azal-marsiya janrlarining ilk ko’rinishlari uchraydi. Bahor vasfiga bag’ishlangan
birinchi turkiy g’azal alohida ahamiyatga ega. G’azal shunday misralar bilan boshlanadi:
Kun hamalga kirdi ersa, keldi olam navro’zi,
Kechdi bahman zamharir qish, qolmadi qori, buzi.
So’ng olamning go’zal bir manzara kasb etgani, atrofning go’zalligi tavsiflanadi:
Kun kelu ming ko’rki ortib tirilur o’lmish jahon,
Tong badizlab naqshi birla bezanur bu yer yuzi.
Tasvirda jonlantirish, sifatlash va o’xshatishlar asosiy o’rin tutadi. Muhimi, ularda
Rabg’uziyning tasavvur kuchi va badiiy mahorati ochiq ko’rinadi:
…O’rlasa bulutlari gulchirar bog’-u bo’ston,
Tol yig’ochlar yeng solishur o’ynayurtek qo’y-qo’zi.
…Lola sag’roqin icharda sayrar usrub sanduvach,
Turnalar un tortib o’tarda sakrashur baqlan, qo’zi.
G’azalning barcha baytlari o’zaro mantiqiy ip (navro’z) bilan bog’langan. Ana shu ichki
bog’liqlik g’azal yaxlitligini ta’minlagan. Dastlabki bayt umumiy axborot berishga qaratilgan.
Qishning o’rniga bahorning kelishi ko’rsatilgan. Bunda muallif munosabatining ochiq
ifodalanishi e’tiborni tortadi. Bahorga nisbatan “olam navro’zi” ifodasi qo’llansa, qishga nisbatan
“bahman” (ayoz, qahraton, izg’irin) “zamharir” (qirovli, qahraton, qattiqsovuq) sifatlashlari
30-Sentabr, 2024-Yil
228
tanlangan. Keying baytlar bahorning xususiy jihatlarini tasvirlashni ko’zda tutadi. Dastlab
dunyoning yangidan chiroy ochgani (“tirilur bu yer yuzi”) qalamga olinadi.
Osmon va yerdagi o’zgarishlarni aks ettirish navbatdagi bayt qamroviga kiradi. Unda bulut
va daraxtlarning o’ziga xos manzarasi ko’rsatiladi.
Lola, bulbul, turna, qo’zi
so’zlari bahorning
turli belgilarni ifodalash vositasi bo’lgan. “Yer- osmon” zidligi asosida bahorning o’ziga xos
tasvirini berish keyingi baytda ham davom etadi. Bahor osmonida qushlarning ko’payishi qug’u
(oqqush), g’oz, qil(qilquyruq), qarlug’och(qaldirg’och) vositasida ko’rsatilsa, yerdagi jonivorlar
harakatining jonlanishi os (oq suvsar), tiyin(olmaxon), kish (qunduzning bir turi), qunduz singari
hayvonlar timsollari vositasida tasvirlangan.
Qadimgi turkiy tilda “yig’och”, “og’och” so’zlari, asosan, “daraxt” tushunchasini
ifodalagan. Navbatdagi baytda tilga olingan “tol yog’och minbarinda” (tol daraxtning shoxlarida)
ifodasi xuddi shu ma’noni yuzaga chiqaradi. Bu baytda bir qator qushlar (to’ti, qumri, bulbul) ning
xonishi – sayrashi orqali bahor faslining tarovati yana bir bor ta’sirli yo’sinda tasvirlangan. Asar
tarkibida o’ttiz ikkita g’azal xususiyatlariga mos keluvchi g’azal xarakteridagi she’rlar mavjud.
Ularning orasida to’liq mukammmal g’azal deb hisoblashimiz mumkin bo’lgan g’azallar
ko’pchilikni tashkil qiladi. Asarda ayrim matla’siz, hamda maqta’siz baytlar ham uchraydi. Ular
qofiyalanish tizimi va vazn jihatdan g’azal talablariga javob bo’ladi. Bunday xususiyat aksariyat
arabcha she’rlarda uchraydi. G’azallarda, asosan, payg’ambarlar madh etilgan bo’lib, Odam,
Ibrohim, Mustafo, Yaqub, Lut, Jirjis, Ilyos, Yunus, Sulaymon, Dovud, Idris, Nuh, Xud, Solih,
Is’hoq, Yusuf va boshqa bir qancha paygambarlar g’azallar g’oyasini tashkil qiladi. Ga’zallarda
payg’ambarlarning qiyinchiliklari, kuch-qudrati, xususiyatlari, ichki his-tuyg’ulari kuylangan.
“Qisasi Rabg’uziy” da birinchi she’r –ilk marsiya o’rin olgan. Bu marsiyani Odam Ato
o’g’li Hobilning o’limiga bag’ishlab aytadi. «Qissai Qobil va Hobil»da tasvirlanishicha, Qobil
bilan Iqlimo, Hobil bilan Abudo tug’iladi. Iqlimo go’zal. Abudo ko’rksiz edi. Qobilga Abudo
beriladigan bo’ldi, u ko’nmadi. Odam ularga qurbonlik qilishni, kimning qurbonligi qabul bo’lsa,
Iqlimo berilishini aytdi. Hobilning qo’yi qabul bo’ldi. Qobil tosh bilan urib Hobilni o’ldirdi.
Qarg’alarga qarab, Hobilni yerga qo’ydi. Odam ko’mish shundan qoldi. (30- 31- betlar).
Asarda keltirilishicha, “Odam birla Havvo telim yig’ladilar. Odam ta’ziyat tutub bu she’rni
aydi.
Yer yuzinda avval she’r ayg’an Odam erdi, ul she’r bu turur.
“Qisasi Rabg’uziy” turk badiiy nasrining ilk namunalaridan biri sifatida adabiyotimizda
o’ziga xos o’ringa ega. Asar tarkibida yuqorida ta’kidlaganimizdek, nazmiy parchalarning ilk
ko’rinishlari ham asarning taixiy- badiiy-ilmiy qiymatini oshiradi. Shunday janrlardan biri
30-Sentabr, 2024-Yil
229
musammat janri asar qimmatini yanada oshiradi. Musammat janrining ba’zi turlari ilk bor ushbu
asarda uchraydi.
Xulosa qilib aytganda, Nosiruddin Burhonuddin Rabg’uziyning “Qisasi Rabg’uziy” asari
adabiyotimiz tarixida o’ziga xos o’ringa ega hisoblanadi. Asar o’zining ma’rifiy – tarbiyaviy
hamda badiiy- estetik ahamiyati bilan hozirgi avlodlar ma’naviy kamoloti uchun ham qadrlidir.
Qissalar mavzu jihatdan rang-barang. Olamdagi butun mavjudot egasi bo’lgan Ollohni
ulug’lash, payg’ambar hayotiga doir lavhalarni eslash, kamtarinlik va takabburlik, ota-ona va
farzand munosabatlari, vatan va mehnatsevarlik, erk va adolat, do’stlik va hamjihatlik, urush va
tinchlik kabilar shular jumlasidandir. Asarda shunday bir jumla borki, u asar mavzusini aniqlash
imkonini beradi:
«Dunyoga boring, menga toat qiling, ma’siyatdan yig’iling, qon to’kmang, xamr
ichmang, xalq orasida ko’ni hukm qiling, zino qilmang, xiyonat qilmang». Kuchsizlarga ozor
yetkazmaslik va inson shahvoniy hislarga berilmasligi, bu yo’lda yurganlarga sharmandalik, yuzi
qarolik, azob-uqubat yetishi aytiladi. Islomda xamr (aroq) ichish man qilinadi. Chunki u ko’p
yomon ishlarga sabab bo’ladi. Qon to’kish, besabab birovni o’ldirish ham islomda qoralanadi.
Omonatga xiyonat qilmaslik olijanob fazilat. Adabiyotning vazifasi komil insonni
tarbiyalashdan iborat. Har bir asar insonlarni yaxshilikka, sabr- toqat va baxtga yetaklashi lozim.
Shu qatorda, “Qisasi Rabg’uziy” asari o’zining ma’rifiy – tarbiyaviy hamda badiiy-
estetik ahamiyati bilan hozirgi avlodlar ma’naviy kamoloti uchun ham qadrlidir.
REFERENCES
1.
Uraeva, D. S., Sharipova, M. B., Zaripova, R. I., & Nizomova, S. S. (2020). THE
EXPRESSION OF THE NATIONAL TRADITIONS AND BELIEFS IN UZBEK
PHRASEOLOGICAL UNITS.
Theoretical & Applied Science
, (6), 469-472.
2.
Sharipova, M. B., & Nizomova, S. S. (2018). The artistic image of the image of" water" in
the poem.
ученый xxi века
,
11
, 75.
3.
Рахимов, Ф. Б., & Шарипова, М. Б. (2020). Место инноваций в решении современных
проблем непрерывного образования.
Academy
, (5 (56)), 38-40.
4.
Шарипова, М. Б., & Садуллоева, М. Б. К. (2020). Профессия «учитель» и её роль в
обществе.
Проблемы педагогики
, (1 (46)), 24-25.
5.
Ахмедова, М. Ш., & Шарипова, М. Б. (2016). Воспитание ребенка на основе
народных традиций.
Молодежь в науке и культуре XXI в.: материалы междунар.
науч
, 118.
30-Sentabr, 2024-Yil
230
6.
Шарипова, М. Б., & Мустакимова, Г. А. (2019). Наследие мыслителей в эстетическом
воспитании учащихся начальной школы.
Вестник магистратуры
, (10-5 (97)), 48-49.
7.
Шарипова, М. Б., & Муродова, Ш. Ш. (2020). ХУДОЖЕСТВЕННАЯ
ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ОБРЯДОВ В ЭПОСЕ «АЛПОМИШ».
Научный журнал
, (9 (54)),
32-34.
8.
Шарипова, М. Б. (2020). Саьдуллаева МБК РАЗВИТИЕ ТВОРЧЕСКИХ
СПОСОБНОСТЕЙ ДЕТЕЙ В ДОШКОЛЬНОМ ОБРАЗОВАНИИ.
Проблемы
педагогики
, (6), 51.
9.
Шарипова, М. Б., & Ашурова, Ф. А. (2020). Межличностные отношения в
дошкольном возрасте.
Вестник магистратуры
, (1-5 (100)), 35-36.
10.
Sharipova, M. (2020). " Alpomish" dostoni-o'zbek xalqi tarixi badiiy ifodasi.
ЦЕНТР
НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
1
(1).
11.
Шарипова, М. Б., & Истамова, З. (2020). Особенности этического воспитания детей
дошкольного возраста.
Вестник магистратуры
, (1-5), 39.
12.
Baxshilloyevna, M. S., & Shuhratovna, M. S. (2021). Description and interpretation of
wedding customs in the epic" Alpomish".
Middle European Scientific Bulletin
,
11
.
13.
Ravshanova, S. M. G. F. Q., & XOSLIGI, Q. D. O. Z. (2021). MILLIY RUH VA
AN’ANALAR.
Scientific progress.–2021
,
7
.
14.
Sharipova, M. (2020). O'lmas an'ana va marosimlar-ma'naviyatimizning nodir
xazinasi.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
1
(1).
15.
Sharipova, M. B., Marg’Uba Fazliddin Qizi Jomurodova, X. A. L. Q., & IFODASI, D.
Scientific progress. 2021.№ 7.
URL: https://cyberleninka. ru/article/n/xalqdostonlarida-
sovchilik-marosimi-badiiy-ifodasi-alpomish-dostoni-misolida (дата обращения: 22.12.
2021)
.
16.
Sharipova, M. B. (2021). Gulasal Shavkat Qizi Farmonova NIKOHDAN SO’NG ADO
ETILADIGAN
URF-ODATLAR
TASVIRI
(“ALPOMISH”
DOSTONI
MISOLIDA).
Scientific progress
,
7
.
17.
Sharipova, M. B., Muslimova, L. M. Q., & XALQ, D. O. R. A. A. (2021). HAMDA
DOLZARBLIGI (“ALPOMISH” DOSTONI MISOLIDA).
Scientific progress
,
2
(7),
1130-1134.
18.
Шарипова, М. Б., & Саьдуллаева, М. (2019). Модульное обучение в системе
образования.
Вестник магистратуры.–2019
, 4-3.
30-Sentabr, 2024-Yil
231
19.
Sharipova, M. (2022). ЭПОСА" АЛПОМИШЬ"-ИСТОЧНИК НАРОДНОГО
ВОСПИТАНИЯ, ВЕДУЩИЙ ПОКОЛЕНИЕ К СОВЕРШЕНСТВУ.
ЦЕНТР
НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
12
(12).
20.
Шарипова, М. Б., & Хусаинова, З. Х. (2021). ВОСПЕВАНИЕ НАЦИОНАЛЬНЫХ
ДУХОВНЫХ ЦЕННОСТЕЙ В ГЕРОИЧЕСКОМ ЭПОСЕ.
Вестник науки и
образования
, (16-2 (119)), 106-108.
21.
Sharipova, M. (2021, September). YOSH AVLOD RUHIY VA MA’NAVIY
DUNYOSINI BOYITISHDA QAHRAMONLIK EPOSINING O’RNI: DOI:
10.53885/edinres. 2021.17. 14.046 Sharipova Maxbuba Baxshilloyevna BuxDU,
Maktabgacha ta’lim kafedrasi o’qituvchisi. In
Научно-практическая конференция
(pp.
116-117).
22.
MA’NAVIY YARVA, O. R. D. DOI: 10.53885/edinres. 2021.17. 14.046 Sharipova
Maxbuba Baxshilloyevna BuxDU.
Maktabgacha ta’lim
.
23.
Шарипова, М. Б., & Саидова, Д. Х. К. (2020). Методы и средства использования
национальных ценностей в духовно-нравственном воспитании детей в
семье.
Проблемы педагогики
, (3 (48)), 31-32.
24.
Sharipova, M. B., & Shokirova, N. Z. Q. (2021). ALPOMISH.
DOSTONI–BADIIY
BARKAMOL ASAR//Scientific progress
, (7).
25.
Шарипова, М. Б. (2020). Неьматова ШН ФОРМИРОВАНИЕ ЭСТЕТИЧЕСКОЙ
КУЛЬТУРЫ
ВОСПИТАННИКОВ
ДОШКОЛЬНЫХ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ
УЧРЕЖДЕНИЙ.
Вестник магистратуры
, (3-3), 102.
26.
Baxshilloyevna, S. M. (2022). MAKTABGACHA YOSHIDAGI BOLALAR MA’NAVIY
DUNYOSINI BOYITISHDA “ALPOMISH” DOSTONING O’RNI.
BOSHQARUV VA
ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
2
(2), 146-152.
27.
Sharipova, M. B., & Jalolova, S. Z. Q. (2021). HOZIRGI MAISHIY TURMUSHDA O’Z
O’RNIGA TO’LA EGA BO’LGAN MAROSIMLAR (“ALPOMISH” DOSTONI
MISOLIDA).
Scientific progress
,
2
(7), 1114-1119.
28.
Sharipova, M. (2023). РОЛЬ ГЕРОИЧЕСКОГО ЭПОСА В ОБОГАЩЕНИИ
ЖЕНСКОГО
ЭСТЕТИЧЕСКОГО
МЫШЛЕНИЯ.
ЦЕНТР
НАУЧНЫХ
ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
31
(31).
29.
Sharipova, M. (2022). ЭПОСА" АЛПОМИШЬ"-ИСТОЧНИК НАРОДНОГО
ВОСПИТАНИЯ, ВЕДУЩИЙ ПОКОЛЕНИЕ К СОВЕРШЕНСТВУ.
ЦЕНТР
НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
12
(12).
30-Sentabr, 2024-Yil
232
30.
Sharipova, M. B. (2021). Laylo Mirzo Qizi Muslimova XALQ DOSTONLARINI
O’RGATISHNING AMALIY AHAMIYATI HAMDA DOLZARBLIGI (“ALPOMISH”
DOSTONI MISOLIDA).
Scientific progress
, (7).
