30-Sentabr, 2024-Yil
306
AЁЛЛAР КИЙИМЛAРИНИ ЛОЙИҲAЛAШДA СУРХОНДAРЁ ВИЛОЯТИ
МИЛЛИЙ ЭЛЕМЕНТЛAРИДAН ФОЙДAЛAНИШ
К.А.Анварова
Талаба
М.А.Мансурова
Илмий раҳбар
https://doi.org/10.5281/zenodo.13879923
Аннотация.
Мақолада Сурхондарё миллий либослардаги декоратив кашта
элементлари таҳлил қилинди. Кашта тикиш дастурий таъминотларининг аҳамияти ва
Сурхондарё вилояти миллий нақшларини Wilcom Embroidery Studio дастурига киритишни
тадқиқ қилиш.
Аннотация:
В статье проанализированы элементы декоративной вышивки в
национальных костюмах Сурхандарьи. Исследование значимости программного
обеспечения для вышивания и включения национальных узоров Сурхандарьинской области
в Wilcom Embroidery Studio.
Abstract.
The article analyzes the elements of decorative embroidery in the national
costumes of Surkhandarya. Research of the importance of embroidery software and inclusion of
national patterns of the Surkhandarya region in Wilcom Embroidery Studio.
Замонавий мода йўналишларидан бири бўлган–этноуслуб дизайнерларнинг
замонавий либосларини яратиш босқичида мухим ўрин эгаллайди. Бу йўналиш кийим
ассортиментини турли халқ костюмларининг миллий элементлари билан бойитишни кўзда
тутади. Бунда инсон ўз миллий илдизлари билан алоқани йўқотмаслиги керак. Этноуслубни
ривожлантиришда ўзбек миллий либосининг нафис, виқор ва дид билан безалган костюм
элементлари туганмас манба ҳисобланади[1].
Aсрлар давомида авлоддан авлодга ўтиб келаётган каштачилик аёлларнинг ижодий
қобилиятлари, орзу-умидлари, табиатга, гўзаликка бўлган мухаббатида намоён бўлган.
Ўрта Осиё, жумладан, воҳа аёлларининг барчаси ўз оиласи учун каштачилик буюмларини
ўзлари тикишган. Каштачилик буюмлари сирасига сўзана, жойнамоз, тахмонпеч, бўғжома,
ёстиқпўш, зардевор, дорпеч чойшаб, палак, белбоғ, дўппи ва ҳоказоларни киритиш мумкин.
Турли кашталарнинг кўриниши, шакли, таг матоси, гул нақшлари ҳамда тикилиш услубига
қараб уларнинг турмушда тутган ўрни белгиланган.
30-Sentabr, 2024-Yil
307
Машинада кашта тикиш - иплар ёрдамида тўқилган ёки тўқилмаган материалга
нақш чизиш усули бўлиб, унда махсус кашта тикиш машинаси қатъий белгиланган
алгоритм бўйича чокларни ҳосил қилади. Кашта тикиш машинасининг хусусиятларига
кўра, нақш қўлда ёки махсус дастурий таъминот ёрдамида компютерда яратилиши мумкин
[2]
.
Нақшлар турли хил машина кашта муҳаррирлари томонидан қайта ишланиши ва
маълум форматларда сақланиши мумкин
(EMB, DST, PES, HUS va JEF).
Wilcom Embroidery Studio e3.0 - кашта тикиш ва кийимларни безаш билан
профессионал равишда шуғулланадиганлар учун дастурий таъминот ҳисобланади. Дастур
ёзувлар ва кашта нақшларини яратиш ва таҳрирлаш учун барча зарур воситалар билан
жиҳозланган. CorelDRAW X6 график муҳаррири билан тўлиқ интеграция дизайнларни
нафақат каштадўзлик, балки рақамли босиб чиқариш, экранли чоп етиш, аппликациялар ва
бошқалар учун ҳам созлаш имконини беради.
Wilcom Embroidery Studio e3.0 нинг асосий хусусиятлари:
• Ҳар хил безак турлари учун битта дастур
Янги версияда ишлаб чиқарилаётган кийимларнинг безаклари ҳар хил турлари ёки
уларнинг комбинациялари билан нақш дизайнларини яратиш учун ягона ечимни таклиф
қилади(1-расм). Экранда чоп етиш, рақамли чоп етиш, гравюра, кашта тикиш, апликация ва
бошқалар учун битта вектор файлини созлаш орқали амалга оширилади.
• Монограмма кашталари
Ҳар қандай TrueType шрифтини ўзгартириш мумкин. Бундан ташқари,
профессионал тарзда ишлаб чиқилган 165 та кашта тикиш шрифтларини Wilcom дастурига
киритиш, асосий чизиқларни ўрнатиш, сатр ва ҳарф оралиғини ўзгартириш учун кенг
имкониятларни тақдим этади. Бундан ташқари, логотиплар учун алоҳида ҳарфларни юқори
аниқлик билан созлаш мумкин[3].
30-Sentabr, 2024-Yil
308
1-расм. Embroidery Studio e3.0 дастурига киритилган
Сурхандарё миллий нақши
• Кенг кўламли таҳрирлаш имкониятлари
Embroidery Studio e3.0 ягона файл формати. EMBни қўллаб-қувватлайди, бу обектга
йўналтирилган таҳрирга эга “ақлли” файл. Ҳатто DST каби тикув файллари ҳам объектлар
ҳисобида, бу мутлақ назоратни беради ва алоҳида чокларни таҳрирлаш заруратини
туғдиради.
Embroidery Studio e3.0 юқори сифатли кашта нақшларини яратиш учун асбоблар
тўплами билан жиҳозланган. Турли хил тикув турлари, оддий киритиш усуллари ва аниқ
назорат билан Wилcом асбоблари маҳсулотга талаб ва кўп қирралиликни ошириш учун
ишлайди. 30 йиллик инновациялар асосида яратилган ушбу воситалар такрорланувчи
вазифаларни тезлаштиради ва бенуқсон кашта тикувчи ишончли нақш дизайнларни
яратади.
• CorelDRAW Graphics Suite X6 интеграцияси(2-расм).
2-расм. Embroidery Studio e3.0 дастурига киритилган
Сурхандарё миллий нақши
30-Sentabr, 2024-Yil
309
Embroidery Studio e3.0 CorelDRAW®, Corel PHOTO-PAINT™, PowerTRACE™,
Corel Website Creator™, Corel CONNECT™, PhotoZoom Pro 2 ва ConceptShare™-ни ўз ичига
олган CorelDRAW Graphics Suite X6 билан бирга келади. Шунингдек, сиз 10 000 та дизайн,
1 000 та OpenType® шрифтлари, шаблонлари ва бошқаларга киритиш мумкин[4].
Шундай қилиб, Сурхондарё миллий элементлардан фойдаланган ҳолда аёллар
кийимларини лойиҳалаш учун кашта турларини дастурлари таҳлил қилинди ва миллий
нақш элементлари дастурга киритилди. Миллийликни сақлаган ҳолда Сурхондарё
нақшларидан фойдаланиш орқали аёллар кийимларини лойиҳалаш учун конструктив
хужжатлар мажмуини ишлаб чиқиш муҳимдир.
REFERENCES
1.
Androsova E.M. Kostyumlar dizayni asoslari. Nashriyot uyi: Chelyabinsk davlat
universiteti, 2005, 176s.
2.
Kryukova N.A., Babushkina V.V. An'anaviy bezash usullariga asoslangan zamonaviy
kiyimlarni bezash texnologiyasini ishlab chiqish. Federal Davlat Byudjet Instituti
"Volga Davlat Xizmat Universiteti", Tolyatti, 2014 yil.
3.
Salimova M.A. Bezash vositalarini qoʻllab ayollar kiyimini loyihalash usullari va
texnologiyalarini takomillashtirish: magistr dissertatsiya-2023y-86b.
4.
