ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
35
MOTIVACIYANÍŃ INDIVIDUAL QÁSIYETLERI
D.Baxitbaeva
Berdaq atındaǵı QMU. “Ámeliy psixologiya” tálim baǵdarınıń 2-kurs talabası.
G.Óskinbaeva
Berdaq atındaǵı QMU assistent oqıtıwshı.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14278786
Annotaciya.
Bul maqalada motivaciyanıń individual qásiyetleri haqqında maǵlıwmatlar
berilgen. Maqalada tıykarınan, motivdi qáliplestiriw, motivtiń túrleri, insannıń jetiskenlikke
erisiwdiń motivaciyanıń individual qásiyetleriniń áhmiyeti haqqında pikirler bayan etilgen.
Gilt sózler:
motiv, motivaciya, motivaciyanıń intevidual qásiyetleri, psixostenik, motivator,
mazmunlı iskerlik.
ИНДИВИДУАЛЬНЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ МОТИВАЦИИ
Аннотация.
В данной статье представлена информация об индивидуальных
особенностях мотивации. В статье представлены представления о формировании
мотива, видах мотива, значении индивидуальных особенностей мотивации в достижении
достижений человека.
Ключевые слова:
мотив, мотивация, индивидуальные особенности мотивации,
психостеник, мотиватор, содержательное умение.
INDIVIDUAL FEATURES OF MOTIVATION
Abstract.
This article provides information on the individual features of motivation. The
article mainly discusses the formation of motives, types of motives, and the importance of
individual features of motivation in achieving human success.
Keywords:
motive, motivation, individual features of motivation, psychosthenic, motivator,
meaningful skills.
Kirisiw.
Motiv qáliplesiw processi shaxstıń ózgesheliklerine qarap individual qásiyetlerge
iye bolıwı múmkin. Máselen, psixostenikler ózleriniń etikalıq xarakterine ózgeshe joqarı talaplardı
qoyadı, sonıń ushın olardıń motivin qáliplestiriwde etikalıq qadaǵalaw sıyaqlı motivator qatnasıwı
kerek. Basqa adamlarda bunday mashqalalar payda bolmaydı, sebebi óz qararların qabıl qılıwda
olar basqa qadriyatlarǵa, máselen, basshı yakı basqarıwshıǵa jeke sadıqlıqqa tiykarlanadı.
Tıykarǵı bólim.
Individual qásiyetler bárshe basqıshlarda motivlerdi qáliplestiriw
processine kesent beredi. Solay etip, mútájliktiń payda bolıw qolaylıǵı, onıń intensivligi
(kúshliligi) adamnıń ekilemshi signal (jaǵday) qozǵatıwshısına individual “seziwshenligine”
baylanıslı. Agressiyanıń ol yakı bul formasın qollaw qálewine alıp keletuǵın jaǵdaylardıń (ashıw,
ǵázep hám basqalar) payda bolıwı, kóp tárepten subiekttiń qarama-qarsı individual qásiyetlerininń
quramalılıǵına baylanıslı: ashıwshaqlıq, tiyisiw, basqalardıń pikirine taqat qılmaslıq hám basqalar.
Bul individual qásiyetler sizdi kelispewshilik yakı konfliktli jaǵdaydı keskinrek qabıl etiwge
májbúr etedi.
Qarar qabıl qılıw basqıshında qatańlıq hám mártlik sıyaqlı erklik páziyletler motivaciya
procesine kúshli tásir kórsetiwi múmkin. Qararsızlıq qarar qabıl qılıwdı keshiktiriwi múmkin,
qorqaqlıq bolsa ol yakı bul háreketti ámelge asırıwdan bas tartıwǵa alıp keliwi múmkin.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
36
Sociallıq jetiskenlikke bolǵan joqarı motivaciya (tán alıw qálewi, mazmunlı xızmettegi
jetiskenlikler, báseki) insannıń ózine tán jazıbasına bolǵan isenimi menen ózliginiń jazıbadarlıǵı
menen baylanıslı. Sol menen birge, hayallar ózleriniń isbilermenlik páziyletlerin (ámeliylik,
shólkemlestiriwshilik, isbilermenlik, uzaqtı kóre biliw), erkekler bolsa jámáát arbabı ushın zárúr
bolǵan páziyletlerdi (intellekt, adamlar menen til tabısıw qábileti, jeke tásir) joqarı bahalaydılar.
Tán alıwǵa umtılıp atırǵanlar ózleriniń baylanıs páziyletlerin (qarım-qatnas, jaqsı minez-
qulq, jazıbadarlıq, adamlar menen til tabısıw qábileti) hám tolıq emes social intellekt qásiyetlerin
(házil, qabıl etiw) joqarı bahalaydılar. Bul ózin-ózi húrmet qılıw ekstraversiya, manipulyativlik
hám avantyurizmniń haqıyqıy belgisi menen bekkemlenedi.
Báseki motivi ústin bolǵan subiektler ózleriniń isbilermenligi hám erkin joqarı
bahalaydılar. Olar ózleriniń energiyası hám basımına tayanadı, bul olardıń is-háreketleriniń
qatańlıǵı – ústinlik hám agressivlik bolıp tabıladı.
Mazmunlı iskerlikte jetiskenlikke kóbirek umtılǵanlar ámeliylik, shólkemlestiriwsheńlik,
baslamashılıq, erk hám uzaqtı kóre biliw sıyaqlı isbilermenlik paziletlerin atap ótiwge meyil bolıp
tabıladı. Tıykarınan, bul óz-ózin bahalaw bul subiektlerdiń juwapkershiligi hám binezge
baǵdarlantırılǵanlıǵı menen qollap-quwatlanadı. Solay etip, bul motivaciya baǵdarı belgili
individual qásiyetler hám subiekttiń ózin-ózi qádirlewi menen belgilenetuǵın poziciyanı jaqsı
kórsetedi.
Intellekettiń rawajlanıwıda zárúr bolıp tabıladı. K.Obuxovskiy [2] atap ótkenindey,
motivdi qáliplestiriw jeńilligi, bir tárepten, alǵashqı pikirlewge iyr adamlarda, ekinshi tárepten,
joqarı ruwxiy-mádeniyatlı adamlarda kórinedi. Kóbinshe maqsetti qáliplestiriw olar ushın
múmkinshiliksiz bolıp qaladı hám sonıń ushın olar háreketlerdiń muwapıq emesligi, tosattan
impulslar hám rejelestirilgen nárseden bas keshiw menen xarakteristikalanadı.
Sol menen birge biz motivaciyanıń túrli stilleri haqqında aytıp ótiwimiz múmkin. Atap
aytqanda, bularǵa V.N.Azarov [1] tárepinen anıqlanǵan háreket stilleri kiredi: impulsiv hám
basqarılatuǵın (refleksiv-erkli), olar tiykarınan motivlardı qáliplestiriwdiń ózine tán
ózgesheliklerin sáwlelendiredi. Hárekettiń impulsiv stili degende avtor óz háreketleriniń
variantları hám aqıbetleri haqqında minimal oylaw menen jaǵday tendenciyaların ámelge asırıw
tendenciyasın túsinedi hám refleksiv-erklik stil – maqsetke erisiwdiń múmkin bolǵan usılların
tolıq analiz qılıw arqalı wasıytashılıq qılınǵan háreketlerdi anıq tártipke salıw menen
xarkteristikalanǵan still.
Juwmaq.
Juwmaqlap aytqanda insan ómiri dawamında islep shıǵılǵan motivlardı ajıratıp
kórsetiwdiń hájeti joq dep oylayman. Sebebi, motivlar hár dayım insannıń individual turmısında
qáliplesedi hám tuwılǵannan tayyar halda bar bolmaydı. Sol menen birge, motivlar erksiz háreket
qıla almaydı.
REFERENCES
1.
Азаров В.Н. Стиль действования: импльсивность-управляемость // Вопросы
психологии. 1988. - № 3. – С. 12-20.
2.
Обуховский К. Психология влечений человека. М.: Прогресс, 1972. – 247 с.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
37
3.
Shaxnoza
T.,
Rayxan
K.
JOYBARLARDIŃ
SHÓLKEMLESTIRIWSHI
STRUKTURALARI //NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №. 2. – С.
124-128.
4.
Xaydarov F.I., Xalilova N.I. Umumiy psixologiya. – T.: TDPU, 2009. – 322 b.
5.
Tajimuratova S. BASQARIW DÁREJESIN ILIMIY DÁREJEDE RAWAJLANDIRIW
//NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 2. – С. 24-27.
