ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
292
TIBBIYOTDA AXBOROT TEXNOLOGIYALRINING TIBBIY AMALIYOTDA
QO’LLASH
Hoshimov Mansurjon Safaraliyevich
Central asian medical university.
Assistant.
TEL: + 998-93-777-99-71.
mansurhoshimov@gmail.com
Nishonova Mohinurxon Yusufovna
Pediatriya yonalishi talabasi.
TEL: +998-97-813-02-16.
mohinurnishonova2004@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14451277
Annatatsiya. Sog'liqni saqlash sanoati axborot texnologiyalari tomonidan olib borilgan
sezilarli o'zgarishlarni boshdan kechirdi. Axborot texnologiyalari bemorlarni elektron tekshirish
va ularning tibbiy yozuvlarini yangilashdan tortib, qon tekshiruvi natijalarini bemorlarga raqamli
ravishda yuborishgacha bo'lgan davrda sog'liqni saqlash sohasini sakrash va chegaralar bilan
o'zgartirmoqda.
Sog'liqni saqlashda axborot texnologiyalari uning afzalliklari Transportdan tortib ishlab
chiqarishgacha, axborot texnologiyalari bugungi kunda deyarli barcha sohalarga ta'sir
ko'rsatmoqda. Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko'ra, 2024 yil oxiriga kelib sog'liqni saqlash
axborot texnologiyalari bozori 390,7 milliard dollarga yetishi mumkin.
Kalit so’zlar: Telesalomatlik, chatbotlar, altsgeymer.
APPLICATION OF INFORMATION TECHNOLOGIES IN MEDICINE IN
MEDICAL PRACTICE
Abstract. The healthcare industry has undergone significant changes brought about
by information technology. From electronically examining patients and updating their
medical records to digitally sending blood test results to patients, information technology
is changing the healthcare industry by leaps and bounds.
Information technology in healthcare and its benefits From transportation to
manufacturing, information technology is affecting almost all industries today.
According to expert estimates, the healthcare information technology market could
reach $390.7 billion by the end of 2024.
Keywords: Telehealth, chatbots, Alzheimer's.
ПРИМЕНЕНИЕ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В МЕДИЦИНЕ В
МЕДИЦИНСКОЙ ПРАКТИКЕ
Аннотация. В сфере здравоохранения произошли значительные изменения,
вызванные информационными технологиями. От электронного контроля пациентов
и обновления их медицинских карт до цифровой отправки результатов анализов
крови пациентам — информационные технологии стремительно меняют отрасль
здравоохранения.
Преимущества информационных технологий в здравоохранении: от
транспорта до производства, информационные технологии сегодня затрагивают
почти все отрасли.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
293
По оценкам экспертов, к концу 2024 года рынок медицинских информационных
технологий может достичь 390,7 млрд долларов.
Ключевые слова: телездравоохранение, чат-боты, болезнь Альцгеймера.
Turli mamlakatlarda sog'liqni saqlash sohasida axborot texnologiyalari bozori
notekis rivojlanmoqda. Turli hududlarda ham milliy, ham mahalliy darajada murakkabligi
va qamrovi jihatidan sezilarli darajada farq qiluvchi IT-loyihalari amalga oshirilmoqda.
2009 yil oktyabr oyida Scientia Advisors konsalting kompaniyasi tadqiqot e'lon
qildi, unga ko'ra global sog'liqni saqlash bozori 1 trillion dollarni tashkil etadi, eng tez
o'sayotgan segment esa IT (taxminan 40 milliard dollar). Prognozga ko'ra, segmentning
solishtirma og'irligi 2013 yilga kelib sog'liqni saqlash bozori umumiy hajmining 4% dan
5% gacha o'sadi, o'rtacha yillik o'sish sur'ati 11% ni tashkil qiladi.
Tadqiqot mualliflari sog‘liqni saqlash sohasida IT-bozorini rivojlantirishning asosiy
tendentsiyalari qatorida Xitoy va Hindiston kabi mamlakatlarda ushbu yo‘nalishning jadal
sur’atlarda o‘sishini qayd etishadi. Kelgusi yillarda elektron tibbiy hujjatlarni joriy etis h
bo‘yicha loyihalar soni sezilarli darajada oshishi kutilmoqda. Shu bilan birga, shunga
o'xshash loyihalarda allaqachon tajribaga ega bo'lgan yirik kompaniyalar asosiy rol
o'ynaydi. Scientia Advisors diagnostika va terapevtik muolajalar samaradorligini
oshirishga qodir bo'lgan tibbiy qarorlarni qo'llab -quvvatlash tizimlarini ishlab chiqishni
sog'liqni saqlash IT bozorining yana bir istiqbolli yo'nalishi deb hisoblaydi. Shu bilan
birga, bepul dasturiy ta'minotning tarqalishi va SaaS modelini joriy etish, eh timol, tibbiyot
muassasalarida ITni joriy etish xarajatlarini kamaytirishga yordam beradi.
Scientia Advisors, raqobatbardoshlikni saqlab qolish uchun IT -kompaniyalar
sog'liqni saqlashni axborotlashtirish sohasidagi hukumat tashabbuslari va tibbiyot
sohasidagi so'nggi yutuqlardan xabardor bo'lishlari, elektron tibbiy hujjatlarga qo'yiladigan
talablarni hisobga olishlari, shuningdek, Osiyo va boshqa rivojlanayotgan mintaqalarning
jadal rivojlanayotgan bozorlari.
Yana bir tadqiqot sog'liqni saqlash sohasidagi 10 ta eng dolzarb va talab qilinadigan
texnologiyalar ro'yxatini tuzishga imkon berdi. Ushbu ro'yxatda birinchi o'rinni yana
elektron tibbiy yozuvlar, to'rtinchi o'rinda - jarrohlikda robototexnikadan foydalanish,
oltinchi o'rinda - RFID texnologiyasidan foydalanish.
Taxminan bir vaqtning o'zida Gartner tahlilchilari 2012 yilda asosiy bo'ladigan 10
ta mobil ilovalar ro'yxatini e'lon qilishdi. Ushbu ro'yxatda beshinchi o'rinni mobil sog'liqni
saqlash monitoringi egallaydi - sog'liqni saqlash tashkilotlariga surunkali kasalliklarga
chalingan bemorlar bilan ishlash xarajatlarini kamaytirishga yordam beradigan
bemorlarning ahvolini masofadan kuzatish uchun ilovalar to'plami.
Agar siz yevropada kasal bo'lib qolsangiz
2009 yilda Fransiyaning sharqiy qismidagi Annesi tumani markaziy kasalxonasida
17 dyuymli monitorli 600 dan ortiq terminallar o‘rnatildi, ular yordamida shifoxona
xodimlari elektron tibbiy ma’lumotlarni ko‘rishlari mumkin. Bemor ma'lumotlariga kirish
shaxsiy nishonlar yordamida amalga oshiriladi. Identifikatsiyadan o'tgandan so'ng,
shifokorlar uchrashuvlar bilan tanishishlari va ularga tuzatishlar kiritishlari mumkin.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
294
Shu bilan birga, buyurilgan dori-darmonlar allaqachon buyurilgan dorilar bilan
muvofiqligi va belgilangan tashxisga muvofiqligi uchun darhol tekshiriladi. Belgilangan
dori-darmonlar haqidagi ma'lumotlar avtomatik ravishda dorixonaga yuboriladi, u erdan
dorilar bemor bo'limiga etkazib beriladi. Shu bilan birga, Fransiyaning Le -Man shahridagi
eng yirik markaziy shifoxonalardan biri (1600 dan ortiq o‘rinli, yiliga 60 ming bemor, 400
shifokor va 4000 dan ortiq boshqa tibbiyot xodimlari) tibbiy axborot tizimini joriy qildi va
elektron bemorlarning tibbiy yozuvlari.
Niderlandiyaning eng yirik shaharlaridan biri Rotterdam shahridagi Maasstad
Ziekenhuis kasalxonasida grafik fayllarning elektron arxivini shakllantirish davom
etmoqda. Har yili shifoxona 180 000 tagacha turli xil elektron tasvirlarni yaratadi va
hokazo. Ularning barchasi yaqin kelajakda yagona omborga joylashtiriladi, unga faqat
avtorizatsiya qilingan foydalanuvchilar kirishi mumkin. Keyingi 5 yil ichida DICOM
standarti bo‘yicha ham, boshqa formatlarda ham qayta ishlanadigan 70 Tbaytdan ortiq
ma’lumotlar elektron shaklga o‘tkaziladi .
Siegen shahridagi Jung-Stilling kasalxonasida ishlaydigan shifokorlar bemorlarning
elektron tibbiy yozuvlariga kirish uchun iPod Touch -dan foydalanadilar. Ushbu va mobil
qurilmalar bemorning yotoqxonasida bo'lib, sog'lig'ingiz holati, tahlillar natijalari va
tayinlangan qabullarga oid barcha kerakli ma'lumotlarni olish imkonini beradi.
Daniyada esa yaqin uch yil ichida ikkita yirik teletibbiyot tarmog‘i paydo bo‘ladi.
Ulardan biri Odense universiteti kasalxonasida amalga oshirilmoqda va daniya tilini
bilmaydigan bemorlar va shifokorlar o'rtasida professional tarjimonlar ishlaydigan
qo'ng'iroq markazi orqali aloqa o'rnatishga yordam beradi. Birinchi shunday call -markaz
2009-yil iyun oyida Odense viloyatida ishlay boshladi, teletibbiyot tizimi 2010 -yilda ishlay
boshlaydi, respublika darajasida esa 2012-yilgacha ishga tushadi. Ikkinchi teletibbiyot
tarmogʻi 2009-yil sentabr oyida yaratila boshlandi va undan keyin. uch yil ichida surunkali
o'pka kasalliklari bilan og'rigan 800 mingga yaqin bemorni qamrab olishi kerak . Ushbu
bemorlar tibbiy muassasaga ma'lumot uzatadigan sog'lig'ini nazorat qilish uskunalarini
oladilar. Shu bilan birga, ular videokonferensaloqa tizimidan foydalanish imkoniyatiga ega
bo'ladilar, ular yordamida ular mutaxassislardan maslahat olishlari mu mkin bo'ladi. Ushbu
loyihaning qiymati 800 000 so'mga baholangan. Ro'da bor.
Industriyasi tarixidagi eng yirik loyihalardan biri mamlakatning 300 ta tibbiyot
muassasalarida o‘rnatilgan 30 000 ta kompyuter tarmog‘ini yaratish bo‘yicha amalga
oshirilmoqda, ularning qattiq disklarida 50 million bemor haqida ma’lumotlar saqlanadi.
Ushbu loyihaning qiymati 12,7 milliard funt sterlingni tashkil etadi va uni yakunlash
2014/2015 moliyaviy yilga mo'ljallangan edi.
Yiliga 400 000 dan ortiq bemorga xizmat ko'rsatishg a qodir yangi Stobhill
kasalxonasi ochildi. Kasalxona qurilishiga 100 million yevro sarflangan. Ushbu
shifoxonaning o‘ziga xosligi shundaki, u butunlay “qog‘ozsiz” – u elektron tibbiy yozuvlar
tizimini joriy qilgan va shifokorlarga istalgan vaqtda bemor ma’lumotlariga kirish imkonini
beruvchi portal texnologiyalaridan foydalanilgan.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
295
Bundan tashqari, 2009 yilda London Qirollik kolleji professori Kris Tumazu
bemorning ko'kragiga biriktirilgan va yurak, qon bosimi va tananing boshqa parametrlarini
kuzatish va bu ma'lumotlarni boshqa organlarga uzatish imkonini beruvchi
"kompyuterlashtirilgan patch" - kichik chiziqni ishlab chiqdi. Axborotni qayta ishlash
markazi. Shu bilan birga, uch britaniyalik anesteziolog tibbiyot talabalarini tayyorlashda
foydalaniladigan HeartWorks virtual yurak mushaklari simulyatorini ishlab chiqdi. Ushbu
trenajyor o‘quvchilarga yurak mushaklari tuzilishini batafsil o‘rganish, ekokardiyografiya
va exokardiogrammani qayta ishlash usullarini o‘zlashtirishga yordam beradi.
Elektron tibbiy yozuv Lissabondagi Santa Mariya kasalxonasiga va Loures
munitsipaliteti tarkibiga kiruvchi Santo-Antonio dos Kavaleyros tumani kasalxonasiga
xizmat ko'rsatadigan Lisboa Norte kasalxona majmuasi tibbiy tarmog'ining tez yordam
bo'limlarida amalga oshiriladi. Portugaliya poytaxti yaqinida. Sent-Meri kasalxonasi uch
yil davomida elektron tibbiy yozuvlardan foydalanmoqda, Lourdes kasalxonasi esa 2009
yilning noyabrida unga o'tgan.
Ispaniyadagi de Deniya kasalxonasi (Valensiya) 2009 yilda tibbiy axborot
tizimining sanoat ekspluatatsiyasiga o'tdi, uni amalga oshirish jarayoni deyarli bir yarim
yil davom etdi. Ayni paytda shifoxonada shoshilinch tibbiy yordam, jarrohlik va
radiologiya bo'limlari faoliyatini avtomatlashtirish, bemorlar oqimini boshqarish, test
natijalari to'g'risidagi ma'lumotlarni qayta ishlash, dori -darmonlarga buyurtmalarni
shakllantirish, shifokor va hamshiralarning ish jadvalini tuzish, tibbiy hujjatlarni yuritish
yo'lga qo'yilgan. Kasalxona shifokorlari elektron tibbiy yozuvlar bilan ishlaydi va o'z ish
joyidan bemor to'shagi yaqinida joylashgan qurilmalar - monitorlar, shamollatgichlar va
boshqalardan ma'lumot oladi. Shifoxonaning tibbiy axborot tizimi viloyat hokimligi va
boshqa davolash-profilaktika muassasalarining axborot tizimlariga ulangan .
Shu bilan birga, teletibbiyot xizmatlari butun Andalusiya bo'ylab mavjud bo'ldi.
Malaga va Sevilyada mos ravishda 99 va 55 ta operator stantsiyalari mavjud. 2009
yilda foydalanuvchilar tomonidan kelib tushgan qo'ng'iroqlarning umumiy soni 3
milliondan oshdi.Ushbu qo'ng'iroqlar mavzulari turlicha - umumiy tibbiy ma'lumotlar va
dorixonalar ishi haqida ma'lumot olishdan tortib, mutaxassis bilan masofaviy
maslahatlashuvgacha.
AQShda qanday qilib sog'lom bo'lish kerak.
2009 yil avgust oyida e'lon qilingan Amerika sog'liqni saqlash axborot va boshqaruv
tizimlari jamiyati (HIMSS) ma'lumotlariga ko'ra, mamlakat shifoxonalarining qariyb 79
foizi yaqin 1-2 yil ichida IT-mutaxassislari xodimlarini kengaytirishni rejalashtirmoqda.
So‘rovda tibbiy axborot texnologiyalari sohasida faoliyat yurituvchi 352 kishi
ishtirok etdi.
Ularning 2/3 qismidan koʻprogʻi Amerika shifoxonalarida tibbiy axborot
tizimlaridan amaliy foydalanish uchun masʼul boʻlgan IT-mutaxassislarining keskin
yetishmasligiga ishonishadi, 50% dan ortigʻi tibbiyot muassasalarida tibbiy axborot
texnologiyalarini samarali joriy eta oladigan xodimlar yetishmasligini qayd etadi. Shu
bilan birga, respondentlar elektron kasallik tarixini joriy etishni tibbiyotni
axborotlashtirishning asosiy maqsadi deb hisoblaydi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
296
Turli sotuvchilarning kontaktsiz texnologiyalari, elektron tibbiy tarix tizimlari va
boshqa axborot texnologiyalari platformalarini birlashtirgan milliy teletibbiyot tarmog'ini
yaratmoqda. U butun mamlakat bo'ylab shifokorlar, hamshiralar va boshqa mut axassislar
o'rtasida real vaqt rejimida aloqa va maslahatlar beradi. Uning yordami bilan bemorlar
shamollash, gripp, o‘tkir respirator sindrom, surunkali kasalliklarga (qandli diabet,
gipertoniya, yurak-qon tomir kasalliklari) qarshi keng spektrli terapiya kabi maxsus va
profilaktik xizmatlarni olishlari mumkin bo‘ladi. ma'lum kasalliklar yoki jarohatlarga
duchor bo'lgan bemorlarga qayta tashxis qo'yish; xodimlar va bemorlar uchun professional
fitnes dasturlari; shoshilinch tibbiy yordam ko'rsatish.
Ijtimoiy ta'minot boshqarmasining barcha idoraviy LPUlarida (Ijtimoiy ta'minot
boshqarmasi - SSA) joriy etiladi. Birinchi bosqichda Merilend shtatidagi oltita tibbiyot
muassasasini avtomatlashtirish rejalashtirilgan, keyin esa MIS butun mamlakat boʻylab
boshqaruvning barcha 30 ta tibbiyot muassasalarida joriy etiladi.
Mamlakatimizda elektron kasallik tarixining onlayn shabloni davlat darajasida
sinovdan o‘tkazilmoqda. Amerika Sog'liqni saqlash vazirligining sog'liqni saqlashni
axborotlashtirish loyihalari milliy koordinatorining so'zlariga ko'ra, elektron kasallik tarixi
uchun yagona shablonni ishlab chiqish zarurati sog'liqni saqlashni axborotlashtirish
sohasida faoliyat yurituvchi turli kompaniyalar taqdim etish uchun o'zlarining
formatlaridan foydalanishlari bilan bog'liq. Tibbiy ma'lumot, bu turli tibbiy axborot
tizimlari o'rtasida ma'lumotlar almashinuvini qiyinlashtiradi yoki printsipial jihatdan
imkonsiz qiladi. Test sinovlari davomida elektron kasallik tarixiga kiritilgan ma’lumotlarni
saqlash va qayta ishlash bo‘yicha yagona yondashuvni ishlab chiqish rejalashtirilgan.
Taxminlarga ko'ra, natijada bemorning sog'lig'i holati, u bilan bog'liq kasalliklar,
emlashlar, dori-darmonlarni tayinlash va tahlil natijalari to'g'risida ma'lumot olish mumkin
bo'ladi.
Internetdan foydalangan holda tibbiy maslahatlar AQShda ham milliy darajada, ham
alohida shtatlarda o'tkaziladigan tobora ommalashib bormoqda. 100 000 dan ortiq a'zoga
ega bo'lgan milliy MDLiveCare tarmog'i o'z foydalanuvchilariga 35 dollar taklif qiladi.
Birlamchi tibbiy yordam shifokorlari, mutaxassislari va terapevtlaridan maslahatlar
oling.
Tashqari, turli shtatlarda sog‘liqni saqlash muassasalari uchun IT-uskunalar bilan
ta’minlash jarayoni davom etmoqda. Shimoliy Texasdagi 120 davolash va profilaktika
muassasalarini o'z ichiga olgan Parkland Medical Network korporativ tibbiy axborot
tizimini joriy etishni davom ettirmoqda. Uch yillik loyihaning qiymati 45 million dollarni
tashkil etadi. Hozirda MIS 1200 ta ish joyida (jumladan, mobil) oʻrnatilgan, 300 ta printer
va 800 dan ortiq simsiz ulanish nuqtalari ulangan. 6500 nafar hamshira va LPUning boshqa
xodimlari o‘qitilib, elektron kasallik tarixi va elektron retsept yozish texnologiyalariga
o‘tish yakunlandi. 2010 yilda 120 ta LPUda korporativ tibbiy axborot tizimini toʻliq joriy
etish rejalashtirilgan.
Shunga o'xshash loyiha allaqachon Minnesota shtatida amalga oshirilgan. 400 dan
ortiq davolash-profilaktika muassasalari, jumladan kasalxonalar, poliklinikalar, statsionar
muassasalar, tibbiyot maktablari, sog'liqni saqlash boshqaruvi organlari, shuningdek, hind
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
297
qabilalari a'zolariga yordam ko'rsatadigan tibbiyot muassasalarini qamrab olgan tibbiy
axborot tizimi 18 okrugda ishlay boshladi. shimolda - bu davlatning sharqiy va markaziy
qismlari. Kelajakda Minnesota MIS milliy sog'liqni saqlash axborot tarmog'i bilan
integratsiya qilinadi. Tizimni joriy etish tashabbusi sog'liqni saqlashni axborotlashtirish
sohasida hamkorlik bo'yicha nodavlat notijorat mintaqaviy tashkilot - Community Health
Information Collaborative (CHIC) ga tegishli.
Merilend shtatida mintaqaviy sog'liqni saqlash axborot tizimini yaratish loyihasi
boshlandi. Uning birinchi bosqichini amalga oshirish uchun 10 million dollar ajratilgan
bo'lib, uning davomida uchta yirik LPU tarmog'i o'rtasida axborot almashinuvi yo'lga
qo'yiladi. Kelajakda nafaqat LPU, balki davlat sug'urta kompaniyalari ham bemorlar haqida
ma'lumot almashish imkoniyatiga ega bo'ladi va keyinchalik tizim milliy resurs bilan
birlashtiriladi.
2009 yil noyabr oyida Kaliforniyaning Kremniy vodiysida joylashgan El Camino
kasalxonasi bemorlarni kaftlaridagi tomirlar naqshiga qarab biometrik identifikatsiya
qilish tizimini joriy qildi. Tibbiy va biometrik axborot tizimlari bir -biri bilan
integratsiyalashganligi sababli bemorlar biometrik identifikatsiyadan barcha bosqichlarda
– diagnostika, tayinlash, test yoki muolajalarga yuborish jarayonida o‘tkaziladi.
Xuddi shunday qaror Kaliforniya shtatidagi boshqa muassasa - San-Diegodagi Sharp
Healthcare tibbiyot markazida ham amalga oshirildi. U yerda barmoq izlari asosida
korporativ tibbiy axborot tizimi foydalanuvchilarini biometrik identifikatsiya qilish tizimi
ishlay boshladi. Ushbu tizim 8000 skanerni o'z ichiga oladi. Ayni paytda u LPU
xodimlaridan 8700 foydalanuvchi to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
Los-Anjeles tibbiyot markazining yurak-qon tomir kasalliklari va interventsion
kardiologiya bo'yicha maslahatlarga ixtisoslashgan barcha besh bo'limida 2009 yilda
tarqatilgan tibbiy axborot tizimi ishlay boshladi.
Indianada donorlar bilan ishlashda barmoq izlarini skanerlash orqali biometrik
identifikatsiyadan foydalaniladi. Endilikda shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar faqat Transfuzion
markazga birinchi tashrifda taqdim etilishi kerak. Donorning shaxsi aniqlangan dan so'ng,
u ikkala qo'lning ko'rsatkich barmoqlarining barmoq izlarini skanerdan o'tkazadi va unga
noyob identifikatsiya raqami beriladi. Qayta qon topshirishda ushbu raqamga qo'ng'iroq
qilish va barmoq izini qayta skanerlash kifoya.
Vermontning eng yirik shifoxonasi Fletcher Allen tez yordam bo'limi va dorixonada
elektron tibbiy yozuvlarni joriy etishning birinchi bosqichini yakunladi.2010 yil dekabr
oyida butun tibbiyot muassasasi ushbu texnologiyaga o'tadi.
2009-yilda Nyu-Yorkdagi eng yirik shifoxonalardan biri Sinay tog‘ida bemorlarga
dori-darmonlarni qabul qilish zarurligini eslatuvchi SMS -xabarlarni davolash jarayonida
qo‘llash bo‘yicha tajriba o‘tkazildi. Eksperimentda jigar transplantatsiyasi bo'lgan 41
bemor ishtirok etdi. Shifokorlar dori-darmonlar jadvali va ularning dozalari haqidagi
ma’lumotlarni maxsus dasturga kiritib, bemorlarga bildirishnomalar jo‘natishdi. Bemorlar
ko'rsatmalarga rioya qilishlari va keyin bir soat ichida olingan SMSga javob berishlari
kerak edi. Agar javob olinmasa, to bemorning ota-onasi yoki unga g'amxo'rlik qilishi kerak
bo'lganlar bu haqda tashvishlanardi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
298
REFERENCES
1.
Fundamentals of Library and Informational science‖, by ABDUWAHAB OLANREWAJU
ISSA, Ph.D in 2013, pages – 133.
2.
Harris, M.H. History of Libraries in the Western World, 4th ed. (Scarecrow, 2011)
Internet resurslar
1.
http://en.wikipedia.org/wiki/Library_science
2.
http://WWW.rocket-library.com/
3.
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_libraries
