IPOTEKA KREDITLARINI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MUAMMOLARI

331

ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10

IPOTEKA KREDITLARINI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MUAMMOLARI

Zokirov Mohir Abdumavlon о’g’li

О`qish jоyi: Tоshkеnt Dаvlаt Trаnspоrt univеrsitеti,

Iqtisodiyot fakulteti “Xalqaro ommaviy huquq kafedrasi” 4-kurs YU-2a guruh tаlаbаsi.

Е-mаil:

mohir.zokirov@icloud.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.14406750

Аnnоtаtsiyа

. Ushbu maqolada ipoteka kreditlari tushunchasi hamda ipoteka kreditlari

bilan bog`liq muammolar, shuningdek yurtimizda ipoteka kreditlari qanday maqsadlar uchun

olinishi, ipoteka kreditlari to`g`risidagi qonunchilik bilan tanishamiz. Shuningdek bank tizimidagi

kredit portfellari va muammoli kreditlar bilan ish olib borish masalalari bo‘yicha mavjud

ishlarning tahlili va qonunchilik doirasida ko‘rilayotgan chora-tadbirlarning analizi qilingan

bo‘lib ushbu sohada kredit berish va qaytarib olish tiziminining samarali faoliyatini ta`minlash

haqida bazi tavsiyalar ham berib o‘tilgan.

Kаlit sо‘zlаr

: ipoteka, kreditlar, uy-joy, banklar, qonunlar, qurilish, portfel, ipoteka

kreditlari afzalliklari, to`lovlar.

ПРОБЛЕМЫ ПРАВОВОГО РЕГУЛИРОВАНИЯ ИПОТЕЧНОГО КРЕДИТОВАНИЯ

Аннотация

. B данной статье мы познакомимся с понятием ипотечного кредита и

проблемами, связанными с ипотечным кредитом, а также целями, на которые берутся

ипотечные кредиты в нашей стране, и законодательством об ипотечных кредитах. Кроме

того, проведен анализ существующей работы по вопросам работы с кредитными

портфелями и проблемными кредитами в банковской системе и принимаемых мер в рамках

законодательства, а также даны некоторые рекомендации по обеспечению эффективной

работы кредитной системы. и система вывода средств в этой области.

Ключевые слова

: ипотека, кредиты, жилье, банки, законы, строительство,

портфель, преимущества ипотечных кредитов, выплаты.

PROBLEMS OF LEGAL REGULATION OF MORTGAGE LOANS

Abstract

In this article, we will get acquainted with the concept of mortgage loans and

problems related to mortgage loans, as well as the purposes for which mortgage loans are taken

in our country, and the legislation on mortgage loans. In addition, an analysis of the existing work

on the issues of dealing with credit portfolios and problem loans in the banking system and the

measures taken within the framework of the legislation were made, and some recommendations

were made to ensure the effective operation of the lending and withdrawal system in this area

given.

Keywords

: mortgage, loans, housing, banks, laws, construction, portfolio, advantages of

mortgage loans, payments.

332

ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10

«Kreditor» va «kredit oluvchi» o‘rtasida vujudga keladigan munosabatlarning asosida

tovar - pul aylanmasi yotadi. Jamiyatda vaqtinchalik bo‘sh mablaglarning mavjudligi va tovar

aylanmasining mavjudligi kredit va qarz oluvchining manfaatlarini bir - biriga to‘qnashishiga

xizmat qiladi. Agar, ushbu manfaatlar bir - biriga mos kelsa ular o‘rtasida kredit munosabatlari

vujudga keladi. Kreditor - kredit munosabatlarini tashkil etishda kredit beruvchi sifatida maydonga

chiqadi.

1

Kreditor pul mablag’larini vaqtinchalik foydalanishga beruvchi subyektlar hisoblanadi.

Bunday subyektlar banklar, kredit uyushmalari, mikrokredit tashkilotlar, lombardlar,

davlat va boshqa moliyaviy tashkilotlar bo`lishi mumkin. Kreditor ssuda sifatida beradigan pul

mablag‘lari ulaming o'z mablag'lari va jalb qilingan mablag‘lari hisobidan shakllantiriladi.

Kreditor sub’yektlar ichida, banklar va kredit uyushmalari nafaqat o‘z mablag’lari

hisobidan, balki chetdan jalb qilingan mablag`lar hisobidan kreditlar beradi.

Ipoteka

(yun. hypotheke — garov) — koʻchmas mulk (yer yoki bino) ni ssuda olish

maqsadida garovga qoʻyishdir. Bunda garovga qoʻyilayotgan mulk qarz beruvchining qoʻliga

oʻtmay, qarzdor ixtiyorida qoladi. Koʻchmas mulk sohasida bu atama banklar va qurilish

jamiyatlari oʻrtasida keng tarqalgan, bu birinchi ipoteka navbatini koʻchmas mulkning umumiy

baholash narxida foizdagi nisbatini bildirish uchun qoʻllanadi. Ipoteka kreditlari tijorat banklari

tomonidan qaytarishlik, to‘lovlilik, ta’minlanganlik va muddatlilik shartlarida quyidagi maqsadlar

uchun beriladi:

1. Qonun hujjatlarida belgilangan tartibda kelishilgan yakka tartibdagi va

na`munaviy

loyiha asosida

, qurilishning belgilangan normalari va qoidalariga rioya qilib

yakka tartibda uy-

joy qurish

va rekonstruktsiya qilish;

2. Yakka tartibdagi uy-joyni yoki

ko‘p kvartirali

uydagi kvartirani sotib olish.

Ko‘pchilik uchun ipoteka "bu shu yerda va hozir" uy sotib olishning yagona imkoniyatidir.

Ko‘chmas mulkning narxi ancha yuqori va hamma ham xonadon uchun pul yig‘ish

imkoniyatiga ega emas. Bu holatda ipoteka krediti sizga o‘z uy-joyingizni sotib olish va uni yillar

davomida to‘lash imkoniyatini beradi. Ipoteka olish yoki olmaslik? Bu o‘z uyiga ega bo’lishni

orzu qiladigan potensial bank mijozining asosiy savolidir. Ipoteka ham, bu barcha narsa kabi,

o‘zining ijobiy va salbiy tomonlariga ega. Ipoteka kreditining afzalliklari va kamchiliklari nimada,

ipoteka krediti hisobiga uy sotib olib o‘z uyiga ega bo‘lgan yoki ipoteka olgandan ko‘ra uysiz

yashagan yaxshiroqmi degan savollarga javob berishga harakat qilamiz.

Birinchi va eng asosiy afzallik — bu kvartira yoki uyni qo‘lda kerakli miqdorda mablag‘ga

ega bo‘lmasdan turib olish imkoniyatidir. Ijarani qabul qilmaydigan yoki boshqa oila a’zolari bilan

kichik yashash maydonida yashaydiganlar uchun ipoteka krediti pul jamg‘arishning imkoni

1

Raxmatov Shoxjahon Ulug’bek o’g’li.“Muammoli kreditlarni undirish”.

Modern Science and Research

jurnali

20.06.2024 -.1-2b

333

ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10

bo‘lmaganda yagona imkoniyatdir. Ipoteka krediti yordamida siz o‘z shaxsiy uy-joyingizga ega

bo‘lishingiz va har oy ipoteka to‘lovini to‘lab u yerda yashashingiz mumkin. Ipoteka uchun ariza

topshirayotganda, qarz oluvchi qaysidir ma’noda investorga aylanadi. Bozordagi ko‘chmas

mulkning qiymati har yili o‘sib bormoqda. Kredit muddatidan oldin yopib, uyni yuqoriroq narxda

sotish orqali foydaga ham ega bo‘lish mumkin. Muddatidan oldin yopilmagan taqdirda ham, kredit

to‘liq qaytarilganidan keyin ham yuqori qiymatga sotish imkoniyati bo‘ladi.

Bu ipoteka kreditining afzalliklaridir. Ammo shartnomani imzolashdan oldin, qarz oluvchi

ipoteka kreditining kamchiliklari borligini ham bilishi kerak: Katta miqdordagi ortiqcha to‘lovlar.

Agar ipoteka uzoq davrga olingan bo‘lsa, unda ortiqcha to‘lovlar miqdori yashash maydoni

narxining ikki yoki hatto uchtasiga teng bo‘lishi mumkin. Ammo yillik inflyatsiyani hisobga olsak,

kredit muddati tugashi bilan ipoteka bo‘yicha ortiqcha to‘lov unchalik katta bo‘lmaydi. Ipoteka

kreditini olish uchun murojaat qilganda, qarz oluvchi nafaqat dastlabki to‘lovni to‘laydi, balki

boshqa xarajatlar ham mavjud bo‘ladi, masalan, ipoteka orqali sotib olingan uy-joyni sug‘urtalash

va garovni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun notarial xarajatlar.

Moliyaviy sektorni izchil isloh qilish davomida qator chora-tadbirlar amalga oshirildi va

natijada ilg`or bank biznesini yuritish hamda ushbu sektorda raqobat muhitini kuchaytirish uchun

zarur huquqiy shart-sharoitlar yaratildi. Xususan, xalqaro standartlarga muvofiq keladigan va

moliyaviy sohaga xorijiy investitsiyalar kiritish uchun jozibador huquqiy muhitni yaratadigan

O`zbekiston Respublikasining «O`zbekiston Respublikasining Markaziy banki to`g`risida»gi,

«Banklar va bank faoliyati to`g`risida»gi, «Valyutani tartibga solish to`g`risida»gi hamda

«To`lovlar va to`lov tizimlari to`g`risida»gi yangilangan qonunlari qabul qilindi.

Ayni paytda ilmiy-nazariy hamda amaliyotchi olimlar, jumladan Karimov M., Malikova

D., Burxanov D.lar tomonidan "Muammoli kredit" tushunchasi avvalgiga nisbatan ancha ko`proq

bahs va munozaralarga sabab bo`lmoqda. Bu albatta, bejizga emas, chunki bugungi kunda

respublikamiz tijorat banklarining kredit portfelida muammoli kreditlarning ulushi, uni

kamaytirish choralari ko`rilishiga qaramasdan anchagina yuqori foizni tashkil etmoqda.

2

Iqtisodchi olimlarimizdan professor O.K.Iminov, kredit mexanizmi va uning tarkibiy

elementlari toʼgʼrisida oʼz qarashlari asosida fikrlari mavjud boʼlib, uning fikricha kredit

resurslaridan samarali foydalanish, ularni boshqarish shakllari hamda usullaridan iborat tizim bu

kredit mexanizmini tashkil qiladi.

2

i.f.d. (PhD), dotsent Bozorov Ruslan Xamdamovich. “Kredit tizimi va mexanizmining o`zaro bog`liqligi hamda

ularda kreditlash mexanizmi, kreditlash mexanizmi o`rnini nazariy tadqiqi”. https://scholar.google.ru/citations jurnali
2024y.1-2b

334

ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10

Shuningdek, kredit mexanizmi, kredit munosabatlari va kredit muassasalari bir boʼlib

kredit tizimini shakllantiradi.

3

Bugungi kunda ko`pgina davlatlar bank tizimida umidsiz qarzlarning ko`payishi

muammosiga duch kelayotganligi tufayli banklarning muammoli kreditlari bilan ishlash tizimini

takomillashtirish masalalari dolzarbligi hozirgacha muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shuning

uchun kreditorlar bilan bir qatorda mijozlar tomonidan kreditni qaytarish bo`yicha o`z yechimini

topmagan muammolar mavjud.

4

Dolzarb muammolardan biri sifatida: banklarning kredit uchun

resurslar jamlashdagi faolligi, xususan aholi va yuridik shaxslarning bo‘sh mablag‘larini bank

depozitlariga, birinchi navbatda muddatli va jamg‘arib boriladigan depozitlarga jalb qilish ishlari

yetarli emasligi, tijorat banklari ustav kapitali asosan davlat ulushi hisobiga oshirilib, xususiy

sektor mablag‘lari deyarli yo‘naltirilmagani keltirib o`tsak bo`ladi.

Kredit tushunchasiga quyidagicha ta‘rif berish mumkin deb hisoblaymiz: Avvalo bankning

kredit portfeli - bu bankning kredit operatsiyalarini amalga oshirish uchun zarur asos sanalib, bank

tomonidan berilgan jami kreditlarning yig`indisini o`zida ifodalaydi. Shuningdek, banklar

faoliyatida kredit operatsiyalari asosiy o`rinni egallagani uchun ularning kredit paketlarini to`g`ri

tashkil qilish banklarning samarali va barqaror faoliyat ko`rsatishi uchun imkoniyat yaratib

beruvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Kredit operatsiyalarini olib borishda yo`l qo`yilgan

kamchiliklar banklar daromadining kamayishiga, ba‘zi hollarda ularning sinishiga olib kelishi

mumkin. Shu sababli, banklarning kredit portfeli va uning sifatini nazorat qilib borish tijorat

banklari samarali faoliyatining garovidir.

5

Jahon banki ma‘lumotlariga ko`ra, banklarning muammoli kreditlarini yuzaga kelishida

ichki omillar 67 foiz yo`qotishlarga sabab bo`ladi. Bu ko`rsatkich tashqi omillar bo`yicha bor

yo`g`i 33 foizni tashkil etadi. Ichki omillarga ta‘minotning yеtishmasligi 22 foizni, ssuda

buyurtmasini o`rganishda axborotning noto`g`ri baholanishi 21 foizni, operatsiya nazoratining

zaifligi, hamda dastlabki ogohlantiruvchi belgilarni o`z vaqtida aniqlanmasligi va ular yuzasidan

tegishli choralarning ko`rmasligi 18 foizni, garov ta‘minoti sifatining pastligi 5 foizni,

shartnomada ko`rsatilgan ta‘minotni olish imkoniyatining yo`qligi 1 foizni tashkil etgan.

Tashqi omillarga esa kompaniyaning bankrot bo`lishi 12 foizni, korxona moliyaviy

nazoratining kuchsizligi 11 foizni, kompaniyaning bozorda o`z o`rnini yo`qotishi va ichki ijtimoiy

muammolar 6 foizni, o`g`irlik, muttahamlik 4 foizni jahon banki hisobkitoblariga ko`ra tashkil

3

i.f.d. (PhD), dotsent Bozorov Ruslan Xamdamovich. “Kredit tizimi va mexanizmining o`zaro bog`liqligi hamda

ularda kreditlash mexanizmi, kreditlash mexanizmi o`rnini nazariy tadqiqi”.

https://scholar.google.ru/citations

jurnali

2024y.1-b

4

Muhammadiyev Dilmurod Abdulhakim o`g`li. “Tijorat banklari resurslaridan samarali foydalanish”. -

Scientific

Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423 jurnali 2021y 1-3b

5

Azlarova Aziza Axrorovna.“Tijorat banklarida kredit portfelini samarali boshqarish masalalari”. “Iqtisodiyot va

innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 6, 2018. 3 b

335

ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10

etgan.

6

Xalqaro amaliyotda birlamchi uy-joy uchun ipoteka fuqarolarga hali qurilish bosqichida

bo‘lgan uy-joylardan ko‘chmas mulk sotib olish uchun kredit ajratishni anglatadi, bunda kvadrat

metr narxi obyekt foydalanishga topshirilgandan keyingi narxga qaraganda ancha past bo‘ladi.

O‘zbekistonda

ipoteka

kreditlarini

ajratish

tartibi

to‘g‘risidagi

Vazirlar

Mahkamasining 2021 yil 5 fevraldagi 56-son “O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi

tomonidan joylashtirilgan mablag‘lar hisobidan ipoteka kreditlari ajratish tartibi to‘g‘risidagi

nizomni tasdiqlash haqida” gi qaroriga muvofiq,

foydalanishga topshirilganiga uch yildan

oshmagan uy-joylar

oldi-sotdisi birlamchi uy-joy bozori sifatida tasniflanadi. Rivojlangan

ipoteka kreditlash tizimiga ega mamlakatlarda bunday uy-joy allaqachon ikkilamchi bozor

hisoblanadi.

Ipotekaning afzalliklari haqida:

- Ko‘chmas mulk sotib olish imkoniyati.

Ipoteka xarid qilish uchun zarur bo‘lgan

miqdorda to‘lov qilishga mablag‘i yetarli bo‘lmagan holda ko‘chmas mulk sotib olish imkonini

beradi.

- Uzoq muddatlilik.

Uy-joy sotib olish uchun kreditlar odatda uzoq muddatga (20

yilgacha) taqdim etiladi, bu esa oylik to‘lovlarni kamaytirish va ularni qarz oluvchining moliyaviy

imkoniyati darajasida qilish imkonini beradi.

- Fiksirlangan to‘lovlar.

Ipoteka kreditlari fiksirlangan foiz stavkasiga ega bo‘lib, bu qarz

oluvchiga o‘z xarajatlarini aniq rejalashtirish va kredit stavkalari o‘zgarishi bilan bog‘liq

kutilmagan hodisalarning oldini olish imkonini beradi.

- Soliq chegirmalari.

O‘zbekistonda ipoteka oluvchilar uchun soliq imtiyozlari mavjud

bo‘lib, bu ipotekani yanada manfaatli qiladi. Shuningdek, muayyan toifadagi fuqarolar uchun

imtiyozlar berilishi va subsidiyalar ajratilishi mumkin. Masalan, davlat uy-joy sharoitlarini

yaxshilashga muhtoj bo‘lgan kam daromadli oilalarning ipoteka kreditlarini subsidiyalaydi.

Quyidagi toifadagi 18 yoshga to‘lgan fuqarolar subsidiya olishlari mumkin:



qishloq joylarda istiqomat qiluvchi belgilangan mehnatga haq to‘lashning eng kam

miqdorining (MHTEKM) 3 baravaridan (2,940 mln so‘m) 6,9 baravarigacha (6,762 mln so‘m)

miqdorda daromadga ega bo‘lgan aholi;



Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarida istiqomat qiluvchi belgilangan

MHTEKMning 3 baravaridan (2,940 mln so‘m) 8 baravarigacha (7,840 mln so‘m) miqdorda

daromadga ega bo‘lgan aholi;



Toshkent shahrida istiqomat qiluvchi belgilangan MHTEKMning 3 baravaridan (2,940

mln so‘m) 9,2 baravarigacha (9,016 mln so‘m) miqdorda daromadga ega bo‘lgan aholi.

6

www.worldbank.orgning 2022-yildagi ma’lumotlari asosida

336

ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10

Fuqarolar subsidiya olish uchun my.gov.uz portali orqali elektron tarzda ariza

topshirishlari mumkin. Ariza ijobiy ko‘rib chiqilgandan so‘ng, arizachi uy-joyni ipoteka hisobidan

sotib olish uchun qurilish (pudrat) tashkiloti bilan shartnoma tuzadi.

Kreditdan maqsadsiz foydalanganlik O’zR Jinoyat kodeksining 167-moddasi (talon-taroj

qilish), 209-moddasi (mansab soxtakorligi) va 228-moddasi (hujjatlarni qalbakilashtirish, sotish

yoki ulardan foydalanish) bilan jinoyat ishi qoʼzgʼatilganlik holatlari ham boʼlishi mumkinligiga

eʼtibor qaratish lozim.

Shuningdek, Oliy sud plenum qarorlariga murojaat qiladigan bo`lsak: Oʼzbekiston

Respublikasi Oliy sudi Plenumining va Oliy xoʼjalik sudi Plenumining 2006 yil 22 dekabrdagi

13/150-sonli

7

qarorida kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan nizolarni koʼrish bilan bogʼliq bir

qancha masalalar yuzasidan rahbariy tushuntirishlar berilgan. Ushbu Qarorning 4-bandi ikkinchi

xatboshisida sudlar nazarda tutishlari kerakki, yuqori foiz stavkalarini belgilash, kreditni qaytarish

yoki foiz toʼlashni kechiktirganlik uchun jarima qoʼllash, kredit valyutasi kursining oʼzgarishi

kredit oʼzgartirilishi yoki bekor qilinishiga olib keladigan vaziyatning jiddiy oʼzgarishi deb

hisoblanishi mumkin emas.

Sudlar kredit munosabatlaridan kelib chiqadigan nizolarni koʼrib chiqishda O’zbekiston

Respublikasi Fuqarolik kodeksi, O’zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi, shu

sohani tartibga soluvchi boshqa qonun normalari va Oʼzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi

talablariga rioya qilgan holda koʼrib chiqsalar, nizolarni oʼz vaqtida qonuniy va adolatli hal qilib,

odil sudlovni samarali amalga oshirilishini taʼminlagan boʼlar edilar.

Xulosa

qilib aytadigan bo`lsak, mamlakatimiz tijorat banklari tomonidan berilgan

kreditlarni muammoli kreditlarga aylanmasligini oldini olish maqsadida quyidagi takliflarni

keltirish maqsadga muvofiq deb o`ylaymiz:

- banklarga kredit uchun kelib tushgan arizaga atroflicha yondashuv, ya‘ni dastlabki

monitoringni to`g`ri va mukammal amalga oshirish. Bu yеrda birinchi navbatda mijozning

xarakteriga, uning moliyaviy ahvoliga, agar tadbirkor bo`lsa biznes hamkorlari orasidagi mavqeiga

hamda ushbu sohadagi tajribasiga asosiy e‘tiborni qaratish;

- kredit arizasini ko`rib chiqilayotgan davrda mijoz tomonidan bankka taqdim etayotgan

hujjatlar to`plamining to`liqligini va ularning to`g`riligini tekshirish. Kredit bo`limi xodimi

tomonidan mijozning moliyaviy ahvoli chuqur tahlil etilishi va xolisona baho berilishi zarur;

- kredit ajratilgan davrdan boshlab, mijozning biznes-rejasi bo`yicha amalga oshirayotgan

ishlarini, hisob raqamidagi mablag`lari aylanmasini doimiy ravishda nazorat qilib borish, muddati

o`tgan debitorlik-kreditorlik qarzdorliklariga yo`l qo`ymaslik choralarini ko`rish;

7

Oʼzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining va Oliy xoʼjalik sudi Plenumining 2006 yil 22 dekabrdagi 13/150-

sonli qarori

337

ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10

- kredit ta‘minoti sifatida taqdim etilgan mol-mulkni saqlash va ekspluatatsiya sharoitini

doimiy ravishda nazorat qilib borish. Ipoteka krediti ajratilishida quyidagilarga rioya etilishi zarur:



ipoteka krediti toʻlovida muammo yuzaga kelganida mavjud qarzdorlikni undirib olish

uchun huquqiy jihatdan ta’minotga bankning talab huquqi mavjud boʻlishi;



ipoteka kreditining foizlarini va asosiy qarzlarini soʻndirish uchun qarzdor toʻlovga

layoqatli boʻlishi;



ta’minotga qabul qilingan koʻchmas mulk garovi bozor narхlaridan kelib chiqib

baholangan boʻlishi;



kreditni olishga va monitoring qilishga kerak boʻladigan barcha ma’lumotlar bankning

kredit siyosatiga muvofiq hujjatlashtirilgan boʻlishi zarur.

Ipoteka kreditini ajratishning barcha bosqichlari uzoq jarayonni tashkil etishini hisobga

olgan holda, bankning ichki kredit siyosatida koʻrsatib oʻtilishi, shu jumladan unda ipoteka

kreditlarini olish imkoniyatiga ega boʻlgan potensial qarz oluvchilarga muvofiqlik mezonlari

ishlab chiqilishi zarur.

REFERENCES

1.

O’zbekiston Respublikasi “Ipoteka to`g`risida”gi qonuni. 04.10.2006.

2.

Oʼzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining va Oliy xoʼjalik sudi Plenumining 2006 yil

22 dekabrdagi 13/150-sonli qarori

3.

Azlarova Aziza Axrorovna. “Tijorat banklarida kredit portfelini samarali boshqarish

masalalari”. “Iqtisodiyot va Innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali.

№ 6. 2018. 3 b

4.

Raxmatov Shoxjahon Ulug’bek o’g’li.“Muammoli kreditlarni undirish”. Modern Science and

Research jurnali 20.06.2024 -.1-2b

5.

i.f.d. (PhD), dotsent Bozorov Ruslan Xamdamovich. “Kredit tizimi va mexanizmining o`zaro

bog`liqligi hamda ularda kreditlash mexanizmi, kreditlash mexanizmi o`rnini nazariy

tadqiqi”. ”. https://scholar.google.ru/citations jurnali 2024y.1-b

6.

Muhammadiyev Dilmurod Abdulhakim o`g`li. “Tijorat banklari resurslaridan samarali

foydalanish”. - Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423 jurnali 2021y 1-3b

7.

Lex.uz

8.

Advice.uz

9.

www.worldbank.orgning 2022-2024 yildagi ma’lumoti