IJTIMOIY TARMOQLARNING YOSHLARGA SALBIY TA’SIRI

Dekabr, 2024-Yil

779

IJTIMOIY TARMOQLARNING YOSHLARGA SALBIY TA’SIRI

Raximova Dinora Bustonovna

O‘zbekiston Milliy universiteti Ijtimoiy fanlar fakulteti Sotsiologiya yo‘nalishi

1-kurs talabasi

raximovadinora8@gmail.com

+998(95) 803- 19- 04

https://doi.org/10.5281/zenodo.14497581

Annotatsiya.

Hozirgi kunda hayot tarzimizni ijtimoiy tarmoqlarsiz tasavvur etib

bo’lmaydi. Instagramm, Facebook You Tube va boshqa ijtimoiy tarmoqlardan ko’p

foydalanish natijasida yoshlar yolg’izlanib qolishiga sabab bo’lmoqda.

Kalit so’zlar:

ijtimoiy tarmoq, yoshlar, salbiy, internet, xulq-atvor.

NEGATIVE IMPACT OF SOCIAL NETWORKS ON YOUN PEOPLE

Abstract.

Nowadays, our way of life cannot be imagined without social networks. The

heavy use of Instagram, Facebook You Tube and other social media is causing young people

to become lonely.

Keywords:

social network, youth, negative, internet, behavior.

НЕГАТИВНОЕ ВЛИЯНИЕ СОЦИАЛЬНЫХ СЕТЕЙ НА МОЛОДЕЖЬ

Аннотация.

В наши дни наш образ жизни немыслим без социальных сетей. В

результате интенсивного использования Instagram, Facebook You Tube и других

социальных сетей молодые люди становятся одинокими.

Ключевые слова:

социальная сеть, молодежь, негатив, интернет, поведение.

Ijtimoiy tarmoqlar yoshlar tarbiyasiga salbiy tasirini o’tkazmoqda. Vaqtini samarasiz

sarflash ijtimoiy tarmoqlarda ko’p vaqt sarflash o’qish, jismoniy mashqlar va boshqa foydali

faoliyatlarga kamroq e’tibor berishga olib keladi. Bu esa yoshlarda vaqtni boshqarish

qobiliyatining pasayishiga sabab bo’lishi mumkin. Ijtimoiy tarmoqlarda ideal hayot tarzini

namoyish etish urf bo’lgan. Bu holat yoshlardao’zini boshqalar bilan solishtirish, o’ziga past

baho berish depressiyani keltirib chiqarmoqda. Internetdagi kiberzo’ravonliklar (tolling,

haqorat qilish yoki shaxsiy ma’lumotlarni tarqatish) yoshlarning ruhiyatiga jiddiy zarar

yetkazadi.Bu holatlar ko’pincha yolg’izlanish yoki o’ziga jiddiy zarar yetkazish xatti-

harakatlariga olib keladi.Doimiy xabarlar layklar va obunachilar soniga bog’lanib qolish

yoshlarda ijtimoiy tarmoqlarga qaramlikni rivojlantiradi. Bu esa ularning boshqa faoliyatlarga

e’tiborini susaytiradi. Ijtimoiy tarmoqlarda nazorat qilinmagan yoki yoshlarga zarar

yetkazuvchi content (zo’ravonlik,narkotik moddalar noto’g’ri g’oyalar) bilan tanishish

Dekabr, 2024-Yil

780

ehtimoli yuqori. Bu esa yoshlarning ongiga salbiy ta’sir qilishi mumkin. Ko’p vaqt ekran

oldida o’tkazish yomon uyqu rejimi, ko’z charchashini va harakatsiz hayot tarziga olib keladi.

Bu holatlar yoshlarda sog’liq muammolarini keltirib chiqarishi mumkin. Ijtimoiy

tarmoqlarning yosglarga salbiy ta’siri bo’yicha turli olimlar tomonidan turlicha fikrlar

bildirilgan.

Jean Twenge Amerika psixologi va San-Diago shtati universiteti proffessori Jean

Twenge ijtimoiy tarmoqlarning yoshlarga salbiy ta’siri haqida keng tadqiqotlar olib borgan.

U o’zining “iGen” (2017) kitobida ijtimoiy tarmoqlar yoshlarningruhiy salomatligi xususan,

depressiya va xavotirlikni oshirishi haqidagi fikrlarni ilgari surgan.

Jonathan Haidt va Greg Lukianoff ushbu olimlar “The Coddling of the American

Mind’’ kitobida ijtimoiy tarmoqlarning yoshlarning emotsional salomatligiga ta’siri haqida

gapiradi. Ular xususan, Instagram kabi platformalar yoshlarning o’z-o’ziga nisbatan past

baholanishi va ruhiy zo’riqishlariga sabab bo’lishini ta’kidlaydi.

Sherry Turkle MIT professori Sherry Turkle texnalogiya va ijtimoiy tarmoqlarning

insoniy munosabatlariga ta’sirini o’rgangan .Uning “Alone Together” kitobida ijtimoiy

tarmoqlar yoshlarni yolg’izlik va o’zaro aloqaning yuzaki bo’lishiga olib kelishini

ta’kidlagan.

Andrew Przybylski Oksvord universiteti tadqiqotchisi Andrew Przybylski ijtimoiy

tarmoqlarning ruhiy salomatlikka ta’siri bo’yicha tadqiqotlar olib borgan. U ijtimoiy

tarmoqlardan haddan tashqari foydalanish salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkinligini

ko’rsatib o’tgan.

Instagram yoshlar hayotida muhim ro’l o’ynaydigan platforma bo’lib, uning ijobiy va

salbiy tomonlari mavjud. Salbiy ta’siri yoshlar psixalogiyasiga ta’sir qiladi. Yoshlar ko’pincha

Instagramda do’stlari yoki taniqli shaxslarning muvaffaqiyatlari tashqi ko’rinishi va turmush

tarsi bilan hayotlarini solishtiradi. Natijada, o’zini kamchilikli his qilish va o’ziga

ishonchsizlik paydo bo’ladi va bu yoshlarning ruhiy holatiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Uzoq

vaqt davomida Instagramdan foydalanish natijasida miyyaning haddan tashqari zo’riqishiga

olib keladi. Bu esa stress va charchoqni keltirib chiqaradi. Yoshlar onlayn faoliyati tufayli real

hayotdagi faoliyatga etibor bera olmay qolishi mumkin. Instagramdan foydalanishda salbiy

oqibatlarini kamayrirish uchun vaqtni boshqarish qoidalariga amai qilish kerak. Ijtimoiy

tarmoqlar yoshlarning xulq-atvoriga kuchli ta’sir ko’rsatadi, chunki ular turli xil axborot va

qadriyatlarning tarqalishiga sabab bo’ladi. Ushbu ta’sir ijobiy yoki salbiy bo’lishi mumkin.

Ijobiy tasiri bilim olish, ijodkorlikni rivojlantirish, tarmoq va muloqotlarni yaxshilash uchun

Dekabr, 2024-Yil

781

juda ham yaxshi. Ammo salbiy ta’siri ham anchaginadir. Nomaqul axborot va qadriyatlarni

yoshlar ba’zan zararli tarkib , masalan , zo’ravonlik yoki noqonuniy faoliyat targ’ibotiga duch

kelishi mumkin . Qaramlik uzoq muddat ijtimoiy tarmoqlarga bog’lanish odamlarning

yolg’izlanishiga olib kelmoqda. Vaqtni isrof qilish ko’p vaqtni ijtimoiy tarmoqlarga

bog’lanish boshqa foydali faoliyatlarga e’tiborini kamayishiga olib keladi.

REFERENCES

1.

Twenge, Jean (2017). ‘’Making iGen’s Mental Health Issues Disappear’’

Jonathan Haidt, Greg Lukianoff ‘’The Coddling of the Amerikand Mind’’

Sherry Turkle ‘’Alone Together’’

2.

NURQULOV B. YOSHLARNING IJTIMOIY-SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISH

OMILLARI //UzMU xabarlari. – 2024. – Т. 1. – №. 1.3. 1. – С. 190-193.

3.

Nurqulоv B. G. THE MAIN THEORETICAL APPROACHES TO THE CONCEPT OF

POLITICAL SOCIALIZATION //Academic research in educational sciences. – 2024. –

№. 3. – С. 426-431.

4.

Nurqulov B. G. SAYLOV VA UNING YOSHLAR FAOLIYATIDA TUTGAN OʻRNI

//Academic research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 432-436.

5.

Нуркулов

Б.,

Равшанова

О.

JORJ

GERBERT

MIDNING

RAMZIY

INTERAKSIONIZM NAZARIYASI //NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 402-405.

6.

Nurqulov B. et al. PITRIM SOROKINNING “SOTSIAL VA MADANIY DINAMIKA”

ASARI //NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 289-291.

7.

Panjiyeva Z. et al. RAZMIY INTERAKTSIONIZM TAMOYILLARI //NRJ. – 2024. – Т.

1. – №. 3. – С. 292-295.

8.

A’ZAMXONOV S. OLIY TA’LIM TIZIMIDA TALABALARNING MUSTAQIL

TA’LIM OLISHLARNI TASHKIL ETISH //News of UzMU journal. – 2024. – Т. 1. – №.

1.1. 1. – С. 63-66

9.

Saidabzalkhan A. MODERN CONCEPTS OF HUMAN CAPITA MEASUREMENT

https://farspublishers.

org/index.

php/ijessh/article/view/1527

https://zenodo.

org/records/8003552#. – 2023.

10.

A‘zamxonov S. X. Ta’lim jarayonida o ‘qituvchi faoliyatining o ‘ziga xos xususiyatlari

//IJODKOR O'QITUVCHI. – 2022. – Т. 2. – №. 22. – С. 381-386.

Dekabr, 2024-Yil

782

11.

Аъзамхонов С. TALABALAR MUSTAQIL TA’LIM OLISHINI OSHIRISHNING

NAZARIY ASOSLARI //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2024. – №.

SI-1.

12.

Azamkhanov S. SOCIOLOGICAL ANALYSIS OF MODERN FORMS OF

ORGANIZING STUDENTS'INDEPENDENT WORK //Modern Science and Research. –

2024. – Т. 3. – №. 5.

13.

Ilxomov,

Umrbek,

and

Parizod

Nasirdinova.

"IRVING

GOFFMANNING

DRAMATURGIYASI." NRJ 1.3 (2024): 239-245.

14.

ILXOMOV,

Umrbek.

"SOTSIAL

MOBILLIK

YOSHLAR

INTELLEKTUAL

SALOHIYATNING OMILI SIFATIDA." News of UzMU journal 1.1.2. 1 (2024): 110-

114.

15.

.Ilxomov, U. U., and P. Sh Nasirdinova. "UMUMIY-O „RTA TA „LIM

MUASSASALARIDA O „QITISH METODI VA BITIRUVCHI YOSHLARNI KASBGA

YO „NALTIRILGANLIGI DOLZARB MASALA." Academic research in educational

sciences 3 (2024): 252-256.

16.

Ilxomov U. U. YOSHLARDA DEVIANT XULQ-ATVOR MUAMMOLARINING

INDEKATORI //Academic research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 263-268.

17.

Ilxomov U. U. YOSHLAR ISHSIZLIGI IJTIMOIY MUAMMO SIFATIDA //Academic

research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 257-262