941
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
YOSHLAR BO‘SH VAQTINING SOTSIOLOGIK TAHLILI
Elmirzayeva Shalola
Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti Universiteti o‘zbek tili ta’lim
fakulteti ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi sotsiologiya yo‘nalishi 1-bosqich talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14541052
Annotatsiya. Mazkur maqolada yoshlarning bo‘sh vaqtini sotsiologik nuqtai nazardan
tahlil qilish masalasi o‘rganilgan. Unda bo‘sh vaqt tushunchasi va uning yoshlar hayotidagi
ahamiyati yoritiladi. Maqolada yoshlarning bo‘sh vaqtini o‘tkazishiga ta’sir qiluvchi ijtimoiy-
iqtisodiy, madaniy va texnologik omillar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, bo‘sh vaqtni mazmunli
tashkil etishdagi muammolar, xususan, texnologiyaga qaramlik, infratuzilmaning cheklanganligi
va passiv hordiq kabi masalalar tahlil qilingan. Muallif yoshlar bo‘sh vaqtini samarali tashkil
etish uchun sport va madaniy tadbirlarni rivojlantirish, raqamli savodxonlikni oshirish va yoshlar
uchun maxsus markazlar yaratish kabi takliflarni ilgari suradi. Ushbu maqola yoshlarning bo‘sh
vaqtidan samarali foydalanish orqali jamiyatning barqaror rivojlanishiga hissa qo‘shishga
qaratilgan ilmiy va amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
Kalit so‘zlar: yoshlar, bo‘sh vaqt, sotsiologiya, ijtimoiy tahlil, texnologik ta’sir, madaniy
hordiq.
SOCIOLOGICAL ANALYSIS OF FREE TIME OF YOUTH
Abstract. This article examines the issue of analyzing the free time of young people from a
sociological point of view. It examines the concept of free time and its importance in the lives of
young people. The study examines the socio-economic, cultural and technological factors that
influence how young people spend their free time. It also analyzes the problems of meaningful
organization of free time, in particular, such issues as technological dependence, limited
infrastructure, passive leisure. The author puts forward such proposals as the development of
sports and cultural activities, the development of digital literacy and the creation of special centers
for young people for the effective organization of youth leisure. This article contains scientific and
practical recommendations aimed at promoting the sustainable development of society through
the effective use of young people's free time.
Keywords: youth, free time, sociology, social analysis, technological influence, cultural
leisure.
СОЦИОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ СВОБОДНОГО ВРЕМЕНИ МОЛОДЕЖИ
Аннотация. В данной статье рассматривается вопрос анализа свободного времени
молодежи с социологической точки зрения. Раскрывается понятие свободного времени и
его значение в жизни молодежи. В статье рассматриваются социально-экономические,
942
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
культурные и технологические факторы, влияющие на то, как молодые люди проводят
свободное время. Также анализируются проблемы осмысленной организации свободного
времени, в частности, такие вопросы, как технологическая зависимость, ограниченность
инфраструктуры, пассивный досуг. Автор выдвигает такие предложения, как развитие
спортивной и культурной деятельности, развитие цифровой грамотности и создание
специальных центров для молодежи для эффективной организации своего свободного
времени. В данной статье содержатся научно-практические рекомендации, направленные
на содействие устойчивому развитию общества посредством эффективного
использования свободного времени молодежи.
Ключевые слова: молодежь, свободное время, социология, социальный анализ,
технологическое влияние, культурный досуг.
Hozirgi zamon jamiyatida yoshlarning bo‘sh vaqtini to‘g‘ri tashkil etish masalasi muhim
ahamiyat kasb etadi. Bo‘sh vaqt – bu insonlarning majburiyatlaridan tashqari bo‘lgan bo‘sh vaqt
oralig‘i bo‘lib, uning mazmunli tashkil etilishi, yoshlarning intellektual, ma’naviy va jismoniy
rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada yoshlar bo‘sh vaqtining sotsiologik tahlili
o‘tkazilib, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyati yoritiladi. «Mamlakatimiz aholisining 30
foizini 14 dan 30 yoshgacha boʻlgan yigit-qizlar tashkil etadi. Yoshlarning boʻsh vaqtini mazmunli
oʻtkazishni tashkil etish dolzarb masala hisoblanadi. Yoshlar qanchalik maʼnaviy barkamol boʻlsa,
turli yot illatlarga qarshi immuniteti ham shunchalik kuchli boʻladi»
1
. Dunyoda globallashuv va
ommaviy madaniyat jarayonlari shiddat bilan kengayib borayotgan bir vaqtda yoshlarning oʻz-
oʻzini anglashi, shaxs sifatida rivojlanishi va buning uchun joy va vaqtni toʻgʻri tanlashda erkin
harakat qilish imkoniyatini taʼminlash yoshlar boʻsh vaqtini toʻgʻri tashkil qilish masalasi dolzarb
hisoblanadi. Maʼlumotlarga koʻra, dunyoda 1,8 milliard yoshlardan iborat boʻlib, bu insoniyat
tarixidagi eng katta koʻrsatkich hisoblanib, barcha yoshlarning qariyb 90 foizi rivojlanayotgan
mamlakatlarda yashaydi, ular aholining katta qismini tashkil qiladi.
2
Shu tariqa yoshlarning boʻsh
vaqtini mazmunli tashkil etish, ularning bandligini taʼminlash, yoshlar jinoyatchiligining oldini
olish, yoshlar sporti va maʼnaviyatini rivojlantirish va yoshlar turmush sifatini oshirishga
bagʻishlangan sotsiologik tadqiqot ishlarini olib borish muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.
1
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 19-mart kuni “Yoshlar maʼnaviyatini yuksaltirish, ularning boʻsh
vaqtini mazmunli tashkil etish boʻyicha muhim vazifalarni belgilashga bagʻishlangan vedioselektor yigʻilishidagi
nutqi. URL: https://president.uz/uz/lists/ view/2437 .
2
UN Youth SDG Dashboard. URL: https://www.un.org/youthenvoy/youth-sdg-dashboard.
943
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Zamonaviy sharoitda mamlakatning demografik oʻziga xosligidan kelib chiqib, yoshlar
boʻsh vaqtini oʻtkazish tizimini takomillashtirish muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi. Sotsiologiyada
bo‘sh vaqt tushunchasi jamiyatda ijtimoiy hayotning ajralmas qismi hisoblanadi.
Yoshlarning bo‘sh vaqti, odatda, quyidagi faoliyatlar bilan bog‘liq bo‘ladi:
Madaniy hordiq
: kinolar tomosha qilish, teatr va konsertlarga tashrif buyurish.
Yoshlarning boʻsh vaqtida dam olish va hordiq chiqarish vaqtining ulushi ham qisqarib
bormoqda, shu bilan birga, boʻsh vaqtning dam olishga sarflagan qismida teatr, kino va boshqa
madaniy muassasalarga borishning ulushi ham qisqarib bormoqda. Yoshlarning boʻsh vaqtini
mazmunli oʻtkazishga qaratilgan shart-sharoitlardan yoshlarning 37,1%i qoniqmaydilar. Bu boʻsh
vaqtni oʻtkazishga moʻljallangan ijtimoiy obyektlar ijtimoiy infratuzilmaning hududlardagi
yoshlarning soniga mos ravishda shakllanmaganligi bilan bogʻliq deb, taʼriflashimiz mumkin.
Sport va sog‘lom turmush tarzi
: jismoniy mashqlar, sayr va sport mashg‘ulotlari.
Mamlakatimizdagi mahallalar va maktablarda yoshlarning ommaviy sport turlari bilan
shugʻullanishlari uchun shart-sharoitlar va sport inshootlari 1,3 mln oʻringa ega boʻlib, mamlakat
yoshlarining 22 foizini qamrab oladi, oʻrta taʼlim maktablarining 24 foizida sport zallari mavjud
emasligi sababli, maktab oʻquvchilarning 25 foizi jismoniy tarbiya va sportga jalb etilgan. Shu
boisdan AQSH, Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya, Kanada, Rossiya Federatsiyasi va
Yaponiyada yoshlarning boʻsh vaqtlarini samarali tashkil qilish borasidagi tajribalaridan kelib
chiqib, taʼlim muassasalaridagi oʻquvchi va talabalarni sport shugʻullanishlari uchun taʼlim
muassasasining oʻzida shunday sharoitlarni yaratish ularni boʻsh vaqtlarni mazmunli tashkil
qilishda ijobiy omil boʻlishi mumkin.
O‘yin-kulgi va internet
: video o‘yinlar, ijtimoiy tarmoqlar. Oʻzbekistonda yoshlarning
boʻsh vaqtlarini samarali oʻtkazish mexanizmini toʻliq tartibga solmaslik kelajakda yoshlar
oʻrtasida jinoyatchilik, yoshlarning turli ekstremistik oqimlar taʼsiriga tushishi, ijtimoiy
tarmoqlarda juda koʻp vaqtini oʻtkazishi natijasida salomatligiga zarar yetishi, yoshlarda
loqaydlik, sogʻlom turmush tarziga amal qilmaslik kabi illatlarni keltirib chiqarish mumkin.
Metod va materiallar. Yoshlarning boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish masalalari Antik
davrning faylasuflari Platon, Aristotel, Ovidiy
3
hamda Sharq mutafakkirlaridan Konfutsiy, Abu
Nasr Forobiy, Abu Rayxon Beruniy, Ibn Sino, Bahovuddin Naqshbandiy, Xoʻja Axrori Valiy,
Alisher Navoiy
4
asarlarida koʻtarilgan.
3
Platon. Sochineniya v trex tomax. T. 2. –M.: Mыsl, 1970. S.-608.; Aristotel. Sochineniya v 4-x tomax.T.2. –M.:
Mыsl,1978. S.-704.; Gegel. Filosofiya religii v dvux tomax.T.1. -M.: Mыsl, 1976. - S.-404.
4
Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri. –Toshkent: Xalq merosi, 1993-y. 83-bet; Abu Homid Gʻazzoliy.
Mukoshafat–ul Qulub (Qalblar kashfiyoti) Toshkent: Adolat, 2002-y. 98-bet.; Ibn Sino. Tib qonunlari. – Toshkent.:
1978-y. 154-bet.; Abu Rayxon Beruniy. Asarlar. –Toshkent. Gʻafur Gʻulom nashriyoti, 1996-y.-275 b.; Abu Bakr Ar-
Razi. Duxovnaya meditsina. - M.: 1992 g. S.-64.; Amir Temur Koʻragon. Temur tuzuklari. Toshkent. “IJOD PRESS”.
944
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Mumtoz
sotsiolog
olimlardan
O.Kont,
G.Spenser,
V.Pareto,
R.Darendorf,
E.Dyurkgeymlar
5
boʻsh vaqtni mazmunli tashkil qilish orqali yoshlarni intellektual, maʼnaviy va
ruhiy rivojlantirish yoʻllarini tadqiq etganlar, shuningdek XX asr AQSH olimlaridan Genri
Gerouks va Mayk A.Meyls, Germaniyalik olimlardan I.S.Kon va Karl Mangeymlar
6
zamonaviy
jamiyatlarda yoshlarning qiziqishlari va boʻsh vaqtini tadqiq etish borasida turkum ilmiy
izlanishlarni olib borganlar.
Mamlakatimiz olimlaridan “M.Bekmurodov, A.Umarov, U.Qoraboyev, M.Abdullayev,
M.Roʻziqulov, B.Karimov, F.Rustamov, F.Ravshanov va Q.Quronboyev, H.Axmedov, A.Jalilov,
L.Tangriyev”
7
lar. tomonidan ham yoshlarning boʻsh vaqtlarini mazmunli tashkil etishning nazariy
masalalari tadqiq etilgan. Yaniy, yoshlar boʻsh vaqtini toʻgʻri tashkil qilish orqali ularni hayotga
tayyorlash va ijtimoiylashtirishni ratsional mazmun bilan boyitish, yoshlarning mutolaa
madaniyatini shakllantirish, yoshlarni badiiy-estetik rivojlantirish hamda ularni ijtimoiy faol
maqomga chiqarish doirasida oʻrganilganligi muhim ijtimoiy ahamiyatga ega. “Yoshlar yosh
xususiyatlari, ijtimoiy holat xususiyatlari va ijtimoiy-psixologik xususiyatlar bilan belgilanadigan
kombinatsiya asosida ajralib turadigan ijtimoiy-demografik guruhdir.
2019. B. – 504.; Navoiy A. Toʻla asarlar toʻplami. 10 jildlik/ J 9, Majolis un-nafois. – T.: Gʻ.Gʻulom nashriyot-matbaa
ijodiy uyi, 2011. -B. 295-398.
5
Конт О. Курс положительной философии. В 6 т. -Т.1 Санкт-Петербург: «Посредник”, 1900. –С. -163.;
Дюркгейм Э. Моральное воспитание / пер. с фр., вступ. ст., примеч. Гофмана А.Б.; Нац. исслед. ун-т «Высшая
школа экономики». — М.: Изд. дом Высшей школы экономики, 2021. — 456 с., Дарендорф Р. Гражданская
ответственность интеллектуалов: против нового страха перед просвещением // Полис (Политические
исследования). — 1997. — № 6, Спенсер Г. Основания социологии. Западно-европейская социология. –М.,
1996. - С. -505.
6
Henry Giroux. Schooling and the Struggle for Public Life. (1988); Henry Giroux. Border Crossings: Cultural
Workers and the Politics of Education. (1992); Henry Giroux. Between Borders: Pedagogy and the Politics of Cultural
Studies (with Peter McLaren) (1993); Henry Giroux. Disturbing Pleasures: Learning Popular Culture. (1994); Henry
Giroux. The Abandoned Generation: Democracy Beyond the Culture of Fear. (2004); Henry Giroux. Terror of
Neoliberalism. (2004); Against the New Authoritarianism. (2005); Henry Giroux. Beyond the Spectacle of Terrorism:
Global Uncertainty and the Challenge of the New Media. (2006); Henry Giroux. Stormy Weather: Katrina and the
Politics of Disposability. (2006); Henry Giroux. The University in Chains: Confronting the Military Industrial -
Academic Complex. (2007).; Mike A. Males. Kids аnd Guns. Common Courage Press, 2001; Mike A. Males. The
Scapegoat Generation: America's War оn Adolescents, 1996; Mike A. Males. Framing Youth: 10 Myths About the
Next Generation. Common Courage Press, 1999; Mike A. Males. Smoked: Why Joe Camel Is Still Smiling. Common
Courage Press, 1999.; Кoн И. С. Сoциoлoгия мoлoдежи. В кн.: Крaткий слoвaрь пo сoциoлoгии. – Мoсквa, 1988.
7
Бекмуродов М. Замонавий бошқарув социологияси. – Т.: Ёшлар нашриёт уйи, 2020. – Б. 175; Бекмуродов М.,
Умаров А. ва бошқ. Ижтимоий маданий фаолият тарихи, назарияси ва услубияти. Ўзбекистон Республикаси
Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги. – Т.: Маънавият, 2016. – Б. 49-57; Қорабоев У. Бўш вақт ва дам олиш
маданияти. – Т.: Ўзбекистон, 1989. – Б. 9-10, Абдуллаев М. Бўш вақт ва шахснинг камолоти. – Т.: Ўзбекистон,
1979. – 38 б., Рўзиқулов М. Ёшларнинг бўш вақтини уюштириш. – Т.: Ўзбекистон, 1979. – 30 б., Каримов Б.
Бозор муносабатлари шароитида шахснинг бўш вақти (умумназарий аспектлар). Диссертация. – Бухоро, 1994.
– 140 б; Рустамов Ф.Р. Ўзбeкистонда бўш вақт ва ҳордиқ социологияси эволюцияси. Социология фанлари
бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси Авторeфeрати. Тошкент 2023. – Б.51; Рaвшaнoв Ф. Миллий
рaҳбaршунoслик: тaрих вa тaжрибa. Т.:«Akademiya», 2007. -262 б.; Қурaнбoев Қ. Дaвлaт бoшқaрув кaдрлaри
тизими: шaкллaниш вa ривoжлaниш муaммoлaри (Сиёсий-ижтимoий жиҳaтлaри). С.ф.д. илмий дaр. oлиш
учун ёзилгaн дисс. Aвтoреф. Т.:ДЖҚA, 2008. -250 б.; Жалилов А.Т. Ёшлар муаммоларининг амалий талқини:
муносабат ва ечимлар // “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш стратегияси: мавжуд вазият ва
ривожлантириш истиқболлари” мавзусидаги илмий-амалий конференция. – Тошкент, “Tafakkur bo‘stoni”
нашриёти, 2019. – Б.36-45; Тaнгриев Л.Х. Ёшлaр сиёсaт субъекти: бaндлик муaммoси: Сиёсий фaнлaр
нoмзoди...дис. aвтoреф. Т.,2001. – Б.52.
945
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Yoshlar hayot siklining muayyan bosqichi, sifatida biologik jihatdan universaldir, ammo
uning oʻziga xos yosh chegaralari, ijtimoiy mavqeyi va ijtimoiy-psixologik xususiyatlari ijtimoiy-
tarixiy xarakterga ega boʻlib, bu jamiyatga xos ijtimoiy tizim, madaniyat va ijtimoiylashuv
naqshlariga bogʻliq”
8
Amerikalik matematik olim J.Nesh fikricha, inson oʻzining holatidan (emotsional, ijodiy,
maʼrifiy) kelib chiqib, u yoki bu jarayonda ishtirok etadi. Inson oʻz boʻsh vaqtini oʻtkazishdagi
faolligini Nesh oʻrganib chiqib, uni sxema tarzida taqdim etgan. Inson oʻzining boʻsh vaqtidan
foydalanishida toʻrtta bosqich mavjud:
1) Nol (0) va noldan past koʻrsatkich – bu boʻsh vaqtni shunday oʻtkazishki, bunda
oʻtkazilgan boʻsh vaqt inson va jamiyatga faqatgina ziyon keltiradi, turli xil toʻqnashuvlar,
qonunbuzarliklar va jinoyatlar yuz beradi.
2) Bir (1) koʻrsatkichi – boʻsh vaqtni passiv oʻtkazish boʻlib, boʻsh vaqtni bunday
oʻtkazishni “zerikishga qarshi koʻrilgan chora” deb ham atash mumkin.
3) Ikkinchi (2), uchinchi (3) va toʻrtinchi (4) koʻrsatkichlar – boʻsh vaqtni aktiv
oʻtkazishdir .
9
Bugungi kunda Oʻzbekistonda 2023-yilning 1-yanvar holatiga Oʻzbekistonda 14–
30 yoshdagi jami doimiy aholi soni 9 million 685 ming 564 nafarni tashkil etmoqda. Bu haqda
Davlat statistika qoʻmitasi maʼlum qildi. Ularning 4 954 910 nafarini oʻgʻil bolalar, 4 730 654
nafarini xotin-qizlar tashkil qiladi.
10
Xulosa. Yoshlarning bo‘sh vaqtini to‘g‘ri tashkil etish nafaqat ularning shaxsiy
rivojlanishi, balki butun jamiyatning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotiga ijobiy ta’sir
ko‘rsatadi. Shu bois, bo‘sh vaqtni mazmunli va samarali tashkil etish har bir jamiyatning ustuvor
vazifasi bo‘lishi lozim.
Yoshlar uchun sport va madaniy tadbirlarni ko‘paytirish.
Raqamli savodxonlik va texnologiyalarni to‘g‘ri foydalanishni targ‘ib qilish.
Davlat tomonidan yoshlar markazlarini rivojlantirish.
Ko‘ngilochar tadbirlar bilan birga ta’limiy va ma’naviy faoliyatni rag‘batlantirish.
REFERENCES
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 19-mart kuni “Yoshlar maʼnaviyatini
yuksaltirish, ularning boʻsh vaqtini mazmunli tashkil etish boʻyicha muhim vazifalarni
belgilashga bagʻishlangan vedioselektor yigʻilishidagi nutqi. URL:
https://president.uz/uz/lists/ view/2437 .
8
Кон И. С. Социологическая психология. – Воронеж: МОДЭК, 1999. – С.341.
9
Amerikalik olim J.Nesh fikri.
10
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining maʼlumoti. URL: https://stat.uz / uz/rasmiy-
statistika/demography-2.
946
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
2.
UN Youth SDG Dashboard. URL: https://www.un.org/youthenvoy/youth-sdg-dashboard.
3.
Platon. Sochineniya v trex tomax. T. 2. –M.: Mыsl, 1970. S.-608.; Aristotel. Sochineniya v 4-
x tomax.T.2. –M.: Mыsl,1978. S.-704.; Gegel. Filosofiya religii v dvux tomax.T.1. -M.: Mыsl,
1976. - S.-404.
4.
Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri. –Toshkent: Xalq merosi, 1993-y. 83-bet; Abu Homid
Gʻazzoliy. Mukoshafat–ul Qulub (Qalblar kashfiyoti) Toshkent: Adolat, 2002-y. 98-bet.; Ibn
Sino. Tib qonunlari. – Toshkent.: 1978-y. 154-bet.; Abu Rayxon Beruniy. Asarlar. –Toshkent.
Gʻafur Gʻulom nashriyoti, 1996-y.-275 b.; Abu Bakr Ar-Razi. Duxovnaya meditsina. - M.:
1992 g. S.-64.; Amir Temur Koʻragon. Temur tuzuklari. Toshkent. “IJOD PRESS”. 2019. B.
– 504.; Navoiy A. Toʻla asarlar toʻplami. 10 jildlik/ J 9, Majolis un-nafois. – T.: Gʻ.Gʻulom
nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2011. -B. 295-398.
5.
Конт О. Курс положительной философии. В 6 т. -Т.1 Санкт-Петербург: «Посредник”,
1900. –С. -163.; Дюркгейм Э. Моральное воспитание / пер. с фр., вступ. ст., примеч.
Гофмана А.Б.; Нац. исслед. ун-т «Высшая школа экономики». — М.: Изд. дом Высшей
школы экономики, 2021. — 456 с., Дарендорф Р. Гражданская ответственность
интеллектуалов: против нового страха перед просвещением // Полис (Политические
исследования). — 1997. — № 6, Спенсер Г. Основания социологии. Западно-
европейская социология. –М., 1996. - С. -505.
6.
Henry Giroux. Schooling and the Struggle for Public Life. (1988); Henry Giroux. Border
Crossings: Cultural Workers and the Politics of Education. (1992); Henry Giroux. Between
Borders: Pedagogy and the Politics of Cultural Studies (with Peter McLaren) (1993); Henry
Giroux. Disturbing Pleasures: Learning Popular Culture. (1994); Henry Giroux. The
Abandoned Generation: Democracy Beyond the Culture of Fear. (2004); Henry Giroux. Terror
of Neoliberalism. (2004); Against the New Authoritarianism. (2005); Henry Giroux. Beyond
the Spectacle of Terrorism: Global Uncertainty and the Challenge of the New Media. (2006);
Henry Giroux. Stormy Weather: Katrina and the Politics of Disposability. (2006); Henry
Giroux. The University in Chains: Confronting the Military Industrial - Academic Complex.
(2007).; Mike A. Males. Kids аnd Guns. Common Courage Press, 2001; Mike A. Males. The
Scapegoat Generation: America's War оn Adolescents, 1996; Mike A. Males. Framing Youth:
10 Myths About the Next Generation. Common Courage Press, 1999; Mike A. Males. Smoked:
Why Joe Camel Is Still Smiling. Common Courage Press, 1999.; Кoн И. С. Сoциoлoгия
мoлoдежи. В кн.: Крaткий слoвaрь пo сoциoлoгии. – Мoсквa, 1988.
7.
Бекмуродов М. Замонавий бошқарув социологияси. – Т.: Ёшлар нашриёт уйи, 2020. – Б.
175; Бекмуродов М., Умаров А. ва бошқ. Ижтимоий маданий фаолият тарихи, назарияси
ва услубияти. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги. – Т.:
947
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Маънавият, 2016. – Б. 49-57; Қорабоев У. Бўш вақт ва дам олиш маданияти. – Т.:
Ўзбекистон, 1989. – Б. 9-10, Абдуллаев М. Бўш вақт ва шахснинг камолоти. – Т.:
Ўзбекистон, 1979. – 38 б., Рўзиқулов М. Ёшларнинг бўш вақтини уюштириш. – Т.:
Ўзбекистон, 1979. – 30 б., Каримов Б. Бозор муносабатлари шароитида шахснинг бўш
вақти (умумназарий аспектлар). Диссертация. – Бухоро, 1994. – 140 б; Рустамов Ф.Р.
Ўзбeкистонда бўш вақт ва ҳордиқ социологияси эволюцияси. Социология фанлари
бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси Авторeфeрати. Тошкент 2023. – Б.51;
Рaвшaнoв Ф. Миллий рaҳбaршунoслик: тaрих вa тaжрибa. Т.:«Akademiya», 2007. -262 б.;
Қурaнбoев Қ. Дaвлaт бoшқaрув кaдрлaри тизими: шaкллaниш вa ривoжлaниш
муaммoлaри (Сиёсий-ижтимoий жиҳaтлaри). С.ф.д. илмий дaр. oлиш учун ёзилгaн дисс.
Aвтoреф. Т.:ДЖҚA, 2008. -250 б.; Жалилов А.Т. Ёшлар муаммоларининг амалий
талқини: муносабат ва ечимлар // “Ёшларга оид давлат сиёсатини амалга ошириш
стратегияси: мавжуд вазият ва ривожлантириш истиқболлари” мавзусидаги илмий-
амалий конференция. – Тошкент, “Tafakkur bo‘stoni” нашриёти, 2019. – Б.36-45;
Тaнгриев Л.Х. Ёшлaр сиёсaт субъекти: бaндлик муaммoси: Сиёсий фaнлaр
нoмзoди...дис. aвтoреф. Т.,2001. – Б.52.
8.
Кон И. С. Социологическая психология. – Воронеж: МОДЭК, 1999. – С.341.
9.
Amerikalik olim J.Nesh fikri.
10.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining maʼlumoti. URL:
https://stat.uz / uz/rasmiy-statistika/demography-2.
11.
Giddens, A. (2006).
Sotsiologiya
. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
12.
Bekmurodov, U. va bo‘shqalar. (2018).
Yoshlar siyosati va ijtimoiy rivojlanish
. Toshkent:
Yangi asr avlodi.
13.
Zokirov, M. (2015).
Jamiyat va yoshlar: ijtimoiy-huquqiy yondashuvlar
. Toshkent: Adolat
nashriyoti.
14.
Yusupov, S. (2019).
Yoshlarning ijtimoiy hayotdagi o‘rni
. Toshkent: Fan va texnologiya.
15.
Farg‘ona viloyati yoshlari bo‘sh vaqtini tashkil etish bo‘yicha sotsiologik tadqiqot hisobotlari
(2021). Toshkent: Yoshlar ishlari agentligi.
16.
Sotsiologiya xalqaro ilmiy jurnali (2020). "Yoshlarning bo‘sh vaqtini samarali tashkil etish
muammolari".
17.
Castells, M. (2000).
Internet era va yoshlar
. London: Blackwell Publishers.
18.
Karimov, A. (2022). "Yoshlar va texnologik innovatsiyalar".
O‘zbekiston ijtimoiy-iqtisodiy
tadqiqotlari jurnali
.
19.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni (2017). "Yoshlarni qo‘llab-quvvatlashga
doir chora-tadbirlar".
948
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
20.
BMT Yoshlar bo‘yicha rivojlanish dasturi (2019). "Yoshlar va barqaror rivojlanish
maqsadlari".
