1387
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
YUQORI MALAKALI SAMBOCHI QIZLARNI FUNKSIYANAL XOLATIGA TEZKOR
KUCHNING TA’SRI
Ma’murbekova Gulzoroy A’zamjon qizi
Mustaqil izlanuvchi.
Oriental universiteti o‘qituvchisi.
O‘zbekiston, Toshkent shahar.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14580220
Annotatsiya. Malakali sambchilarni istiqbolli tayyorlash tizimini takomillashtirish, ularni
xalqaro maydonlarga olib chiqish, halqimiz orasida sambo sportini ommaviylashtirish hamda
yosh bolalarni ushbu sport turiga boʻlgan qiziqishlarini yanada oshirish dolzarb masalardan
biridir. Shu boisdan olib borilgan tadqiqotda malakali sambochi qizlarni jismoniy va funksional
tayyorgarligi inobatga olgan holda tezkor-kuch qobiliyatini takomillashtirishga yordam
beradigan samarali kombinatsion harakatlar usulini mashg’ulotlar rejasiga kiritishga alohida
e’tibor qararatilgan.
Kalit so‘zlar: statodinamik kuch, texnik – taktik harakatlar, jismoniy sifati, trenirovka,
musobaqa faoliyati, muvaffaqiyatli urinish.
THE IMPACT OF EXPLOSIVE STRENGTH ON THE FUNCTIONAL STATE OF
HIGHLY QUALIFIED FEMALE SAMBO ATHLETES
Abstract. Improving the prospective training system of qualified sambo girls, taking them
to international arenas, popularizing the sport of sambo among our people, and further increasing
the interest of young children in this sport is one of the urgent issues. For this reason, in the
research conducted, special attention was paid to the introduction of effective combined
movements into the training plan of qualified sambo girls, taking into account their physical and
functional fitness.
Keywords: statodynamic force, technical and tactical actions, quality of dexterity, training,
competitive activity, successful attempt.
ВЛИЯНИЕ ВЗРЫВНОЙ СИЛЫ НА ФУНКЦИОНАЛЬНОЕ СОСТОЯНИЕ
ВЫСОКОКВАЛИФИЦИРОВАННЫХ САМБИСТОК"
Аннотация.
Совершенствование
системы
перспективной
подготовки
квалифицированных самбистов, вывод их на международные арены, популяризация самбо
среди нашего народа, повышение интереса детей раннего возраста к этому виду спорта
является одной из актуальных задач. По этой причине в проведенном исследовании особое
внимание было уделено внедрению эффективных комбинированных движений в план
подготовки квалифицированных самбисток с учетом их физической и функциональной
1388
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
подготовленности.
Ключевые слова: статодинамическая сила, технико – тактические действия,
качество ловкости, тренировка, соревновательная деятельность, успешная попытка.
Dolzarbligi.
Sambo bo’yicha o‘tkazilayotgan nufuzli musobaqalarni kuzatish shuni
ma’lum qiladiki, kurashchi o‘z raqibiga xujum qilish, u yoki bu yoniga uni tashlash vaqtida tezkor
kuch sifatlari rivojlanmaganligi tufayli, shu raqibning qarshi xujumiga duchor bo‘ladi. Demak,
extimol qilish mumkinki, bunday kurashchida xujum qilayotgan paytda tezkor kuch sifatlari
mukammal shakillanmagan. Kurashchi yuksak jismoniy va texnik-taktik tayyorgarlikka ega
bo’lsada, ammo unda kurash stoykasi xolatidan (usullarni qo’llash) o‘tish vaqtida tezkor kuch
sifatlari pand bersa, maxorat darajasida rivojlangan texnik usul ijrosi barbod bo‘lishi mumkin.
Ushbu muammo doirasida o‘tkazilgan bir qator tadqiqotlar qayd etilgan fikrni
tasdiqlaydi.(Исроилов Ш.Х., Пулатов Ф.А., 2014; Казилов М.М., 1970; Пулатов А.А., 2017).
Hozirgi vaqtda sambo tezkorlik bilan rivojalnayotgan sport turlaridan bo‘lib, mashhur va
intensiv rivojlanayotgan jang san’ati hisoblanadi. Sambo texnik maydoni asosini dunyoning
ko‘plab xalqlarining jang san’ati va milliy kurashning turli turlaridan tanlangan himoya va
hujumning eng samarali usullari majmuasini tashkil etadi. Sambo maydonidagi texnikalar soni
ushbu turdagi jang san’atining rivojlanishi bilan doimiy ravishda ortib bordi.
Sambo sport turida tezkor-kuch qobiliyatini rivojlantirishning bir qator usullari mavjud.
So‘nggi yillarda kurash sportchilarini tayyorlashda bir-biriga biriktirilgan (kombinatsion) samarali
harakatlar deb ataluvchi usul - kombinatsion tayyorgarlik usuli keng tarqaldi. Uning mohiyati
shundan iboratki, ma’lum bir mashg‘ulotda, ma’lum vaqt oralig‘ida umumiy va maxsus jismoniy
tayyorgarlik vositalari izchil qo‘llaniladi. Shu bilan birga, umumiy jismoniy tayyorgarlik
vositalarining birgalikdagi ta’siri, bir tomondan, sportchining maxsus qobiliyatlarini rivojlantirish
jarayoniga yanada samarali ta’sir ko‘rsatishga, ikkinchi tomondan, maxsus faoliyatdan keyin
yanada samarali tiklanishga erishishga imkon beradi.
Yurtimizdagi xalqda sog‘lom muhit tarzini yo‘lga qo‘yish, aholining, ayniqsa ulg‘ayib
o‘sib kelayotgan yoshlarni jismoniy tarbiya va ommaviy sport bilan muntazam shug‘ullanishi
uchun zamon talablariga mos muhitni yaratish, sport musobaqalari natijasida kelajak avlodni o‘z
irodasi, xulqini va imkoniyatlariga bo‘lgan ishonchni irodasini shakillantishish, jasurlik va vatanga
bo‘lgan muhbbat hamda sadoqat tuyg‘ularini kamol toptirish, shuningdek, yoshlar orasidan eng
zor iqtidor egasi bo‘lgan sportchilarni tanlab olish ishlarini tizimli yo‘lga qo‘yish hamda jismoniy
tarbiya va ommaviy sportni yanada rivojlantirish, ommalashtirish yo‘naltirilgan keng ko‘lamli
ishlar amalga oshirilmoqda.
Tadqiqotning maqsadi.
Yuqori malakali sambochi kurashchilarda tezkor kuch sifatlari
1389
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
ta’sirida xujum qilish imkoniyatini o‘rganishga bag‘ishlangan.
Tadqiqot natijalari va muxokamasi.
Tadqiqotga O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va
sport universitetining 20 nafar yuqori malakali sambochi kurashchilari jalb qilindi. Shu jumladan
4 nafar xalqaro toifadagi sport ustasi, 5 ta sport ustasi, 7 ta sport ustaligiga nomzod, 4 ta 1-
razryadli sportchilar ishtirok etdi.Tezkor kuch sifatlarini rivojlantirishga quyidagi funksional
testlarni o‘z ichiga kiritdik.
1.
Ko‘prik xolatidan bosh qo‘yilmagan xolatda oshib o‘tishlar 10 sek. davomida.
2.
Turgan joyida o‘ng va chap tomonlarga yeqilishlar 10 sek. davomida.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, deyarli barcha kurashchilarda xujum xarakatlari
(aylanmaxarakat) tasirida tezkor kuch sifatlari o‘ta zaif rivojlangan ekan (jadval).
Chunonchi, tadqiqotlar bo‘yicha olingan birinchi test natijasining ko‘rsatkichlari 11,1% ni
tashkil etgan. Tadqiqotda ishtirok etgan barcha kurashchilar yuqori razryadli sportchi bo’lishsada,
ularning xujum qilish xolatida tezkor kuch sifatlarini rivojlanganlik qobiliyati turlicha bo‘lgan.
Ikkinchi testimiz yordamida olingan natijalar14.3% ni tashkil etdi.
1-Jadval
Yuqori malakali sambochilardan funksional testlar yordamida olingan
natijalar.
Funsional testlar
Tajribadan
oldin.
Tajribadan
keyin
O‘sish
1-test. Ko‘prik xolatidan bosh qo‘yilmagan
xolatda oshib o‘tishlar 10 sek. Davomida
(marta).
11,1%
12.7%
1.1%
2-test. Turgan joyida o‘ng va chap
tomonlarga yeqilishlar 10 sek. Davomida
(marta).
14.3%
16.1%
1.8%
2-javal
Yuqori malakali sambochlarda tezkor kuch sifatlarini rivojlanganlik arajasi.
Tashlashlar
Tajribadan
oldin
Tajribadan
keyin
O’sish
Beldan oshrib tashlash (marta)
6.4%
7.8%
1.4%
Yelkadan oshrib tashlash (marta)
5.9%
6.6%
0.7%
1390
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Xulosa.
Tezkor kuch sifatlari past rivojlanganligi mashg‘ulotlarda bunday testlar nisbatan
kam qo‘llanganligiga bog‘liq bo‘lishi mumkin.Bunday fikrni birinchi test, yani ko‘prik xolatidan
bosh qo‘yilmagan xolatda oshib o‘tishlar yaqqol tasdiqlaydi.
REFERENCES
1.
Исроилов Ш.Х., Пулатов Ф.А. Возможности симметричного развития право- и
левосторонних двигательных функций у детей 7-10 лет в ходе эксперимента. Ж.
«Известия» Тульского государственного университета. Физ-ра: Тула, 2014, С.21-29
2.
Казилов М.М. Пути оптимизации технико-тактических действий борца в связи с
меняющейся устойчивостью позы противника. Автореф.дисс. … канд.пед.наук. –
М., 1970. – 16 с.Пулатов А.А. Явление укачивания при занятиях волейболом и его
влияние на результативность подач. / В сб. статьей международного
конкурса«Лучшая научная статья - 2017». «Наука и Просвещение». Пенза, Россия,
С.215-218.
3.
F.A.Kerimov. Sport kurashi nazariyasi va usuliyoti. Toshkent 2001.
4.
Muidinov M.R, Technical Training In Belbogli Kurash Wrestling Through Coordination
Exercises Development. Mental Enlightenment Scientific – Methodological Journal, 2024
vol (05), 106-115.
5.
Ma’murbekova Gulzoroy Azamjonovna, Improving the speed and agility of national
wrestlers
,
the multidisciplinary journal of science and technology 2024 volume-4, issue-
12, 34-37.
6.
Tug‘anboyeva Zamiraxon Shuxratbek qizi, Talaba kurashchi qizlarning kuch
chidamkorligini
umummaxsus
mashqlar
“Ilm
sarchashmalari”
116-118.
