ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
868
MASOFAVIY TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA BIOLOGIYA O‘QITISH
METODIKASI
To‘xtaboyeva Sayyora Abdulboqiyevna
Farg‘ona shahar Farg‘ona davlat universiteti akademik litseyi “Tabiiy fanlar” kafedrasi
o‘qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14578368
Annotatsiya.
Bugungi kunda, O‘quv-tarbiya jarayonlarini tashkil etishning an’anaviy va
noan’anaviy shakllarini qo‘llash, o‘qitishga zamonaviy yondashuvlar asosida shiddat bilan
o‘zgarib borayotgan jamiyat talablariga mos ravishda ta’lim sifatini oshirish talab etilmoqda.
XXI asrda maktab ta‘limi maqsadlari o‘zgarib, o‘quvchilarda savodxonlik,
kompetentsiyalar va shaxsiy sifatlar, fazilatlarni shakllantirish hamda rivojlantirish ustuvorlik
kasb etmoqda.
Masofaviy ta’lim texnologiyalari o‘ziga xos afzalliklarga ega. O‘quvchiga qulay sharoit
va muhitda ta’lim olish, mustaqil dars qilish vaqti va yo‘nalishini tanlash (videodarslarni
takror ko‘rish mumkin) imkonini beradi.
Kalit so’zlar:
Zarur bo‘lsa tasalli berish, hayotiy tajribasi asosida dars berish,
tushuntirish, bardoshli bo‘lish, qoyil qolish kabi psixologik holatlarni boshidan kechiradi.
BIOLOGY TEACHING METHODOLOGY BASED ON DISTANCE LEARNING
TECHNOLOGIES
Abstract.
Today, it is necessary to improve the quality of education in accordance with the
requirements of a rapidly changing society, using traditional and non-traditional forms of
organizing educational processes, and modern approaches to teaching.
In the 21st century, the goals of school education have changed, and the formation and
development of literacy, competencies and personal qualities and qualities in students are
becoming a priority.
Distance learning technologies have their own advantages. They allow the student to
receive education in comfortable conditions and an environment, choose the time and direction of
independent study (video lessons can be repeated).
Keywords:
If necessary, comfort, teach based on life experience, explain, be patient,
experience psychological states such as admiration.
МЕТОДИКА ПРЕПОДАВАНИЯ БИОЛОГИИ НА ОСНОВЕ ДИСТАНЦИОННЫХ
ТЕХНОЛОГИЙ ОБРАЗОВАНИЯ
Аннотация.
Сегодня необходимо использовать традиционные и нетрадиционные
формы организации образовательного процесса, повышать качество образования в
соответствии с быстро меняющимися требованиями общества на основе современных
подходов к обучению.
В XXI веке цели школьного образования изменились, и приоритетом становится
формирование и развитие грамотности, компетенций и личностных качеств и качеств
учащихся.
Технологии дистанционного обучения имеют свои преимущества. Это позволяет
ученику учиться в комфортной обстановке, выбирать время и направление
самостоятельных занятий (видеоуроки можно просматривать неоднократно).
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
869
Ключевые слова:
При необходимости он переживает такие психологические
ситуации, как утешение, обучение на основе своего жизненного опыта, объяснение,
терпение, восхищение.
Masofaviy ta’lim jarayonida ota-onalar nazorati oqilona bo‘lishi, bolani majburlamaslik
va unga bosim o‘tkazmaslik kerak (oddiy dangasalik va itoatsizlik bundan mustasno). Uning
fehl-atvori xususiyatlarini hisobga olish (ya’ni psixolog bo‘lish kerak), mustaqil ishlashga
odatlantirish, u uchun vazifalarni bajarmaslik, aksincha, unga o‘z kashfiyotlarini qilish va
undan zavqlanish imkoniyatini beradigan eng zarur narsalarga yordam berish lozim. Masalan, u
kun bo‘yi turli fanlarni yoki bittasini, masalan, biologiyani o‘rganishi, darslikdagi ma’lumotlarni
o‘qishi, biror mavzu bo‘yicha video taqdimotlarni tomosha qilishi, topshiriqlarni bajarishi, hatto
kichik tajriba yoki tajribalar o‘tkazish, tajriba orqali o‘qigan bilimlarini o‘rganish (tabiatda
biologik jarayonlarni kuzatish) bilan shug‘ullanishi mumkin.
Dars qilishda ota-ona, oila a’zolari ko‘magidan foydalanish, o‘zini erkin (noto‘g‘ri javob
berib yoki vazifani noto‘g‘ri bajarib qo‘yish xavotiri bo‘lmaydi) his qilishi mumkin.
Maktabda bola o‘z faoliyatini baholashiga o‘rgangan, ya’ni u har doim uning
natijalarini baholashini kutadi (o‘qituvchidan maqtov, tengdoshlarning olqishi kabi). Bunday
fikrlash tarzini shakllantirish jarayonida bola o‘z muvaffaqiyatsizliklarini mag‘lubiyat deb biladi,
agar vazifani bajara olmasa yoki dars mavzusini yaxshi tushunmasa, savodsiz ko‘rinishdan
qo‘rqadi. Natijada, bola o‘qishga qiziqmay qo‘yadi, u o‘qishni faqat yaxshi baho olish, o‘qituvchi
va ota-onasi talabiga javob berish deb qabul qiladi.
Turli ta’lim resurslaridan onlayn va mustaqil foydalanishda o‘zi uchun zarur sur’atni
tanlaydi yoki ota-onasi bolaning shaxsiy xususiyatlaridan kelib chiqqan holda amalga oshiradi.
Masalan, o‘quv materialini o‘zlashtirish uchun ko‘p vaqt talab qiladigan sekin
harakatlanadigan bolalar maktabda umuman hech narsa qila olmasliklari mumkin, ammo
masofaviy ta’lim/maktabda ular to‘liq namoyon
bo‘ladi. Axir, bu yerda hech kim ularni baholamaydi, darsning tez tugashidan qo‘rqib,
darslikdan yoki partadoshidan ko‘chirishga hojat qolmaydi. O‘rta ta’lim bo‘yicha o‘quv dasturi
barcha maktablar uchun bir xil bo‘lishiga qaramay, masofaviy o‘qitish ancha kam vaqt talab etadi.
Maktabda dars belgilangan vaqt davom etadi (siz bilganingizdek, 45 daqiqa), agar
o‘quvchi darsni o‘rgangan bo‘lsa va topshiriqni belgilangan muddatdan oldin bajargan bo‘lsa
ham, u qo‘ng‘iroqni kutishga majbur bo‘ladi. Shuningdek, agar biz maktabga borish va aksincha
(ayniqsa maktab uzoqda bo‘lsa) maktabdan qaytish uchun ketadigan vaqtni uyda boshqa
mashg‘ulotlarga sarflash mumkin.
O‘quvchi mustaqil ta’lim olishda o‘zini o‘zi boshqarish va o‘zini tarbiyalash
ko‘nikmalari rivojlanadi, bunday muvaffaqiyat nafaqat maktab davrida, balki keyingi kasbiy
faoliyatida va hayot tarziga ijobiy ta’sir qiladi. O‘zini tartibga solish qobiliyati nafaqat o‘qish
va ishlashda, balki kelajakda oilada, bolalarni tarbiyalashda, sevimli mashg‘ulotlarida, do‘stlar
va tanishlar bilan muloqotda ham zarurdir. Masofaviy ta’lim jarayoni ishtirokchilarining AKT
foydalanish ko‘nikmalari rivojlanadi, axborot makoni, ijtimoiy tarmoqlarda ishlash madaniyati
oshadi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
870
Masofaviy mustaqil ta’lim maktab ta‘limiga mutloq muqobil emas, balki to‘ldiruvchi
sifatida samarali bo‘la oladi va ayrim kamchiliklardan ham holi emas.
Jumladan, ota-ona tomonidan berilgan ko‘mak o‘qituvchi ko‘magidek professional
bo‘lmasligi mumkin (ammo, masofaviy ta’limda shaxsiy omil muhim emas, o‘qituvchi bilan
internetda aloqa o‘rnatishi mumkin).
O‘quvchining tengdoshlari bilan jonli muloqotda bo‘lishi, ya’ni ijtimoiylashuv
imkoniyatlari cheklanib qoladi. Maktab O‘quvchilari uchun masofadan o‘qitishning asosiy
kamchiligi, shubhasiz, jamiyatning a’zosi sifatida bolaning shaxsiyati shakllanadigan ijtimoiy
muhitning yo‘qligi. Shu sababli, kelajakda, jamoada ishlashda qiyinchiliklar bo‘lishi, raqobat
muhitida harakat qilish va mavjud sharoitlarga moslashish qobiliyati yetishmasligi mumkin.
Ota-onalarning o‘zlari ham turli emotsional holatlarni boshidan kechiradi.
Farzandlarining ta’lim-tarbiyaviy ehtiyojlari, yutuqlari, kuchli va zaif tomonlari haqida
bilib oladi. Ular ayrim paytlarda kuchsizlikdan umidsizlikka tushish va muvaffaqiyatdan
xursand bo‘lish, zarur bo‘lsa tasalli berish, hayotiy tajribasi asosida dars berish, tushuntirish,
bardoshli bo‘lish, qoyil qolish kabi psixologik holatlarni boshidan kechiradi. Bularsiz, afsuski,
bolani o‘qitish texnik harakat bo‘lib qoladi, ya’ni tarbiyaviy ahamiyati yo‘qoladi.
REFERENCES
1.
G. D. Shamsiddinova, D. A. Karimova “Kimyoviy Biologiya” Fan va texnologiya – 2010
2.
Константинов В.М. Экологические основы природопользования. М. 2001.
3.
I. R. Asqarov, N. X. To‘xtaboyev, K. G‘. G‘opirov - Kimyo 7-sinf darsligi. : Toshkent-2013.
4.
I. R. Asqarov, K. G. G‘opirov, N. X. To‘xtaboyev. -:Kimyo 9-sinf darsligi Toshkent-2019.
5.
https://pm.piima.uz/steam-ta-lim/
6.
https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/download/119/45/372
7.
https://t.me/scienceboxofficial
8.
Ahmadaliyeva G. H. et al. YARIMO ‘TKAZGICH MODDALAR VA ULARNING
XARAKTERISTIKALARI //Евразийский журнал академических исследований. –
2022. – Т. 2. – №. 1. – С. 91-93.
9.
Yusubjanovna A. M. BIRINCHI TIBBIY YORDAMNING AHAMIYATI VA UNI
BAJARISHNING UMUMIY QOIDAIARI //PRINCIPAL ISSUES OF SCIENTIFIC
RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 1.
10.
Abdusubxon o’g’li U. S. et al. YURAK ISHEMIK KASALLIKLARI VA ULARNI OLDINI
OLISHNING ZAMONAVIY USULLARI //PRINCIPAL ISSUES OF SCIENTIFIC
RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 6.
11.
Abdusubxon o’g’li U. S. et al. BUYRAK TOSH KASALLIKLARINI HOSIL BO'LISHIDA
GIPODINAMIYANING TA'SIRI //PRINCIPAL ISSUES OF SCIENTIFIC RESEARCH
AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 6.
12.
Usmonov S., Alisherjonova F. INSON TANASIDA BO’LADIGAN ELEKTR
HODISALARI //Евразийский журнал академических исследований. – 2023. – Т. 3. –
№. 4 Part 2. – С. 200-203.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
871
13.
Usmonov S., Isroilov S. CHAQALOQLARDA QORIN DAM BO’LISHINING
SABABLARI, DAVOLASH USULLARI //Евразийский журнал академических
исследований. – 2023. – Т. 3. – №. 4 Part 2. – С. 196-199.
14.
Isroil o'g'li X. M., Abdusubxon o’g’li U. S. GIPERTONIYA KELIB CHIQISHI
SABABLARI //INTERNATIONAL SCIENTIFIC-PRACTICAL CONFERENCE ON"
MODERN EDUCATION: PROBLEMS AND SOLUTIONS". – 2023. – Т. 2. – №. 5.
15.
Abdusubxon o’g’li U. S. et al. BOLALARDA GASTROENTRITNING NAMOYON
BO’LISHI //INTERNATIONAL SCIENTIFIC-PRACTICAL CONFERENCE ON"
MODERN EDUCATION: PROBLEMS AND SOLUTIONS". – 2023. – Т. 2. – №. 5.
16.
Abdusubxon o’g’li U. S. et al. KAM HARAKATLIK NATIJASIDA KELIB
CHIQADIGAN KASALLIKLARNI XALQ TABOBATI BILAN DAVOLASHNING TOP
10 TA USULI //SCIENCE AND PEDAGOGY IN THE MODERN WORLD: PROBLEMS
AND SOLUTIONS. – 2023. – Т. 1. – №. 3.
17.
Abdusubxon o’g’li U. S. et al. GIPERTONIYA KASALLIGINI RIVOJLANISHINI
OLDINI OLISHNING ENG YAXSHI USULLARI //SCIENCE AND PEDAGOGY IN
THE MODERN WORLD: PROBLEMS AND SOLUTIONS. – 2023. – Т. 1. – №. 3.
18.
Abdusubxon o’g’li U. S. et al. QONNI SUYULTIRADIGAN TOP-10 MAHSULOT
//SCIENCE AND PEDAGOGY IN THE MODERN WORLD: PROBLEMS AND
SOLUTIONS. – 2023. – Т. 1. – №. 3.
19.
Abdusubxon o’g’li U. S. ELEKTROMAGNIT MAYDONINING ORGANIZMGA
TA’SIRI //SCIENCE AND INNOVATION IDEAS IN MODERN EDUCATION. – 2023.
– Т. 1. – №. 2.
20.
Abdusubxon o’g’li U. S. et al. KONDILOMA VIRUSLARINI DAVOLASHDA KRIOGEN
TERAPIYA //PRINCIPAL ISSUES OF SCIENTIFIC RESEARCH AND MODERN
EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 1.
21.
Abdusubxon o’g’li U. S., Madaminovna M. F. TA’LIM JARAYONLARIDA AXBOROT
TEXNOLOGIYALARNING
TUTGAN O’RNI //International scientific-practical
conference on" Modern education: problems and solutions". – 2022. – Т. 1. – №. 5.
22.
Abdusubxon o’g’li U. S., Madaminovna M. F. FIZIKA FANINI KOMPYUTER
TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA O’QITISHNING AHAMIYATI //E Conference Zone. –
2022. – С. 217-219.
23.
Abdusubxon o’g’li U. S., Yusubjanovna A. M. YARIMO ‘TKAZGICH
MONOKRISTALINI O ‘STIRISH //E Conference Zone. – 2022. – С. 33-34.
24.
Abdusubxon o’g’li U. S. YURAK QON-TOMIR SISTEMASI KASALLIKLARI.
MIOKARD INFAKTI PAYDO BO’LISH MEXANIZMI VA OLDINI OLISH
CHORALARI //E Conference Zone. – 2022. – С. 227-228.
25.
SULLIYEVA SULUV XURRAMOVNA ZOKIROV QURBONALIJON G‘AYBULLO
О‘G‘LI “BIOLOGIYA O’QITISH METODIKASI” «Complex Print» nashriyoti Toshkent-
2020
